ას-712-1085-06 26 თებერვალი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ტ. ვ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “ .. .. ..” (მოპასუხე)

დავის საგანი – სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ტ. ვ-მა 2004 წლის ივნისში სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე სს „ .. .. ..“ წინააღმდეგ და მოითხოვა სამუშაოზე აღდგენა, უვადო შრომის კონტრაქტის გაფორმება, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება და მოპასუხისათვის იურიდიული მომსახურების ხარჯების დაკისრება. მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ სააქციო საზოგადოება „ .. .. ..“ გენერალური დირექტორის 2002 წლის 14 მაისის ¹27-ე ბრძანებით დაინიშნა სს „ .. .. ..“ სააბონენტო სამსახურში ... თანამდებობაზე სამი თვის ვადით, ყოველთვიური ხელფასით, 600 ლარი; მას 2002 წლის 2 აგვისტოს გაუგრძელდა შრომითი ხელშეკრულება სამი თვით 2002 წლის 2 დეკემბრამდე, ხოლო შემდეგ 2003 წლის 2 სექტემბრამდე, რომელიც ასევე შეიცვალა ახალი ხელშეკრულებით და დაიდო 2003 წლის 4 თებერვალს 2003 წლის 2 სექტემბრამდე; მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2003 წლის 7 აგვისტოს მას წერილობით ეცნობა, რომ ხელშეკრულება აღარ გაუგრძელდებოდა 2003 წლის 2 სექტემბრიდან, ხოლო თანამდებობიდან კი გაანთავისუფლეს 2003 წლის 29 აგვისტოს ¹668-ე ბრძანებით შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის საფუძველზე. მოსარჩელის განმარტებით სს „ .. .. ..“ ადმინისტრაციას, ამავე საზოგადოების პროფკავშირულ ორგანიზაციასა და საქართველოს ... პროფკავშირის აღმასრულებელ საბჭოს შორის 2003 წლის 4 მარტს გაფორმდა კოლექტიური ხელშეკრულება, რომლის მე-8 მუხლის მიხედვით კოლექტიური ხელშეკრულების მოქმედების მთელ პერიოდში არ დაიშვება „ადმინისტრაციის“ (დამქირავებლის) მიერ მუშა-მოსამსახურეების ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე გადაყვანა, ხოლო იქ სადაც იძულებით იყვნენ გადაყვანილნი, ერთი თვის განმავლობაში აღდგეს უვადო ხელშეკრულება. ამავე მუხლის მიხედვით - ვადიანი შრომის ხელშეკრულებების გაფორმება დასაშვები იყო მხოლოდ ახალ თანამშრომლებთან. სს „ .. .. ..” ჩამოყალიბებიდან მუშაკებთან დაიდო მხოლოდ ვადიანი ხელშეკრულებები, უვადო ხელშეკრულება არავისთან არ დადებულა და შესაბამისად, კოლექტიური ხელშეკრულების გაფორმებიდან ერთი თვის განმავლობაში თანამშრომლებთან უნდა გაფორმებულიყო უვადო შრომითი კონტრაქტები. აღნიშნულის დასტურია ... პროფკავშირის აღმასრულებელი საბჭოს, კოლექტიური ხელშეკრულების ერთ-ერთი მონაწილე მხარის, პრეზიდიუმის 2003 წლის 15 აგვისტოს დადგენილება, რომლის მიხედვითაც კოლექტიური ხელშეკრულების ამოქმედების დღიდან ყველა თანამშრომელი უვადო შრომის ხელშეკრულებაზე უნდა ყოფილიყო გადაყვანილი; „კოლექტიური ხელშეკრულებებისა და შეთანხმებების შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლის მიხედვით კოლექტიური ხელშეკრულების ან შეთანხმების პირობების შესრულება აუცილებელია იმ საწარმოებისათვის, რომლებზეც იგი ვრცელდება და მხარეებისათვის, რომლებმაც დადეს კოლექტიური ხელშეკრულება; ტ. ვ-მა მიუთითა, რომ ადმინისტრაციას განთავისუფლების შესახებ ბრძანებაც არ ჩაუბარებია მისთვის.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ტ. ვ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ვ-მა.

