საქმე №ას-823-1109-09 9 ნოემბერი, 2009 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს ,,ს.რ.” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ბ-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ჯანმრთელობისათვის მიყენებული მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ბ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს ,,ს.კ. ბ.ს.ა–სა” და შპს ,,ს.რ–ის” მიმართ სს ,, ს.კ. ბ.ს.ა–სათვის” 5 წლის სარჩოს _ 37860 ლარის, მკურნალობის ხარჯის _ 703 ლარისა და 2007 წლის 30 მაისიდან ყოველთვიურად 581 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით, ასევე აუნაზღაურებელი თანხის დაყოვნებისათვის ყოველდღიურად მისი 0,07%-ის დაკისრება, ხოლო შპს ,,ს. რ–თვის” მორალური ზიანის _ 200000 ლარის ასევე ადვოკატის მომსახურების ხარჯის _ 9000 ლარის დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის 27 ნოემბერს მოსარჩელე ასრულებდა რა შპს „ს. რ–ში“ სამსახურებრივ მოვალეობებს, სადგურის მორიგის დავალებით გაამზადა №72 „ბ“ ისარი და ტერმინალის ჩამოსასხმელი ჩიხიდან თბომავლით გამოყვანილ იქნა 21 ცარიელი ვაგონისაგან შემდგარი შემადგენლობა, რასაც მიუერთდა სამანევრო ელმავალი. მოსარჩელე გაემართა საისრე პოსტისაკენ მარშრუტზე დაბრკოლების შესამოწმებლად, რადგან სადგურის მხარეს სამუშაოებს აწარმოებდნენ სალიანდაგე მეურნეობის თანამშრომლები. 5-10 მეტრის გავლის შემდეგ ტერმინალის გადასასვლელთან გაიგონა ხმა რადიომიმღებიდან, რა დროსაც გადაიწია №72 „ბ“ ისრის მიმართულებით, რადგან მისი სიგნალის გარეშე იქ გამოყვანილი შემადგენლობა არ უნდა დაძრულიყო, ხოლო მას მარშრუტის მზადყოფნის შესახებ ინფორმაცია არ მიუწოდებია. აღნიშნულის გამო იგი იმ მხრიდან საშიშროებას არ მოელოდა. ყვირილის განმეორებით გაგონების შემდეგ მოსარჩელე მიბრუნდა და დაინახა, რომ შემადგენლობა დაძრულიყო და ეჯახებოდა. მან მოახერხა მარცხნივ გადახტომა, რა დროსაც იგრძნო მარცხენა მხარში დარტყმა. მიღებული ტრავმის გამო მოსარჩელეს გაუკეთდა მარცხენა ხელის ამპუტაცია მხარის სახსრის დონეზე. ექვსი თვის მკურნალობის შემდეგ საექიმო- სოციალური კომისიის დასკვნით დაუდგინდა ჯანმრთელობის მნიშვნელოვნად შეზღუდვის სტატუსი პროფესიული შრომის უნარის სრულად, ხოლო საერთო შრომის უნარის უვადოდ 85%-ით დაკარგვით. შპს „ს.რ–ის“ სატვირთო გადაზიდვების დირექტორის 2006 წლის 29 ნოემბრის №155/გნკ-დსგ განკარგულებით შექმნილმა კომისიამ გამოიკვლია უბედური შემთხვევა და წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის ტ-1 ფორმის აქტით შემთხვევის მიზეზად თ.ბ-შვილის უყურადღებობა დასახელდა. მოცემულ ფაქტზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე, რომელიც შეწყდა დანაშაულებრივი ქმედების არარსებობის მოტივით. მოსარჩელემ აღნიშნული გაასაჩივრა ჯერ ზემდგომ პროკურორთან, შემდგომ კი სასამართლოში, რომელმაც პროკურორის დადგენილება კანონიერად მიიჩნია. გამოძიება დაეყრდნო ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნას, რომელსაც მოსარჩელე არ დაეთანხმა და არ იქნა გათვალისწინებული მისი მოთხოვნა ალტერნატიული ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე. მართალია, ტ-1 ფორმის აქტით დადგინდა დამქირავებლის კავშირი შემთხვევასთან, მაგრამ შპს „ს.რ–ამ“ ტრავმით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე უარი განაცხადა იმ მოტივით, რომ, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის შესაბამისად, წარმოებასთან დაკავშირებული უბედური შემთხვევის დროს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მზღვეველს _ სს სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ.ს.ა–ს“ ეკისრება.

