ას-696-916-08 22 იანვარი, 2009 წ

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

რ. ნადირიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი_ მ. მ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე --- ფ. კ-იანი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი –ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა მ. მ-შვილმა ფ. კ-იანის წინააღმდეგ და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო 16000 ლარის ოდენობით. მოპასუხემ სასამართლოში წარადგინა შეგებებული სარჩელი და მოითხოვა ასევე ზიანის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-შვილის სარჩელი ფ. კ-იანის მიმართ ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო ზიანის ანაზღაურების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. ასევევ არ დაკმაყოფილდა შეგებებული სარჩელიც.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 22 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1994 წლის 30 დეკემბერს ფ. კ-იანსა და მ. მ-შვილს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც მ. მ-შვილმა ფ. კ-იანისაგან შეიძინა ქ. თბილისში, . . . ქ. ¹19\1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილი 60 მლნ. კუპონად, ხელშეკრულება დადასტურდა სანოტარო წესით და რეგისტრირებული იქნა ტექ. ინვენტარიზაციის ბიუროში. ხელშეკრულებაში აღნიშნულია, რომ ფ. კ-იანმა მ. მ-შვილისაგან მიიღო 60 მლნ. კუპონი ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისას.

ასევე დადგენილია, რომ 1998 წლის 5 აგვისტოს ფ. კ-იანსა და მ. მ-შვილს შორის დაიდო . . . ქ. ¹19\1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის სარგებლობის ხელშეკრულება, რომლითაც მხარეებმა განსაზღვრეს სახლის კონკრეტულად, რომელი ნაწილით უნდა ესარგებლა თითოეულ მათგანს და რა ნაწილი უნდა გადასულიყო ფაქტიურად თითოეული მათგანის საკუთრებაში. ხელშეკრულება დადასტურებულია ნოტარიუსის მიერ.

პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ 2000 წლის 12 თებერვალს ფ. კ-იანსა და მ. მ-შვილს შორის დაიდო წერილობითი შეთანხმება 1994 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების მოშლაზე, რაც დადასტურებული იქნა სანოტარო წესით. აღნიშნული ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ აუქმებდნენ საცხოვრებელი სახლის 1\2 ნაწილის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ გაფორმებულ ხელშეკრულებას, ხოლო მ. მ-შვილი ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისთანავე უბრუნდებოდა თ. კ-იანს საცხოვრებელი სახლის 1\2 ნაწილს, რაც შეძენილი ჰქონდა მისგან 1994 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით. ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ შეთანხმება რეგისტრირებული იქნა საჯარო რეესტრში და აღნიშნულის საფუძველზე, ფ. კ-იანი აღირიცხა . . . 19\1 . . . ¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრედ. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ უკან გადაცემული ნივთის ღირებულება კ-იანს მ-შვილისათვის არ აუნაზღაურებია, რის გამოც მ-შვილმა განიცადა მატერიალური ზიანი, რომლის ოდენობაც განისაზღვრება ბინის საბაზრო მდგომარეობიდან და ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე მსგავსი ბინის საბაზრო ღირებულების მიხედვით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის ხანდაზმულობის ვადა უნდა აითვალოს 2000 წლის 12 თებერვლიდან, ვინაიდან, სამოქალაქო კოდექსის შესაბამისად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლომ განმარტა, რომ ვინაიდან ნასყიდობა რეალური ხელშეკრულებაა მხარეებმა ამგვარი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებები ერთდროულად უნდა შეასრულონ. შესაბამისად, ვინაიდან საკუთრების უფლება მოპასუხეს ხელშეკრულების დადებისთანავე გადაეცა, ასევე, ხელშეკრულების დადებისთანავე წარმოეშვა მას თანხის გადახდის ვალდებულებაც (2000 წლის 12 თებერვალი). სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელისათვის 2000 წლის 12 თებერვლიდანვე იყო ცნობილი მისი უფლების დარღვევის შესახებ. იმდენად, რამდენადაც ბინის გადაცემის სანაცვლო ანაზღაურება მას არ მიუღია.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-შვილმა.

კასატორის აზრით, სასამართლომ ნივთის დაკავებად არ ჩათვალა და შესაბამისად აღმასრულებელ მოქმედებათ არ მიიჩნია კასატორის მიერ ნივთით სარგებლობით გამოყენების უფლება ფულადი ვალდებულების შესრულებამდე, ვინაიდან სასამართლოს განმარტებით ხელშეკრულების მოშლით ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით საცხოვრებელი ბინა მოპასუხის ხელში გადავიდა.

კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს აღნიშნულ მოსაზრებას და თვლის, რომ სამართლებრივად ნივთის გამსხვისებელი ჯერ კიდევ მესაკუთრედ ითვლება, ვიდრე შემძენი ახალ უფლებას არ დაარეგისტრირებს საჯარო რეესტში.