მოცემული დავა არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ. ბოლოს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ტ. ვ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 204 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ტ. ვ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე არის იურიდიულად დაუსაბუთებელი. სააპელაციო სასამართლომ შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე მუხლის პირველი ნაწილზე მითითებით ჩათვალა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, თუ როდის ჩააბარა საწარმოს ადმინისტრაციამ მოსარჩელეს სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ ბრძანება, საიდანაც ათვლილი უნდა ყოფილიყო სარჩელის აღძვრის ერთთვიანი ვადა. სასამართლოს ასეთ მტკიცებულებად არ მიიჩნია მოპასუხის მიერ მითითებული ს.ფ. 77-ზე წარმოდგენილი საფოსტო გზავნილი, ვინაიდან ის არ შეიცავს მითითებას გაგზავნილი დოკუმენტის შესახებ, ასევე მოსარჩელისათვის ამ დოკუმენტის ჩაბარების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ტ.ვ-ის სარჩელი უსაფუძვლოა, ვინაიდან სს „ .. .. ..“ გენერალური დირექტორის 2003 წლის 29 აგვისტოს ¹668 ბრძანებით სწორად შეწყდა მასთან დადებული ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება, შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის საფუძველზე. შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლით კი მხოლოდ კანონიერი საფუძვლის გარეშე დათხოვნილი მუშაკის სამუშაოზე აღდგენაა დასაშვები. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის სამუშაოდან დათხოვნის უკანონოდ ცნობის საფუძველს არ წარმოადგენს აპელანტის მითითება 2003 წლის 4 მარტის კოლექტიურ ხელშეკრულებაზე, რომელიც დადებული იქნა სს „ .. .. ..“, ამავე საწარმოს პროფკომიტეტსა და ... პროფკავშირის აღმასრულებელ საბჭოს შორის. დასახელებული შეთანხმების მერვე თავის პირველი წინადადებაზე მითითებით სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოპასუხე საწარმოს ადმინისტრაცია კოლექტიური ხელშეკრულების ამოქმედების შემდეგ არ იყო ვალდებული უვადო ხელშეკრულება გაეფორმებინა მოსარჩელესთან, ვინაიდან კოლექტიური შეთანხმების მერვე თავის პირველი აბზაცის ბოლო წინადადების მიხედვით საწარმოს ადმინისტრაციას უვადო ხელშეკრულების დადება ევალებოდა მხოლოდ იმ თანამშრომლებთან, რომლებიც ვადიან საკონტრაქტო სისტემაზე იძულებით იქნენ გადაყვანილნი, ხოლო მოსარჩელის მიმართ ასეთს ადგილი არ ჰქონია. მოსარჩელემ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე განმარტა, რომ ვადიანი ხელშეკრულების დადებისას მის მიმართ ადმინისტრაციის მხრიდან არანაირი იძულება არ განხორციელებულა და რომ ეს გარემოება არ არის სარჩელის საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია იმის შესახებ, რომ „კოლექტიური ხელშეკრულების“ მერვე თავის მიხედვით უვადო ხელშეკრულებები უნდა გაფორმებულიყო იმ მუშა-მოსამსახურეებთან, რომლებთანაც თავდაპირველად დადებული იყო უვადო შრომის ხელშეკრულებები, ხოლო შემდგომ იძულებით იქნენ გადაყვანილნი ვადიან კონტრაქტებზე. მოსარჩელესა და მოპასუხე საწარმოს ადმინისტრაციას შორის კი არასოდეს არ ყოფილა დადებული შრომის ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით. სააპელაციო სასამართლო დაუსაბუთებლობის მოტივით არ გაიზიარა აპელანტის მითითებას იმის შესახებ, რომ ... პროფკავშირის აღმასრულებელი საბჭოს პრეზიდიუმის 2003 წლის 15 აგვისტოს დადგენილებით განმარტებული