მოპასუხე სს სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ.ს.ა–იმ“ სარჩელი არ ცნო შემდეგ გარემოებებზე მითითებით: 2006 წლის 6 მარტს შპს „ს. რ–სა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „ბ. ს. ა–ს“ (2007 წლის 22 ივლისიდან სს სადაზღვევო კომპანია „ა.ბ.ს.ა.“) შორის ერთი წლით, 2007 წლის 6 მარტამდე, დაიდო სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც დაზღვეულ იქნა შპს „ს. რ–თან“ შრომით ურთიერთობაში მყოფი პირების სიცოცხლე და ჯანმრთელობა, მათ შორის, საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით გათვალისწინებული საწარმოში მომხდარი შემთხვევები. დაზღვეულ იქნა ასევე მოსარჩელე თ.ბ-შვილი. 2006 წლის 27 ნოემბერს მომხდარ ფაქტთან დაკავშირებით შპს „ს.რ–ის“ უბედური შემთხვევის გამოკვლევის სპეციალური კომისიის მიერ 2006 წლის 29 ნოემბერს შედგენილი ფორმა ტ-1 აქტის თანახმად, შემთხვევის მიზეზია საისრე პოსტის უფროსი მორიგის თ.ბ-შვილის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გამოჩენილი უყურადღებობა, კერძოდ, №2 ისრულ გადამყვანთან მოძრაობისას მოძრავი შემადგენლობის გაბარიტების დაუცველობა. ამდენად, უბედური შემთხვევა მოხდა მოსარჩელის ბრალით. აღნიშნული ასევე დადასტურებულია სისხლის სამართლის საქმის მასალებითაც, რაც, მოსარჩელე მხარის მიერ გასაჩივრების მიუხედავად, არ გაუქმებულა. შეტყობინება მომხდარი შემთხვევის შესახებ სადაზღვევო კომპანიაში შევიდა დროულად, თუმცა სადაზღვევო კომპანიის მიერ მომხდარი სადაზღვევო თანხის გაცემის აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა საწარმოო ტრავმის დადგომა დამსაქმებლის ბრალით, ტ-1 ფორმის აქტითა და სისხლის სამართლის საქმის შეწყვეტის დადგენილებით კი დამსაქმებლის ბრალი გამოირიცხა. ამდენად, მზღვეველის სამოქალაქო პასუხისმგებლობა არ წარმოშობილა.

მოპასუხე შპს „ს.რ–ამ“ სარჩელი არ ცნო შემდეგი მოტივით: თ.ბ-შვილმა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მიიღო სხეულის დაზიანება, მაგრამ აღნიშნულ ფაქტთან ერთად ზარალის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია დაზიანების მიყენებაში დამსაქმებლის ბრალეულობაც, რაც უნდა დადგინდეს საქართველოს სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს 1997 წლის 4 აპრილს დამტკიცებული წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამოკვლევისა და აღრიცხვის დებულების შესაბამისად შექმნილი სპეციალური კომისიის მიერ. აღნიშნული კომისია უბედური შემთხვევის გამოკვლევის შედეგად ადგენს უბედური შემთხვევის გამოკვლევის ფორმა ტ-1 აქტს. მხოლოდ აღნიშნული აქტის შედგენა არ ნიშნავს მუშაკის ბრალეულობას მომხდარ უბედურ შემთხვევაში, ვინაიდან აუცილებელია ფორმა ტ-1-ში გამოიკვეთოს მომხდარში დამსაქმებლის ბრალეულობა. მოცემულ შემთხვევაში ფორმა ტ-1-ითა და სისხლის სამართლის საქმის მასალებით შპს „ს. ღ–ის“ ბრალეულობა არ დგინდება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ.ბ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 ივნისის განჩინებით დამტკიცდა მორიგება თ. ბ-შვილსა და სს ,,ს. კ. B–ის” შორის, ამავე სასამართლოს 2009 წლის 7 ივლისის გადაწყვეტილებით კი თ.ბ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მორალური ზიანის შპს ,,ს.რ–თვის” დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმდა და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს ,,ს. ღ–ას” თ.ბ-შვილის სასარგებლოდ, დაეკისრა მორალური ზიანის _ 15000 ლარის გადახდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ არასწორია სასამართლოს დასკვნა მხარეების მიერ მომხდარი უბედური შემთხვევის ტ-1 აქტისა და სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2007 წლის 26 ივლისის №3347\13 საექსპერტო დასკვნის გაუსაჩივრებლობის შესახებ. პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული აქტისა და ექსპერტის დასკვნის სადავოდ გახდის ფაქტი მის სასარგებლოდ ვერაფერს შეცვლის, რადგან აღნიშნული გარემოებების საპირისპიროს დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის. საქმეში წარმოდგენილი მასალების საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა, რომ საწარმოში უბედური შემთხვევა მოხდა 2006 წლის 27 ნოემბერს, რა დროსაც მოქმედებდა ახალი შრომის კოდექსი. ძველი შრომის კანონთა კოდექსის 154-ე მუხლისაგან განსხვავებით, იგი არ ავალდებულებს საწარმოს დაწესებულების, ორგანიზაციის ადმინისტრაციას წარმოებაში მომხდარი უბედურ შემთხვევათა გამოკვლევისა და აღრიცხვის დროულად და სწორად ჩატარებას და მის გადაცემას დაზარალებულისთვის გამოკვლევის დამთავრებიდან არა უგვიანეს 3 დღისა, თუმცა, მითითებული უბედური შემთხვევის დროისთვის მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის“ 46-ე პუნქტში აღნიშნულია, რომ სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კომისიაზე შემოწმებისთვის გაგზავნა ხდება ორგანიზაციაში მომხდარი უბედური შემთხვევის აქტის ან სხვა საბუთის თანდართვით, რომელიც ადასტურებს უბედური შემთხვევის კავშირს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებასთან, მაგრამ ამ ნორმაში არ არის მითითებული მხოლოდ მომხდარი უბედური შემთხვევის აქტის დართვის აუცილებლობაზე და იგი უშვებს ამ ფაქტის დამადასტურებელი სხვა საბუთის დართვის შესაძლებლობასაც. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ უბედური შემთხვევის ტ-1 აქტში მითითებული გარემოება აპელანტის ბრალეულობის დამადასტურებელ და მოწინააღმდეგე მხარის ბრალეულობის გამომრიცხავ, მოცემული დავის გადაწყვეტისთვის აუცილებელ მტკიცებულებად არ უნდა ჩაითვალოს. რაც შეეხება სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2007 წლის 26 ივლისის №3347\13 საექსპერტო დასკვნას, პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ექსპერტს არ გამოუთქვამს მოსაზრება იმის შესახებ, დაირღვა თუ არა „საქართველოს სარკინიგზო ტრანსპორტზე მატარებლის მოძრაობისა და სამანევრო მუშაობის ინსტრუქციის“ მოთხოვნები სხვა პირთა მიმართ, კერძოდ, საქმის მასალებით ვერ დასტურდება ის გარემოება, მიიღო თუ არა საისრე პოსტის მორიგისგან სიგნალი მანევრების ხელმძღვანელმა, სამანევრო გადაადგილებისთვის ისრების მზადყოფნის შესახებ. ასეთი სიგნალის მიღებას ადასტურებს, მხოლოდ ბათუმის რკინიგზის სადგურის შემდგენელი ნოდარ ტ-ძე. ამავე სადგურის დისპეჩერ ნოდარ ხ-აშის განმარტებით, შემდგენელმა ნ.ტ-ძემ პირველ მთავარ ლიანდაგზე გამოიყვანა 21-ვაგონიანი შემადგენლობა და მეისრე თ. ბ-შვილის მომზადებულ მარშრუტზე, მის მიერვე მიცემული სიგნალის საფუძველზე აცნობა მემანქანეს რაციით, ემოძრავა პირველი ლიანდაგისკენ. ამასთან, ნ.ხ-აშს აღნიშნული ისრების გამზადების შესახებ თ. ბ-შვილის ხმა რაციით არ გაუგონია. მემანქანეების _ ვ.ი.ნ-ოვის, თ.ჯ-შვილის და მემანქანის თანაშემწეების _ გ.შ-შვილისა და ო.ა.ჭ-იას განმარტებით, დისპეტჩერმა მისცა განკარგულება შემდგენელს _ ნ.ტ-ძეს ვაგონ-ცისტერნები ჩამოეწია, მაგრამ არც ერთ მათგანს არ გაუგონია, გადასცა თუ არა რაციით მეისრე თ.ბ-შვილმა მარშრუტის მზადყოფნის შესახებ. პალატის მითითებით, დაზარალებულ თ. ბ-შვილის ჩვენებით დასტურდება, რომ რადიომიმღებით საუბარში ჩართულია მანევრირების პროცესში ჩართული ყველა მონაწილე, მაგრამ დისპეტჩერის მიერ რაციით გადაცემული განკარგულება შემადგენლობის დაძვრის თაობაზე თ. ბ-შვილს არ გაუგია. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ბათუმის რკინიგზის სადგურში დასაქმებულები, მათი ქმედებიდან გამომდინარე არ იცნობდნენ და დამსაქმებლის მიერ არ იყვნენ ინფორმირებული, „საქართველოს სარკინიგზო ტრანსპორტზე მატარებლის მოძრაობისა და სამანევრო მუშაობის ინსტრუქციის“ შესაბამისად, შრომის უსარფხოებასთან დაკავშირებული რისკისა და პრევენციის ზომების შესახებ კანონით დადგენილი წესით, ამდენად, საქმის მასალებით იკვეთება, როგორც დამსაქმებლის, ისე დასაქმებულების ბრალეული ქმედება. სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულების გამოყენების თაობაზე და ჩათვალა, რომ აღნიშნული ბრძანებულება აწესრიგებდა საწარმოო ტრავმის გამო ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებს. ამასთან, პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, რადგან მოცემულ სამართალურთიერთობაში აპელანტი უთითებს არა „არასახელშეკრულებო ზიანზე“ (დელიქტზე), არამედ სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე საწარმოო ტრავმით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე, რომელსაც აწესრიგებს საწარმოო ტრავმის მიღების დროს მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსი, სამოქალაქო კოდექსის ვალდებულებითი სამართლის ზოგადი ნორმები და „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულება. შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება განსახილველი სამართალურთიერთობის მოსაწესრიგებლად სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის გამოყენების შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მეორე ნაწილით, 413-ე მუხლის მეორე ნაწილი და ჩათვალა, რომ არსებობს მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ აპელანტის მოთხოვნის დაკმაყოფილების კანონით განსაზღვრული საფუძვლები. პალატამ მიიჩნია, რომ, ამავე კოდექსის 415-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს მხარეთა ქმედებაში შერეული ბრალის არსებობა. „საქართველოს სარკინიგზო მატარებლის მოძრაობისა და სამანევრო მუშაობის ინსტრუქციის“ 11.24-ე პუნქტის, 11,25 პუნქტის და 11.29 „ე“ ქვეპუნქტის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ საისრე პოსტის მორიგის _ თ. ბ-შვილისაგან მზადყოფნის თაობაზე, სიგნალის ან შეტყობინების მიღების ფაქტი საქმის მასალებით არ დგინდება. მანევრების ხელმძღვანელმა მემანქანეს ისარზე გასვლის მოძრაობის დაწყების სიგნალი ისე მისცა, რომ მას სამანევრო გადაადგილებისთვის ისრების მზადყოფნის შესახებ საისრე პოსტის მორიგისგან გადაცემული სიგნალი არ მიუღია. ამასთან, თ. ბ-შვილს უყურადღებობის გამო, არ გაუგია მანევრების ხელმძღვანელის სიგნალი სამანევრო შემადგენლობის გადაადგილების შესახებ. სააპელაციო პალატამ სავალდებულოდ არ მიიჩნია რა დავის გადაწყვეტა უბედური შემთხვევის შესახებ ტ-1 აქტზე დაყრდნობით, არც იმის თაობაზე იმსჯელა, არასწორად გამოიყენა და განმარტა თუ არა სასამართლომ საქართველოს სოციალური დაცვის, შრომისა და დასაქმების სამინისტროს 1997 წლის 4 აპრილს დამტკიცებული „წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამოკვლევისა და აღრიცხვის“ დებულება. პალატამ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არ უმსჯელია მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილი მორალური ზიანის ანაზღაურებას ითვალისწინებს გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. პალატამ ჩათვალა რომ მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს შემდეგი ფაქტორები: დაზარალებულის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, ზეგავლენის მოხდენა ზიანის მიმყენებელზე და სხვა პირების მიერ პიროვნების უფლებების ხელყოფის თავიდან აცილება. პირველ შემთხვევაში, ფულადმა კომპენსაციამ უნდა უზრუნველყოს აპელანტის სულიერი გაწონასწორება. მეორე შემთხვევაში კი, მორალური ზიანის ანაზღაურებისათვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს ისეთ კრიტერიუმს, როგორიცაა სამართალდამრღვევის ბრალეულობა, დამდგარი ზიანის სიმძიმე, ბრალის ხარისხი და ასევე, დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ზიანის მიმყენებლის გადახდისუნარიანობას. ამავდროულად, მორალური ზიანის ანაზღაურებისას განსაკუთრებულად ნიშანდობლივია სამართალდარღვევის განმეორების საშიშროება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრა უნდა მოხდეს მხარეთა ქმედებაში შერეული ბრალის ფაქტორის გათვალისწინებით. აპელანტისათვის მიყენებული სულიერი ტკივილის დადებითი ემოციით შეცვლისათვის, მიყენებული ზიანის ხარისხისა და ზიანის მიმყენებლის გადახდისუნარიანობის გათვალისწინებით, სასამართლომ გონივრულად და სამართლიანად ანაზღაურებად მიიჩნია მოწინააღმდეგე მხარისათვის 15 000 ლარის დაკისრება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს ,,ს.