საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-751-1077-07 3 აპრილი, 2008წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

როზა ნადირიანი (მომხსენებელი), თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – პ. გ-შვილი, მ. ტ-აძე, გ. ტ-აძე

წარმომადგენელი _ პ. კ-იძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ჩ-აძე

წარმომადგენელი _ მ. ს-აძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ქონების თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2006 წლის 28 ოქოტმბერს ი. ჩ-აძემ სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ გ. ტ-აძის, პ. გ-შვილის, ამირან ცერცვაძისა და მ. ტ-აძის მიმართ და მოითხოვა ქ.ქუთაისში, სულხან-საბას ქუჩის მე-2 შესახვევის ¹6-ში მდებარე უძრავი ქონების, ბოსტნეულის გადასატვირთი ავტომანქანა-მაცივრისა და ამ ქონებიდან მიღებული შემოსავლების 70%-ის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელის განმარტებით, 1992 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა გია ტაბუცაძესთან, რომელიც გარდაიცვალა 2004 წლის 2 სექტემბერს. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, დაეუფლა მეუღლის დანაშთ ქონებას. მისი განმარტებით, გია ტაბუცაძეს ერთობლივი საქმიანობის ზეპირი ხელშეკრულება ჰქონდა დადებული მოპასუხეებთან, კერძოდ, ბოსტნეულის წარმოებისა და რეალიზაციის შესახებ. ამხანაგობაში მისი მეუღლის წილი შეადგენდა 70%-ს, ხოლო დანარჩენი ხელშეკრულების მონაწილეების წილი 30%-ს. ამხანაგობის საერთო სახსრებით შეძენილ იქნა ყოფილი სახელმწიფო საწარმო “ავანგარდის” ბალანსზე რიცხული უძრავი ქონება და ბოსტნეულის გადასატვირთი ავტომანქანა-მაცივარი, თუმცა შეძენილი ქონება გაფორმდა არა მისი მეუღლის, არამედ ამხანაგობის სხვა წევრებზე, რომლებმაც იცოდნენ, რომ ხსენებული ქონება ამხანაგობის საერთო საკუთრება იყო.

ვინაიდან მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, ერთობლივი საქმიანობიდან მოსარჩელეს წილი არ მიუღია, მოითხოვა ზემოაღნიშნული ქონების 70%-ის მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ არანაირი ერთობლივი საქმიანობის შესახებ ზეპირი ხელშეკრულება არ დადებულა და, შესაბამისად, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. სამეურნეო საქმიანობა ხორციელდებოდა სარჩელში მითითებული ქონების მესაკუთრეთა მიერ, რომელშიც, როგორც ახლობელი, თავის ნათესავსა და მეგობარს ეხმარებოდა გია ტაბუცაძეც და რაიმე წილობრივი მონაწილეობა არ მიუღია.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილებით ი. ჩ-აძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ჩ-აძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ი. ჩ-აძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ი. ჩ-აძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ი. ჩ-აძე ცნობილ იქნა ქ.ქუთაისში, სულხან-საბას მე-2 შესახვევის ¹6-ში მდებარე უძრავი ქონების 70%-ის თანამესაკუთრედ; ი. ჩ-აძის სარჩელი ავტომობილის რეალიზაციით მიღებული თანხის თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში დარჩა განუხილველი; ი. ჩ-აძის სარჩელი ერთობლივი საქმიანობით მიღებული შემოსავლის 70%-ის თანამესაკუთრედ ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მხარეებს, იურიდიული პირის შეუქმნელად, მოწყობილი ჰქონდათ ერთიანი სასათბურე მეურნეობა, გადანაწილებული ფუნქციები და წილი, შესაბამისად, მხარეებს შორის არსებობდა ერთობლივი საქმიანობის, ამხანაგობის ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავდა ბოსტნეულის წარმოებასა და რეალიზაციას, ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ გია ტაბუცაძე პრაქტიკულად მონაწილეობდა სამეურნეო საქმიანობაში, რაც დადასტურდა მოწმეთა ჩვენებებით და არც მოპასუხეებს უარყვიათ. გია ტაბუცაძის წილი შეადგენდა 70%-ს, სადავო ქონება შეძენილ იქნა ამხანაგობის მიერ საერთო მიზნების განსახორციელებლად, ამდენად, საამართლომ მიიჩნია, რომ, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო ქონება შეიძინეს პ. გ-შვილმა და მ. ტ-აძემ, გია ტაბუცაძეს იდეალურად ეკუთვნოდა შეძენილი ქონების 70%, რაც, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1328-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამკვიდრო მასაში შევიდა და მასზე უფლებები მიიღო მემკვიდრე ი. ჩ-აძემ, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღიარებული უნდა ყოფილიყო მოსარჩელის უფლება ქ. ქუთაისში, სულხან-საბას ქ.მე-2 შესახვევის ¹6-ში მდებარე უძრავი ქონების (სათბურების) 70% იდეალური წილის თანასაკუთრებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი ერთობლივი საქმიანობიდან მიღებული შემოსავლის 70%-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმის მასალებით დაადგინა, რომ გია ტაბუცაძე გარდაიცვალა 2004 წლის 2 სექტემბერს, ხოლო საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ითვალისწინებდა საქმიანობის გაგრძელებას ხელშეკრულების მონაწილე ერთ-ერთი მხარის გარდაცვალების შემდეგ და მტკიცებულებებით ისიც დადასტურებულა, რომ 2004 წლის 2 სექტემბრის შემდეგ ამხანაგობამ საქმიანობა გააგრძელა, ხოლო დღეის მდგომარეობით სათბურებით უსასყიდლოდ სარგებლობს ოთარ აბზიანიძე, რომელიც ამხანაგობის წევრი არ ყოფილა, შესაბამისად, ამხანაგობამ შეწყვიტა საქმიანობა, არავითარი შემოსავალი არ მიუღია და ამდენად, არსებულ შემოსავალზე მოსარჩელის უფლებათა აღიარება სააპელაციო სასამართლომ შეუძლებლად მიიჩნია.

რაც შეეხება მოთხოვნას ავტომობილის რეალიზაციით მიღებული თანხის 70%-ის მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში, სასამართლომ დაადგინა, რომ აღნიშნულ ნაწილში სარჩელი განუხილველად უნდა დარჩენილიყო, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა აღიარებითი სარჩელის საგანს წარმოადგენდა, მას შეეძლო აღეძრა მიკუთვნებითი სარჩელი თანხის დაკისრების მოთხოვნით, რის გამოც ამ ნაწილში სარჩელი არ პასუხობდა სსკ-ის 180-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის პირობებს, რის გამოც აღნიშნული მოთხოვნა დაუშვებლად ცნო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრეს პ. გ-შვილმა, მ. ტ-აძემ და გ. ტ-აძემ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ განჩინების გამოტანისას უხეშად დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები, დადგენილად მიჩნეულ ფაქტობრივ გარემოებას, ზეპირი ფორმით დადებული ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ, მისცა არასწორი სამართლებრივი შეფასება, კერძოდ, სკ-ის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების დასადასტურებლად აუცილებელია საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული, სანოტარო წესით დამოწმებული სათანადო საბუთის არსებობა, რაც, თავის მხრივ, ნიშნავს იმას, რომ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება არ შეიძლება დადასტურდეს ზეპირი ხელშეკრულებით ან ზეპირი მტკიცებულებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია კანონის შესაბამისად საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული რაიმე საბუთი იმის დასადასტურებლად, რომ მის აწ გარდაცვლილ მეუღლეს, სადავო უძრავი ქონების 70% წილზე შეძენილი ჰქონდა საკუთრების უფლება, შესაბამისად, სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას საპროცესო ნორმების დარღვევით დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებანი, არასწორად განმარტა კანონი, კანონდარღვევით, უსაფუძვლოდ უგულებელყო და არ გაიზიარა საქმის ობიექტური გადაწყვეტისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე ფაქტები, არ დაადგინა, რას შეადგენდა თითოეული მონაწილის შენატანი ერთობლივ საქმიანობაში, როგორ განაწილდა უფლებები და მოვალეობები მხარეთა შორის; როგორი იყო ამხანაგობის მართვის ორგანოთა სტრუქტურა და ფუნქციები; როგორ უნდა განაწილებულიყო მოგება და ზარალი, ასევე არ დაადგინა, თუ როდის შეიქმნა ამხანაგობა, რა შემოსავლები და ხარჯები ჰქონდა მას და როგორ ნაწილდებოდა მოგება და ზარალი. კასატორთა განმარტებით, ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენის გარეშე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, მხარეთა შორის ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების არსებობის შესახებ, მოკლებულია ფაქტობრივ საფუძველს, მის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორებმა მიიჩნიეს, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა (სკ-ის 183-ე და 59-ე მუხლების პირველი ნაწილები) და არასწორად განმარტა კანონი (სკ-ის 932-ე მუხლის მესამე ნაწილი), რაც გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, საკასაციო საჩივრის საფუძვლები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად ცნო, რომ მხარეებს, იურიდიული პირის შეუქმნელად, მოწყობილი ჰქონდათ ერთიანი სასათბურე მეურნეობა, შესაბამისად, მხარეებს შორის არსებობდა ერთობლივი საქმიანობის, ამხანაგობის ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავდა ბოსტნეულის წარმოებასა და რეალიზაციას, ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ გია ტაბუცაძე პრაქტიკულად მონაწილეობდა სამეურნეო საქმიანობაში. გია ტაბუცაძის წილი შეადგენდა 70%-ს. სადავო ქონება შეძენილ იქნა ამხანაგობის მიერ საერთო მიზნების განსახორციელებლად, ამდენად საამართლომ მიიჩნია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სადავო ქონება შეიძინეს პ. გ-შვილმა და მ. ტ-აძემ, გია ტაბუცაძეს იდეალურად ეკუთვნოდა შეძენილი ქონების 70%, შესაბამისად, მოსარჩელე ცნო უძრავი ქონების 70%-ის თანამესაკუთრედ.

საკასაციო პალატა თვლის, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული დასკვნა არასწორია, რადგან კანონის თანახმად მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე არ შეიძლება დადასტურდეს უძრავი ქონების შეძენის ფაქტი.

სკ-ის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით.

სამოქალაქო კოდექსის 931-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს წერილობით ან ზეპირად.

ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების დადების დროს ხელშეკრულების არსებითი პირობების შესახებ მონაწილეთა ნების გამოვლენის განსაკუთრებულ ფორმას კანონი არ ითვალისწინებს, ამიტომ იგი შეიძლება დაიდოს, როგორც ზეპირი, ისე წერილობითი ფორმით, ზოგადი წესების გამოყენებით. ხელშეკრულების წერილობით ფორმას სავალდებულო სახე აქვს იმ შემთხვევაში, თუ შენატანი (თუნდაც ერთ-ერთი მონაწილის) წარმოდგენილია უძრავი ქონების სახით. წერილობითი ფორმის დაცვის სავალდებულო მოთხოვნა ეფუძნება უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ უფლებათა რეგულირების ზოგად ნორმებს. სკ-ის 183-ე მუხლის პირველი ნაწილი იმპერატიულად ადგენს უძრავი ნივთის შეძენის აუცილებელ ფორმას, კერძოდ, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ქონება კანონით დადგენილი წესით შეძენილია პ. გ-შვილისა და მ. ტ-აძის მიერ, მათ სახელზეა გაცემული პრივატიზებული სახელმწიფო ქონების საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. მათი საკუთრების უფლება დასტურდება ასევე საჯარო რეესტრის ამონაწერითაც. სადავო უძრავ ქონებაზე ამხანაგობის საკუთრების უფლება, საქმის მასალებით არ დასტურდება, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის დასკვნა იმის შესახებ, რომ სადავო უძრავი ქონება შეიძინა ამხანაგობამ, საიდანაც 70% იდელური წილი ეკუთვნოდა გია ტაბუცაძეს ვერ იქნება გაზიარებული, შესაბამისად, უძრავი ქონების 70%-ის თანამესაკუთრედ ცნობაზე, მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

პ. გ-შვილის, მალხაზ და გია ტაბუცაძეების საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

გაუქმდეს ამ საქმეზე ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 8 აგვისტოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

ი. ჩ-აძის სარჩელი ქ.ქუთაისში, სულხან-საბას ქ. მე-2 შესახვევის ¹6-ში მდებარე უძრავი ქონების (სათბურების) 70% იდეალური წილის თანამესაკუთრედ ცნობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

ი. ჩ-აძეს დაეკისროს მ. ტ-აძის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 950 ლარის გადახდა;

გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასასაჩივრდება.