ას-840-1054-08 25 მარტი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი – ლ.სანიკიძე

კასატორი _ შპს “ს.-ი” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ ი.კ-აკი

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ა.-ი” (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ რ.ფ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ თანხის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “ს.-მა” სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ა.-ის” მიმართ თანხის დაბრუნების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2003 წლის აგვისტოდან სარჩელის აღძვრამდე მოპასუხე მოსარჩელეს უკანონოდ ახდევინებდა შპს “ს.-ის” კუთვნილი საკაბელო წყვილებით სარგებლობის საფასურს, რის შესახებაც მხარემ არაერთხელ უშედეგოდ მიმართა შპს “ა.-ს”. აღნიშნული ფაქტი დასტურდება 2006 წლის 18 აგვისტოს წერილით. 2003 წლის აგვისტოდან იანვრამდე შპს “ს.-ს” ზედმეტად დაერიცხა 3578,2 ლარი, 2004 წლის განმავლობაში _ 18301,7 ლარი, 2005 წლის განმავლობაში _ 13708,5 ლარი, 2006 წელს _ 13767 ლარი, ხოლო 2007 წელს _ 12196 ლარი. მოსარჩელე ვალდებული იყო, გადაეხადა არა საკაბელო წყვილებით სარგებლობისათვის განსაზღვრული ტარიფი, არამედ კაბელის კანალიზაციაში გატარებისათვის დადგენილი საფასური, შესაბამისად, დასახელებულ თანხებს შორის სხვაობამ შეადგინა 61551,4 ლარი, რაც, სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ მას სადავო თანხა მოპასუხისათვის გადახდილი აქვს და აღნიშნულით შპს “ა.-ი” უსაფუძვლოდ გამდიდრდა. იმ შემთხვევაში, თუ შპს “ს.-ი” სადავო დარიცხულ თანხას უკანონოდ მიიჩნევს, მას უფლება აქვს, არ გადაიხადოს იგი, მაგრამ გადაუხდელი თანხის დაბრუნების შესაძლებლობას სამოქალაქო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “ს.-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2003 წლის 20 თებერვალს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროსა და შპს „ს.-ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც დარეგულირდა სამინისტროსა და შპს „ს.-ის“ ურთიერთობასთან დაკავშირებული ტექნიკური და ფინანსური საკითხები. სამინისტრომ შპს „ს.-ს“ გადასცა ქონება, მათ შორის, თავისუფალი სახაზო-საკაბელო წყვილები დროებით სარგებლობაში. ამავე ხელშეკრულებით შპს „ს.-მა“ აიღო ვალდებულება, გადაეხადა სამინისტროს კუთვნილი საკაბელო წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირა. აპელანტმა ვალდებულება იკისრა, დაეფარა არა საკუთარი წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირა, არამედ გადაეხადა კაბელის კანალიზაციაში გატარების საფასური, რაც საკაბელო წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირაზე ნაკლები იყო. მოგვიანებით, აღნიშნულ ხელშეკრულებაში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს უფლებამონაცვლედ ჩაერთო შპს „ა.-ი“. 2003 წლის აგვისტოში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროსა და შპს „ს.-ს“ შორის ზეპირი ფორმით დაიდო 11174 მეტრი კაბელის ნასყიდობის ხელშეკრულება. კაბელების შესაძენად აპელანტს სამინისტროსათვის უნდა გადაეხადა 91637,84 ლარი, თუმცა მას აღნიშნული თანხა არ გადაუხდია. 2004 წლის 14 სექტემბერს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის მინისტრის პირველმა მოადგილემ შპს „ს.-ის“ დირექტორს მისწერა წერილი, სადაც მიუთითა, რომ კაბელების აპელანტისათვის მიყიდვა იყო არასწორი და კაბელები ექსპლუატაციისათვის გადაეწერა ქ.ბათუმის სატელეფონო ქსელს. 2006 წლის 16 თებერვალსა და იმავე წლის 10 ოქტომბერს მხარეთა შორის შედგა შეთანხმების ოქმები, რომლითაც აპელანტმა აიღო ვალდებულება, სრულად დაეფარა არსებული დავალიანება შპს „ა.-ის“ მიმართ თანდართული გრაფიკის მიხედვით. ამ ოქმებით აღიარებულ დავალიანებაში შედიოდა აპელანტის მიერ 2003 წლის აგვისტოში შეძენილი კაბელებით სარგებლობისათვის გადასახდელი საიჯარო ქირაც. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ დავაში მნიშვნელოვანია გაირკვეს, თუ ვინ წარმოადგენს სადავო საკაბელო წყვილების მესაკუთრეს, ვინაიდან, აპელანტის განმარტებით, 2003 წლის აგვისტოში მან კაბელები შეიძინა და ამიტომ, მოწინაღმდეგე მხარისათვის უნდა გადაეხადა არა საიჯარო ქირა საკაბელო წყვილებით სარგებლობისათვის, არამედ კაბელის კანალიზაციაში გატარების საფასური, სხვაობა მათ შორის შეადგენს 12196 ლარს და ამ ოდენობით შპს “ა.-ი” უსაფუძვლოდ გამდიდრდა. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტრო იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სამთავრობო დაწესებულება, აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანო, შესაბამისად, არ წარმოადგენდა იურიდიული პირს და მის გამგებლობაში არსებული ქონება ეკუთვნოდა სახელმწიფოს. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ 2003 წლის აგვისტოში სამინისტროს მიერ ზეპირი ხელშეკრულებით გასხვისებული კაბელები წარმოადგენდა სახელმწიფოს საკუთრებას და ამ გარიგების ნამდვილობისათვის აუცილებელი იყო კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დაცვა. გარიგების დადების შედეგად, სახელმწიფომ დაკარგა საკუთრების უფლება კუთვნილ ქონებაზე და ამ ქონებაზე საკუთრება გადაეცა კერძო სამართლის იურიდიულ პირს, ამდენად სადავო კაბელების გასხვისებით მოხდა სახელმწიფო ქონების პრივატიზება. სასამართლომ იხელმძღვანელა გარიგების დადების დროისათვის მოქმედი „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ“ კანონის მე-2 პუნქტით და ჩათვალა, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის მინისტრი არ იყო უფლებამოსილი, ერთპიროვნულად გაესხვისებინა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ქონება, ამასთან, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს დებულების 4.1 მუხლის „ნ“ ქვეპუნქტის თანახმადაც, სამინისტრო უფლებამოსილი იყო, მიეღო გადაწყვეტილებები ძირითადი საშუალებების გადაცემის თაობაზე, მხოლოდ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქონების მართვის სამინისტროსთან შეთანხმებით, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტმა 2003 წლის აგვისტოში კაბელების შეძენის თაობაზე გარიგება დადო არაუფლებამოსილ პირთან და, სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 111-ე მუხლის საფუძველზე, იგი ბათილია, მან არ წარმოშვა გარიგებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი და აპელანტი კაბელების მესაკუთრე არ გამხდარა. ამასთან, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტრო სახელმწიფო ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებაზე უფლებამოსილიც რომ ყოფილიყო, ეს ხელშეკრულება მაინც ბათილი იქნებოდა კანონით დადგენილი ფორმის დაუცველობის გამო, ვინაიდან საქართველოს კანონი „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ“ ითვალისწინებდა სახელმწიფო ქონების პრივატიზებას კონკურსის, აუქციონის, იჯარა-გამოსყიდვისა და პირდაპირის მიყიდვის ფორმებით. კონკურსის, აუქციონისა და პირდაპირი მიყიდვის შემთხვევაში, კანონის მე-10 მუხლის პირველი პუნქტი ადგენდა პრივატიზაციის ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებას, ხოლო იჯარა-გამოსყიდვის წესით ქონების პრივატიზებისას _ ხელშეკრულების მარტივი წერილობითი ფორმით შედგენას. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის ზეპირი სახით დადებულ ხელშეკრულებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყოლია. პალატის მოსაზრებით, აპელანტი კაბელების მესაკუთრედ ვერ ჩაითვლებოდა იმ შემთხვევაშიც, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინიტრო კაბელების გასხვისებაზე უფლებამოსილიც რომ ყოფილიყო და ხელშეკრულება ფორმის დაცვით დადებულად ჩათვლილიყო, რადგან დადგენილია, რომ აპელანტს შეძენილი კაბელების საფასური სამინისტროსათვის არ გადაუხდია და ამის გამო, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს 2004 წლის 14 სექტემბერს ხელშეკრულება მოიშალა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2006 წლის 16 თებერვლისა და იმავე წლის 10 ოქტომბრის შეთანხმების ოქმებით, შპს „ს.