ას-779-994-08 23 თებერვალი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე _ ს. და ზ. ც-ძეები

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ყადაღადადებული ქონების აღწერის სიიდან მოძრავი ნივთების ამორიცხვა, ყადაღის მოხსნა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. და ზ. ც-ძეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ქ.თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმართ ყადაღადადებული ქონების აღწერის სიიდან მოძრავი ნივთების ამორიცხვისა და ყადაღის მოხსნის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის 3 ივლისის კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით მ. ც-ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 1400136 ლარის ანაზღაურება. 2006 წლის 6 ნოემბერს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე ამავე წლის 26 დეკემბერს მოსარჩელეთა საცხოვრებელ მისამართზე გამოცხადდა აღმასრულებელი, რომელმაც არასწორად აღწერა და ყადაღა დაადო არა მ. ც-ძის, არამედ მათ საკუთრებაში არსებულ მოძრავ ნივთებს, რითაც დაირღვა «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის მე-17 მუხლის მეოთხე პუნქტისა და 44-ე მუხლის მოთხოვნები. სადავო ნივთები მოთავსებულია ქ.თბილისში, . . . 1^ა კორპუსის ¹99 და ¹98 ბინებში, რომლებიც მ. ც-ძეს არ ეკუთვნოდა, არამედ იყო მისი ძმის _ ზ. ც-ძისა და მამის _ ვ. ც-ძის საკუთრება. ამჟამად აღნიშნული უძრავი ნივთები საჯარო რეესტრში აღრიცხულია «ბანკი «ქართუს» სახელზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 აპრილის განჩინებით საქმეში მოპასუხეებად ჩართულ იქნენ მ. ც-ძე და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

მოპასუხე მ. ც-ძემ სარჩელი ცნო და განმარტა, რომ სადავო დაყადაღებული ნივთები მას არ ეკუთვნის, ხოლო სააღსრულებო ბიუროს წარმომადგენელი სარჩელს არ დაეთანხმა და მიუთითა, რომ მოქმედებდა კანონის ფარგლებში სასამართლოს სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 8 ივნისის გადაწყვეტილებით ს. და ზ. ც-ძეების სარჩელი დაკმაყოფილდა, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ქ. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ გ. გ-შვილის მიერ 2006 წლის 26 დეკემბერს შედგენილი მოვალე მ. ც-ძის ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტიდან ამოირიცხა და ყადაღისაგან გათავისუფლდა შემდეგი ნივთები: ხაკისფერი სამეული, ხის გასაშლელი მაგიდა ხაკისფერი ექვსი სკამით, ზალის «დესაო» ოთხი უჯრით და ორი კარით, «ბეჟი» ფერის დივანი, თეთრი ფერის მაცივარი, «პროფილი» სამი კარით, თეთრი ფერის 80-ლიტრიანი თერმექსი «კრისტალი», ყავისფერი კომპიუტერის საბავშვო მაგიდა, ყავისფერი ოთხსექციანი ზალის კედელი, კომოდი ხუთი უჯრით, საწერი მაგიდა ხუთი უჯრით, ყავისფერი გარდერობი სამი კარით, «ბეჟი» ფერის სავარძელი, ფაიფურის გატეხილი ექვსსანთლიანი ჭაღი, ვერცხლისფერი ტელევიზორი «გოლდი», ჭურჭლის ვიტრინა, დიდი შავი ტელევიზორი, საწოლნახევრიანი საწოლი და ბავშვის საწოლი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება. სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად ჩათვალა აპელანტის მოსაზრება, რომ სადავო ნივთების მოსარჩელეთა და არა მ. ც-ძის კუთვნილების ფაქტი პირველი ინსტანციის სასამართლომ მარტოოდენ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე არასწორად დაადგინა, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მოწმის ჩვენება მტკიცებულების ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს, რომლითაც შეიძლება მხარეთა მოთხოვნის საფუძვლად მითითებულ გარემოებათა დამტკიცება. სასამართლოს მითითებით, მოწმეებმა მ. ბ-ძემ, დ. ქ-ძემ და თ. ნ-ძემ დაადასტურეს, რომ ყადაღადადებული ნივთები წარმოადგენდა მოსარჩელეთა საკუთრებას. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეებმა დააფუძნეს რა თავიანთი სასარჩელო მოთხოვნა მოწმეთა განმარტებებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სადავო გარემოების არარსებობის მტკიცების ტვირთი აპელანტზე გადავიდა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს კი თავისი პოზიცია სათანადოდ არ დაუდასტურებია და მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტების უარყოფით შემოიფარგლა. ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს არ მოუხდენია თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, რის გამოც სასამართლომ უტყუარად მიიჩნია მოწმეთა ჩვენება და მათ საფუძველზე დაადგინა სარჩელის დასაკმაყოფილებლად საკმარისი გარემოება, რომ ყადაღადადებული ნივთები მართლაც მოსარჩელეთა საკუთრებაა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის 44-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ დაუშვებელია იმ ნივთების დაყადაღება, რომელიც მოვალის საკუთრებას არ წარმოადგენს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლები, ვინაიდან სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია, დაყადაღებული ნივთები წარმოადგენდნენ თუ არა მოსარჩელეთა საკუთრებას, არამედ დაეყრდნო მხოლოდ მოწმეთა ახსნა-განმარტებას მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში არ მოიპოვება არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სადავო დაყადაღებული ნივთები მოსარჩელეთა საკუთრებაა. შესაბამისად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მითითება, რომ სადავო გარემოებათა მტკიცების ტვირთი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროზე გადავიდა. «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონის მე-18¹ მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მოცემულ დავაში არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატას გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ დაურღვევია კანონი, კერძოდ:

ყოველგვარ დასაბუთებასაა მოკლებული საკასაციო საჩივრის არგუმენტი, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანისას ზუსტად არ გამოუკვლევია, სადავო ქონება წარმოადგენდა თუა არა მოსარჩელეთა საკუთრებას და ამ ქონების მესაკუთრის დასადგენად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა მოწმეთა ჩვენებები. მითითებული ნორმით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

ამა თუ იმ სამოქალაქო საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის და სასამართლო გადაწყვეტილების გამოსატანად აუცილებელია ფაქტების დადგენა, რაც მხოლოდ მტკიცებულებათა მეშვეობით არის შესაძლებელი, შესაბამისად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილი განსაზღვრავს დასაშვებ მტკიცებულებათა ზუსტ ჩამონათვალს, რომელიც ითვალისწინებს მოწმის ჩვენებასაც. აღნიშნულ მტკიცებულებათაგან ნებისმიერი დასაშვებია და მხარეს თავისი შეხედულებით შეუძლია განსაზღვროს, თუ რომელი მტკიცებულება უნდა გამოიყენოს და წარადგინოს სასამართლოში თავისი უფლების დასაცავად. ამასთან, კანონი ითვალისწინებს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მტკიცებულებად წარმოდგენილ დოკუმენტს რაიმე მნიშვნელობა არ მიენიჭება, ვინაიდან იგი დაუშვებელია, მაგალითად: კანონის დარღვევით მოპოვებულ მტკიცებულებებს იურიდიული ძალა არა აქვთ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლის მესამე ნაწილი), კანონი დაუშვებელ მტკიცებულებათა რიგს მიაკუთვნებს ასევე ისეთ მტკიცებულებებს, რომლებიც, მიუხედავად იმისა, რომ კანონით დასაშვებ მტკიცებულებათა რიგს განეკუთვნება, არ არის ვარგისი ამა თუ იმ გარემოების სამტკიცებლად, ვინაიდან ამ გარემოების დამამტკიცებელი დოკუმენტის სახე თვითონ კანონმა განსაზღვრა. ეს აზრია განმტკიცებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილში, რომლითაც ამა თუ იმ გარემოების დასამტკიცებლად გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ ისეთი მტკიცებულება, რომელიც სპეციალურად კანონითაა განსაზღვრული (ასე მაგალითად, პირის საკუთრების უფლება უძრავ ნივთზე, კანონის თანახმად, შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ სათანადო მტკიცებულებით _ საჯარო რეესტრის ამონაწერით).

