¹ას-702-1032-07 19 ოქტომბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

როზა ნადირიანი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ბ. ნ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ბ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – სამეზობლო მიჯნის დადგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. ნ-მა სარჩელი აღძრა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხეების ნ. ბ-სა და გურჯაანის რაიონის ... მიმართ და მოითხოვა სამეზობლო მიჯნის დადგენა. 2001 წლის 28 მარტის, 2000 წლის 31 აგვისტოს აქტებისა და 2001 წლის 12 მარტის ¹9 დადგენილების გაუქმება. ავტოფარეხის ე.წ. „სინკარისა“ და საღორის კედლის მოშლა, მატერიალური ზარალის – 6480 ლარის ანაზღაურება; სამეზობლო საზღაურიდან მოშორებით სამტო-წყლის ავზის გადატანა; 60 სკა ფუტკრის (მისი სახლიდან 10 მეტრის მანძილიდან?) გადატანა ან თმენისათვის ყოველწლიურად საკომპენსაციო თანხის – 200 ლარის დაკისრება და საქმის წარმოებისას მის მიერ გაწეული ხარჯების – 200 ლარის ანაზღაურება.

მოსარჩელის განმარტებით, მას ... 1969 წლის 28 მაისის ¹11\134 გადაწყვეტილებით გამოეყო 600 კვ.მ სამოსახლო მიწის ნაკვეთი. საქალაქო საბჭოს 1967 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით იგივე ფართის სამოსახლო გამოეყო გ. ბ-საც. 1970 წელს მის მიერ სამეზობლო საზღვრად გაბმული იქნა მავთულის ბადე, ამავე წელს აიშენა საცხოვრებელი სახლი, ხოლო 1975 წელს მისსავე კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე ააშენა სამი ოთახისაგან შემდგარი კაპიტალური სათავსო და სამეზობლო საზღვრად ჩაასხა ბეტონის ბორდიური ისე, რომ მავთულბადეს არ შეხებია. ამ პერიოდში მანძილი მის სახლსა და სამეზობლო საზღვარს შორის იყო 1 (ერთი) მეტრი.

მოსარჩელის განმარტებით, გ. ბ-მა დაარღვია სამეზობლო მიჯნა, მის მიერ ჩასხმული ბორდიურის ნაწილი ამოყარა და 20 სმ-ით მისკენ გადმოწევით ააშენა ავტოფარეხი, ხოლო 1994 წელს მოხსნა მავთულბადე და ზედ დააწყო ე.წ. „სინკარები“ (აღნიშნულის გამო შემცირდა მანძილი მის სახლსა და სამეზობლო საზღვარს შორის). მიუხედავად ამისა, იგი მოერიდა მეზობელთან უსიამოვნებას და აღნიშნული საკითხი იმ პერიოდისათვის დავის საგნად არ უქცევია.

მოგვიანებით, 2000 წელს გაურკვეველ ვითარებაში დაიწვა მისი სათავსო, გადარჩა მხოლოდ სათონე თავისი გადახურვით. გადახურვის სამუშაოების დაწყებისთანავე დაიწყო მასსა და გ. ბ-ს ოჯახებს შორის მრავალწლიანი სამეზობლო დავა სხვადასხვა უფლებამოსილ ორგანოებში.

მოსარჩელის განმარტებით, საკითხი არაერთხელ იქნა განხილული ქ. გურჯაანის ... სადავო საკითხთა შემსწავლელი კომისიის მიერ, მაგრამ იგი ყოველთვის წყდებოდა ტენდენციურად, მხოლოდ და მხოლოდ მოპასუხის ინტერესების გათვალისწინებით, რის გამოც კომისიის მიერ მიღებული ყველა გადაწყვეტილებას ექვემდებარება გაუქმებას.

2006 წლის 16 თებერვალს მოსარჩელე ბ. ნ-მა დამატებითი სასარჩელო განცხადებით მიმართა გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვა გურჯაანის რაიონული ...ის 2005 წლის 25 დეკემბრის აქტის ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით: გურჯაანის რაიონის 25 დეკემბრის აქტი არის უკანონო, არ ასახავს იმ რეალურ ვითარებას, რაც შემოწმების შედეგად იქნა გამოვლენილი და რაც დაფიქსირებული იყო არქმშენინსპექციის მიერ შედგენილ აქტში, რომლის შავი პირი მას წაკითხული ჰქონდა.

