საქმე N:ას-75-408-09

№ას-75-408-09 2 ივლისი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია სულხანიშვილი, როზა ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – დ. ხ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ს-ე“, შპს „მ.“, შპს „მ-ი“, შპს „დ. 2002“ (მოპასუხეები)

წარმომადგენელი - ი. გ-ე

დავის საგანი – შპს „ს-ან“ წილის გამოყოფა, დივიდენდების, მიყენებული ქონებრივი და არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 13 მაისს დ. ხ-ემ ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა, შპს „ს-ეს“, შპს „მ.“-ს, შპს „მ-სა“ და შპს „დ. 2002-ის“ წინააღმდეგ.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ 1992 წელს მამა ჟ. ხ-სა და თ. მ-ან ერთად, თანაბარი წილის საფუძველზე მცირე საწარმო ს-ე დაარსა. საწარმოს ქ. ზესტაფონში, გ. ჭ-ას №122-ში 0,5 ჰა მიწის ნაკვეთი გამოეყო, რომელიც სილიკო-მანგანუმის ქერქული ნარჩენებით დაფარულ ტერიტორიაზე მდებარეობდა. 1995 წელს პრეზიდენტის ბრძანებულებით, სილიკო-მანგანუმის მოპოვება-რეალიზაცია აიკრძალა, თუმცა აღნიშნულმა ამ ნარჩენებით დაინტერესება ვერ შეამცირა. ამ პერიოდში მას დაუკავშირდა ც. მ-ე, რომელიც დაინტერესებული იყო სილიკო-მანგანუმის ქერქული ნარჩენების მოპოვებით. მოსარჩელის მტკიცებით, ც. მ-ემ აღუთქვა, რომ არ მოითხოვდა ბაზრობიდან მიღებულ შემოსავალს და საწარმოს 50%-იანი წილის შესყიდვა შესთავაზა.

1997 წელს მცირე საწარმო „ს-ე“ შპს „ს-ედ“ გარდაიქმნა, დ. ხ-სა და ა. მ-ის თანაბარი წილობრივი მონაწილეობით. ც. მ-ემ არც ერთი დაპირება შეასრულა, უფრო მეტიც, საწარმოდან მოსარჩელის გაძევება მოინდომა. 2001 წლის 23 მარტს იგი აიძულეს თავისი წილის 25% შპს „მ.“-ის მიეყიდა, თუმცა ამ წილის ღირებულება, 342 144 აშშ დოლარი და 277 517 ლარი, დღესაც არ მიუღია. ვინაიდან მოპასუხეების მიზანს შპს „ს-ეს“ 100%-იანი წილის ხელში ჩაგდება წარმოადგენდა, 2002 წლის 15 ივლისის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით, დ. ხ-ე საზოგადოებიდან გაირიცხა, ხოლო წილები შემდეგნაირად გადანაწილდა: შპს „მ.“-ს ერგო 66%, 34% კი - ც. მ-ეს, თუმცა მოგვიანებით დ. ხ-ე სასამართლოს გადაწყვეტილებით პარტნიორად აღდგენილ იქნა. პარტნიორთა კრებამ განმეორებით მიიღო მისი გარიცხვის გადაწყვეტილება, რომელიც სასამართლომ არ დაამტკიცა.

დ. ხ-ე მიუთითებდა გარკვეულ მოგებაზე, რომელიც, მისი აზრით, საზოგადოებას უნდა მიეღო სილიკო-მანგანუმის ქერქული ნარჩენების რეალიზაციის გზით. მოსარჩელის მტკიცებით, მას, თავისი 25%-იანი წილის შესაბამისად, საზოგადოებიდან უნდა მიეღო დივიდენდები 3 421 440 აშშ დოლარი და 277 517 ლარი. გარდა ამისა, ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „დ. 2002“ ვალდებული იყო მდინარე ყვირილას გასწვრივ რკინა-ბეტონის ჯებირი აეგო და ტერიტორიის რეკულტივაცია მოეხდინა, რაც მას არ შეუსრულებია, ამასთან შპს „დ. 2002-ს“ შპს „ს-ეს“ მიმართ გააჩნდა 276 053 ლარი დავალიანება, ხოლო შპს „მ-ი 5-ს“ - 95 400 ლარი. ც. მ-ე კი, ვალის დაბრუნებასა და ვალდებულების შესრულებას არ ითხოვდა, რითაც საწარმო გაკოტრების პირას მიიყვანა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ მოითხოვა:

