ას-643-973-07 21 ნოემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თეიმურაზ თოდრია (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – გ. ჭ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „.. ..“ (მოპასუხე)

მესამე პირი – საჯარო სამართლის იურიდიული პირი “... სააგენტო”

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება და გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება და ამავე პალატის 2007 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

გ. ჭ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს „.. ..-ის“ მიმართ და მოითხოვა მისთვის თანხის დაკისრება იმ საფუძვლით, რომ ... სამინისტროს ... საწარმოსა და შპს „მ...ს“ შორის 1996 წლის 25 მარტს დაიდო ხელშეკრულება ერთობლივი საქმიანობის შესახებ. ხელშეკრულების თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის განხორციელების მიზნით, შპს „მ...ს“ უნდა ესარგებლა ავტოსაწარმოს ადმინისტრაციული და სხვა შენობა-ნაგებობებით, თავის მიმდებარე ტერიტორიაზე საზღვარგარეთიდან შემოსული ავტოტრანსპორტის სადღეღამისო სადგომის მოსაწყობად, ასევე მძღოლებისა და მათი თანხმლები პირების მომსახურებისათვის. შენობა-ნაგებობების შეკეთებას ორივე მხარე აწარმოებდა ერთობლივი ფინანსებით.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი იმის შესახებ, რომ შპს „მ...ის“ მიერ 1996, 1997, 1998 წლებში ქ.თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე ავტოსატრანსპორტო საწარმოში ჩატარებულმა სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულებამ შეადგინა 93095 აშშ დოლარი, რაც იმდროინდელი ეროვნული ვალუტის კურსით შეადგენს 119353 ლარს, რასაც ასევე ადასტურებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 2001 წლის 6 მარტის წერილი.

... სამინისტროს ავტოსაწარმოს სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენს შპს „ .. ..“.

2001 წლის 8 აგვისტოს შპს „მ...ის“ დირექტორ - შ. დ-სა და გ. ჭ-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება მოთხოვნის დათმობის შესახებ, რომლითაც შპს „მ...მ“ გ. ჭ-ს გადასცა შპს „.. ..-ის“ დავალიანების 93 095 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლება.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ. ჭ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს „.. ..-ს“ დაეკისრა 93095 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა გ. ჭ-ის სასარგებლოდ.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებით კი ამავე სასამართლოს 2001 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების გასაჩივრების განმარტების ნაწილი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატაში სააპელაციო წესით ერთი თვის ვადაში დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს მეშვეობით გადაწყვეტილების მხარეთათვის გადაცემის დღიდან.

შპს „.. ..მა“ სააპელაციო საჩივარი შეიტანა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე.

ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით შპს „.. ..ის“ სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

შპს “.. ..მა” კერძო საჩივარი შეიტანა საოლქო სასამართლოს განჩინებაზე, რომელიც არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ და საქმის მასალებთან ერთად განსახილველად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2002 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით შპს „.. ..ის“ დირექტორ ბ. დ-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2001 წლის 4 დეკემბრის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. გ. ჭ-მ 2002 წლის 13 ნოემბერს კერძო საჩივრით გაასაჩივრა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით შპს „.. ..ის“ დირექტორის სააპელაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო.

შპს “.. ..ის“ დირექტორმა კერძო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის განჩინებაზე, რომლითაც მისი სააპელაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 27 მარტის განჩინებით შპს „.. ..ის“ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ამ საქმეზე თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 6 დეკემბრის განჩინება; შპს „.. ..ს“ გადაედო სახელმწიფო ბაჟის გადახდა; შპს „.. ..-ის“ სააპელაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი და განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს „.. ..ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, გ. ჭ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

გ. ჭ-მ საკასაციო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 10 ივნისის განჩინებით გ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 24 ივნისის საოქმო განჩინება და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 23 ივლისის განჩინებით დაკმაყოფილდა გ. ჭ-ის წარმომადგენელი დ.ს-ს შუამდგომლობა, საქმე დაუბრუნდა ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს გ.ჭ-ის კერძო საჩივრის განსახილველად ამავე სასამართლოს 2001 წლის 11 ოქტომბრის განჩინებაზე, შპს „.. ..ის“ სააპელაციო საჩივარზე შეჩერდა წარმოება რაიონულ სასამართლოში კერძო საჩივრის განხილვამდე.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 31 აგვისტოს განჩინებით გ. ჭ-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 11 ოქტომბრის განჩინება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 15 სექტემბრის განჩინებით საქმის წარმოება განახლდა შპს „.. ..ის“ სააპელაციო საჩივარზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით გ.ჭ-ის წარმომადგენელი დ.ს-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, შპს „.. ..ის“ სააპელაციო საჩივარი ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებაზე დატოვებულ იქნა განუხილველად.