-მა“ აიღო რა ვალდებულება, სრულად დაეფარა არსებული, მათ შორის, კაბელებით სარგებლობისათვის გადასახდელი საიჯარო ქირის დავალიანება შპს „ა.-ის“ მიმართ, ფაქტობრივად, აპელანტი ხელშეკრულების მოშლას დაეთანხმა. სასამართლოს მოსაზრებით, ხელშეკრულებიდან გასვლა და მისი მოშლა არის ნების გამოვლენა, გარიგება და მხარეთა შორის დადებული ზემოხსენებული გარიგებით მათ შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება მოიშალა და ხელშეკრულების საგანი ისევ გამსხვისებლის საკუთრებაში გადავიდა. ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, პალატამ დაადგინა, რომ სადავო საკაბელო წყვილები არ წარმოადგენდა და არც წარმოადგენს აპელანტის საკუთრებას, ისინი ეკუთვნის შპს „ა.-ს“ და აპელანტს სავსებით საფუძვლიანად ეკისრება ამ წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს “ს.-მა” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის და 111-ე მუხლი, როდესაც კაბელების შეძენის თაობაზე დადებული გარიგება შპს „ს.-სა“ და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს შორის ბათილად მიიჩნია. ფაქტობრივად სამინისტრომ გაასხვისა არა სახელმწიფოს, არამედ თავისი ქონება, რაც დასტურდება 2004 წლის 26 მარტის ა-70 ¹083223 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით, სადაც გამყიდველად მითითებულია სამინისტრო და არა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა. სამინისტრო სადავო გარიგებაზე არაუფლებამოსილი რომც ყოფილიყო, სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ შპს „ს.-ი“, სამოქალაქო კოდექსის 187-ე მუხლის შესაბამისად, კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატამ არასწორად მიუთითა სამინისტროს დებულების 4.1 მუხლის „ნ“ ქვეპუნქტზე, ვინაიდან აღნიშნული ნორმა ეხება სამინისტროს ძირითადი საშუალებების, სადავო კაბელები კი იყო ახალი, გამოუყენებელი, ამდენად, იმ მომენტისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად, ძირითად საშუალებად ვერ ჩაითვლება. სასამართლომ მინისტრის მოადგილის 2004 წლის 14 სექტემბრის წერილის საფუძველზე არასწორად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის გარიგება მოიშალა, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში დაცული არ ყოფილა სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლით განსაზღვრული პირობები. ამდენად, გარიგების მოშლისათვის მხარის მიერ მარტოოდენ ნების გამოვლენა საკმარისი არ არის. ამასთან, მითითებული წერილის საფუძველზე შპს “ს.-ს” რაიმე სამართლებრივი მოქმედება არ განუხორციელებია და თავისი ნება არ გამოუხატავს, რაც აუცილებელი იყო გარიგების მოსაშლელად. ამასთან, აღნიშნული წერილით ნების გამოხატვა საეჭვოა, რადგან მას ხელს აწერს მინისტრის მოადგილე. სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ზემოხსენებული წერილის მიწერიდან 2 წლის შემდეგ 2006 წლის 16 თებერვლისა და 10 ოქტომბრის შეთანხმების ოქმებზე ხელმოწერა წარმოადგენდა შპს „ს.-ის“ მიერ ხელშეკრულების მოშლაზე თანხმობის გამოხატვას. ამ შეთანხმებაში კაბელის დაბრუნებაზე არაფერია ნათქვამი. სამინისტროს არ უცდია კაბელების დაბრუნება, საგადასახადო კოდექსის 99-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დაკისრებული ვალდებულება არ შეუსრულებია და ანგარიშ-ფაქტურები ბათილად არ უცვნია. ამდენად, შპს „ს.-ი“ სამინისტროს ნებას გარიგების მოშლასთან დაკავშირებით სერიოზულად ვერ აღიქვამდა. აღსანიშნავია, რომ მოწინააღმდეგე მხარემ ზუსტად ვერ დაასახელა სადავო კაბელის მისთვის დაბრუნების თარიღი და 2004 წლის 14 სექტემბრის ნაცვლად, მიუთითა 2005 წლის სექტემბერი.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2003 წლის 20 თებერვალს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროსა და შპს „ს.-ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც დარეგულირდა სამინისტროსა და შპს „ს.-ის“ ურთიერთობასთან დაკავშირებული ტექნიკური და ფინანსური საკითხები. სამინისტრომ შპს „ს.-ს“ გადასცა ქონება, მათ შორის, თავისუფალი სახაზო-საკაბელო წყვილები დროებით სარგებლობაში. ამავე ხელშეკრულებით შპს „ს.-მა“ აიღო ვალდებულება, გადაეხადა სამინისტროს კუთვნილი საკაბელო წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირა. აპელანტმა ვალდებულება იკისრა, დაეფარა არა საკუთარი წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირა, არამედ გადაეხადა კაბელის კანალიზაციაში გატარების საფასური, რაც საკაბელო წყვილებით სარგებლობისათვის საიჯარო ქირაზე ნაკლები იყო. მოგვიანებით, აღნიშნულ ხელშეკრულებაში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს უფლებამონაცვლედ ჩაერთო შპს „ა.-ი“. 2003 წლის აგვისტოში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროსა და შპს „ს.-ს“ შორის ზეპირი ფორმით დაიდო 11174 მეტრი კაბელის ნასყიდობის ხელშეკრულება. კაბელების შესაძენად აპელანტს სამინისტროსათვის უნდა გადაეხადა 91637,84 ლარი, თუმცა მას აღნიშნული თანხა არ გადაუხდია. 2004 წლის 14 სექტემბერს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის მინისტრის პირველმა მოადგილემ შპს „ს.-ის“ დირექტორს მისწერა წერილი, სადაც მიუთითა, რომ კაბელების აპელანტისათვის მიყიდვა იყო არასწორი და კაბელები ექსპლუატაციისათვის გადაეწერა ქ.ბათუმის სატელეფონო ქსელს. 2006 წლის 16 თებერვალსა და იმავე წლის 10 ოქტომბერს მხარეთა შორის შედგა შეთანხმების ოქმები, რომლითაც აპელანტმა აიღო ვალდებულება, სრულად დაეფარა არსებული დავალიანება შპს „ა.-ის“ მიმართ თანდართული გრაფიკის მიხედვით. ამ ოქმებით აღიარებულ დავალიანებაში შედიოდა აპელანტის მიერ 2003 წლის აგვისტოში შეძენილი კაბელებით სარგებლობისათვის გადასახდელი საიჯარო ქირაც.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიაჩნია, რომ შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონით მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ გასაჩივრებული განჩინებით სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, მხარეთა შორის 2003 წლის აგვისტოს წარმოშივა ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ძალითაც კასატორს მოწინააღმდეგე მხარემ გადასცა კაბელები, ხოლო შპს “ს.-ი” ვალდებული იყო, გადაეხადა ნასყიდობის საგნის შეთანხმებული ღირებულება.

სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. თუ ხელშეკრულებაში ფასი პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ მისი განსაზღვრის საშუალებებზე. ამავე კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო და კასატორს სადავოდ არ გაუხდია (უფრო მეტიც, საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე დაადასტურა), რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაკისრებული ვალდებულება მას არ შეუსრულებია _ თანხა კრედიტორისათვის არ გადაუხდია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ შპს “ა.-ს” სადავო ხელშეკრულება არ მოუშლია.

სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი, ხოლო ამავე კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება).

აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, კრედიტორი აღჭურვილია უფლებით, კონტრაჰენტის მიერ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში მოშალოს ხელშეკრულება. იმ შემთხვევაში, თუკი მოვალე არ ეთანხმება ხელშეკრულების მოშლას, მას შეუძლია სადავო გახადოს ეს ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში კრედიტორის ნება ხელშეკრულების მოშლაზე დადგენილია, რაც მოვალეს _ შპს “ს.-ს” სადავოდ არ გაუხდია.

