¹ას-654-1030-06 5 თებერვალი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ს. ჯი-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. მ-ი (მოპასუხე)

დავის საგანი – ვალის დაბრუნება

გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოში ხელახალი განხილვისათვის

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ს. ჯი-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე ნ. მ-ის (კ-ის) მიმართ და მოითხოვა ვალის დაბრუნება იმ საფუძვლით, რომ მან 2001 წელს მოპასუხეს გადასცა 6140 ლარის ღირებულების მატერიალური ფასეულობა, რაზედაც გაფორმდა სათანადო ხელწერილი; მოსარჩელის განმარტებით მოპასუხემ ამ თანხიდან 2004 წელს გადაუხადა 2700 ლარი, გადასახდელი დარჩა 3440 ლარი, რომლის გადახდასაც თავს არიდებს.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილებით ს. ჯი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ს. ჯი-ს უარი ეთქვა ნ. კ-ზე 3440 ლარის დაკისრებაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ს. ჯი-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის განჩინებით ს. ჯი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატის განჩინება ემყარება შემდეგ მოტივებს:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ 2001 წელს ს. ჯი-მა ნ. კ-ს გადასცა 6140 ლარის ღირებულების საქონელი. საქონლის ღირებულების ნაწილი, კერძოდ, 2000 (ორი ათასი) ლარი მოპასუხე ნ. კ-ს მოსარჩელე ს. ჯი-სათვის უნდა გადაეხადა 2001 წლის ივნისის ბოლოს, ხოლო დარჩენილი თანხა 2001 წლის ბოლოს. ნ. კ-მ ს. ჯი-ს 2001 წელს გადაუხადა 2700 (ორი ათას შვიდასი) ლარი. მას გადასახდელი დარჩა 3440 (სამი ათას ოთხას ორმოცი) ლარი.

სააპელაციო პალატამ ვერ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას არა აქვს გაშვებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა და ხანდაზმულობის ვადის დენა უნდა დაიწყოს 2004 წლიდან. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობა წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 505-ე მუხლით გათვალისწინებულ ნასყიდობას გადახდის განვადებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 123-ე მუხლის თანახმად, ს. ჯი-ს ნ. კ-საგან საქონლის ღირებულების დარჩენილი ნაწილის გადახდის მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 2002 წლის 1 იანვრიდან. შესაბამისად, ს. ჯი-სათვის სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის დენა დაიწყო 2002 წლის 1 იანვრიდან და დამთავრდა 2005 წლის 1 იანვარს. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ს. ჯი-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში 2006 წლის 4 იანვარს, ანუ ერთი წლის დაგვიანებით (ს.ფ. 2). სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულად მიიჩნია სამოქალაქო კოდექსის 129-130-ე მუხლების საფუძველზე.

სააპელაციო პალატამ ვერ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ 2004 წლის 1 იანვარს მოპასუხე ნ. კ-მ მას გადაუხადა ვალის ნაწილი 1000 ლარი, რის გამოც ხანდაზმულობის ვადის დენა შეწყდა.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება თუ ვალდებული პირი უფლებამოსილი პირის წინაშე ავანსის, პროცენტის გადახდით, გარანტიის მიცემით ან სხვაგვარად აღიარებს მოთხოვნის არსებობას. მოპასუხე ნ. კ-ე უარყოფს მოსარჩელე ს. ჯი-სათვის 2001 წლის შემდეგ რაიმე თანხის გადახდის ფაქტს, ხოლო მოსარჩელის მითითებას იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნულ ფაქტს ადასტურებს 2001 წლის 20 ივნისის ხელწერილზე გაკეთებული მინაწერი 2004 წლის 1 იანვარი, სასამართლომ ვერ გაიზიარა, ვინაიდან მოსარჩელის განმარტებით, ხსენებული მინაწერი მის მიერაა შესრულებული. რაც შეეხება აპელანტის მიერ წარმოდგენილ სს „ .. .. ..“ დირექტორის სახელზე ნ. კ-ის მიერ დაწერილ განცხადებას, რომლითაც ეს უკანასკნელი ითხოვდა მიუღებელი ხელფასიდან 700 ლარის დაკავებას ფირმა „მ-ის“ სასარგებლოდ, იგი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ნ. კ-ის მიერ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალიწინებულ მოთხოვნის არსებობის აღიარებად, რადგან აღნიშნული განცხადებიდან არ ირკვევა, თუ რა კავშირი აქვს მას ნ. კ-ის მიერ ს. ჯი-სათვის გადასახდელი საქონლის ღირებულებასთან (ს.ფ. 34). ნ. კ-ის მხრიდან მოთხოვნის არსებობის აღიარებად არ იქნა მიჩნეული ასევე ს. ჯი-ის მიერ სააპელაციო სასამართლოში წარმოდგენილი ლ. თ-ის ხელწერილი (ს.ფ. 35).

სააპელაციო პალატამ ასევე ვერ გაიზიარა აპელანტის მიერ სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვისას გაკეთებულ განმარტება იმის თაობაზე, რომ მისი აღიარება საქონლის მთლიანი ღირებულების გადახდის თარიღად 2001 წლის მითითების შესახებ გამოწვეული იყო მისი დაბნეულობითა და აღელვებით.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში აპელანტმა ვერ დაამტკიცა ის გარემოებები, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნას, სასამართლოს ვერ წარმოუდგინა სათანადო მტკიცებულებები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების შესაბამისად.

სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი და მიუთითა, რომ ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ს. ჯი-მა, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოში ხელახალი განხილვისათვის.

მისი საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

სასამართლომ სასარჩელო ხანდაზმულობის შეწყვეტის საფუძვლად არასწორად არ მიიჩნია სს „ .. .. ..“ დირექტორის სახელზე მოპასუხის მიერ 2003 წლის 2 ოქტომბერს დაწერილი განცხადება, რომელშიც მოითხოვა მიუღებელი ხელფასიდან 700 ლარი დაეკავებინათ ფირმა „მ-ის“ სასარგებლოდ. აღნიშნული მატერიალური ფასეულობა ეკუთვნოდა სს „ .. .. ..“ შპს „მ-ს“. ეს ცნობილი იყო ნ. კ-სათვის და სწორედ ამიტომ დაწერა მან 2003 წლის 2 ოქტომბერს განცხადება 700 ლარის შპს „მ-ის“ სასარგებლოდ დაკავების (გაქვითვის) შესახებ.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ მისი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა სამწლიანია, რადგან ამავე კოდექსის 514-ე მუხლის შესაბამისად მას უფლება ჰქონდა 5 წლის ვადაში მოეთხოვა კალმაძისათვის გადაცემული ქონების უკან დაბრუნება (გამოსყიდვა).

ს. ჯი-მა საკასაციო საჩივარში ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მან რუსთავის საქალაქო სასამართლოში არასწორად მიუთითა, რომ მოპასუხეს მისთვის თანხა უნდა გადაეხადა 2001 წლის ბოლოსთვის და მის ამ განმარტებას დაეყრდნო სასამართლო. მოცემული საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას მას შვილი ახალი გარდაცვლილი ყავდა და ამიტომ არ ახსოვს ამ განმარტების შინაარსი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ს. ჯი-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ს. ჯი-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ს. ჯი-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70%, რაც 210 (ორას ათ) ლარს შეადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული ს. ჯი-ის საკასაციო საჩივარი.

კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 210 (ორას ათი) ლარი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.