¹ას-683-1013-07 10 მარტი, 2008წ.

თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

ლალი ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ჰ. გ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ო. ზ-ი (მოსარჩელე)

მოპასუხე _ ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მაისის განჩინება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უპირატესი შესყიდვის უფლების აღიარება, ხელშეკრულების დადების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2004 წლის 2 სექტემბერს ახალქალაქის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ო. ზ-მა მოპასუხეების _ ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივისა და ჰ. გ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა 2004 წლის 18 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება ხორცის მაღაზიის ნასყიდობის ნაწილში, აღნიშნული მაღაზიის შესყიდვაზე მისი უპირატესი უფლების ცნობა და მოპასუხე .... კოოპერატივისათვის სადავო ობიექტის ნასყიდობის ხელშეკრულების მასთან დადების დავალება.

მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

ო. ზ-ი 1966 წლის 28 მარტიდან მუშაობს ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატის სხვადასხვა სექციებში გამყიდველად. 1984 წლიდან მუშაობს ხორცის მაღაზიაში. იმავდროულად, არის კოოპერატივის მეპაიე წევრი. მაღაზიით სარგებლობისათვის ყოველთვიურად იხდის 20 ლარს, რის თაობაზეც გააჩნია ქვითრები. 2003 წლის ივნის-ივლისში მიმართა ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივს აგრარული ბაზრის ხორცის რიგის შესყიდვის მოთხოვნით, მაგრამ კოოპერატივის თავმჯდომარემ აცნობა, რომ ხორცის რიგი, მათ შორის, ხორცის მაღაზია, არ ექვემდებარებოდა გაყიდვას და დაპირდა, თუ გადაწყდებოდა მაღაზიის გაყიდვის საკითხი, პირველ რიგში, მას მიჰყიდდნენ. ამის შემდგომ მოსარჩელემ აღნიშნული მოთხოვნით არაერთხელ მიმართა მოპასუხეს, მაგრამ პასუხი ყოველთვის უარყოფითი იყო. საფუძვლად უთითებდნენ იმ გარემოებას, რომ მაღაზია არ იყიდებოდა.

2004 წლის ივნისში ო. ზ-მა ჰ. გ-აგან შეიტყო, რომ ხორცის მაღაზია მან შეიძინა. ო. ზ-ის განმარტებით, იგი მოატყუეს და აღნიშნული მაღაზია, სადაც 20 წლის განმავლობაში მუშაობდა და ამჟამადაც მუშაობს, მისგან ფარულად გაყიდეს. მოსარჩელემ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მის გარდა 1984 წელს აშენებულ მაღაზიაში გამყიდველად არავის უმუშავია, მისი სახსრებით მაღაზიას ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი და იგი სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლების საფუძველზე წარმოადგენს მაღაზიის სადავო ნაწილის მესაკუთრეს. ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის თავმჯდომარემ სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებით კანონმდებლობით გათვალისწინებული აუქციონის ან კონკურსის გამოცხადების გარეშე გაყიდა მაღაზია, რითაც შეილახა მისი ინტერესები (ს.ფ. 2-4).

ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილებით ო. ზ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის თავმჯდომარე ა. გ-სა და ჰ. გ-ს შორის დაიდო აგრარული ბაზრის ხორცის რიგის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც ჰ. გ-ი სარეგისტრაციო სამსახურში აღირიცხა ამ ქონების მესაკუთრედ. ხორცის რიგის ტერიტორიაზე 10.29 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ხის მაღაზია, რომელიც როგორც დამოუკიდებელი უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის და იგი რეგისტრირებულია, როგორც შენობის ქვეშ მოქცეული მიწის ნაკვეთის შემადგენელი ნაწილი.

რაიონული სასამართლოს მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ ო. ზ-ი 1984 წლიდან მუშაობდა ხორცის მაღაზიაში და თავისი ძალებითა და საშუალებებით მაღაზიას ჩაუტარა კაპიტალური რემონტი, სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლების საფუძველზე, მას ამ მაღაზიის მესაკუთრედ ვერ აქცევდა. ამასთან, მოსარჩელემ ვერ შეძლო სასამართლოსათვის წარედგინა იმის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ თავისი ძალებით ჩაატარა მაღაზიის კაპიტალური რემონტი, თუმცა ასეთ შემთხვევაშიც არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო, რომ მან მოიპოვა საკუთრების უფლება მაღაზიის ნაწილზე.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველი არის სანოტარო წესით დამოწმებული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და საჯარო რეესტრში მესაკუთრის რეგისტრაცია.