2006 წლის 2 მარტს გურჯაანის რაიონულ სასამართლოში წარდგენილი შესაგენლით მოპასუხის წარმომადგენელმა ა. ზ-მა არ ცნო სარჩელი უსაფუძვლობის, დაუსაბუთებლობისა და ხანდაზმულობის მოტივით.

აღნიშნული სამოქალაქო საქმე ბ. ნ-ს სარჩელით 2006 წლის 4 მაისს აცილების წესით გადაიგზავნა თელავის რაიონულ სასამართლოში განსახილველად.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ნ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინებით ბ. ნ-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

პალატამ მიიჩნია, რომ გურჯაანში, ... ¹6-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და 600 კვ.მ. საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ბ. ნ-ს საკუთრებას. ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ გურჯაანში, ... ქ. ¹8-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა 884 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით ირიცხება აწ გარდაცვლილი გ. ბ-ს სახელზე.

ასევე პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა საზღვრის აღდგენისა და ავტოფარეხის მოშლის თაობაზე, რომელიც 1992 წელს გ. ბ-მა დაარღვია და 1970 წლიდან მხარეთა მიერ დადგენილი მიჯნა ავტოფარეხის მშენებლობის დროს 20 სმ-ით გადმოიწია მის ნაკვეთში ხანდაზმულია, ვინაიდან მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოყენებულია სამოქალაქო სამართლის კოდექსი (1964 წლის რედაქცია), რომლის 75-ე მუხლის შესაბამისად, საერთო ვადა უფლების დაცვისა იმ პირის სარჩელით, რომლის უფლება დარღვეულია შეადგენს სამ წელს. ამავე კოდექსის მე-80 მუხლის შესაბამისად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყება სარჩელის უფლების წარმოშობის დღიდან. სარჩელის უფლება წარმოიშობა იმ დღეს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევა. მოცემულ შემთხვევაში პალატამ დადგენილად ჩათვალა, რომ მოსარჩელის უფლება დაირღვა 1992 წელს, როდესაც მოპასუხემ დაარღვია სასაზღვრო მიჯნა და მოთხოვნის უფლებაც მოსარჩელეს წარმოეშვა ამ დროიდან.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მოთხოვნის იმ ნაწილში სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან სარჩელი შეტანილია ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გასვლის შემდეგ, 2006 წლის 18 იანვარს. მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მისი მოთხოვნა არ არის ხანდაზმული ემყარება იმ გარემოებას, რომ მან თავისი უფლების დარღვევისთანავე მიმართა რაიონის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს, მაგრამ მიუხედავად ამისა, მოპასუხემ მაინც გააგრძელა მშენებლობა. პალატამ მიუთითა, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის მიმდინარეობის შეჩერების საფუძვლები მითითებულია სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 82-ე მუხლში. მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება არ წარმოადგენს სასარჩელო ხანდაზმულობის შეჩერების კანონით გათვალისწინებულ საფუძველს. გარდა ზემოაღნიშნულისა, საქმეში წარმოდგენილია გ. ბ-ს საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტი, საიდანაც დგინდება, რომ სადავო ავტოფარეხი მდებარეობს გ. ბ-ს მიწის ნაკვეთზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ნ-მა.

კასატორის აზრით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის სამართლებრივი ურთიერთობა უნდა მოწესრიგდეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით 1964 წლის რედაქციით, რომლის 75-ე მუხლით სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა განისაზღვრება სამი წლით. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა ამავე კოდექსის მე-80, 82 და 84 მუხლებზე სარჩელის უფლების წარმოშობასა და სასარჩელო ხანდაზმულობის შეჩერების შესახებ.

სასამართლომ არასწორად მიუთითა ზემოაღნიშნულ მუხლზე და საერთოდ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსზე ძველი რედაქციით, რადგან მისი უფლების დარღვევისთანავე მან მიმართა რაიონის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს. მათი საკითხი შესწავლილია, მაგრამ გ. ბ-მა მაინც დაასრულა უკანონო მშენებლობა. მათ შორის დავას და მის უფლების დარღვევას ჰქონდა განგრძობადი ხასიათი და გრძელდება დღემდე. თუმცა 2000 წელს, მისი კაპიტალურო სათავსოს გადაწვის შემდეგ, მოპასუხე გ. ბ-მა არ მისცა სათავსოს გადახურვის საშუალება, ისე, როგორც ეს იყო 1975 წლიდან 2000 წლამდე (რასაც ადასტურებს მის მიერ წარმოდგენილი ტექინვენტარიზაციის შესახებ დოკუმენტები) და სასამართლოში შეიტანა სარჩელი. 2001 წლის 25 იანვარს მანამდე კი მასსა და მოპასუხეს შორის წარმოშობილი დავის შესახებ განიხილა გურჯაანის საკრებულოს გამგეობის სადავო საკითხთა შემსწავლელმა კომისიამ. აღნიშნულის შესახებ არსებობს შესაბამისი დოკუმენტები, დადგენილებები და სხვა, რომელიც წარმოდგენილია საქმეში სასარჩელო განცხადებაში სრულად აქვს ჩამოთვლილი 2000 წლიდან დღემდე მათი სამეზობლო დავა. ვის მიერ იქნა განხილული და რა გადაწყვეტილებები იქნა მიღებული, მათ შორის ავტოფარეხის შესახებ.

ასევე კასატორის განმარტებით, სასამართლოს ყურადღება უნდა მიექცია იმ გარემოებას, რომ მათ მიერ გურჯაანის რაიონის ...ში შეტანილი იქნა განცხადება, რომლითაც მოითხოვა კომისიის შექმნა და სადავო საკითხების გადაწყვეტა, აღნიშნული განცხადების ასლი წარმოდგენილია საქმეში. რის შესახებ შეიქმნა კომისია, რომელმაც 2005 წლის 25 დეკემბერს მიიღო აქტი. აღნიშნული აქტის შესახებ შეიტანა დამატებითი სასარჩელო განცხადება და მოითხოვა მისი ბათილად ცნობა. ფაქტობრივად, მიუხედავად ხანდაზმულობისა, დავა უკვე მეექვსე წელია მიმდინარეობს როგორც სასამართლოებში, ისე ადმინისტრაციულ ორგანოებში. ამასთან, რატომღაც ყველგან მისი საწინააღმდეგო გადაწყვეტილებები გამოდის. სასარჩელო ხანდაზმულობა არ მოქმედებდა სასამართლოსთვის მაშინ, როდესაც გურჯაანის არქმშენინსპექციამ (სალ-ის ხელმძღვანელობით) სასამართლოში 2001 წლის აგვისტოში შეიტანა სარჩელი მის წინააღმდეგ და სასამართლოს მოსთხოვა, მოეშალა როგორც მშენებარე, ისე არსებული სათავსოს (ე.ი. სათონის, რომელიც 1975 წელს აშენდა და უცვლელად იდგა თავისი გადახურვით მანამ, ვიდრე სააღსრულებო პოლიციის წარმომადგენლებმა ბარბაროსულად არ დაანგრიეს) სახურავი, საიდანაც ჩამონადენი წყალი თითქოსდა გ. ბ-ს ეზოში იღვრება.

სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო 2002 წლის 8 თებერვალს. როგორც სასამართლო სხდომაზე ...ის წარმომადგენელმა დაადასტურა (და ეს მითითებულია 2005 წლის 25 დეკემბრის აქტში), თურმე არსებობდა 1994 წლის 16 მარტის ¹156 დადგენილება, რომლის ძალითაც 1994 წლის 4 სექტემბრამდე თვითნებურად აშენებული სახლები და მიტაცებული მიწის ნაკვეთები დაექვემდებარა სამართლებრივ რეგისტრაციას. აღნიშნული დოკუმენტი არ ყოფილა გამოყენებული მათ მიმართ, მისი სათონისა და სათავსოს მიმართ. მათ მიმართ არ მოქმედებდა ხანდაზმულობა, თუმცა ისინი გაცილებით უფრო ძველი აგებულია, ვიდრე ბ-ს ავტოფარეხი. ამიტომ მიაჩნია, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი მის მიმართ. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ყველა საკითხის შესწავლას, რომელთა დაკმაყოფილებასაც სასამართლოს სარჩელით თხოვდა, შეესწავლა გურჯაანის რაიონის ... ის კომპეტენტურ კომისიას, რასაც მან ვერ მიაღწია და რის გამოც მიმართა სასამართლოს. ამასთან, 1997 წელს მიღებული იყო ახალი სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, რომელიც ზუსტად არეგულირებს სამეზობლო ურთიერთობებს და ასევე 2000 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი. მათ მიერ აღნიშნულ საკითხზე დავა მიმდინარეობდა ადმინისტრაციული წესით და მოითხოვდა კომისიის მიერ საქმის შესწავლას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს მოქმედი კანონმდებლობით უნდა ესარგებლა და არა ძველი კანონმდებლობით. ამდენად, 1964 წლის რედაქციის საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 75-ე მუხლი ვერ ასახავს იმ რეალობას, რაც შექმნილია მთლიანად მასსა და მოპასუხეს შორის სამეზობლო დავის შესახებ, რის გამოც ხანდაზმულობაზე მითითება ძველი რედაქციით არის რეალობასთან შეუსაბამო.

