საქმე N:ას-652-874-08

ას-652-874-08 11 თებერვალი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. ს-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ჩ-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ს-შვილმა და ც. ს-ძემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. ჩ-შვილის მიმართ შპს «ს. მ. ა.» 2006 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების, დავის არსებითად განხილვისა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ზემოხსენებული გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-შვილის საარბიტრაჟო პრეტენზია დაკმაყოფილდა და თ. ს-შვილს დაეკისრა 27 803,76 ლარის, ასევე საარბიტრაჟო მოსაკრებლის _ 667,30 ლარის გადახდა. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა კანონდარღვევით. საარბიტრაჟო დავა განიხილა არა იმ მისამართზე არსებულმა არბიტრაჟმა, რომელიც 2003 წლის 12 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში იყო მითითებული, არამედ სხვა ისეთმა არბიტრაჟმა, რომელიც მოსარჩელისათვის ცნობილი არ იყო. ამასთან, მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2006 წლის 30 ოქტომბრის დადგენილებაში დაფიქსირებულია მესამე, განსახვავებული მისამართიც. დარღვეულია «კერძო არბიტრაჟის» შესახებ კანონის პირველი და მე-2 მუხლების მოთხოვნები, ვინაიდან მხარეთა შორის არც ზეპირი და არც წერილობითი ფორმით საარბიტრაჟო შეთანხმება არ დადებულა. ასევე დაირღვა ამავე კანონის 29-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებიც, რადგან საარბიტრაჟო განხილვის ადგილი მხარეთა შეთანხმებით არ განსაზღვრულა, კერძო არბიტრაჟმა თვითნებურად აირჩია საქმის განხილვის ადგილი. მართალია, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში დასახელებულია საქმის განხილვის ადგილი, თუმცა აღნიშნული მხარეთა შორის არბიტრაჟისათვის საქმის გადაცემის თაობაზე წერილობითი შეთანხმების გაფორმების აუცილებლობას არ გამორიცხავდა. საარბიტრაჟო სასამართლომ უგულებელყო «მ. ა. დებულების» 21-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან საქმის განხილვას სხდომის მდივანი არ ესწრებოდა და არც სასამართლო სხდომის ოქმი არ შედგენილა. თ. ს-შვილის წარმომადგენელმა იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე სხდომის ოქმში დაფიქსირებულიყო ნ. ჩ-შვილის აღიარება, რომ 2003 წლის 12 დეკემბერსა და 2003 წლის 23 დეკემბრის ხელშეკრულებების გარდა მხარეთა შორის სხვა გარიგება არ დადებულა, ასევე ნ. ჩ-შვილმა არ უარყო, რომ თ. ს-შვილისაგან მიღებული ჰქონდა 5900 აშშ დოლარი. აღნიშნულ შუამდგომლობას არბიტრმა მოსამართლემ ყურადღება არ მიაქცია. სასამართლო სხდომის ოქმის არარასებობამ ხელი შეუწყო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არსწორი ფაქტების დაფიქსირებას და სასამართლომ ჩათვალა, რომ «მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ წარმოდგენილი შეთანხმებით გაურკვეველია, თუ რომელი ხელშეკრულებიდან მომდინარე ვალდებულების შესასრულებლად გადაიხადა მოპასუხემ 4000 აშშ დოლარი 2005 წლის 15 აპრილს. რაც შეეხება 28 ივნისით დათარიღებული რიცხვებისა და თარიღების ჩამონათვალს, პრეტენდენტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ეს თანხა, 1900 აშშ დოლარი, მოპასუხემ გადაიხადა სხვა სესხის ხელშეკრულების თანახმად». ფაქტობრივად, წერილობით შეთანხმებაში პირდაპირ არის აღნიშნული, რომ ვალის გადახდა ხდება თ. ს-შვილსა და ნ. ჩ-შვილს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ანგარიშში. არბიტრმა აშკარად აუარა გვერდი თ. ს-შვილის მიერ 4000 აშშ დოლარის გადახდას და პრეტენდენტის სასარგებლოდ აღნიშნა, რომ გაურკვეველია, რომელი სესხის დასაფარად იქნა თანხა გადახდილი. საქმის განხილვისას დაირღვა «კერძო არბიტრაჟის დებულების» მე-9 მუხლის 9-11 და 9-13 პუნქტები. საარბიტრაჟო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლი, ვინაიდან თ. ს-შვილს სადავო სესხი აღებული ჰქონდა აშშ დოლარით და, შესაბამისად, თანხაც აშშ დოლარით უნდა დაეფარა, თუმცა სასამართლომ მას სესხის ლარით დაფარვა დააკისრა და არც გამოურკვევია, თუ რა კურსით გამოიანგარიშა სესხის ოდენობა. არბიტრმა სრულად გაიზიარა ნ. ჩ-შვილის ყველა მოთხოვნა და სათანადოდ არ შეაფასა თ. ს-შვილის წარდგენილი მტკიცებულებები. საარბიტრაჟო სასამართლომ თ. ს-შვილს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო დააკისრა და, სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, მხოლოდ მცირედ შეამცირა მისი ოდენობა. «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» კანონის მე-18 მუხლის მესამე პუნქტის დარღვევით, საარბიტრაჟო სასამართლომ მხარეებს წარუდგინათ არა «მ. ა.», არამედ საბანკო, სამეწარმეო და სხვა კატეგორიის სამოქალაქო დავების განმხილველი მ. ა.» დებულება, რაც ადასტურებს, რომ საარბიტრაჟო სასამართლომ საქმე განიხილა სხვა არბიტრაჟის დებულებით, რის შესახებ კანონით გათვალისწინებული შეთანხმება არ გაფორმებულა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» კანონის 43-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქით განსაზღვრული საფუძველი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: 2006 წლის 21 მარტს სამეწარმეო რეესტრში ცვლილებების თანახმად, არბიტრაჟს შეეცვალა მისამართი. სარტბიტრაჟო საქმის განხილვა შედგა მხარეთა საარბიტრაჟო შეთანხმების საფუძველზე, რომელიც ასახულია სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში. საარბიტრაჟო განხილვის დროს არ დარღვეულა კერძო არბიტრაჟის შესახებ კანონის 29-ე მუხლის მოთხოვნა, ვინაიდან არბიტრაჟმა იურიდიული მისამართი კანონით დადგენილი წესით შეიცვალა, ხოლო რაიმე ახალი შეთანხმების დადების საჭიროებას კანონი არ ითვალისწინებს. ამასთან, მხარეებს ეცნობათ დავის განხილვის დრო და ადგილი, რასთან დაკავშირებითაც მოსარჩელეს პრეტენზია არ გამოუთქვამს. საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება სასამართლო სხდომის ოქმის არარსებობა, ვინაიდან 2004 წლის 30 იანვრის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით დებულებაში შესულია ცვლილება, რომლის თანახმად საარბიტრაჟო საქმის განხილვის დროს ოქმის წარმოება სავალდებულო არ არის. დაუსაბუთებელია სარჩელის მითითება, რომ საარბიტრაჟო სასამართლომ იხელმძღვანელა სხვა არბიტრაჟის დებულებით. არბიტრაჟმა რეგისტრაცია გაიარა 2000 წლის 15 ნოემბერს და ეწოდა «საბანკო, სამეწარმეო და სხვა სამოქალაქო დავების განმხილველი მუდმივმოქმედი არბიტრაჟი», ხოლო 2002 წლის 24 ივნისს სამეწარმეო რეესტრში შესული ცვლილებით _ «ს. მ. ა.».

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით თ. ს-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 მაისის განჩინებით თ. ს-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2003 წლის 14 დეკემბერს თ. ს-შვილსა და ნ. ჩ-შვილს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თ. ს-შვილმა ისესხა 3390 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი ექვსი თვის ვადით, ყოველთვიურად 3%-ის სარგებლის პირობით. მხარეთა შეთანხმებით პირგასამტეხლო განისაზღრა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,3%-ის ოდენობით. იმავე ხელშეკრულების მე-7 პუნქტის შესაბამისად, მხარეები შეთანხმდნენ ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის გადაწყვეტაზე არბიტრაჟის წესით. ხელშეკრულებაში აღნიშნულია, რომ მხარეთა შორის წამოჭრილი ნებისმიერი დავა უნდა განიხილოს «ს. მ. ა.», რომლის იურიდიული მისამართია თბილისი, . . . ქ. ¹7. საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2006 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ჩ-შვილის პრეტენზია დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თ. ს-შვილს დაეკისრა ნ. ჩ-შვილის სასარგებლოდ 27 803,76 ლარის გადახდა. «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დავის სარბიტრაჟო განხილვის საფუძველია მხარეთა წერილობითი შეთანხმება, ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენს მუდმივმოქმედი ან ამ დავის გადასაწყვეტად საგანგებოდ შექმნილი დროებითი კერძო არბიტრაჟისათვის მიმართვის უფლების მოპოვება. სააპელაციო პალატა ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომ საარბიტრაჟო შეთანხმება შესაძლებელი იყოს როგორც მხარეთა მიერ დადებული ხელშეკრულების ნაწილი, ისე დაიდოს დამოუკიდებელი ცალკე წერილობითი ხელშეკრულების სახით. აღნიშნულის საფუძველზე სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლითაც ლმხარეები შეთანხმდნენ დავის გადასაწყვეტად მუდმივმოქმედი არბიტრაჟისათვის გადაცემის შესახებ, სრულად კმაყოფილებდა „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის მოთხოვნებს. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ საარბიტრაჟო განხილვისას დაირღვა „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ კანონის 29-ე მუხლის პირველი და მეორე პუნქტების მოთხოვნები და დავა განიხილა არბიტრაჟმა, რომელზედაც მხარეები არ შეთანხმებულან. სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით, კერძოდ, სამეწარმეო რეესტრის ამონაწერისა და საგადასახადო ინსპექციის ბრძანებებით დაადგინა, რომ 2001 წლის 29 მარტს რეგისტრაციაში გატარდა „საბანკო, სამეწარმეო და სხვა კატეგორიის სამოქალაქო დავების განმხილველი მ. ა.“, 2004 წლის 24 ივნისს სამეწარმეო რესტრში განხორციელებული ცვლილებების შესაბამისად, საზოგადოებას შეეცვალა სახელწოდება და ეწოდა შპს „მ. ა.“, 2006 წლის 21 მარტს შეიცვალა საზოგადოების იურიდიული მისამართი და ასეთად აღინიშნა ქ.თბილისი, . . . ¹16, X სართული, ოთახი ¹1020, 2006 წლის 24 ნოემბერს კი კვლავ შეიცვალა იურიდიული მისამართი და საზოგადოება განთავსდა ქ.თბილისში, . . . ქ.¹13-ში. აღნიშნული ცვლილებები გამოქვეყნდა პრესის საშუალებით. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის დადებული 2003 წლის 14 დეკემბერს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების 7.1 პუნქტის თანახმად, დავა უნდა განეხილა შპს «ს. მ. ა.», რომლის იურიდიული მისამართი იყო ქ.თბილისი, . . . ქ.¹7. საზოგადოების იურიდიული მისამართი, . . . ქ. ¹13, დარეგისტრირდა 2006 წლის 24 ნოემბრის საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, თუმცა სასამართლომ ჩათვალა, რომ აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ კანონის 28-ე მუხლით და მიუთითა, რომ საარბიტრაჟო საქმის მასალების ასლებით 2006 წლის 9 ნოემბრის სხდომის შესახებ უწყებაში საარბიტრაჟო სხდომის ადგილად მითითებულია ქ.თბილისი, . . . ¹16, მე-10 სართული, ოფისი ¹1020. თ.ს-შვილს ეცნობა 2006 წლის 16 ნოემბერს დანიშნული სხდომის თარიღი და ადგილი, . . . ქ.¹13, იგი წარმომადგენელთან ერთად საქმის განხილვაზე გამოცხადდა და მონაწილეობდა საარბიტრაჟო განხილვაში, ამასთან, საარბიტრაჟო განხილვის დროს მისი მხრიდან წერილობითი სახის შესაგებელი და პრეტენზია საარბიტრაჟო განხილვის ადგილის შესახებ, წარდგენილი არ ყოფილა. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ ჩათვალა აპელანტ თ. ს-შვილის მითითება, რომ „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლით მხარეებს უნდა დაედოთ საარბიტრაჟო შეთანხმება, რომლითაც განსაზღვრავდნენ საარბიტრაჟო განხილვის წესს, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მხარეებს შორის არსებობდა რაიმე სახის შეთანხმება საარბიტრაჟო განხილვის განსხვავებულ წესზე და არბიტრაჟმა დავა განიხილა დებულების შესაბამისად. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ მიიჩნია საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად ის გარემოება, რომ საარბიტრაჟო განხილვისას არ შედგა სხდომის ოქმი, რადგან „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით იმპერატიულად არ არის დადგენილი საარბიტრაჟო განხილვის დროს სხდომის ოქმის წარმოება, შპს «ს. მ. ა.» პარტნიორთა 2004 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საზოგადოების წესდებაში შეტანილი ცვლილებით დებულების 21.1 პუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: არბიტრაჟის სხდომის შესახებ როგორც წესი, ოქმი არ დგება. ოქმი შედგება, თუ ამას მოთხოვს პროცესში მონაწილე ყველა მხარე ან არბიტრაჟი, საქმის კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე, მიზანშეწონილად ჩათვლის სხდომის ოქმის შედგენას. აღნიშნული ცვლილება გამოქვეყნდა პრესის საშუალებით. არბიტრაჟის დებულების 7.7 პუნქტის თანახმად, საარბიტრაჟო უწყებასთან ერთად მოპასუხეს ეგზავნება საარბიტრაჟო პრეტენზია თანდართული საბუთების ასლებთან ერთად, გზავნილი და მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის დებულება. სააპელაციო პალატამ 2006 წლის 30 ნოემბერს თ.ს-შვილისათვის გზავნილთან ერთად არბიტრაჟის დებულების ჩაბარება დადასტურებულად მიიჩნია. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა თ.ს-შვილის მითითება მისთვის სხვა არბიტრაჟის დებულების გაცნობის თაობაზე, ვინაიდან შპს «ს. მ. ა.» და „საბანკო, სამეწარმეო და სხვა კატეგორიის სამოქალაქო დავების განმხილველი მუდმივმოქმედი არბიტრაჟი“ ერთი და იგივე იურიდიული პირია, ამასთან, პალატის მოსაზრებით, იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ დებულება მას გააცნეს ცვლილებების გარეშე,¸საქმეში წარმოდგენილი არ არის. სასამართლომ ჩათვალა, რომ საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება აპელანტის მოსაზრება, რომ არბიტრაჟმა არასწორად შეაფასა საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები და არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, ვინაიდან „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“კანონის 43-ე მუხლით ცალსახად დადგენილია ის საფუძვლები, რომელთა არსებობის შემთხვევაშიც შესაძლებელია საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გასაჩივრება და შეცვლა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება თ. ს-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ კერძო არბიტრაჟმა საქმე განიხილა «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» კანონის, სამოქალაქო კოდექსისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის ნორმათა დარღვევით. მოცემული საარბიტრაჟო დავა განიხილა 2003 წლის 12 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში მითითებული არბიტრაჟისაგან განსხვავებულმა არბიტრაჟმა. «კერძო არბიტრაჟის» შესახებ კანონის პირველი და მე-2 მუხლების მოთხოვნების დარღვევით, მხარეთა შორის არც ზეპირი და არც წერილობითი ფორმით საარბიტრაჟო შეთანხმება არ დადებულა. ასევე დაირღვა ამავე კანონის 29-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებიც, რადგან საარბიტრაჟო განხილვის ადგილი მხარეთა შეთანხმებით არ განსაზღვრულა და კერძო არბიტრაჟმა თვითნებურად აირჩია იგი. მართალია, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში დასახელებულია საქმის განხილვის ადგილი, თუმცა აღნიშნული მხარეთა შორის არბიტრაჟისათვის საქმის გადაცემის თაობაზე წერილობითი შეთანხმების გაფორმების აუცილებლობას არ გამორიცხავდა. საარბიტრაჟო სასამართლოში საქმის განხილვას სხდომის მდივანი არ ესწრებოდა და არც სასამართლო სხდომის ოქმი არ შედგენილა, რითაც უგულებელყოფილ იქნა «მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის დებულების» 21-ე მუხლის მოთხოვნა. თ.ს-შვილის წარმომადგენელმა იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე სხდომის ოქმში დაფიქსირებულიყო ნ.ჩ-შვილის აღიარება, რომ 2003 წლის 12 დეკემბერსა და 2003 წლის 23 დეკემბრის ხელშეკრულებების გარდა მხარეთა შორის სხვა გარიგება არ დადებულა, ასევე ნ.ჩ-შვილმა არ უარყო, რომ თ.ს-შვილისაგან მიღებული ჰქონდა 5900 აშშ დოლარი. აღნიშნულ შუამდგომლობას არბიტრმა მოსამართლემ ყურადღება არ მიაქცია. სასამართლო სხდომის ოქმის არარასებობამ ხელი შეუწყო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არასწორი ფაქტების დაფიქსირებას და სასამართლომ ჩათვალა, რომ «მოპასუხის წარმომადგენლის მიერ წარმოდგენილი შეთანხმებით გაურკვეველია, თუ რომელი ხელშეკრულებიდან მომდინარე ვალდებულების შესასრულებლად გადაიხადა მოპასუხემ 4000 აშშ დოლარი 2005 წლის 15 აპრილს. რაც შეეხება 28 ივნისით დათარიღებული რიცხვებისა და თარიღების ჩამონათვალს, პრეტენდენტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ეს თანხა 1900 აშშ დოლარი, მოპასუხემ გადაიხადა სხვა სესხის ხელშეკრულების თანახმად». ფაქტობრივად, წერილობით შეთანხმებაში პირდაპირ არის აღნიშნული, რომ ვალის გადახდა ხდება თ. ს-შვილსა და ნ. ჩ-შვილს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ანგარიშში. არბიტრმა აშკარად აუარა გვერდი თ.ს-შვილის მიერ 4000 აშშ დოლარის გადახდას და პრეტენდენტის სასარგებლოდ აღნიშნა, რომ გაურკვეველია, რომელი სესხის დასაფარად იქნა თანხა გადახდილი. საქმის განხილვისას დაირღვა «კერძო არბიტრაჟის დებულების» მე-9 მუხლის 9-11 და 9-13 პუნქტები. საარბიტრაჟო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლი, ვინაიდან თ. ს-შვილს სადავო სესხი აღებული ჰქონდა აშშ დოლარით და, შესაბამისად, თანხაც ამავე ვალუტით უნდა დაეფარა, თუმცა სასამართლომ მას სესხის ლარით დაფარვა დააკისრა და არც გამოურკვევია, თუ რა კურსით გამოიანგარიშა სესხის ოდენობა. არბიტრმა სრულად გაიზიარა ნ.ჩ-შვილის ყველა მოთხოვნა და სათანადოდ არ შეაფასა თ.ს-შვილის წარდგენილი მტკიცებულებები. საარბიტრაჟო სასამართლომ თ.ს-შვილს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო დააკისრა და, სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, მხოლოდ მცირედ შეამცირა მისი ოდენობა. «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» კანონის მე-18 მუხლის მესამე პუნქტის დარღვევით, საარბიტრაჟო სასამართლომ მხარეებს წარუდგინათ არა «მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის», არამედ საბანკო, სამეწარმეო და სხვა კატეგორიის სამოქალაქო დავების განმხილველი მუდმივმოქედი არბიტრაჟის» დებულება, რაც ადასტურებს, რომ საარბიტრაჟო სასამართლომ საქმე განიხილა სხვა არბიტრაჟის დებულებით, რის შესახებ კანონით გათვალისწინებული შეთანხმება არ გაფორმებულა. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების «კერძო არბიტრაჟის შესახებ» კანონის 43-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქით განსაზღვრული საფუძველი.

საკასაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მხარეებმა წარმოადგინეს მორიგების აქტი და იშუამდგომლეს მისი დამტკიცება შემდეგი პირობებით:

1. თ. ს-შვილი კისრულობს ვალდებულებას, 2009 წლის 10 მაისამდე გადაუხადოს ნ. ჩ-შვილს 13 000 აშშ დოლარი, მორიგების გაფორმების დღისათვის არსებული კურსით _ 21 500 ლარი;

2. ზემოხსენებული თანხის გადაცემა/გადარიცხვა თ. ს-შვილისათვის განხორციელდება ერთჯერადად, მთლიანად და არა ნაწილ-ნაწილ.

3. ნ. ჩ-შვილი კისრულობს ვალდებულებას, თანხის სრულად მიღებისთანავე გააუქმოს 2003 წლის 12 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება;

4. იმ შემთხვევაში, თუ თ.ს-შვილი არ შეასრულებს მორიგების პირობებს, აღსრულდება საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილება.

მხარეები გაეცნენ მორიგების პირობებს, ეთანხმებიან და აწერენ ხელს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო რა მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მორიგების აქტს, თვლის, რომ მათი მოთხოვნა მორიგების დამტკიცების თაობაზე კანონიერია და უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ამ საქმეზე სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება, ხოლო მოცემული საქმის წარმოება შეწყდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მითითებული ნორმა ითვალისწინებს მოდავე მხარეთა მიერ გარკვეული შეთანხმების მიღწევის შემთხვევაში საქმის მორიგებით დამთავრების შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული მორიგების პირობები არ ეწინააღმდეგება კანონს და არ ლახავს მესამე პირთა ინტერესებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს.

მოდავე მხარეების მიერ შედგენილი მორიგების აქტი დაერთო საქმეს.

მხარეებს განემარტათ, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «დ» ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეთა მორიგების შედეგად მოცემულ დავაზე სამოქალაქო საქმის წარმოება უნდა შეწყდეს, ხოლო, ამავე კოდექსის 273-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თ. ს-შვილს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეს ც. ს-ძის მიერ 2008 წლის 8 სექტემბერს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 ლარი, ასევე 2008 წლის 1 ოქტომბერს გადახდილი 1090,18 ლარი, სულ 1390,18 ლარი. მოცემულ შემთხვევაში მხარეებმა მორიგების აქტი წარმოადგინეს საკასაციო სასამართლოს მთავარი სხდომის დაწყებამდე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე, 273-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დამტკიცდეს მორიგება თ. ს-შვილსა და ნ. ჩ-შვილს შორის შემდეგი პირობებით:

2. ზემოხსენებული თანხის გადაცემა/გადარიცხვა თ.ს-შვილისათვის განხორციელდება ერთჯერადად, მთლიანად და არა ნაწილ-ნაწილ.

4. იმ შემთხვევაში, თუ თ. ს-შვილი არ შეასრულებს მორიგების პირობებს, აღსრულდება საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილება.

შეწყდეს საქმის წარმოება თ. ს-შვილის სარჩელის გამო ნ. ჩ-შვილის მიმართ საარბიტრაჟო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე. მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს სასამართლოს მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილება.

კასატორ თ. ს-შვილს დაუბრუნდეს ც. ს-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1390,18 ლარის ოდენობით.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.