კასატორის აზრით სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 477-ე მუხლები და განმარტა იმგვარად, რომ ხელშეკრულების დადების დრო გაუთანაბრა უძრავი ნივთის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დროს ისე, რომ არ გაითვალისწინა საჯარო რეესტრის რეგისტრაციის აქტის მნიშვნელობა, რომელიც პირდაპირ კავშირშია მოცემული სამართლებრივი ურთიერთობის შესცვლასა და შეწყვეტასთან

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საქმის მასალები, გაეცნო საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივშემდეგ გარემოებათა გამო:

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, მხარეთა შორის 2000 წლის 12 თებერვალს დაიდო წერილობითი შეთანხმება, რომლის საფუძველზეც მხარეებმა მოშალეს 1994 წლის 30 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული გარიგების თანახმად მ. მ-შვილმა ფ. კ-იანს დაუბრუნა საცხოვრებელი სახლის ½ წილი, რაც შეძენილი ჰქონდა 1994 წლის 30 დეკემბრის ხელშეკრულებით. 2000 წლის 12 თებერვლის შეთანხმებით თანხის დაბრუნების საკითხი მოწესრიგებული არ არის.

საკასაციო პალატა იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სამოქალაქო კოდექსის 352-ე და 405-ე მუხლების თანახმად, შეიძლება მოიშალოს ხელშეკრულება, რომლის მოქმედებაც დამთავრებული არ არის. მხარეთა შორის 1994 წლის 30 დეკემბრის ხელშეკრულების მოქმედება კი დასრულებულია და წერილობით შეთანხმება არ შეიძლება ჩაითვალოს ხელშეკრულებიდან გასვლად.

ასევე პალატა ეთანხმება სასამართლოს იმ მოსაზრებასაც, რომ 2000 წელს მხარეთა შორის დაიდო ქონების გასხვისების ხელშეკრულება, რომელიც თავისი არსით სასყიდლიანია, მაგრამ შეთანხმების შინაარსიდან გამომდინარე იგი არ შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც ჩუქების ან გამოსყიდვის ხელშეკრულებად. სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია 1994 წელს მ. მ-შვილის მიერ აღნიშნულ ქონებაში თანხის გადახდის ფაქტიც. ბუნებრივია, ამ ქონების ფ. კ-იანის საკუთრებაში გადასვლით მას წარმოეშვა ვალდებულებაც, მიღებული თანხის უკან დაბრუნებისა. ის გარემოება, რომ შეთანხმებაში არაფერია საუბარი თანხის თაობაზე, არ შეიძლება ისე იქნეს გაგებული, რომ თითქოს თანხის გადაცემის ვალდებულება არ წარმოშობილა. როგორც ზემოთ უკვე აღვნიშნეთ, ასეთი ვალდებულება არ წარმოიშობა ქონების გაჩუქების შემთხვევაში, რაც შეთანხმების შინაარსიდან არ ირკვევა.

სამოქალაქო კოდექსის 323-ე მუხლის თანახმად ხელშეკრულება, რომლითაც ერთი მხრე იღებს ვალდებულებას უძრავ ნივთზე საკუთრება გადასცეს სხვას ან შეიძინოს იგი მოითხოვს წერილობით ფორმას, 327-ე მუხლის თანახმად ხელშეკრულება დადებულად ითვლება თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად კი ითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ. როგორც საქმეში წარმოდგენილი შეთანხმებიდან ირკვევა, მხარეები მხოლოდ ქონების გადაცემის ვალდებულებაზე შეთანხმდნენ, მაგრამ თანხის დაბრუნების საკითხზე, ან მისი გადახდის ვადაზე არ შეთანხმებულან. თუმცა საგულისხმოა ის გარემოება, რომ მ. მ-შვილს ქონების ფ. კ-იანისათვის დაბრუნების შემდეგაც ნივთის მფლობელობა არ შეუწყვეტია. ამასთან, როგორც კასატორი მიუთითებს, სადავო სახლი 2005 წლამდე არ აღრიცხულა მოპასუხის სახელზე. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს უნდა გამოეკვლია თუ რამ განაპირობა აღნიშნული გარემოებანი და შეეფასებინა მ. მ-შვილის არგუმენტი იმის თაობაზე, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ახალი ხელშეკრულების დადებაზე. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სასამართლომ მითითებული კუთხით უნდა შეაფასოს მხარეთა მოსაზრებანი, გაარკვიოს თუ რა საფუძვლით ცხოვრობდა მ. მ-შვილი კ-იანის საცხოვრებელ სახლში, რომელიც უკვე აღარ წარმოადგენდა მის საკუთრებას. შესაბამისად უნდა გადანაწილდეს მტკიცების ტვირთი და მხოლოდ აღნიშნული საკითხის გამოკვლევის შემდეგ უნდა შეფასდეს ხანდაზმულობის საკითხი.

პალატა მიიჩნევს, რომ ზემოთ მითითებული მიზეზთა გამო სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და ხელახლა იქნეს განხილული იმავე სასამართლოს მიერ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პაალტამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 22 მაისის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას.

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება