ას-707-1080-06 26 თებერვალი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. კ-ი (მოსარჩელე)

დავის საგანი – სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. კ-მა 2004 წლის ნოემბერში სარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე სს “ .. .. ..” მიმართ და მოითხოვა ენერგოკომპანიის ხაშურის ფილიალის 2004 წლის 29 ნოემბრის ¹40 ბრძანების გაუქმება, სამუშაოზე აღდგენა და შესაბამისი განაცდურის ანაზღაურება. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2000 წლიდან მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში ...ად, იგი 2004 წლის 29 ოქტომბრის ¹40 ბრძანებით გათავისუფლდა სამსახურიდან შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე. მისი მოსაზრებით, ბრძანება კანონშეუსაბამოა, რადგან მასთან დადებული შრომითი კონტრაქტის 4.2 პუნქტში მითითებულია, რომ თუ შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ არც ერთი მხარე არ მოითხოვს მის შეწყვეტას, ხელშეკრულების მოქმედება გრძელდება 6 თვით, რაც შრომის კანონმდებლობას ეწინააღმდეგება. ამასთან, არ მომხდარა ფილიალის ლიკვიდაცია, რაც გულისხმობს საწარმოს მთლიან გაუქმებას თავისი საშტატო ერთეულებით, დანიშნულებით, საფინანსო ოპერაციებით, ყოველგვარი ფუნქციის შეწყვეტას. ფილიალის ნაცვლად შეიქმნა იმავე ფუნქციების მქონე ორგანიზაცია, რაც ხაშურის ფილიალს ჰქონდა. უფრო მეტიც, ბრძანებასა და სასამართლო გადაწყვეტილებაში ლიკვიდატორის შესახებ არაფერია მითითებული და ლიკვიდაცია არ განხორციელებულა “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 28-ე მუხლის საფუძველზე. ფაქტობრივად, არ მომხდარა ლიკვიდაცია, ხოლო 2004 წლის 11 თებერვლის ¹6 ბრძანებით ... საშტატო ერთეული გაზრდილია.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა სს “ .. .. ..” ხაშურის სამმართველოს (ფილიალის) დირექტორის 2004 წლის 29 ოქტომბრის ¹40 ბრძანება ნ. კ-ის მიმართ და იგი აღდგენილ იქნა ... თანამდებობაზე სს “ .. .. ...” მოპასუხეს დაეკისრა იძულებითი განაცდური ხელფასის ანაზღაურება დათხოვნის დღიდან _ 2004 წლის 29 ოქტომბრიდან.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს “ .. .. ..”.

მოცემული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ და ბოლოს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით სს “ .. .. ..” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ნ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა სს “ .. .. ..” ხაშურის ფილიალის დირექტორის 2004 წლის 29 ოქტომბრის ¹40 ბრძანება ნ.კ-ის სამუშაოდან დათხოვნის ნაწილში. ნ. კ-ი აღდგენილ იქნა სამუშაოზე სს “ .. .. ..” შიდა ქართლის ფილიალის ხაშურის მომსახურების ცენტრში მორიგე ... თანამდებობაზე. ნ. კ-ს აუნაზღაურდა ხელფასი სამსახურში იძულებით არ ყოფნის მთელი პერიოდისათვის _ 2004 წლის 29 ოქტომბრიდან სამსახურში აღდგენამდე. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე 2000 წლიდან მუშაობდა სს „ .. .. ..“ ხაშურის ფილიალში ...ად; 2004 წლის 13 აპრილს საწარმოს ადმინისტრაციასა და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა ვადიანი შრომის ხელშეკრულება, რომლის მოქმედების ვადა ამავე ხელშეკრულების 4.1. პუნქტის მიხედვით განისაზღვრა 2004 წლის 1 მაისამდე. საწარმოს ადმინისტრაციამ 2004 წლის 28 მაისს გამოსცა ბრძანება ¹11 2004 წლის 1 ივნისიდან შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის საფუძველზე მოსარჩელესთან დადებული ვადიანი შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ; სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ზემოთდასახელებული ბრძანების გამოცემის შემდეგ მოსარჩელე დაშვებული იქნა მოპასუხე საწარმოში იმავე სამუშაოზე, იმავე პირობებით და აგრძელებდა მუშაობას 2004 წლის 29 ოქტომბრამდე; სააპელაციო სასამართლომ შრომის კანონთა კოდექსის მე-18, მე-19 და 31-ე მუხლებზე მითითებით ჩათვალა, რომ 2004 წლის 28 მაისის ბრძანებას მოსარჩელესთან შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ჰქონდა მხოლოდ ფორმალური ხასიათი, ვინაიდან მოსარჩელესა და საწარმოს შორის ამავე დღიდან ფაქტიურად გაგრძელდა შრომითი ურთიერთობა, რის გამოც მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობა ჩათვალა განუსაზღვრელი ვადით გაგრძელებულად; სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ საწარმოს ადმინისტრაციამ მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნისას დაარღვია შრომის კანონთა კოდექსის 42¹-ე და 42²-ე მუხლები, ასევე 36-ე მუხლის მოთხოვნები; შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი, რომელიც მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა საწარმოს ადმინისტრაციამ შესაბამისობაში არ არის საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან; სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ ნორმით საწარმოს შეუძლია მუშაკი საკუთარი ინიციატივით უპირობოდ დაითხოვოს სამსახურიდან მხოლოდ საწარმოს ლიკვიდაციის შემთხვევაში; სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ასეთად ვერ იქნება მიჩნეული საწარმოს ფილიალის ლიკვიდაცია, ვინაიდან ფილიალი არ არის „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული დამოუკიდებელი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის საწარმო, არამედ ის ამავე კანონის მე-16 მუხლისა და სამოქალაქო კოდექსის 28-ე მუხლის შესაბამისად წარმოადგენს საწარმოს განცალკევებულ ქვედანაყოფს, გარკვეული დამოუკიდებლობის მქონე მის შემადგენელ ნაწილს და მისი ლიკვიდაცია არ იწვევს საწარმოს საქმიანობის შეწყვეტას ანუ ლიკვიდაციას; ამ დროს საწარმოს ადმინისტრაცია ვალდებული იყო მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნისას ეხელმძღვანელა შრომის კანონთა კოდექსის 42¹-ე მუხლის და 42²-ე მუხლებით, ასევე 36-ე მუხლის მოთხოვნებით; სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნა განხორციელდა არა ლიკვიდაციის, არამედ რეორგანიზაციის საფუძვლით, რა დროსაც საწარმოს ადმინისტრაციამ დაარღვია ასეთი საფუძვლით მუშაკის საუშაოდან დათხოვნისას შრომის კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები;

სასამართლომ ჩათვალა, რადგან სს „ .. .. ..“ ფილიალების ლიკვიდაციისთანავე შემოიღო ახალი მენეჯმენტი და შექმნა ახალი სტრუქტურული ერთეულები, მას ჰქონდა მოსარჩელის ვაკანტურ თანამდებობაზე დანიშვნის შესაძლებლობა; სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საწარმოს ადმინისტრაციამ რეორგანიზაციის შემდგომ შექმნილ ახალ სტრუქტურულ ერთეულში ... თანამდებობაზე ლიკვიდირებული ფილიალის მუშაკების დანიშვნისას არ გამოიკვლია მათთან შედარებით მოსარჩელეს გააჩნდა თუ არა სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება; ამასთან, ... თანამდებობაზე მიღებული იქნა ახალი თანამშრომელი; სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სს „ .. .. ..“ დღეს მოქმედი სტრუქტურის მიხედვით, მოსარჩელის პროფესიას და სპეციალიზაციას შეესაბამება მორიგე ... თანამდებობა, გათვალისწინებული შიდა ქართლის ფილიალის ხაშურის მომსახურების ცენტრში ოთხი საშტატო ერთეულით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა სს “ .. .. ..” დირექტორმა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორის მოსაზრებით, საპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოკლებულია ყოველგვარ ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს და დაუსაბუთებელია, იგი გამოტანილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მესამე ნაწილის დარღვევით. გადაწყვეტილებაში საერთოდ არ არის მითითებული ... არგუმენტები, რომელიც ჩამოყალიბებული ჰქონდათ სააპელაციო საჩივარში, ახსნა-განმარტებებსა და საპაექრო სიტყვაში. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარემოებას, როდესაც ჩათვალა, რომ ... ხაშურის ფილიალის ლიკვიდაციას ფორმალური ხასიათი ჰქონდა, რადგან ხაშურის ფილიალის ლიკვიდაცია განახორციელა ხაშურის რაიონულმა სასამართლომ 2004 წლის 29 ოქტომბრის დადგენილებით „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 55.9 მუხლის საფუძველზე. ფილიალის ლიკვიდაცია კანონით დადგენილი წესით სადავოდ არავის გაუხდია და ამდენად, იგი ლიკვიდირებულად ითვლება, ზემოაღნიშნული დადგენილება კანონიერ ძალაშია. კასატორმა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 10-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, დაარღვია სამოქალაქო პროცესში საქმის წარმოების დისპოზიციურობის პრინციპი. ასევე დარღვეულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-5 და მე-6 მუხლების იმპერატიული მოთხოვნები. კასატორმა შრომის კანონთა კოდექსის 34-ე მუხლზე მითითებით ჩათვალა, რომ მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნისას მათ მიერ დაცულია ზემოაღნიშნული ნორმის მოთხოვნა. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ხაშურის ფილიალმა დაარღვია შრომის კანონთა კოდექსის 42²-ის პირველი პუნქტი. კომპანიამ აღნიშნული მუხლის მოთხოვნათა სრული დაცვით ორი თვით ადრე პერსონალურად აცნობა მუშაკს მოსალოდნელი გათავისუფლების თაობაზე, რაც სხვა თანამშრომლებმა ხელმოწერით დაადასტურეს, ხოლო კ-მა უარი განაცხადა ხელმოწერაზე. კასატორმა მიუთითა, რომ ვერ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული არ წარმოადგენს პერსონალურ გაფრთხილებას. მართალია, 2004 წლის 6 ივლისს ფილიალის დირექტორმა ერთი დოკუმენტი გამოსცა, მაგრამ მასში გარკვეით მითითებული იყო თანამშრომელთა სახელი, გვარი თანამდებობა. ამრიგად, სიაში ჩამოთვლილმა მუშაკებმა სწორედ პერსონალურად, საკუთარი გვარის გასწვრივ მოაწერეს ხელი.

კასატორის მოსაზრებით, მათ არ დაურღვევიათ შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე, 42¹-ე და 42²-ე მუხლები, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ არაწორად გააუქმა ხაშურის ფილიალის დირექტორის 2004 წლის 29 ოქტომბრის ბრძანება ¹40 ნ. კ-ის სამუშაოდან დათხოვნის ნაწილში. კასატორმა მიუთითა, რომ არ ეთანხმება ასევე გადაწყვეტილებას კ-სათვის განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში, რადგან შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის შესაბამისად განაცდურის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს. ამასთან, შრომის კანონთა კოდექსის 214-ე მუხლის თანახმად, წინანდელ სამუშაოზე აღდგენის შემთხვევაში მუშაკს აუნაზღაურდება იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასი, მაგრამ არა უმეტეს ერთი წლისა, სასამართლომ არ გამოიყენა ზემოაღნიშნული ნორმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 ნოემბრის განჩინებით სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 300 (სამასი) ლარის 70%, რაც 210 (ორას ათ) ლარს შეადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული სს “ .. .. ..” გენერალური დირექტორის საკასაციო საჩივარი.

კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 210 (ორას ათი) ლარი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.