¹ას-610-991-06 5 თებერვალი, 2007 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. გ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. კ-ე (მოპასუხე)

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

გ. გ-მა 2004 წლის დეკემბერში სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე ი. კ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 10000 აშშ დოლარის ეროვნულ ვალუტაში გადახდის დაკისრება. მოსარჩელემ თავისი სასარჩელო მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ მოპასუხე ი. კ-ე არის ქ.თბილისში, ... I შესახვევი, ¹..-ში მდებარე ლიტ “ა” ნაგებობის 1/2-ის მესაკუთრე. 1998 წლის დეკემბერში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ იგი მოპასუხისაგან შეიძენდა ... I შესახვევი, ¹...-ში მდებარე სახლის მოპასუხის კუთვნილ წილს. ამ მიზნით მან 1998 წლის 25 დეკემბერს სანოტარო წესით დაადასტურა მოპასუხისათვის 23500 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტი, შეთანხმებისამებრ ორი თვის ვადაში მოპასუხეს უნდა გაეთავისუფლებინა კუთვნილი ბინა, ხოლო მას უნდა გადაეხადა დარჩენილი თანხა – 23500 აშშ დოლარი. მხარეთა შორის ვერ მოხდა შეთანხმება სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე, ამიტომ მოპასუხემ 1999 წლის 17 სექტემბერს დაუბრუნა 13500 აშშ დოლარი და შეპირდა რომ დარჩენილ 10000 აშშ დოლარს მალე დაუბრუნებდა. მაგრამ 2004 წელს უარი განაცხადა დარჩენილი 10000 აშშ დოლარის დაბრუნებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. გ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინებით გ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილება ამ საქმეზე დარჩა უცვლელი. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ... I შესახვევი ¹...-ში მდებარე ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ლიტერ “ა”-ს ნაწილის მესაკუთრეა ი. კ-ე. 1998 წლის 25 დეკემბერს გ. გ-ის რწმუნებულს გ. ქ-ს და ი. კ-ს შორის დაიდო ბეს გადაცემის ხელშეკრულება ბინის შეძენის მიზნით. აქვე მიეთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლის თანახმად თუ ბეს მიმცემი ბრალეულად დაარღვევდა მასზე დაკისრებულ ვალდებულებას, ბე დარჩებოდა მის მიმღებს და ჩაითვლებოდა ზიანის ანაზღაურების ანგარიშში, ხოლო თუ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოწვეული იყო ბეს მიმღების ბრალეული მოქმედებით, მაშინ ბე უკან უნდა დაბრუნებოდა ორმაგად, ამასთან ორმაგი ბე ჩაითვლებოდა ზიანის ანაზღაურების ანგარიშში. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა გ. გ-ის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის არ დადებულა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, ბე არის აქცესორული უფლება, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი იდება უკვე შემდგარი და არა სამომავლო ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად და რადგან არ დადებულა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, შესაბამისად არ არსებობს ბეს ხელშეკრულებაც, სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლის შინაარსიდან და ნასყიდობის ხელშეკრულების არსიდან გამომდინარე მიიჩნია, რომ ბე არის ძირითადი ხელშეკრულების ნაწილი და იგი იდება მხარეთა შორის ძირითადი ხელშეკრულების დადების უზრუნველსაყოფად. რადგან ბე ძირითადი ხელშეკრულების ნაწილია, იგი იმ ფორმის დაცვით უნდა გაფორმდეს, როგორ ფორმასაც კანონი ითვალისწინებს ძირითადი ხელშეკრულებისათვის. რადგან ხელშეკრულება შეეხებოდა უძრავი ქონების ნასყიდობას, მხარეთა შორის ბეს ხელშეკრულება დაიდო წერილობით, კანონით გათვალისწინებული სანოტარო ფორმის დაცვით. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 423-ე მუხლზე მითითებით ჩათვალა, რომ ბეს მიმღებმა ი. კ-მ შეასრულა ბეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და ბეს მიღებიდან ორი თვის ვადაში გაათავისუფლა მისი კუთვნილი ბინა, ხოლო ბეს მიმცემმა გ. გ-მა ბრალეულად დაარღვია ვალდებულება ბინის დაცლისთანავე ი. კ-სათვის ბინის სრული ღირებულების გადახდის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ის გარემოება, რომ საქართველოში არყოფნის გამო გ. გ-მა ვერ შეძლო ი. კ-სათვის ბინის ნასყიდობის თაობაზე გარიგების დადება, არ წარმოადგენს პასუხისმგებლობისაგან მისი გათავისუფლების საფუძველს. გ. გ-ს გაცემული მინდობილობით გ. ქ-სთვის მინიჭებული ჰქონდა სრული უფლებამოსილება, რომ ეწარმოებინა გარიგების დადება ი. კ-სთან ბინის ნასყიდობის თაობაზე და გადაეხადა გარიგების შესაბამისად ბინის საფასური. საქმეში წარმოდგენილი სანოტარო წესით დადასტურებული 1999 წლის 17 სექტემბრის ხელწერილში გ. გ-ი მიუთითებს, რომ ბეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები დარღვეულ იქნა მის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა გ. გ-მა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფლება. კასატორის მითითებით, სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ ყოფილა დადებული, რადგან მხარეები საბოლოოდ ვერ შეთანხმდნენ ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასზე, როგორც ხელშეკრულების არსებით პირობაზე, ბე არის აქცესორული უფლება, მათ მიერ მოპასუხისათვის გადაცემული თანხა არის არა ბე, არამედ ვითომ კრედიტორისათვის უსაფუძვლოდ გადაცემული თანხა. კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული განჩინება იმდენად დაუსაბუთებელია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება ფაქტობრივად შეუძლებელია. სააპელაციო სასამართლო უთითებს სამართლებრივ ნორმებს, მაგრამ არ უთითებს, თუ რატომ უნდა იქნეს ეს ნორმები გამოყენებული კონკრეტული ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად. კასატორმა მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე და 249-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ სასამართლო ვალდებული იყო დაედგინა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები, კერძოდ, ის გარემოება, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა ნასყიდობისა და ბეს ხელშეკრულება, მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ მხარეთა მიერ დაცული იყო სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის მოთხოვნა, მაგრამ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას გაირკვა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებული არ ყოფილა, რაზეც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია. კასატორის მითითებით, ბე, როგორც აქცესორული უფლება არ შეიძლება არსებობდეს სხვა ძირითადი უფლების გარეშე, მოცემულ შემთხვევაში ასეთ უფლებას წარმოადგენს სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულება, შესაბამისად ბეს გადაცემის კანონიერების შემოწმება შეუძლებელია, თუ არ დადგინდა მხარეთა შორის სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი. კასატორმა სამოქალაქო კოდექსის 327-ე და 183-ე მუხლების თანახმად მიუთითა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება არ დაიდო ფასზე შეუთანხმებლობის გამო. სააპელაციო სასამართლომ 1998 წლის 25 დეკემბრის ტექსტი მიიჩნია ბეს ხელშეკრულებად ყოველგვარი გამოკვლევის გარეშე. მან ასევე მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე და მიუთითა, რომ რადგან არ არსებობს უზრუნველსაყოფი ხელშეკრულება, არ შეიძლება არსებობდეს ბეს ხელშეკრულება. კასატორმა მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის საფუძველზე მოპასუხეს უნდა დაეკისროს უსაფუძვლოდ მიღებული 10000 აშშ დოლარი, როგორც უსაფუძვლოდ მიღებული გამდიდრების წყარო. სასამართლომ არ გამოიყენა ზემოაღნიშნული ნორმა, არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 421-ე მუხლი და 477-ე მუხლის მესამე ნაწილი; გასაჩივრებული განჩინება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. ამასთან, მისი საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, რადგან მისი განხილვა მნიშვნელოვანია ბეს შინაარსისა და მისი დანიშნულების სწორი გაგებისა და ერთიანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2006 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;

კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე ი. კ-მ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხთან დაკავშირებით წარმოდგენილ მოსაზრებაში მიუთითა, რომ ბეს ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით ჩამოყალიბებულია ერთიანი სასამართლო პრაქტიკა, რის გამოც წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ გ. გ-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 699 (ექვსას ოთხმოცდაცხრამეტი) ლარის 70%, რაც 489.30 (ოთხასოთხმოცდაცხრა ლარი და ოცდაათი თეთრი) ლარს შეადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული გ. გ-ის საკასაციო საჩივარი.

კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 489.30 (ოთხასოთხმოცდაცხრა ლარი და ოცდაათი თეთრი) ლარი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.