ასევე კასატორის განმარტებით, არასწორია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ გ. ბ-ს ავტოფარეხის შესახებ თითქოსდა მოქმედებს უტყუარობის და სისრულის პრეზუმფცია და ჩანაწერის სისწორე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია. საჯარო რეესტრის ჩანაწერი გ. ბ-ს საცხოვრებელი სახლისა და ეზოს შესახებ გაკეთებულია 2005 წლის 18 მაისს, ანუ მას შემდეგ, რაც მან პირველი განცხადება 2005 წლის აპრილში შეიტანა გურჯაანის რაიონის გამგეობაში და მოითხოვა კომისიის შექმნა. ჩანაწერი საჯარო რეესტრში ადმინისტრაციული დავის დაწყებამდე არ არსებობდა. ამიტომ სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა მათ მიერ წარდგენილი დოკუმენტებით, რომლებიც გასული წლების ვითარებას ასახავს და არა დავის დაწყების შემდეგ შედგენილი დოკუმენტით, რომლის არსებობაც მათ მიერ უშუალოდ სასამართლო სხდომის მიმდინარეობისას გახდა ცნობილი. ამასთან სააპელაციო სასამართლოს წარუდგინა საჯარო რეესტრიდან ამონაწერი მათი საცხოვრებელი სახლისა და ეზოს შესახებ, ასევე საკადასტრო გეგმა. ბ-ს მიერ წარდგენილი ამონაწერისა და გეგმის თანახმად ავტოფარეხი თითქოსდა მის ნაკვეთზე მდებარეობს. მათ მიერ წარმოდგენილი ამონაწერის მიხედვითაც თითქოს მიჯნა დარღვეული არ არის, სინამდვილეში კი ბ-ე შემოჭრილია მის ნაკვეთში, რაც მხოლოდ ექსპერტიზას შეეძლო დაედგინა. მათ მიერ წარმოდგენილი საკადასტრო გეგმიდანაც ჩანს, რომ მათი სახლის უკან ღობემდე მანძილი 1 მეტრი და 10 სმ-დან მცირდება 0,85 სმ-მდე. ეს ჩანს საქმეში არსებული დოკუმენტებითაც, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 168-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად თავისი ინიციატივით დაენიშნა ექსპერტიზა, რაც არ გააკეთა. სასამართლომ არ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-4 მუხლის მეორე ნაწილით და არ იხმარა ყველა ღონისძიება საქმის სრულყოფილად გამორკვევისათვის, საქმეში არსებულ მტკიცებულებათა ერთობლიობას კი არ მისცა სათანადო შეფასება. როგორც სააპელაციო საჩივარში უთითებდა, მისი მოთხოვნა უსაფუძვლო შეიძლება იყოს მხოლოდ იმის გამო, რომ რეალურად მისთვის მიყენებული ზარალი გაცილებით მეტია, ვიდრე ეს მიზერული თანხაა. გამგეობის მიერ შექმნილ კომისიას მის განცხადებაში ითხოვდა ადგილზე მისვლით შეემოწმებინა და სპეციალისტების მიერ დაედგინა ზარალი, მაგრამ გამგეობამ ამ საკითხსაც სრული იგნორირება გაუკეთა, ისევე, როგორც სასამართლომ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ. ნ-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის დავის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით .

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ბ. ნ-ს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ბ. ნ-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.