რაიონულმა სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ხორცის მაღაზია აშენებულია სათანადო პროექტის და შესაბამისი ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვის გარეშე და იგი არ ირიცხებოდა არც კოოპერატივის და არც კოოპვაჭრობის ბალანსზე, როგორც ძირითადი საშუალება. დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ სადავო ხორცის მაღაზია წარმოადგენს უკანონო ნაგებობას და მისი ფორმალური მესაკუთრეა აგროსამრეწველო სავაჭრო ფირმა «ხ-ის» ცეკავშირის ახალქალაქის ფილიალი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მსჯელობა, რომ მას გააჩნია სადავო მაღაზიის უპირატესი შესყიდვის უფლება.

რაიონული სასამართლოს განმარტებით, «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მიწის საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის საჭიროა პირს გააჩნდეს: მიწით სარგებლობის უფლებისა და მიწასთან დაკავშირებულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტები.

რაიონული სასამართლოს მითითებით, საქმეში არსებული მასალებით დგინდებოდა, რომ ო. ზ-ი იყო აგრარულ-სამრეწველო ფირმა «ხ-ის» ცეკავშირის მუშაკი, აღნიშნული ფირმა წარმოადგენდა დამოუკიდებელ იურიდიულ პირს და ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის შემადგენლობაში არ შედიოდა. შესაბამისად, მოსარჩელე არ წარმოადგენდა არც ხორცის რიგის და არც აგრარული ბაზრის მუშაკს.

«... კოოპერაციაში გამოუყენებელი და ზედმეტი ძირითადი საშუალებების და სხვა ქონების გაყიდვის დროებითი დებულების» (დამტკიცებულია ცეკავშირის გამგეობის 1996 წლის 28 ივნისის ¹40 დადგენილებით, ხოლო ცვლილებები შეტანილია ცეკავშირის გამგეობის 1997 წლის 27 ნოემბრის ¹91 დადგენილებით) მე-4 თავის მე-5 პუნქტის თანახმად, კოოპერაციის ქონება შეიძლება პირდაპირ მიეყიდოს შრომით კოლექტივს, თუკი ქონების შეძენის სურვილს გამოთქვამს კოლექტივის მუშაკთა 50%-ზე მეტი. თუკი საქონლის შემძენთა რიცხვი შეადგენს შრომითი კოლექტივის 50%-ზე ნაკლებს, მაშინ შრომითი კოლექტივი ქონებისშესაძენად მონაწილეობს კონკურსში ან აუქციონში.

მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით ირკვეოდა, რომ აგრარული ბაზრის ხორცის რიგი წარმოადგენს განცალკევებულ ობიექტს და ჰყავს თავისი შრომითი კოლექტივი, ოთხი წევრის შემადგენლობით. ხორცის რიგის შრომითი კოლექტივის მუშაკებმა: ჰ. გ-მა, მ. ი-მა და ა. პ-მა თავიანთ ახსნა-განმარტებებში აჩვენეს, რომ, როგორც კი შეიტყვეს ხორცის რიგის მომავალი პრივატიზაციის შესახებ, თხოვნით მიმართეს ახალქალაქის რაიონის ... კოოპერატივის გამგეობას, რათა ხორცის რიგი მიეყიდა მისი შრომითი კოლექტივისათვის. მოგვიანებით, როცა მ. ი-მა და ა. პ-მა შეიტყვეს, რომ საპრივატიზაციო ობიექტის გამოსასყიდი ფასი მთლიანად უნდა გადაეხადათ 90 დღის და არა ერთი წლის განმავლობაში, როგორც ამას ითვალისწინებდა თავდაპირველად მოქმედი ... კოოპერატივის ქონების რეალიზაციის წესი, მათ გადაიფიქრეს ხორცის რიგის პრივატიზაციაში მონაწილეობა. იმავდროულად, მათ ჰ. გ-ს დაუთმეს უპირატესი შესყიდვის მათი უფლება, იმ პირობით, რომ ობიექტის შეძენის შემთხვევაში ჰ. გ-ი შეინარჩუნებდა ობიექტის მუშაობის პროფილს, ისინი გააგრძელებდნენ ობიექტზე მუშაობას თავიანთ თანამდებობებზე მანამდე, ვიდრე თავად არ გადაწყვეტდნენ შრომითი ხელშეკრულების მოშლას თავიანთი ინიციატივით. აღნიშნული პოზიცია ხორცის რიგის თანამშრომლებმა გამოხატეს შრომითი კოლექტივის შეკრებაზე და დააფიქსირეს წერილობით ოქმში, რომლის ამონაწერიც დართულია საქმეზე. აღნიშნულს ასევე ადასტურებდა ა. გ-ი.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის გამგეობას არ დაურღვევია სამომხმარებლო კოოპერაციაში გამოუყენებელი და ზედმეტი ძირითადი საშუალებების და სხვა ქონების გაყიდვის დროებითი დებულების მე-4 თავის მე-5 პუნქტის მოთხოვნა _ ქონების შრომით კოლექტივზე პირდაპირი (კონკურსის გარეშე, აუქციონის გარეშე) უპირატესობის წესით რეალიზაციის დასაშვებობის თაობაზე, როცა კოლექტივის ნახევარზე მეტი გამოთქვამს ამ ქონების შეძენის სურვილს (ს.ფ. 137-141).

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. ზ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:

რაიონულმა სასამართლომ სრულყოფილად არ შეისწავლა საქმის მასალები. სასამართლოს მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ო. ზ-ი არ წარმოადგენდა არც ხორცის რიგის და არც აგრარული ბაზრის მუშაკს. აღნიშნული დასკვნის გამოტანისას სასამართლოს მხედველობაში არ მიუღია მისი შრომის წიგნაკი, აგრეთვე მეპაიეთა სია ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივში. შრომის წიგნაკში მისთვის შეუტყობინებლად გაკეთებულია ჩანაწერი მისი გათავისუფლების შესახებ, თითქოს პირადი განცხადების საფუძველზე, რაც არასწორია.

2001 წლის 1 ოქტომბერს ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის ხელმძღვანელობასა და ო. ზ-ს შორის მოხდა საქმიანი შეთანხმება, რომელიც მოსარჩელეს ავალდებულებდა კოოპერატივის ხელმძღვანელობისათვის გადაეხადა ქონების, მიწის და სხვა სახის გადასახადები. ხელშეკრულება ხელმოწერილია მხარეების მიერ და დამტკიცებულია ბეჭდით ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის თავმჯდომარის მიერ (ს.ფ. 144-148).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მაისის განჩინებით ო. ზ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 13 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2004 წლის 18 ივნისს ახალქალაქის რაიონის .... კოოპერატივის თავმჯდომარეს ა. გ-სა და ჰ. გ-ს შორის დაიდო აგრარული ბაზრის ხორცის რიგის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც ჰ. გ-ნი სარეგისტრაციო სამსახურში აღირიცხა ამ ქონების მესაკუთრედ. ხორცის რიგის ტერიტორიაზე მდებარე 10.29 კვ.მ უძრავი ნივთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო არა დამოუკიდებლად, არამედ როგორც შენობის ქვეშ მოქცეული მიწის ნაკვეთის შემადგენელი ნაწილი. რაიონულმა სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ხორცის მაღაზია აშენებულია სათანადო პროექტისა და შესაბამისი ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვის გარეშე და იგი არ ირიცხებოდა არც კოოპერატივის და არც კოოპვაჭრობის ბალანსზე, როგორც ძირითადი საშუალება. აქედან გამომდინარე, რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ხორცის მაღაზია წარმოადგენდა უკანონო ნაგებობას, ხოლო მის ფორმალურ მესაკუთრეს განეკუთვნებოდა ფირმა «ხ-ი». ამ გარემოებაზე მითითებით რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მას გააჩნდა სადავო მაღაზიის უპირატესი შესყიდვის უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ზემოაღნიშნული გარემოება _ წარმოადგენს თუ არა ნაგებობა კანონიერს, შეიძლება დადასტურდეს შესაბამისი სამსახურების მიერ გაცემული წერილობითი მტკიცებულებებით და არა მოწმეთა ჩვენებებით. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო საკითხის განხილვისას (2004 წლის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა) პირველ რიგში უნდა დადგინდეს მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი დავის საგნის მიმართ, კერძოდ, შეესაბამება თუ არა ამგვარი აღიარებითი სასარჩელო მოთხოვნა მოსარჩელის სამართლებრივ ინტერესს და შეძლებს თუ არა იგი ამ გზით მისი მიზნის (სადავო ობიექტის მესაკუთრედ აღრიცხვა) მიღწევას.

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის შინაარსის გათვალისწინებით მიუთითა საქალაქო სასამართლოს, რომ მას შემდეგ, რაც გასაგებად და ამომწურავად იქნება მითითებული ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, სასამართლომ უნდა მიუთითოს იმ მატერიალურ-სამართლებრივ ნორმაზე (ნორმებზე), რომლის მიხედვითაც შეაფასა მან დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, აგრეთვე დაასაბუთოს ამ ნორმის გამოყენების მიზანშეწონილება. მითითებული უნდა იყოს დავის გადასაწყვეტად გამოყენებული ნორმის შესაბამისი ნაწილი, პუნქტი, ქვეპუნქტი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ საქმეზე რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევით, გარკვევით არ არის მითითებული შესაბამისი მტკიცებულების გამოყენებით დადგენილად ცნობილ ფაქტებზე, მტკიცებულებათა ანალიზზე, კანონებზე, რომელთა საფუძველზეც მოახდინა სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების იურიდიული შეფასება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია (ს.ფ. 280-286).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ჰ. გ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების გამოტანით ახალქალაქის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ხორცის მაღაზია ცალკე უფლების ობიექტი არ არის. უძრავი ნივთი, რომელიც ცალკე უფლების ობიექტად საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული, ხოლო ამ ნივთის ქვეშ არსებული მიწა სხვა უძრავი ნივთის შემადგენელ ნაწილადაა რეგისტრირებული, კანონიერი ვერ იქნება. სწორედ აღნიშნულს ემყარებოდა რაიონული სასამართლოს დასკვნაც. კერძოდ, ნაგებობის უკანონობის ფაქტი სასამართლომ დამტკიცებულად მიიჩნია იმის საფუძველზე, რომ არ არსებობდა საჯარო რეესტრში ამ უძრავ ნივთზე ცალკე ჩანაწერი, მაშინ როდესაც თავად მის ქვეშ არსებული მიწა სხვა უძრავი ნივთის შემადგენელ ნაწილად არის რეგისტრირებული. მოწმეთა ჩვენებებით სასამართლომ დაადგინა, თუ რატომ არ აღირიცხა ეს უკანონო ნაგებობა კოოპერატივის ბალანსზე, როგორც ძირითადი საშუალება.