1. შპს „ს-ან“ თავისი კუთვნილი წილის პროპორციულად უძრავ-მოძრავი ქონებისა და მიწის ნაკვეთის ნატურით გამოყოფა;

2. 2001-2007 წლებში მიუღებელი დივიდენდების ანაზღაურების მიზნით, შპს „ს-სა“ და შპს „მ-ის“ ბაზრობიდან მიღებული შემოსავლებიდან 130 164 ლარის, ხოლო ქერქული ნარჩენების რეალიზაციის შედეგად მიღებული მოგებიდან 6 842 880 აშშ დოლარისა და 555 034 ლარის, მორალურ-მატერიალური ზიანის საკომპენსაციოდ 100 000 ლარის სოლიდარულად დაკირსება;

3. შპს „მ-ის“ შპს „ს-ან“ აღებული სესხის 94 400 ლარის გადახდის დაკისრება, ხოლო ამ თანხის 25%-ის მოსარჩელის ანგარიშზე გადარიცხვა;

4. შპს „მ-ის“ შპს „ს-ან“ აღებული სესხის 29 800 ლარის გადახდის დაკისრება, ხოლო ამ თანხის 25%-ის მოსარჩელის ანგარიშზე გადარიცხვა;

5. შპს „დ. 2002-ის“ შპს „ს-ეს“ მიმართ დავალიანების - 276 053 ლარის გადახდის დაკისრება, ხოლო ამ თანხის 25%-ის მოსარჩელის ანგარიშზე გადარიცხვა;

6. შპს „დ. 2002-ის“ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ჯებირგასამაგრი და სარეაბილიტაციო სამუშაოების ჩატარების დავალება;

7. მოსარჩელის მიერ გაღებული სახელმწიფო ბაჟის, ექსპერტისა და ადვოკატის მომსახურების საფასურის მოსარჩელეებისათვის დაკისრება.

შპს „დ. 2002-მა“ თავის შესაგებელში აღნიშნა, რომ დ. ხ-ე ფიზიკური პირი იუო, რომელთანაც საზოგადოებას ურთიერთობა არ ჰქონდა, შესაბამისად იგი არასათანადო მოსარჩელე იყო.

შპს „ს-ეს“ დირექტორმა ც. მ-ემ შესაგებელში აღნიშნა, რომ სარჩელი რეალურ ფაქტებს არ ემყარებოდა, დ. ხ-ე კი წლების მანძილზე უკანონო ქმედებებით ზიანს აყენებდა საზოგადოებას.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დ. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება დ. ხ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 18 ნოემბრის განჩინებით დ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1992 წელს მცირე საწარმო ს-ე დაარსდა, რომელიც 1997 წელს შპს „ს-ედ“ გარდაიქმნა. შპს „ს-ეს“ პარტნიორები დ. ხ-ე და ა. მ-ე იყვნენ;

შპს „ს-ეს“ პარტნიორთა 2001 წლის 23 მარტის კრების ოქმის მიხედვით, დ. ხ-ის კუთვნილი 25% შპს „მ.-მ“ შეისყიდა და საზოგადოების 50%-იანი წილის მფლობელი გახდა;

შპს „ს-ეს“ პარტნიორთა კრების 2002 წლის 15 ივლისის დადგენილებით დ. ხ-ე საზოგადოებიდან გაირიცხა, ხოლო ამავე წლის 30 დეკემბრის სასამართლოს დადგენილებით სამეწარმეო რეესტრში შევიდა ცვლილება და წილები დარჩენილ პარტნიორებს შორის გადანაწილდა;

2006 წლის 14 აპრილის კრების ოქმის მიხედვით, შპს „მ.-მ“ თავისი კუთვნილი წილი ც. მ-ეს დაუთმო და იგი 100%-იანი წილის მფლობელი გახდა;