შპს „.. ..ის“ წარმომადგენელმა კერძო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო სასამართლოს 2004 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებაზე, მოითხოვა მისი გაუქმება და მათი სააპელაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 29 ნოემბრის განჩინებით შპს „.. ..ის“ კერძო საჩივარი მიჩნეული იქნა დაუსაბუთებლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრბის საქმეთა პალატის 2005 წლის 18 მაისის განჩინებით შპს “.. ..-ის” კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა საოლქო სასამართლოს 2004 წლის 21 ოქტომბრის განჩინება და შპს “.. ..-ის” სააპელაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის თაობაზე დაუბრუნდა იმავე პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2007 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით შპს “.. ..” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. ჭ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ შპს “მ...მ” 1996 წლის მაისიდან 1997 წლის მაისამდე ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე ტერიტორიაზე შეასრულა 109 835 ლარის ღირებულების სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები. სააპელაციო პალატამ განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 449-ე მუხლი.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო ასევე, რომ შპს “მ...” წარმოადგენდა 1996 წლის 25 მარტს გაფორმებული საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილე მხარეს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელების მიზნით, ხელშეკრულების მონაწილის – ... სამინისტროს ... საწარმოს მიერ საერთო საქმიანობაში შეტანილ იქნა უძრავი ქონება, კერძოდ, ქ.თბილისში, ... ქ,¹2-ში მდებარე ადმინისტრაციული და სხვა შენობა-ნაგებობები თავისი მიმდებარე ტერიტორიით, ხოლო შპს “მ...ის” მიერ განხორციელდა ფულადი შენატანი, რაც გამოიხატება აღნიშნულ ტერიტორიაზე მის მიერ ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულებაში.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 1997 წლის 13 მარტს რეგისტრაციაში გატარდა საქართველოს ... სამინისტროს ... სახაზინო საწარმო “ .. ..”, რომელიც შექმნილია და დაფუძნებულია სახაზინო საწარმო “.. ..” ქონების ბაზაზე.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შპს “.. ..” უსაფუძვლოდ არ გამდიდრებულა შპს “მ...ის” ხარჯზე და, შესაბამისად, კანონისმიერი ვალდებულება ამ უკანასკნელის მიმართ მოთხოვნილი თანხების ანაზღაურებაზე არ წარმოეშობა, ვინიდან მიიჩნია, რომ შპს “მ...ის” უფლებები დაირღვა მაშინ, როდესაც მისი წილი საერთო ქონებიდან სახელმწიფომ განკარგა შპს “მ...ის”, როგორც თანამესაკუთრის, თანხმობის გარეშე.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ჭ-მ და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლით: კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე, 257-ე და 369-ე მუხლები და ასევე არასწორად განმარტა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის მე-3, 45-ე, 46 მუხლები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთებულობა - კანონიერების შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ გ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და ამის შედეგად არასწორად სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის გამოყენება ან განმარტება.

ამასთან ერთად საკასაციო პალატა თვლის, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, რაც, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” I ქვეპუნქტის თანახმად, წარმოადგენს გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2001 წლის 8 აგვისტოს შპს “მ...ის” დირექტორსა და გ. ჭ-ს შორის დაიდო ხელშეკრულება მოთხოვნის დათმობის შესახებ, რომლის თანახმად შპს “მ...მ” გადასცა გ. ჭ-ს შპს “მ...ის” მიმართ შპს “.. ..-ის” დავალიანება - 93095 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “მ...მ” 1996 წლის მაისიდან 1997 წლის მაისამდე ქ.თბილისში, გუდაუთის ქ. 2-ში მდებარე ... სამინისტროს ... საწარმოში შეასრულა 109 835 ლარის ღირებულების სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები.