კასატორის მითითებით, არასწორია საპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ არის დასაბუთებული და რომ მასში არ ჩანს მტკიცებულებათა გამოკვლევა და სამართლის ნორმის შეფარდება. სააპელაციო პალატის შენიშვნები არ არის შესაბამისი და მათზე დაყრდნობით სასამართლომ გამოიყენა საპროცესო ნორმები (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილი), რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტი (ს.ფ. 293-296).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამორკვევის შედეგად მიიჩნევს, რომ უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მაისის განჩინება, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, თუკი ადგილი აქვს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს, სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის უკან დაბრუნება, ისევე როგორც საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება, სააპელაციო სასამართლოს უფლებაა და არა ვალდებულება. მიუხედავად ამისა, აღნიშნული არ გულისხმობს სააპელაციო სასამართლოს უფლებამოსილების შეუზღუდაობას პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებასთან მიმართებაში. ასეთი მიდგომა ეწინააღმდეგება ეფექტური მართლმსაჯულებისა და პროცესუალური ეკონომიის პრინციპებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ნამდვილ აზრს, რითაც მოცემულ შემთხვევაში შებოჭილია სააპელაციო სასამართლო. ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ, რომელიც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად ასევე საქმის არსებითად განმხილველი სასამართლოა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმე უკან უნდა დაუბრუნოს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც მას თავად რეალურად გაუჭირდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან კონკრეტული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, მართლაც მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა მისი დაუსაბუთებულობის გამო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძველზე. კერძოდ, საქმის უკან დაბრუნების აუცილებლობა სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგი სამი ძირითადი გარემოებით: რაიონულმა სასამართლომ სადავო ხორცის მაღაზიის, როგორც უკანონო ნაგებობის არსებობა დადგენილად მიიჩნია მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე, რაც უნდა დადასტურებულიყო შესაბამისი სამსახურების მიერ გაცემული წერილობითი მტკიცებულებებით; რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში გარკვევით არ არის მითითებული შესაბამისი მტკიცებულებების გამოყენებით დადგენილად ცნობილ ფაქტებზე, მტკიცებულებათა ანალიზზე, კანონებზე, რომელთა საფუძველზეც მოახდინა სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების იურიდიული შეფასება; რაიონულ სასამართლოს არ გამოურკვევია სადავო ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნული გარემოებები, რასაც სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად უთითებს, არ განეკუთვნება ისეთ გარემოებებს, რომლის გამოც გამართლებული იქნებოდა მოცემულ შემთხვევაში საქმის უკან გადაგზავნა. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს კონკრეტულ მითითებას სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღნიშნული საკითხების თავად გამორკვევის, სამართლის ნორმის შეფარდების, მოსარჩელის იურიდიული ინტერესის საკითხის თავად შემოწმების შეუძლებლობაზე, რამაც რაიონულ სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების აუცილებლობა განაპირობა. სააპელაციო სასამართლოს სავსებით შეეძლო, თავად შეემოწმებინა და გამოერკვია აღნიშნული საკითხები.

რაც შეეხება მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესის საკითხს, საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სარჩელის დავის საგანია: ა. 2004 წლის 18 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმება ხორცის მაღაზიის ნასყიდობის ნაწილში; ბ. აღნიშნული მაღაზიის შესყიდვაზე ო. ზ-ის უპირატესი უფლების ცნობა; გ. სამომხმარებლო კოოპერატივისათვის სადავო ობიექტის ნასყიდობის ხელშეკრულების ო. ზ-ან დადების დავალება. ამდენად, ამ შემთხვევაში მოსარჩელეს აღიარებით სარჩელთან ერთად, მიკუთვნებითი სარჩელიც აქვს აღძრული. აქედან გამომდინარე, ვერ ვიტყვით, რომ მას აღიარებითი სარჩელის აღძვრა არ შეეძლო და იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია. ასევე ყურადღება უნდა მიექცეს იმ გარემოებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში ო. ზ-ი სარჩელის დაკმაყოფილებას ითხოვს იმ მოტივით, რომ მას ჰქონდა სადავო მაღაზიის შესყიდვის უფლება, აღნიშნული მაღაზიის ფარულად გასხვისების შედეგად კი წაერთვა შესაძლებლობა, მონაწილეობა მიეღო სადავო ობიექტის შესყიდვის პროცესში და დაირღვა მისი ეს უფლება, რის აღდგენასაც იგი ასევე ითხოვს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არის დასაბუთებული საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად უკან დაბრუნების აუცილებლობა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის თავად გადაეწყვეტის შეუძლებლობა.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დავის არსებითად გადაწყვეტის გზით ახალი გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობის შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში ასეთი გადაწყვეტილების გამოტანა საკასაციო სასამართლოს მიერ პროცესუალურად შეუძლებელია, ვინაიდან საქმეზე ჯერ არ არსებობს არსებითი განხილვის შედეგად გამოტანილი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ხოლო საკასაციო სასამართლო მის მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხს წყვეტს მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოს ასეთი გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შემდგომ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.