საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-740-956-08 10 დეკემბერი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია სულხანიშვილი, როზა ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეები (მოსარჩელეები)

წარმომადგენელი – დ.დ.

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ხ. (მოპასუხე)

დავის საგანი – უკანონო ნაგებობის დემონტაჟი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 25 მაისს ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ებმა დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს ზ. ხ., ლ.რ-ას, ფ.ი-სა და თბილისის მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს.

მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ 1946 წლიდან ცხოვრობენ ... ¹9-ში მდებარე სახლში. იმავე ეზოში იყო ორსართულიანი სახლი, რომელიც 1994-1995 წლებში ფ.ი-ას საკუთრებაში გადავიდა. მოპასუხეებმა აღნიშნული ორსართულიანი სახლი მთლიანად დაანგრიეს და მის ნაცვლად სამსართულიანი შენობა ააშენეს, რამაც მოსარჩელეების კუთვნილი სახლის დეფორმირება გამოიწვია, გაჩნდა ბზარები, საძირკვლის ღრმად ამოთხრის გამო დაირღვა სახლის ფუნდამენტი, რამაც წყლის კომუნიკაციების დაზიანება და სახლის დანესტიანება გამოიწვია. გარდა ამისა, მოსარჩელეების მტკიცებით, მოპასუხეებმა გადაკეთეს და მიითვისეს საერთო სარგებლობის ეზოს დიდი ნაწილი, მათი საძინებლის კუთხეში დაამონტაჟეს გაზის სისტემის მილი, რომელიც განუწყვეტლივ გუგუნებდა, არ იძლეოდა ძილის საშუალებას, ეზოში კი გაზის გამონაბოლქვი გროვდებოდა, ასევე მათი სახლის სახურავის მხარეს გამოჭრეს ორი ფანჯარა. მოსარჩელეებმა, აგრეთვე, განმარტეს, რომ მათ მეზობლად, ...... ¹9ბ-ში მდებარე ზ.ხ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონება ფაქტობრივად ფ. ი-სა და მის მეუღლე ლ.რ-ას ეკუთვნოდა. მათ მიერ ჩატარებული სამშენებლო სამუშაოების შედეგად გადაკეთდა წყალკანალიზაციის გაყვანილობები, შეიცვალა ეზოს დაქანება, ამოიჭრა ახალი ჭა, რამაც მოსარჩელეთა საცხოვრებელი სახლი დაანესტიანა, ეზოში კი გროვდება მოპასუხეთა ეზოდან ჩამონადენი სიბინძურე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა საცხოვრებელი სახლის დაზიანება-დაბნელებისათვის და ცხოვრების გაუსაძლისი პირობების შექმნისათვის ზიანის ანაზღაურება, საერთო სარგებლობის ეზოში შესასვლელი ჭიშკრისა და მოპასუხეების მიერ დამონტაჟებული დანადგარების აღება, აგრეთვე სერვიტუტის გაუქმება და რეგისტრაციის ჩანაწერთა უსწორობის გასწორება მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით ცალკე წარმოებად გამოეყო საცხოვრებელი სახლის დაზიანება-დაბნელებისათვის, ცხოვრების გაუსაძლისი პირობების შექმნისათვის ზიანის ანაზღაურების, საერთო სარგებლობის ეზოში შესასვლელი ჭიშკრისა და მოპასუხეების მიერ დამონტაჟებული დანადგარების აღების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნა და იმავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას გადაეცა განსახილველად.

2006 წლის 28 მარტის განცხადებით მოსარჩელეებმა უარი თქვეს ზიანის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნაზე.

მოპასუხე ზ.ხ-მა სასამართლოს შესაგებელი წარუდგინა და აღნიშნა, რომ ფ. ი. და ლ.რ. არასათანადო მოპასუხეები იყვნენ, რადგანაც ... ¹9ბ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ერთადერთი მესაკუთრე თავად იყო, ამასთან მოსარჩელეთა მოთხოვნა მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე იყო დაუსაბუთებელი, რადგანაც საქმეში არ მოიძებნებოდა შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხემ აგრეთვე განმარტა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა სახურავის მხარეს ამოშენებული ორი ფანჯრის გაუქმების შესახებ ასევე უსაფუძვლო იყო, რადგანაც ამ ადგილას დატანებული იყო ერთი და არა ორი ფანჯარა, ამასთან ეს ფანჯარა ჩ-ეების სახლისაგან 5 მეტრზე მეტად იყო დაშორებული და შეწეული კედლის სიღრმეში 1 მეტრით, ამდენად იგი არ ზღუდავდა მოსარჩელეების მიერ თავინათი საკუთრებით სარგებლობას. რაც შეეხება საერთო სარგებლობის შესასვლელში არსებული ჭიშკრის მოხსნის მოთხოვნას, მოპასუხის განმარტებით, აღნიშნული ჭიშკარი მის მიწის ნაკევთზე იყო აღმართული და კავშირი არ ჰქონდა მოსარჩელეთა საკუთრებასთან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 23 იანვრის განჩინებით მოსარჩელეთა შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, ფ.ი-სა და ლ. რ-ას მიმართ სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილებით ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო და მოსარჩეელებმა ვერ წარადგინეს ხელშეშლის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

აღნიშნული გაადწყვეტილება ნინო, ანა და თეგიზ ჩ-ეების წარმომადგენელმა დ.დ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელნატმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ მცდარად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, გარდა ამისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლი, რადგანაც ამ მუხლის მიხედვით სამეზობლო თმენის ვალდებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში არსებობს, თუ მეზობელს არ აქვს საშუალება საკუთარ მიწის ნაკვეთზე განათავსოს ესა თუ ის მოწყობილობა. აპელანტის აზრით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლით გათვალისწინებული დაუშვებელი ხელყოფა, სასამართლომ კი, ეს მუხლი არ გამოიყენა, ამასთან საფუძველს მოკლებული იყო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელეებმა ვერ წარმოადგინეს მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ საძინებლის ახლოს განთავსებული გაზის მილები გამოსცემდა ხმაურს და ეზოში იდგა გაზის გამონაბოლქვის სუნი, რადგანაც მოსარჩელეები სადავოდ ხდიდნენ ამ მილების მათ ეზოში დამონტაჟებას, თანაც გაზის მილიდან რომ გამონაბოლქვის სუნი გამოვიდოდა, ეს თავისათავად ცხადი იყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 18 მაისის საოქმო განჩინებით, მიწის ნაკვეთითა და საცხოვრებელი სახლით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთის, ფანჯრის ღიობის გაუქმების, ეზოს ვერტიკალური დაგეგმარების, სანიაღვრე ჭის გაუქმების, აგრეთვე შენობის ნაწილის დემონტაჟის ნაწილში ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების სააპელაციო საჩივარზე საქმის წარმოება შეწყდა, აპელანტების მიერ ზემოაღნიშნულ მოთხოვნებზე უარის თქმის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 ივნისის განჩინებით ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

ზ. ხ. თბილისში, ..... მდებარე მიწის ნაკვეთისა და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეა;

ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების საერთო საკუთრებას წარმოადგენს ....ქ. ¹9-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები;

მოსარჩელეთა და მოპასუხეთა მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთები ერთმანეთს ესაზღვრება;

მოპასუხე ზ.ხ-ის საცხოვრებელი სახლის კედელზე, მოსარჩელეთა მხარეს, დამონტაჟებულია ნამწვავი აირების გამყვანი ორი მილი და გამათბობელი მილი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება იმის შესახებ, რომ დავის გადასაწყვეტად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლი და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებმა ვერ დაამტკიცეს, მოპასუხის ქონებიდან ზემოქმედების არსებობისა და ამ ზემოქმედების შედეგად მათი ინტერესების არებითი ხელყოფის ფაქტი.

რაც შეეხება ჭიშკრის აღების მოთხოვნას, აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო საამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადვო ჭიშკარი მდებარეობს მხარეთა საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების მიჯნაზე და, მხარეთა შეთანხმებით, სადავო ჭიშკარი მოპასუხეებმა აღმართეს, ....ქუჩასთან დაკავშირების მიზნით. სააპელაციო სასამართლომ, ასევე, მიიჩნია, რომ ვინაიდან აღნიშნული ჭიშკარი მხარეთა შეთანხმებით იქნა აღმართული, შესაბამისად, იგი ორივე მათგანის ინტერესებს ემსახურებოდა და ამდენად, მისი აღებაც ურთიერთშეთანხმებით უნდა მომხდარიყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების წარმომადგენელმა დ.დ-ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორების მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლი, არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი და გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რადგანაც სადავო ურთიერთობას არ აწესრიგებს. კასატორების მოსაზრებით, ის ფაქტი, რომ ნამწვი აირების გამყვანი მილიდან გაზის ნამწვი და სუნი გამოვა, დამტკიცებას არ საჭიროებდა, გარდა ამისა, მოპასუხეებს საკმარისი ფართობი გააჩნდათ აღნიშნული მილების თავიანთ ეზოში დასამონტაჟებლად, ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში თმენის ვალდებულება არ არსებობდა. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 182-ე მუხლი, რადგანაც იგი ისეთ შემთხვევებს შეეხება, როცა სასაზღვრო ნაგებობით ორივე მხარე თანაბრად სარგებლობს, განსახილველ შემთხვევაში კი, სადავო ჭიშკრით მხოლოდ მოპასუხეები სარგებლობდნენ. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე და 174-ე მუხლები, რომლებიც უზრუნველყოფენ მესაკუთრის უფლებას არ დაუშვას სხვა პირების მიერ თავისი საკუთრებით სარგებლობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით, ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების წარმომადგენელ დ. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების წარმომადგენელ დ. დ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქლაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულედ ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა ეზოდან დანადგარებისა და მილების აღება. მოსარჩელეთა მოთხოვნის საფუძველი იყო ის გარემოება, რომ მოპასუხეების სახლის კედელზე მოსარჩელეთა მხარეს დამონტაჟებული დანადგარი მუშაობის პერიოდისათვის გამოსცემს ხმაურს და ხელს უშლის მათ ნორმალურ ყოფა-ცხოვრებას.