რ–ამ” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: კასატორისათვის მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების დაკისრებისას სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება არ წარმოიშობა მხოლოდ იმის გამო, რომ დაზარალებულმა თ.ბ-შვილმა ტრავმა სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო და აღნიშნულის თაობაზე, საქართველოს სოციალური დაცვის შრომისა და დასაქმების სამინისტროს მიერ 1997 წლის 4 აპრილს დამტკიცებული „წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამოკვლევისა და აღრიცხვის დებულების“ თანახმად, შესდგა ტ-1 ფორმის აქტი. საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოავლეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის“ პირველი თავის მე-3 პუნქტი ზემოხსენებული ზიანის ანაზღაურებას უკავშირებს დამქირავებლის ბრალეულობის საკითხს. მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის 29 ნოემბერს შედგენილი წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის შესახებ აქტის თანახმად, საწარმოო ტრავმის მიზეზია საისრო პოსტის უფროსი მორიგის _ თ.ბ-შვილის სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გამოჩენილი უყურადღებობა და თ.ბ-შვილის დასახიჩრებაში საწარმოს ბრალი არ მიუძღვის. აღნიშნული აქტი მხარეს არ გაუსაჩივრებია. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება სადავო საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკისაგან, რომლის თანახმად, უბედური შემთხვევის ფაქტი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, უმთავრესად უნდა დადგინდეს ტ-1 ფორმის აქტით, აღნიშნულ დოკუმენტს ენიჭება საწარმოო ტრავმისას მხარეთა ბრალეულობის დადასტურების ტვირთი, ხოლო მხარის მიერ აქტით დადგენილი გარემოების გაუზიარებლობისას მან უნდა გაასაჩივროს იგი, რაც განსახილველ შემთხვევაში არ განხორციელებულა. სააპელაციო პალატა გასცდა უბედური შემთხვევით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და თვითონ შეეცადა ბრალეულობის საკითხის გარკვევას ისეთი პირების ახნსა-განმარტების საფუძველზე, რომლებიც მოწმის სახითაც კი არ ყოფილან სასამართლოში დაკითხული. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ თ.ბ-შვილის მიერ სხეულის დაზიანების ფაქტზე აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე, ჩატარდა საგამოძიებო მოქმედებები და ტექნიკური ექსპერტიზა, თუმცა პროკურორის დადგენილებით, რომელიც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 21 თებერვალს დარჩა ძალაში, უბედური შემთხვევის მთავარ გამომწვევ მიზეზად მიჩნეულია თ.ბ-შვილის უყურადღებობა. სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი, რომლის მიხედვით ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტს მხარის ბრალი წარმოადგენს. საქმის მასალებით კი შპს „ს.რ–ის“ ბრალი თ.ბ-შვილის მიერ მიღებულ დაზიანებაში დადასტურებული არ არის. ამდენად, სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა ამავე კოდექსის 408-ე მუხლი და ზიანის ანაზრაურება კასატორს უკანონოდ დააკისრა. დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მორალური ზიანის _ 15 000 ლარის დაკისრების ნაწილშიც, ვინაიდან მოქმედი სამოქალაქო კანონმდებლობა საწარმოს ბრალის არარსებობის გარეშე მისთვის ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. მოცემული საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით შპს ,,ს. ღ–ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს ,,ს.რ–ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 413-ე, 415-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კ ასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ს.რ–ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2009 წლის 10 აგვისტოს გადახდილი 750 ლარის 70% _ 525 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს „ს.რ–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

შპს „ს.რ–ას“ დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 525 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. გოგიშვილი

მოსამართლეები: ნ. კვანტალიანი

ლ. ლაზარაშვილი