¹ას-683-986-09 19 ოქტომბერი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ქ.თბილისის მერია (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს ,,ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალური ცენტრი” (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ვალდებულების შესრულება, დავალიანების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს ,,ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალურმა ცენტრმა” სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ.თბილისის მერიის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის საქალაქო სამსახურის მიმართ 2003 წლის 1 აპრილის ¹3ს-2003 ხელშეკრულებითა და 2004 წლის 5 იანვრის ¹1 შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულების სრულად შესრულებისა და დავალიანების _ 6590 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2003 წლის 1 აპრილსა და 2004 წლის 5 იანვარს მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებების საფუძველზე მოსარჩელემ შეასრულა 25 500 ლარის ღირებულების სამუშაო, თუმცა აანაზღაურა მხოლოდ 18910 ლარი. გადახდის ვადის გასვლის მიუხედავად, მოპასუხე უშედეგოდ ჰპირდება მას დარჩენილი თანხის გადახდას, რის გამოც გასასტუმრებელია პროექტში მონაწილე სამედიცინო დაწესებულებების შენობის დაქირავების ხარჯები და ფერხდება ლიკვიდაციის პროცესის დასრულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 მარტის განჩინებით არასათანადო მოპასუხე _ ქ.თბილისის მერიის სოციალური მომსახურებისა და კულტურის საქალაქო სამსახური შეიცვალა სათანადო მოპასუხით _ ქ.თბილისის მერიით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 აპრილს, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოპასუხის გამოუცხადებლობის გამო, მოსარჩელის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და მიღებულ იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს ,,ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალური ცენტრის” სარჩელი დაკმაყოფილდა და ქ.თბილისის მერიას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6590 ლარის გადახდა, რაც გაასაჩივრა ქ.თბილისის მერიამ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

საქალაქო სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ.თბილისის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და განჩინება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აპელანტმა ვერც ერთი ინსტანციის სასამართლოში ვერ წარადგინა შპს „ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალურ ცენტრსა“ და ქ.თბილისის მერიის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის საქალაქო სამსახურს შორის დადებული 2003 წლის 1 აპრილის ¹3 ხელშეკრულება და 2004 წლის 5 იანვრის შეთანხმება, ასევე ვერ წარმოადგინა ზემოხსენებული ხელშეკრულების დადების სამართლებრივი საფუძველი _ ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4 მუხლებისა და 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებმა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები ვერ წარადგინეს. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მოცემული საქმე განსჯადობის წესების დაცვით უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, შესაბამისად, არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის „დ“ პუნქტით გათვალისწინებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დამაბრკოლებელი გარემოება, რადგან სარჩელი მიღებულ იქნა ამავე კოდექსის 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ პუნქტის დარღვევით სამოქალაქო სამართალწარმოების შედეგად. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით რეგლამენტირებულია სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორია და სახელშეკრულებო დავების გადაწყვეტა ხდება საერთო სასამართლოებისათვის მიმართვის გზით. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ პუნქტიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, დადოს როგორც ადმინისტრაციული, ისე სამოქალაქო ხელშეკრულება. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივი ხასიათის განმსაზღვრელ ელემენტს წარმოადგენს მისი, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა, „საქართველოს დედაქალაქის – თბილისის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, ვერ დაასაბუთა, რომ სადავო ხელშეკრულება დაიდო ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს უშუალო საჯარო კომპეტენციაში შემავალი ფუნქციის განხორციელების მიზნით, რის გამოც აპელანტის მოსაზრება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის „დ“ პუნქტის საფუძველზე მოცემულ საქმეზე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დაუშვებლობის თაობაზე უსაფუძვლოა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ქ.თბილისის მერიამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება განსჯადი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატისათვის შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი, რადგანაც შპს „ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალურ ცენტრსა“ და ქალაქ თბილისის მერიის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის საქალაქო სამსახურს შორის დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებას, რადგანაც აღნიშნულით ქ.თბილისის მერიის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის საქალაქო სამსახური ახორციელებდა მასზე დაკისრებულ საჯარო უფლებამოსილებას და ხელშეკრულება დადებული იყო დამტკიცებული პროგრამის საფუძველზე. აღნიშნული დავა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ურთიერთობაა, რადგან სადავო ხელშეკრულება დადებულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის „ზ“ პუნქტის შესაბამისად და საქმე განსჯადობის წესების დაცვით უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, რაც არ განხორციელებულა. სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის „დ“ პუნქტი, 186-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ე” ქვეპუნქტი. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლი. მართალია, სამსახურის ლიკვიდაციის შედეგად მასალების არქივში გადასვლის გამო, სადავო ხელშეკრულება მოძიებული ვერ იქნა, მაგრამ საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი დოკუმენტაცია ადასტურებს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების ფაქტს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთება და მიაჩნია, რომ ქ.თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს და საქმე განსჯადობით დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის შესაბამისად განჩინების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს, კერძოდ:

მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დავა წარმოიშვა შპს ,,ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალურ ცენტრსა” და ქ.თბილისის მერიას შორის 2003 წლის 1 აპრილის დადებული ¹3ს-2003 ხელშეკრულებითა და 2004 წლის 5 იანვრის ¹1 შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულების სრულად შეუსრულებლობის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი აპელანტმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით ვერ დაადასტურა და ვერც ის ინდივიდუალურ-სამართლებრივი ადმინისტრაციული აქტი წარმოადგინა, რომლის საფუძველზეც სადავო ხელშეკრულება გაფორმდა, რის გამოც პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული საქმის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის საფუძველი არ არსებობს და განსახილველი დავა განეკუთვნება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით გათვალისწინებულ სამოქალაქო სამართლებრივ კატეგორიას.