სააპელაციო სასამართლო აღნიშნულ დასკვნამდე მივიდა შემდეგ გარემოებათა გათვალისწინებით, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 1996 წლის 25 მარტს ... სამინისტროს მსუბუქი ავტომანქანების ავტოსატრანსპორტო საწარმოსა (დირექტორი ვ. გ-ე) და შპს “მ...ს” (დირექტორი გ. ჭ-ე) შორის დაიდო ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილია, რომ 1996 წლის 12 აპრილს შპს “მ...სა” და რ. მ-ს შორის სოფლის მეურნეობასა და სურსათის სამინისტროს სახაზინო საწარმო “ა...-ის” ტერიტორიაზე სამშენებლო-სარემონტო და აღდგენითი სამუშაოების თაობაზე დაიდო ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მოიჯარადემ იკისრა ვალდებულება ჩაატაროს სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები სამინისტროს სახაზინო საწარმო “ა...ის” ტერიტორიაზე (... ქ. ¹2-ში) “დამკვეთის” მიერ გადაცემული დეფექტური აქტის მიხედვით დამკვეთის მასალებითა და მოწყობილობებით (ტ.2 ს.ფ. 37).

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული დეფექტური აქტი შედგენილი იქნა 1996 წლის 18 აპრილს, რომელიც დაამტკიცა შპს “მ...ის” დირექტორმა გ. ჭ-მ და შეთანხმებული იქნა ... სამინისტროს სახაზინო საწარმო “ა...-ის” დირექტორ ვ. გ-სთან (ს.ფ. ტ.2 ს.ფ. 40-47).

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილ იქნა, რომ რ. მუსერიძემ შეადგინა აღნიშნულ ტერიტორიაზე ნაგებობისა და კეთილმოწყობის სამუშაოების ნაკრების ხარჯთაღრიცხვა საერთო ღირებულებით 109835 ლარი, რომელიც 1996 წლის 22 აპრილს შეთანხმებულ იქნა შპს “მ...ის” დირექტორთან (ტ.2, ს.ფ. 48-71).

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული სამუშაოების შესრულების ფაქტი დასტურდება 1997 წლის 5 მაისს შპს “მ...სთან” გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ შპს “.. ..” არის ... სამინისტროს სახაზინო საწარმო “ .. ..” სამართალმემკვიდრე, რომელიც რეგისტრაციაში გატარდა 1997 წლის 13 მარტს და შეიქმნა სახაზინო საწარმო “ა...-ის” ბაზაზე, აგრეთვე, დაადგინა, რომ შპს “.. ..-ის” 100% წილის მფლობელი იყო სახელმწიფო; 2005 წლის 20 სექტემბერს საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და ფიზიკურ პირთა ჯგუფის (ბ. რ-ი, ი. ზ-ი, ზ. გ-ი) წარმომადგენელს შორის დაიდო 100% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება და, შესაბამისად, 2005 წლის 7 ნოემბერს სამეწარმეო რეესტრში განხორციელდა ცვლილებები (ტ.2, ს.ფ. 147-156).

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით შეიძლება გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნა: შპს “მ...მ” შეასრულა 1996 წლის მაისიდან 1997 წლის მაისამდე თბილისში, ... ქ. 2-ში მდებარე ... სამინისტროს ... საწარმოში 109 835 ლარის ღირებულების სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები. აღნიშნულ ღირებულებიდან შპს “მ...მ” გ. ჭ-ს დაუთმო 93095 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლება. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, შპს “მ...ის” უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს გ. ჭ-ე, ხოლო ... სამინისტროს ... საწარმოს უფლებამონაცვლეს - შპს “ .. ..”, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ სამართლებრივი ურთიერთობა, კერძოდ, 1996 წლის 25 მარტს დადებული საერთო საქმიანობის შესახებ სახელშეკრულებო ურთიერთობის მონაწილეები არიან გ. ჭ-ე და შპს “.. ..”.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა იმ არსებით ნიშნებს, რომლებიც დამახასიათებელია აღნიშნულ ურთიერთობისათვის და ამდენად, არ განსაზღვრა ის უფლება-ვალდებულებები, რომლებიც წარმოიშვა საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეებს შორის და რასაც არსებითი მნიშვნელობა გააჩნია ამ ურთიერთობის კვალიფიკაციისათვის.

ამასთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ შპს “.. ..-ს” არ შეიძლება დაეკისროს პასუხისმგებლობა, რადგან შპს “მ...ის” წილი საერთო ქონებიდან განკარგა სახელმწიფომ შპს “მ...ის” ანუ თანამესაკუთრის თანხმობის გარეშე და ამდენად, შპს “მ...ის” ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა არა შპს “.. ..”, არამედ სახელმწიფო, დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო სასამართლოს არ გაუმახვილებია ყურადღება იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლითაც განისაზღვრება უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის თავისებურება საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობის დროს, კერძოდ, უპირველეს ყოვლისა, პასუხი უნდა გაიცეს კითხვაზე, თუ ვინ წარმოადგენს მოვალეს კონკრეტულ დავაში, შპს “ .. ..” თუ მისი დამფუძნებელი. ამისათვის უნდა დადგინდეს და შეფასება მიეცეს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველს, უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლებრივ წინაპირობებს, ანუ კონკრეტულ შემთხვევაში, მოვალისაგან ნამატის ამოღების საფუძველს და ამ უკანასკნელის შემთხვევაში რა იურიდიული ფაქტები თუ იურიდიული შემადგენლობა მიგვითითებს უსაფუძვლო გამდიდრების საფუძველზე (რაში გამოიხატა უსაფუძვლო გამდიდრება). იმ შემთხვევაში თუ შპს “.. ..” უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, აუცილებელია გაიმიჯნოს იურიდიული პირის საკუთრება წილზე მისი დამფუძნებლის საკუთრებისაგან, ასევე საზოგადოების საკუთრება საერთო საქმიანობაში არსებული მისი წილის საკუთრებისაგან.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გათვალისწინებით, საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებიდან (რომელიც შეწყდა 1997 წლის ივნისში) და ასევე, უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტიდან გამომდინარე, სამართლებრივი ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს 1964 წლის 26 დეკემბრის სამოქალაქო კოდექსით, რადგან მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილი იურიდიული ფაქტები უკავშირდება 1997 წლის 25 ნოემბრამდე მოქმედი და ამჟამად ძალადაკარგული ნორმატიულ აქტს, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 499-ე მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეების ფულადი ან სხვა ქონებრივი შენატანები, აგრეთვე, საერთო საქმიანობის შედეგად შექმნილი და შეძენილი ქონება მათ საერთო საკუთრებას წარმოადგენს. საკასაციო პალატის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ ... სამინისტროს ... საწარმოს (რომლის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს შპს “.. ..”) მიერ საერთო საქმიანობაში შეტანილი უძრავი ქონება, კერძოდ, თბილისში, ... ქ. ¹2-ში მდებარე შენობა-ნაგებობები თავისი მიმდებარე ტერიტორიით, ხოლო შპს “მ...ის” (რომლის სამართალმემკვიდრეს წარმოადგენს გ. ჭ-ე) მიერ განხორციელებული ფულადი შენატანი, რაც გამოიხატა აღნიშნულ ტერიტორიაზე მის მიერ ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ღირებულებაში, წარმოადგენს მხარეთა საერთო საკუთრებას.

ამასთან ერთად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადგილი აქვს შპს “მ...ის” (მისი სამართალმემკვიდრეა გ. ჭ-ე) ხარჯზე გამდიდრების ფაქტს, ანუ აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ ერთი პირის (შპს “მ...ის”) ქონება სამართლებრივი საფუძველის გარეშე გადავიდა მეორე პირზე. ამ უკანასკნელში სააპელაციო სასამართლო გულისხმობს სახელმწიფოს.

ამასთან მიმართებაში საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ უნდა მკაფიოდ გაიმიჯნოს საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესასრულებლად განხორციელებული მოქმედებები და ვალდებულების (სამართლებრივი საფუძვლის) გარეშე განხორცილებული მოქმედებები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით შეიძლება გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნა: ადგილი აქვს საერთო საქმიანობის მიზნით განხორციელებულ მოქმედებებს, მათ შორის, შენატანის შესრულებას ანუ იმ მოქმედებებს, რომლებიც დაკისრებული ჰქონდა, კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს “მ...ს”, როგორც საერთო საქმიანობის ერთ-ერთ წევრს, საერთო მიზნის მისაღწევად ერთ შემთხვევაში, ხოლო მეორე შემთხვევაში განხორციელებულ მოქმედებებს, რომლის დროს მოხდა შპს “მ...ის” ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრება.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ამ უკანასკნელის შემთხვევაში შპს “მ...” (მისი სამართალმემკვიდრე გ. ჭ-ე) შეიძლება წარმოადგენდეს კრედიტორს, როდესაც მას შეუძლია პირადად თავის სასარგებლოდ მოითხოვოს ვალდებულების შესრულება საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მეორე მონაწილისაგან. ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა ენიჭება უსაფუძვლოდ, სხვის ხარჯზე გამდიდრების ფაქტს. ამასთან ერთად უნდა განისაზღროს თუ რაში გამოიხატა ამგვარი გამდიდრება და მისი საფუძველი (კონდიქციის წინაპირობები).

კიდევ ერთხელ დავძენთ, რომ ერთ შემთხვევაში ადგილი აქვს შპს “მ...ის” მიერ განხორციელებულ მოქმედებებს (დახარჯული თანხა) სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ჩატარების თაობაზე, მეორე შემთხვევაში კი შპს “მ...ის” ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრებას.

უნდა აღინიშნოს, რომ, მიუხედავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტისა 1997 წლის ივლისში საერთო საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე, გადაწყვეტილებიდან არ ირკვევა აღნიშნული ფაქტი უკავშირდება თუ არა მოსარჩელის მოთხოვნას უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის თანახმად.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის 26 ივნისის რედაქცია) 486-ე მუხლის პირველი და მეორე აბზაცის თანახმად, “პირი, რომელმაც კანონით ან გარიგებით დადგენილი საფუძვლის გარეშე შეიძინა ქონება სხვის ხარჯზე, მოვალეა დაუბრუნოს უკანასკნელს უსაფუძვლოდ შეძენილი ქონება”.

“ასეთი მოვალეობა წარმოიშობა იმ შემთხვევაშიც, როცა ქონების შეძენას შემდეგში საფუძველი მოაკლდა.”

განსახილველი ნორმის თანახმად, უსაფუძვლოდ მიღებული ნამატის ან სხვა შეღავათის მოთხოვნის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს შემთხვევა, როდესაც ქონების შეძენას შემდეგში საფუძველი მოაკლდა ანუ ვალდებულება შეწყდა (ან მოიშალა). ამ შემთხვევაში უნდა ვიგულისხმოთ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების შეწყვეტა. აღნიშნული შეიძლება მიუთითებდეს იმაზე, რომ საერთო საქმიანობის შესახებ ხელშეკრულების მიზანი, (მოგების ან სხვა გვარი სარგებლის მიღება) ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო არ იქნა მიღწეული. უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტი ამ შემთხვევაში გულისხმობს ისეთ შემთხვევას, როდესაც ვალდებულება არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში და ამის შედეგად ამ ვალდებულების ადგილი დაიკავა კანონისმიერმა ვალდებულებითმა ურთიერთობამ. აღნიშნულის გათვალისწინებით მნიშვნელობა ენიჭება შესრულების კონდიქციას, როდესაც შესრულება არის შეგნებულად და მიზანმიმართულად განხორციელებული მოქმედება, რომელიც იწვევს შესრულების მიმღების მიერ ქონებრივი შეღავათის მიღებას. აქედან გამომდინარე, გათვალისწინებული უნდა იყოს ვალდებულების შეწყვეტის (ან მოშლის) თავისებურებები, რომლის შედეგად მიმღები დარჩა გამდიდრებული.

იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა არ უდევს საფუძვლად უსაფუძვლო გამდიდრების მოთხოვნას და სასამართლო მიიჩნევს, რომ უსაფუძვლოდ გამდიდრდა სახელმწიფო, დასადგენია სახელმწიფომ საერთო ქონების წილის განკარგვით რა შეიძინა ან დაზოგა, რამაც მოახდინა გავლენა მოსარჩელის ქონებრივ ინტერესებზე. ამ შემთხვევაში უნდა ჩანდეს, რომ დაზოგილი ქონება, მიღებული ნამატი წარმოიშვა გადამცემი პირის ქონების ხარჯზე. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ, აღნიშნული მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლო ფაქტობრივად უთითებს, რომ ადგილი ჰქონდა ხელყოფის კონდიქციას. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ანალიზი გვაძლევს შესაძლებლობას ვივარაუდოთ, რომ ხელყოფის ობიექტად სასამართლო გულისხმობს სანივთო უფლებას _ საერთო ქონების წილს (ნაწილს), რომელიც ეკუთვნის შპს “მ...ს” და რომლის განმკარგველიც არის სახელმწიფო, მაგრამ აღნიშნული გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლო არ გაერკვია შესრულებისა თუ ხელყოფის კონდიქცია უდევს საფუძვლად სასარჩელო მოთხოვნას (ანუ მოსარჩელის მიერ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და არგუმენტები უთითებენ მის მიერ სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოების ჩატარების შედეგად მოპასუხის უსაფუძვლოდ გამდიდრებაზე, თუ ამ უკანასკნელის უსაფუძვლო გამდიდრებას საფუძვლად უდევს საერთო ქონებიდან წილის განკარგვა). ამ გარემოებების გარკვევას გააჩნია მეტად დიდი მნიშვნელობა, რადგან ისინი ახდენენ გავლენას, როგორც მოპასუხის (ანუ მიმღების), ასევე სამართლებრივი დასაბუთების განსაზღვრაზე.

ამრიგად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა დადგინდეს მოთხოვნის საფუძველი, რაც უდევს მის მიერ გადახდილი თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნას, კერძოდ საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო ან სხვა საფუძვლით აღნიშნული ნამატი დარჩა მიმღებს (ანუ შპს “.. ..”), თუ სახელმწიფოს მიერ საერთო ქონების წილის განსხვისებით ეს უკანასკნელი გამდიდრდა, რომლის ამოღებას (მოსარჩელის მიერ დახარჯული თანხის გათვალისწინებით) ითხოვს მოსარჩელე.

საკასაციო პალატა საჭიროდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს იმ თავისებურებებზე, რომლებიც ახასითებს იურიდიული პირს, როგორც ნამატის, შეღავათის მიმღებს უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტის თანახმად.

უპირველეს ყოვლისა, დაუბრუნდეთ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომლის თანახმად მან მიიჩნია, რომ შპს “მ...ის” ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა არა შპს “.. ..”, არამედ სახელმწიფო, რადგან შპს “მ...ის” წილი საერთო ქონებიდან განკარგა სახელმწიფომ.

როგორც ეს დადგენილია, სააპელაციო სასამართლოს მიერ შპს “.. ..-ის” 100% დამფუძნებელი იყო სახელმწიფო, რომელმაც გაყიდა თავისი წილი. ამასთან ერთად სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, ვინაიდან შპს “მ...ის” წილი საერთო ქონებიდან განკარგა სახელმწიფომ, ეს უკანასკნელი გამდიდრდა შპს “.. ..-ის” ხარჯზე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შპს “.. ..-ის” პარტნიორის (სახელმწიფოს) წილი განსხვავდება შპს “.. ..”-ის, როგორც საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილის ქონების წილისაგან, რადგან ამ წილების წარმოშობას საფუძვლად უდევს განსხვავებული სამართლებრივი წინაპირობები და წარმოადგენენ საკუთრების სხვადასხვა ობიექტს.

შპს “.. ..-ის” პარტნიორის მიერ წილის განკარგვა გავლენას არ ახდენს თვით ამ იურიდიულ პირის (შპს “.. ..”, როგორც საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების ერთ-ერთი მონაწილის) პასუხისმგებლობის განსაზღვრაზე, რადგან, როგორც აღვნიშნეთ საზოგადოების საკუთრება განსხვავდება მისი დამფუძნებლის საკუთრებისაგან.

უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფოს, როგორც შპს “.. ..”-ის დამფუძნებელს, გააჩნდა საზოგადოებაში თავისი შენატანის თანახმად მხოლოდ წილზე საკუთრების უფლება, ანუ ის შენატანი, რომლითაც დამფუძნებელმა (კონკრეტულ შემთხვევაში სახელმწიფომ) დააფუძნა, საზოგადოება წარმოადგენს საზოგადოების და არა დამფუძნებლის საკუთრებას.

თუ ვივარაუდებთ (რადგან აღნიშნული არ დგინდება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით), რომ სახელმწიფოს მიერ შპს “.. ..” დაფუძნებული იყო იმ ქონებით, რომლითაც შპს “.. ..-მა” მიიღო მონაწილეობა საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნების მიღწევისათვის, ამ შემთხვევაშიც უნდა განვასხვავოთ საზოგადოების (შპს “.. ..”) საკუთრება ქონების წილზე (საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეების ფულადი ან სხვა ქონებრივი შენატანები წარმოადგენს მათ საერთო საკუთრებას) ამავე საზოგადოებაში არსებული წილზე დამფუძნებლის საკუთრებისაგან.

ამ შემთხვევაში შპს “.. ..-ის” საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვით მან მიიღო მონაწილეობა საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნების მისაღწევად და საბოლოოდ განსაზღვრა (ამ ხელშეკრულებით) თავისი (და არა თავის დამფუძნებლის) წილი საერთო საქმიანობაში, რა დროსაც უნდა გაიმიჯნოს საზოგადოების საკუთრება წილზე საკუთრებისაგან.

ამდენად, ქონება, რომელიც საერთო საქმიანობის მიზნების განსახორციელებლად იქნა შეტანილი, წარმოადგენს საერთო საქმიანობის წევრების საერთო საკუთრებას (უნდა გავითვალისწინოთ, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში დავის საგანს არ წარმოადგენს წილის განკვარგვის უკანონოდ ცნობა და ამის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურება). სახელმწიფოს (დამფუძნებლის) მიერ საზოგადოებაში არსებული მისი წილის გასხვისება არ ნიშნავს საერთო საქმიანობაში არსებული საერთო ქონებიდან წილის გასხვისებას (წილი ამ შემთხვევაში შეიძლება დავახასითოთ, როგორც მისი მესაკუთრის უფლება, მოითხოვოს ამ წილის შესამაბისი შემოსავალი). დამფუძნებლის მიერ საზოგადოებაში თავისი წილის განკარგვით იცვლება მხოლოდ პარტნიორი, ხოლო ქონება, რომელიც შეტანილი იყო ამ საზოგადოების დასაფუძნებლად რჩება საზოგადოების საკუთრებად და ამდენად, აღნიშნული იურიდიულ გავლენას არ ახდენს საერთო საქმიანობის ხელშეკრულების მონაწილეების (შპს “.. ..-ის” და გ. ჭ-ის) უფლება-ვალდებულებებზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეიძლება დავასკვნათ: თუ სასამართლო გადაწყვეტილებიდან ვივარაუდებთ, რომ მის დასაფუძნებლად სახელმწიფოს მიერ შეტანილი ქონებით შპს “.. ..-მა” მიიღო მონაწილეობა საერთო საქმიანობაში, ხოლო სახელმწიფომ (დამფუძნებელმა) გაასხვისა ამ საზოგადოებაში არსებული წილი, აღნიშნული არ ნიშნავს იმას, რომ სახელმწიფომ ამით განკარგა საერთო საქმიანობაში საზოგადოების მიერ ჩადებული საერთო ქონება და ამდენად, აღნიშნული არ შეიძლება მიუთითებდეს სახელმწიფოს უსაფუძვლო გამდიდრებაზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე იმის შესახებ, რომ შპს “მ...მ” 1996 წლის მაისიდან 1997 წლის მაისამდე ქ.თბილისში, ... ქ.¹2-ში მდებარე სოფლის ... სამინისტროს ... საწარმოში შეასრულა 109 835 ლარის ღირებულების სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები. ამასთან მიმართებაში, სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს თუ რამდენად მოსარჩელეს მოთხოვნა 93 095 აშშ დოლარის შესახებ შეესაბამება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას.

კასატორმა გ. ჭ-მ ასევე გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება, რომლითაც დასაშვებად იქნა მიჩნეული შპს “.. ..-ის” სააპელაციო საჩივარი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა მიეღო შპს “.. ..”-ის სააპელაციო საჩივარი, რადგან ამ უკანასკნელმა გაუშვა გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადა. კასატორის მოსაზრებით, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულმა სასამართლომ 2001 წლის 25 სექტემბერს (რომლითაც დაკმაყოფილდა გ. ჭ-ის სარჩელი) გამოაცხადა დასაბუთებული გადაწყვეტილება და ამდენად, მისი გასაჩივრების ვადა უნდა ათვლილიყო მისი გამოცხადებიდან.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის აღნიშნულ მოსაზრებას და თვლის, რომ მისი მოთხოვნა სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 28 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების შესახებ არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალქო საპროცესო კოდექსით იმპერატიულად არის დადგენილი გადაწყვეტილების გამოცხადების, მისი გასაჩირებისა და კანონიერ ძალაში შესვლასთან დაკავშირებული სამართლებრივი მექანიზმები.

აღნიშნული დანაწესებიდან გამომდინარე, გადაწყვეტილების გამომტანმა სასამართლომ უნდა დაიცვას ყველა აღნიშნული მექანიზმი, რათა უზრუნველყოფილ იქნას მხარეთა უფლების დაცვის პროცესუალური შესაძლებლობები.

ამასთან მიმართებაში საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, კანონის ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში გადაწყვეტილების გასაჩივრების ვადისა და წესის მითითება. მაგრამ უნდა აღინიშნოს, რომ ამ დანაწესის მოქმედების ფარგლები დამოკიდებულია მხარეთათვის ამ გადაწყვეტილების საფუძვლების გაცნობაზე და განსაზღვრავს გასაჩივრების პროცესუალური უფლების ფარგლებს და საბოლოოდ მისი კანონიერ ძალაში შესვლის მომენტს, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 369-ე მუხლი განსაზღვრავს სააპელაციო საჩივრის შეტანის ვადას. სააპელაციო საჩივრის შეტანის ვადის ცნება მოიცავს როგორც გასაჩივრების პროცესუალური უფლების მოქმედების ფარგლებს, ასევე ამ უფლების რეალიზაციის მომენტს. კონკრეტულ შემთხვევაში ეს უკანასკნელი წარმოადგენს განხილვის საგანს.

ამასთან მიმართებაში საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ორივე ზემოაღნიშნული პროცესუალური უფლების განსაზღვრის სამართლებრივი კრიტერიუმი მოითხოვს სასამართლოსაგან მათი ზედმიწევნით ზუსტად დაცვას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 288-ე მუხლის “ლ” ქვეპუნქტი წარმოადგენს იმპერატიული შინაარსის ნორმას, რომლის თანახმად სასამართლო სხდომის ოქმში ასევე უნდა აღინიშნოს ცნობები გადაწყვეტილებებისა და განჩინებების გამოცხადების შესახებ. აღნიშნული დანაწესი არეგულირებს პროცესუალური დოკუმენტის გასაჩივრებასთან დაკავშირებულ პროცესუალური უფლების რეალიზაციის მომენტის უზრუნველყოფის მექანიზმს, კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლომ გამოაცხადა დასაბუთებული გადაწყვეტილება, (რომლის გასაჩივრების მომენტს წარმოადგენს შემთხვევა, როდესაც სააპელაციო საჩივრის შეტანის უფლების მქონე პირი ესწრება მის გამოცხადებას, სსსკ-ის 369-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) ან ამავე კოდექსის 257-ე მუხლის თანახმად, გადადო დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანა და გამოაცხადა გადაწყვეტილების მხოლოდ სარეზოლუციო ნაწილი (რომლის გასაჩივრების მომენტი უკავშირდება სსსკ-ის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით გადაწყვეტილების ასლის მხარესათვის გადაცემას), იგი ვალდებულია, ამის შესახებ აღნიშნოს სხდომის ოქმში.

კონკრეტულ შემთხვევაში თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 28 სექტემბრის გადაწყვეტილებიდან და სხდომის ოქმიდან არ ირკვევა სასამართლომ გამოაცხადა დასაბუთებული გადაწყვეტილება თუ მხოლოდ მისი სარეზოლუციო ნაწილი, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 288-ე მუხლის “ლ” ქვეპუნქტი.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ აღნიშნული დარღვევა წარმოადგენს მნიშვნელოვან პროცესუალურ დარღვევას, რომელიც ნეგატიურ გავლენას ახდეს სასამართლო წესით უფლების დაცვის სამართლებრივი საშუალების გამოყენებაზე.

აღნიშნული დანაწესის დაცვა ფაქტობრივად წარმოადგენს სასამართლო წესით დაცვის ხელმისაწვდომობის უფლების უზრუნველყოფის ერთ-ერთ ტექნიკურ-იურიდიულ საშუალებას.

ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული სასამართლო ერთ-ერთი საქმის განხილვისას (გოლდერი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ) შეეხო სასამართლო განხილვაზე პირის უფლების ფარგლების განსაზღვრის საკითხს, რომლის გათვალისწინებით შეიძლება გაკეთდეს დასკვნა იმის შესახებ, რომ ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული უფლება სასამართლოზე მოიცავს ასევე უფლებას ხელმისაწვდომობაზე. ეს უკანასკნელი ნიშნავს თავისი უფლებების დაცვის რეალიზაციისათვის უშუალოდ სამართალწარმოების დაწყების შესაძლებლობას,

რა თქმა უნდა, ხელმისაწვდომობის უფლება არ არის აბსოლუტური და შეუზღუდავი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის აზრით, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს მიერ პროცესუალური ნორმის დარღვევის შედეგად არ დგინდება, რომ სასამართლომ გამოაცხადა დასაბუთებული გადაწყვეტილება და ამდენად, მიიჩნევს, რომ სასამართლოს ხელმისაწვდომობის უფლების უზრუნველსაყოფად, აღნიშნული ვარაუდი უნდა გადაწყდეს სააპელაციო საჩივრის შემტანი პირის სასარგებლოდ და მას უნდა მიეცეს უფლება იდავოს სამართალწარმოების გზით.

აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად ათვალა პირველი ინსტანციის გასაჩივრების ვადა დასაბუთებული გადაწყვეტილების ასლის მხარესათვის გადაცემის მომენტიდან, ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 28 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე და 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ჭ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.