სადავო არ არის, რომ დანადგარები და მილები დღეს არსებული ფორმით გაკეთდა მოსარჩელეთა თანხმობით. ათი წლის განმავლობაში დანადგარების კანონიერება სადავო არ გამხდარა. ასეთ პრობებში მოსარჩელეს უნდა გაეწია თავის მტკიცების ტვირთი და დაემტკიცებინა რომ მოპასუხის ეზოში არსებული დანადგარები დაუშვებლად ხელყოფენ მესაკუთრის ინტერესებს.

სააპელაციო პალატის მითითებით, მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა, რომ მოპასუხის ეზოში არსებული დანადგარები დაუშვებლად ხელყოფენ მესაკუთრის ინტერესებს.

კასატორები ვერ მიუთითებენ ისეთ დარღვევაზე, რომელმაც გამოიწვია ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი დადგენა. ისინი ვერ მიუთითებენ ვერც ერთ მტკიცებულებაზე, რომელიც მათ მიერ მითითებულ გარემოებებს ადასტურებენ, ასევე, ვერ მიუთითებენ საპროცესო დარღვევებზე, რის გამოც მათ ვერ განახორციელეს საპროცესო კანონმდებლობით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი. სამოქალაქო კოდექსის 176-ე მუხლის თანახმად მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მეზობელ ნაკვეთებზე ისეთი ნაგებობების აშენების ან ექსპლოატაციის აკრძალვა, რომლებიც დაუშვებლად ხელყოფენ ნაკვეთით სარგებლობის უფლებას და ეს იმთავითვე აშკარაა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული ნორმის განმარტებას, რომ “დაუშვებელ ხელყოფაში” იგულისხმება ნაგებობის იმგვარი ექსპლუატაცია, რომელიც სამეზობლო ზემოქმედების თმენის ვალდებულების კანონით დადგენილ ფარგლებს სცილდება და მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის უსაფრთხოების დადგენილი წესებით დაცული არ არის.

დავის არსებობისას არსებითია გაირკვეს ამ ქონებიდან გამომდინარე ზემოქმედება არსებობს თუ არა და რომ ამგვარი ზემოქმედება დაუშვებლად ხელყოფს მესაკუთრის ინტერესებს.

სამოქალაქო კოდექსის 175-ე მუხლის თანახმად მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრეს არ შეუძლია აკრძალოს მეზობელი ნაკვეთიდან თავის ნაკვეთზე გაზის, ორთქლის სუნის, ჭვარტლის კვამლის, ხმაურის, სითბოს, რყევების ან სხვა მსგავსი მოვლენების ზემოქმედებანი, თუკი ისინი ხელს არ უშლიან მესაკუთრეს თავისი ნაკვეთით სარგებლობაში, ან უმნიშვნელოდ ხელყოფენ მის უფლებას.

იგივე წესი მოქმედებს იმ შემთხვევაშიც, როცა ზემოქმედება არსებითია, მაგრამ იგი გამოწვეულია სხვა ნაკვეთით ან სხვა უძრავი ქონებით ჩვეულებრივი სარგებლობით და არ შეიძლება მისი აღკვეთა ისეთი ღონისძიებებით, რომელიც ამ სახის მოსარგებლეთათვის ნორმალურ სამეურნეო საქმიანობად მიიჩნევა.

პალატა თვლის, რომ ასევე დაუსაბუთებელია მოსარჩელეთა მოთხოვნა სასაზღვრო მიჯნის აღმართვის და ჭიშკრის აღების ნაწილში.

სამოქალაქო კოდექსის 181-ე მუხლის თანახმად, მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეს მოსთხოვოს მონაწილეობის მიღება მყარი სასაზღვრო მიჯნის აღმართვაში, ან უკვე არსებული, მაგრამ წაშლილი ან დაზიანებული მიჯნის აღდგენაში. გამიჯვნის ხარჯები მეზობლებს შორის თანაბრად ნაწილდება, თუ ერთიერთშეთანხმებით ან სხვა სამართლებრივი ურთიერთობით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

შესაბამისად, მოთხოვნა იმისა, რომ მოპასუხემ გადააკეთოს უკვე არსებული სასაზღვრო მიჯნა და მისი ნაწილი ჭიშკარი, რომელიც თვით მოსარჩელეთა თანხმობით და მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით იყო გაკეთებული, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

რაც შეეხება მოთხოვნას მიწის ნაკვეთითა და საცხოვრებელი სახლით სარგებლობაში ხელშეშლის აღკვეთის, ფანჯრის ღიობის გაუქმების, ეზოს ვერტიკალური დაგეგმარების, სანიაღვრე ჭის გაუქმებისა და შენობის ნაწილის დემონტაჟის შესახებ, სააპელაციო პალატის 2008 წლის 28 მაისის განჩინებით ამ ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა აპელანტთა მოთხოვნით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნინო, ანა და თენგიზ ჩ-ეების წარმომადგენელ დ.დ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 ივნისის განჩინება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.