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით ცვლილება შევიდა შპს „ს-ეს“ სამეწარმეო რეესტრის სარეგისტრაციო მონაცემებში და დ. ხ-ე აღირიცხა 25%-იანი წილის მესაკუთრედ.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით დ. ხ-ე პარტნიორად კი აღდგა, არამედ 25%-იანი წილის მესაკუთრედ აღირიცხა, ამდენად, მას სწორედ ამ მომენტიდან ჰქონდა დივიდენდების მიღების უფლება.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დ. ხ-ე შპს „ს-ეს“ პარტნიორების მიმართ არსებულ მოთხოვნებთან დაკავშირებით არასათანადო მოსარჩელე იყო, ხოლო გასხვისებული წილის საფასურის გადახდის შესახებ მოთხოვნა ხანდაზმულად ჩათვალა. რაც შეეხება წილის პროპორციულად ქონების ნატურით გამოყოფას, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამგვარ პროცედურას კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება დ. ხ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს განაჩინება დაუსაბუთებელია, გარდა ამისა, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, უკანონოდ არ გაიზიარა მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 მაისის განჩინებით დ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ დ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ დ. ხ-ის მოთხოვნა, მისი წილის პროპორციულად შპს „ს-ან“ უძრავ-მოძრავი ქონების გამოყოფის თაობაზე, უსაფუძვლოა.

აღნიშნული მოთხოვნის საფუძვლად დ. ხ-ე „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-14 მუხლის მე-13 პუნქტს მიიჩნევს, რომლის მიხედვითაც საწარმო შეიძლება გაიყოს ორ ან ორზე მეტ საწარმოდ და მათ საქმიანობა გააგრძელონ, როგორც დამოუკიდებელმა საწარმოებმა საკუთარი სამართლებრივი ფორმით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული მუხლი საწარმოს რეორგანიზაციის შემთხვევებს აწესრიგებს და დ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებული არ არის. რაც შეეხება პარტნიორისათვის წილის შესაბამისად საწარმოს საკუთრებიდან უძრავი ქონების გამოყოფას, აღნიშნული კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ არის, შესაბამისად, კასატორის ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილება შეუძლებელია.

საკასაციო პალატა ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ კასატორის მოთხოვნა, მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ მოპასუხისათვის 100 000 ლარის დაკისრების შესახებ, უსაფუძვლოა.

სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სამოქალაქო კანონმდებლობით არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება გათვალისწინებულია პირადი არაქონებრივი უფლებების დარღვევის ან ჯანმრთელობის დაზიანებისას. დ. ხ-ე კი, საქმის ქვემდგომ ინსტანციებში განხილვისას, არც ერთ ამ საფუძველზე არ მიუთითებდა.

კასატორის მორიგ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა შპს „მ-ის“ შპს „მ.-სა“ და „შპს დ.-2002-ის“ შპს „ს-ეს“ სასარგებლოდ დავალიანების გადახდის დაკისრება და თითოეული გადახდილი თანხის 25%-ის მის ანგარიშზე ჩარიცხვა, ასევე, შპს „დ.-2002-ის“ ლიცენზიით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულების დავალება.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, სამეწარმეო საზოგადოება და მისი პარნტიორი სხვადასხვა სუბიექტებს წარმოადგენენ. მოცემულ შემთხვევაში საუბარია შპს „ს-ეს“ მიმართ არსებულ დავალიანებაზე და შესაბამისად, აღნიშნულ სამართლებრივ ურთიერთობაში კრედიტორი შპს „ს-ეა“, ამდენად, მან თავად უნდა მოითხოვოს ვალდებულების შესრულება. პარტნიორს კი, როგორც ფიზიკურ პირს, საზოგადოების მიმართ არსებული დავალიანების გადახდის მოთხოვნის უფლება არ გააჩნია.

რაც შეეხება შპს „დ.-2002-ის“ მიერ ჯებირგასამართი და სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესრულებას, მას აღნიშნული ვალდებულება გარემოს დაცვის სამინისტროს მიერ გაცემული ლიცენზიისა და ქ. ზესტაფონის გამგეობასთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე გააჩნია, შესაბამისად, ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის პასუხისმგებლობაც სახელმწიფოს წინაშე ეკისრება. დ. ხ-ე კი, ამ სამართლებრივი ურთერთობის მონაწილე არაა და გაუგებარია, რა ინტერესი შეიძლება გააჩნდეს შპს „დ.ი-2002-ის“ მიერ შესაბამისი სამუშაოების განხროციელების მიმართ. ამდენად, საკასციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დ. ხ-ე სარჩელის ამ ნაწილში არასათანადო მოსარჩელედ მართებულად მიიჩნია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების საფუძველზე, თუ არასათანადო მოსარჩელე არ არის თანახმა შეიცვალოს სათანადო მოსარჩელით, ეს უკანასკნელი შეიძლება ჩაებას საქმეში მესამე პირად, რომელიც განაცხადებს დამოუკიდებელ მოთხოვნას დავის საგანზე, რის შესახებაც სასამართლო აცნობებს ამ პირს. თუ მესამე პირად საქმეში ჩასაბმელად ნავარაუდევი სათანადო მოსარჩელე უარს იტყვის ჩაებას ამ საქმეში, სასამართლო, თავისი გადაწყვეტილებით უარს ეტყვის არასათანადო მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

როგორც საქმიდან ირკვევა, საქმის პრიველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას დ. ხ-ემ სათანადო მოსარჩელით შეცვლაზე უარი განცხადა. თავის მხრივ, სათანადო მხარემ, შპს „ს-ეს“ დირექტორმა ც. მ-აც უარი განაცხადა საქმეში ჩაბმაზე (ტ. III, ს.ფ. 214, ასევე, ტ. IV, ს.ფ. 33). აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, სასამართლომ მართებულდ არ დააკმაყოფილა დ. ხ-ის ზემომითითებული სასარჩელო მოთხოვნები.

რაც შეეხება მოსარჩელის მტკიცებას, რომ მას შპს „მ.-ან“ დღემდე არ მიუღია გადაცემული წილის საფასური, ამ საკითხთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა ეთანხმება კასატორს, რომ სასამართლოს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადებით უნდა ეხელმძღვანელა.

„მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს. განსახილველ შემთხვევაში საუბარია ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ვალდებულების შესრულებაზე - კერძოდ კი, შემძენის მიერ ნასყიდობის საგნის საფასურის გადახდაზე. აღნიშნული კი ვერ ჩაითვლება „მეწარმეთა შესახებ“ კანონიდან წარმოშობილ პრეტენზიად. სახელშეკრულებო ურთიერთობები სამოქალაქო კოდექსით წესრიგდება და მათზე ამავე კოდექსით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადები ვრცელდება.

როგორც საქმიდან ირკვევა, წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება 2001 წლის 5 აპრილსაა დადებული. დ. ხ-ემ კი სარჩელი 2008 წლის 13 მაისს აღძრა, ე.ი. სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული 3-წლიანი ვადის გასვლის შემდეგ. რაც შეეხება კასატორის მტკიცებას, რომ ხანდაზმულობის ვადა ამოწურულად არ უნდა ჩაითვალოს, რადგანაც მან ამ პერიოდში არაერთხელ სცადა მოთხოვნა კომპეტენტური ორგანოების, მათ შორის სასამართლოსათვის, მიმართვის გზით დაეკმაყოფილებინა, გაზიარებული ვერ იქნება. საქმიდან ირკვევა, რომ დ. ხ-ე ითხოვდა არა გასხვისებული წილის საფასურის გადახდას, არამედ საზოგადოების პარტნიორად აღდგენას, შესაბამისად, ამ სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ ხანდაზმულობის ვადის დენა არ შეწყვეტილა.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, დ. ხ-ე 2001-2007 წლებში მიუღებელი დივიდენდების შპს „ს-სა“ და შპს „მ-ის“ სოლიდარულად დაკისრებას მოითხოვდა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილში შპს „მ.“ არასათანადო მოპასუხედ მართებულად მიიჩნია. შპს „მ.“ შპს „ს-ეს“ ერთ-ერთ პარნტიორია. საზოგადოების პარტნიორები კი საზოგადოების ვალდებულებებზე ერთმანეთის ან მესამე პირების წინაშე პასუხს არ აგებენ. აღნიშნული გამომდინარეობს „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან, რომლის მიხედვითაც, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება არის საზოაგადოება, რომლის პასუხისმგებლობა კრედიტორების წინაშე შემოიფარგლება მთელი მისი ქონებით.

რაც შეეხება შპს „ს-ეს“ მიმართ მოთხოვნას, საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებას, რომ დ. ხ-ეს 2001-2007 წლებში დივიდენდების მიღების უფლება არ გააჩნდა, რადგანაც იგი შპს „ს-ეს“ პარტნიორად 2007 წელს აღირიცხა.

როგორც საქმიდან ირკვევა, 2002 წლის 15 ივლისს შპს „ს-ეს“ პარტნიორთა კრებაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება დ.Y ხ-ის საზოგადოებიდან გარიცხვის თაობაზე. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 30 დეკემბრის დადგენილებით სამეწარმეო რეესტრში შევიდა ცვლილება და წილები დარჩენილ პარტნიორებს შორის გადანაწილდა. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით კი, ცვლილება შევიდა შპს „ს-ეს“ სამეწარმეო რეესტრის სარეგისტრაციო მონაცემებში და დ. ხ-ე აღირიცხა 25%-იანი წილის მესაკუთრედ.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებას, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებული გადაწყვეტილებით დ. ხ-ე პარტნიორად კი არ იქნა აღდგენილი, არამედ მხოლოდ 25%-იანი წილის მესაკუთრედ აღირიცხა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული გადაწყვეტილებით დ. ხ-ე 25%-იანი წილის მესაკუთრედ იმ საფუძვლით აღრიცხა, რომ მისი საზოგდოებიდან გარიცხვა უკანონოდ მოხდა. სასამართლომ სამოტივაციო ნაწილში განმარტა, რომ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა დასაშვებია მეწარმეთა შესახებ კანონის იმ დროისათვის მოქმედი რედაქციის მე-3.5 მუხლის საფუძველზე. ყველა სხვა შემთხვევაში კი აუცილებელია სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. მხოლოდ პარტნირთა კრების გადაწყვეტილება საკმარისი არ არის. სასამართლოს პოზიციით, ამ შემთხვევაში პარტნიორების სასამართლოსათვის უნდა მიემართათ დ. ხ-ის საზოგადოებიდან გარიცხვის მოთხოვნით, აღნიშნული კი არ განხორციელებულა, ხოლო ვინაიდან არ არსებობდა გადაწყვეტილება პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე, დ. ხ-ე სამეწარმეო რეესტრში 25%-იანი წილის მესაკუთრედ უნდა აღრიცხულიყო. ამდენად, ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე, მართალია, შპს „ს-ეს“ პარტნიორთა კრების 2002 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება ბათილად არ ყოფილა ცნობილი, მაგრამ დადგინდა, რომ მას არ გააჩნდა სამართლებრივი ძალა, შესაბამისად, დ. ხ-ე საზოგადებიდან გარიცხულად ვერც ჩაითვლება და მას დივიდენდების მიღების უფლება გააჩნია.

აქვე გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ დივიდენდების მოთხოვნის უფლება დ. ხ-ეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აქვს, თუ სადავო პერიოდისათვის მოგების განაწილება საზოგადოებაში დივიდენდების გაცემის გზით განხორციელდა.

„მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლის მიხედვით შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებასა და სააქციო საზოგადოებაში პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით შეიძლება დადგინდეს წლიური და შუალედური მოგების დივიდენდების სახით განაწილება. ამდენად, დივიდენდების გაცემა საწარმოს საქმიანობის ჩვეულებრივი პროცესი კი არ არის, არამედ განსაკუთრებული შემთხვევაა, რომელიც შესაბამისი პროცედურის დაცვით ხორციელდება. დივიდენდის გაცემის საფუძველი შეიძლება იყოს საწარმოში მოგების არსებობა და პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება პარტნიორებზე დივიდენდების გაცემის შესახებ. დივიდენდის სავალდებულო რეჟიმში მხოლოდ ერთ პარტნიორზე გაცემა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული არ არის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

დ. ხ-ეს იმის დამასატურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ 2001-2007 წლებში შპს „ს-ი“ დივიდენდების გაცემა მოხდა, სასამართლოსათვის არ წარუდგენია. მოსარჩელე ცდილობდა დაემტკიცებინა, თუ რა ოდენობის მოგება შეიძლებოდა ჰქონოდა საწარმოს მისი საქმიანობის განხორცილებისას და ამ მოგებიდან დივიდენდები განესაზღვრა, თუმცა ის არ უთითებდა, რომ ამ ოდენობის მოგება რეალურად დაფიქსირდა საწარმოს ბუღალტრულ დოკუმენტებში ან დივიდენდების განაწილება მოხდა პარტნიორთა შორის.

დ. ხ-ეს დივიდენდის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში ექნებოდა თუ დამტკიცდებოდა, რომ შპს „ს-ეს“ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით მოხდა დივიდენდების განაწილება და მას, როგორც პარტნიორს, მისი წილის პროპორციული თანხა არ გაუნაწილეს, ან თუ ის მოითხოვს პარტნიორთა კრების მოწვევას და საწარმოს პარტნიორთა კრება მიიღებს გადაწყვეტილებას დივიდენდების განაწილების თაობაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არსებითად სწორია და მისი გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

დ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 ნოემბრის განჩინება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. გოგიშვილი

მოსამართლეები: მ. სულხანიშვილი

რ. ნადირიანი