მოძრავ ნივთებთან მიმართებით პირის უფლების დადგენა მხოლოდ რაიმე გარკვეული სახის მტკიცებულებით, კანონით დადგენილი არ არის და ასეთ დანაწესზე ვერც კასატორი უთითებს. აღნიშნული გამორიცხავს საკასაციო საჩივრის საფუძვლის გაზიარებას მოწმეთა ჩვენებების დაუშვებელ მტკიცებულებად მიჩნევის თაობაზე. ამავდროულად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს და ეთანხმება სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ მოცემულ დავაზე მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოებები დაადასტურა რა მოწმეთა ჩვენებებით, საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოპასუხის _ კასატორის მხარეზე იყო, რომელსაც არ გამოუყენებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით მინიჭებული უფლებები თავისი შესაგებლის დასამტკიცებლად და მხოლოდ სარჩელის უარყოფით შემოიფარგლა.

ასევე დაუსაბუთებელია კასატორის მოსაზრება, რომ ფინანსთა სამინისტრო «სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» საქართველოს კანონის 18¹ მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე მოცემულ დავაში წარმოადგენს არასათანადო მოპასუხეს. მითითებული ნორმის თანახმად, თუ გადაწყვეტილებაში კრედიტორად მითითებულია სახელმწიფო ბიუჯეტი, მისი აღსრულებისას სახელმწიფოს წარმოადგენს აღსრულების ეროვნული ბიურო, რომელსაც ასეთი გადაწყვეტილებების აღსრულების ხარჯების დასაფინანსებლად ბიუჯეტიდან ეძლევა მიზნობრივი დაფინანსება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ დასახელებული ნორმით აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია, იმოქმედოს სახელმწიფოს სახელით სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გამოტანილი გადაწყვეტილების აღსრულებისას, მაგრამ მისი უფლებამოსილება ვერ გასცდება აღსრულების ფარგლებს.

«სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ» კანონი აწესრიგებს რა დაყადაღებულ ქონებასთან დაკავშირებულ საკითხებს, ამავე კანონის 32-ე მუხლით, სხვისი ვალების გამო აღწერილი ქონების საკუთრების უფლების შესახებ მესამე პირის სარჩელის სასამართლოში აღძვრისას, სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ წარედგინება მოვალესა და კრედიტორს. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელეთა ქონება დაყადაღდა მ. ც-ძის სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტის შესახებ დადგენილების აღსრულების მიზნით, რომლითაც მ. ც-ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა ზარალის ფულადი სახით ანაზღაურება. ამდენად, კრედიტორს წარმოადგენს რა სახელმწიფო, სარჩელზე მოპასუხედ უნდა განისაზღვროს ის ორგანო, რომელსაც დელეგირებული აქვს უფლება საფინანსო-საბიუჯეტო სახსრებთან მიმართებით. საქართველოს მთავრობის 2004 წლის 21 მაისის დადგენილებით დამტკიცებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დებულების პირველი მუხლით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არის საქართველოს კონსტიტუციისა და «საქართველოს მთავრობის, სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ» საქართველოს კანონის შესაბამისად შექმნილი აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანო, რომელიც ახორციელებს სახელმწიფო მმართველობას საფინანსო-საბიუჯეტო, საგადასახადო და საბაჟო სფეროში; უზრუნველყოფს საქართველოს ტერიტორიაზე საბიუჯეტო, საგადასახადო და საბაჟო კანონმდებლობის დაცვასა და შესრულების კონტროლს. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ განსაზღვრულ ვალდებულებაზე კრედიტორის უფლებით აღჭურვილია ფინანსთა სამინისტრო, რომელიც უფლებამოსილია, გამოიყენოს ყველა საშუალება, შესაბამისად, კასატორის მითითებული არგუმენტი დაუსაბუთებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 მაისის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.