იქნა „კოლექტიური ხელშეკრულების“ მერვე თავის ბუნდოვანი დებულებები და მის საფუძველზე მოპასუხე საწარმოს ადმინისტრაციას წარმოეშვა ვალდებულება ყველა თანამშრომელი გადაეყვანა უვადო საკონტრაქტო სისტემაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ... პროფკავშირის აღმასრულებელი საბჭოს პრეზიდიუმის 2003 წლის 15 აგვისტოს დადგენილებით „კოლექტიური ხელშეკრულების“ მერვე თავის დებულებების წარმოდგენილი სახით განმარტება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლით განმტკიცებულ ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპს და შრომის კანონთა კოდექსის მე-18 მუხლით გათვალისწინებულ ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების დადების უფლებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ტ. ვ-მა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება. კასატორის მითითებით, მას თავიდანვე გაფორმებული ჰქონდა ვადიანი შრომითი კონტრაქტი, ისევე როგორც სს „ .. .. ..” ნებისმიერ თანამშრომელს. საქმის მასალებიდან ჩანს, რომ უვადო შრომითი კონტრაქტი ადმინისტრაციას არ გაუფორმებია არც ერთი თანამშრომლისათვის. ტ. ვ-ს პერიოდულად უგრძელდებოდა ვადიანი შრომის ხელშეკრულება და ეს ხდებოდა მხარეთა შეთანხმებით. კასატორის მითითებით, სს „ .. .. ..“ ადმინისტრაციას, ამავე საზოგადოების პროფკავშირულ ორგანიზაციასა და ... პროფკავშირის აღმასრულებელ საბჭოს შორის გაფორმებული კოლექტიური ხელშეკრულების საფუძველზე ადმინისტრაციას თანამშრომელთან უნდა გაეფორმებინა უვადო კონტრაქტები. კასატორმა მიუთითა, რომ ხელშეკრულების მხარეთა ნების გამოვლენის განმარტებისას უნდა გამორკვეულიყო ორივე მხარის ნამდვილი ნება. კოლექტიური ხელშეკრულების ერთ-ერთმა მხარემ ... პროფკავშირის აღმასრულებელმა საბჭომ, პრეზიდიუმის 2003 წლის 15 აგვისტოს დადგენილებით დააზუსტა მის მიერ კოლექტიური ხელშეკრულების ხელმოწერისას გამოვლენილი ნება, რომლის მიხედვითაც კოლექტიური ხელშეკრულების ამოქმედების დღიდან ყველა თანამშრომელი უვადო შრომის ხელშეკრულებაზე უნდა ყოფილიყო გადაყვანილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე მეორე მხარემ „სა. ე-მ“ მიიღო გაუგებარი ნების სწორი განმარტება და არ გაუპროტესტებია მეორე მხარის მიერ დაზუსტებული და მხარეთა შორის დადებული, კოლექტიური ხელშეკრულების მე-8 მუხლში გამოხატული ნება და იგი საცილოდ არ გაუხდია. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს უნდა ემსჯელა „კოლექტიური ხელშეკრულებისა და შეთანხმების შესახებ“ კანონის მე-12 მუხლის, ასევე „ .. .. ..“ და პროფკავშირებს შორის დადებული კოლექტიური ხელშეკრულების მე-8 მუხლის მოთხოვნებზე. კოლექტიური ხელშეკრულების დადების დღიდან ერთი თვის ვადაში, ყველა თანამშრომელი ვისთანაც არსებობდა ვადიანი შრომით კონტრაქტები გადაყვანილი უნდა ყოფილიყვნენ უვადო შრომით კონტრაქტებზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით ტ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;

კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე სს “ .. .. ..” გენერალურმა დირექტორმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხთან დაკავშირებით წარმოდგენილ მოსაზრებაში მიუთითა, რომ სამოქალქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ ტ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ტ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული ტ. ვ-ის საკასაციო საჩივარი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.