უპირველესად უნდა აღინიშნოს, რომ მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების ფაქტი და, შესაბამისად, ხელშეკრულების არსებობა სადავოს არ წარმოადგენს და მისი დადების ფაქტი დადასტურებულია კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ სადავო ურთიერთობაზე უნდა გავცელდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის ამჟამად მოქმედი რედაქცია, რომლის მიხედვით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივი ხასიათის განმსაზღვრელ ამოსავალ ელემენტს წარმოადგენს მისი, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საჯარო უფლებამოსილების განხორციელება.

სააპელაციო სასამართლოს ყურადღების მიღმა დარჩა ის გარემოება, რომ სადავო ხელშეკრულებების დადების თარიღად მოსარჩელე უთითებს 2003 წლის 1 აპრილსა და 2004 წლის 5 იანვარს, რა დროსაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტი, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ნაცვლად, ადგენდა ადმინისტრაციული გარიგების ტერმინის განმარტებას. დასახელებული ნორმის თანახმად, ადმინისტრაციული გარიგება წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირთან, აგრეთვე სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან დადებულ სამოქალაქოსამართლებრივ გარიგებას. კანონის ზემოხსენებული დანაწესიდან გამომდინარე, მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების ადმინისტრაციულ გარიგებად მიჩნევისათვის საკმარისი იყო, მისი მონაწილე ერთ-ერთი მხარე ადმინისტრაციულ ორგანო ყოფილიყო.

განსახილველ შემთხვევაში სადავო ხელშეკრულებების ერთ-ერთ მხარედ სახელდება ქ.თბილისის მერია, რომელიც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტისა და “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის მეოთხე ნაწილის შესაბამისად ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოადგენს.

ამდენად, შპს ,,ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალური ცენტრის” სარჩელი ეხება ადმინისტრაციული გარიგების შესრულების კანონიერებას. სადავო ხელშეკრულების არსიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების მხარეს _ ქ.თბილისის მერიას ხელშეკრულება დადებული აქვს მისი საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით, კერძოდ, სახელმწიფო საჭიროებისათვის კვალიფიციური ექიმების მოსამზადებლად.

“საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ” 2005 წლის 24 ივნისის ¹1801-რს საქართველოს კანონის პირველი მუხლით ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტში შევიდა ცვლილება, კერძოდ, ტერმინი _ ადმინისტრაციული გარიგება შეიცვალა ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით და ჩამოყალიბდა მისი ცნება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2006 წლის 3 აგვისტოსათვის _ შპს ,,ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ნაციონალური ცენტრის” მიერ სარჩელის აღძვრის დროისათვის მოქმედებდა ზემოხსენებული ნორმის ახალი რედაქცია. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დავა წარმოიშვა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების საფუძველზე.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა. მითითებული ნორმა ადგენს, თუ რა ტიპის დავები უნდა იქნეს განხილული ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით და ცალსახად განსაზღვრავს, რომ ასეთ დავათა რიგს განეკუთვნება ადმინისტრაციული ხელშეკრულების შესრულებასთან დაკავშირებული საქმეები.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 აპრილის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებისა და 2008 წლის 22 ოქტომბრის განჩინების კანონიერების საკითხი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის ნორმათა შესაბამისად არასწორად განიხილა. ამავდროულად უგულებელყოფილია კანონის დანაწესი ადმინისტრაციული სამართალწარმოებისას დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დაუშვებლობის შესახებ, კერძოდ:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26¹ მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში არ გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის XXVI თავის დებულებები და სასამართლო (მოსამართლე) უფლებამოსილია, მხარის არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობის შემთხვევაში მის დაუსწრებლად გამოიტანოს გადაწყვეტილება საქმეში არსებული მასალების საფუძველზე და ამ კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების დებულებათა გათვალისწინებით. დასახელებული კანონის დანაწესი ადმინისტრაციული საპროცესო კანონმდებლობის საფუძველზე საქმის განხილვისას სამოქალაქო სამართალწარმოებაში არსებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისა და სადავო ურთიერთობაზე მისი სამართლებრივი შედეგების გავრცელების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს და ერთ-ერთი მხარის გამოუცხადებლობისას სასამართლოს ავალებს, საქმე არსებითად განიხილოს გამოუცხადებელი მხარის დაუსწრებლად.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლი, ასევე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 და 26-ე მუხლებით დადგენილი განსჯადობის წესები, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური საფუძველია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ქ.თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 14 მაისის განჩინება და საქმე განსჯადობით განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.