უსაფუძვლოა კასატორის არგუმენტი, რომ ხელშეკრულების მოშლის დამადასტურებელ მტკიცებულებად ვერ ჩაითვლება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სამინისტროს 2004 წლის 14 სექტემბრის წერილი და მას გასაჩივრებული განჩინებით არასწორი შეფასება მიეცა. კასატორი სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ მითითებული წერილის შინაარსი მისთვის ცნობილი იყო. რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ წერილი ბუნდოვანია და არ შეიძლება შეეწყვიტა უკვე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა, დაუსაბუთებელია, ვინაიდან მასში აშკარად გამოკვეთილია ნასყიდობის ხელშეკრულების მოშლის ნება. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო უთითებს, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლა, სამოქალაქო კოდექსის 355-ე მუხლის თანახმად, ხდება მეორე მხარისთვის შეტყობინებით. ხელშეკრულების მოშლა თავისი არსით არის ცალმხრივი ნების გამოვლენა, რომლის ნამდვილობისთვისაც კანონი (სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილი) ითვალისწინებს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას. კასატორის არგუმენტაციის საწინააღმდეგოდ, ხელშეკრულების მოშლის ნების ნამდვილობა არ არის დამოკიდებული მეორე მხარის მიერ რაიმე ქმედების განხორციელებაზე და ასეთ დათქმას კანონი არც ითვალისწინებს, ვინაიდან თუკი არსებობს ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლები, კრედიტორი არ შეიძლება დამოკიდებული იყოს მოვალის ნებაზე.

ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ ზემოხსენებული წერილის გაგზავნიდან ორი წლის შემდეგ შეთანხმების ოქმებზე კასატორის ხელმოწერა სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია შპს “ს.-ის” მიერ ხელშეკრულების მოშლაზე თანხმობად, ვინაიდან შეთანხმების ოქმებში არაფერია ნათქვამი სატელეფონო კაბელის დაბრუნებაზე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით სრულიად ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნებს და მიიჩნევს, რომ კასატორის ზემოაღნიშნული მოსაზრება მტკიცებულების არასწორად შეფასების თაობაზე არ წარმოადგენს დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას. მოდავე მხარეთა მიერ 2006 წლის 16 თებერვალს ხელმოწერილი შეთანხმების ოქმის პირველი პუნქტით განისაზღვრა შეთანხმების საგანი და მიეთითა, რომ შეთანხმება მოიცავს ამ შეთანხმების მიღწევამდე პერიოდში მხარეთა შორის წარმოშობილი ვალდებულებების განსაზღვრას. ამავე შეთანხმების მეორე პუნქტით კი მხარეები თანხმდებიან, რომ ეს შეთანხმება აუქმებს მხარეთა შორის სიტყვიერი თუ წერილობითი ფორმით მიღწეულ ყველა დანარჩენ შეთანხმებას, გარიგებასა და ხელშეკრულებას, გარდა 2005 წლის 23 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულებისა და ამ შეთანხმების შემდეგ აღმოჩენილ ახალ გარემოებას არა აქვს იურიდიული ძალა და გამოიყენება ეს შეთანხმება (ტ.1 ს.ფ.74). შეთანხმების ოქმიდან ციტირებული პირობა ცალსახად გამორიცხავს საკასაციო საჩივრის არგუმენტაციას სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის თაობაზე, ვინაიდან თვით კასატორის მიერ ხელმოწერილი ზემოხსენებული პირობით დადასტურებულია შპს “ს.-ის” დამოკიდებულება შეთანხმებამდე არსებული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობებისადმი, მათ შორის, სადავო გარიგებისადმი. ამასთან, აღნიშნული შეთანხმება მინისტრის მოადგილის 2004 წლის სექტემბრის წერილის არარსებობის შემთხვევაშიც საკმარის საფუძველს წარმოადგენს მხარეთა შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების მოშლილად მიჩნევისათვის.

ამდენად, გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ სავსებით სწორად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობის ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა მოიშალა, შესაბამისად, ვინაიდან შპს “ს.-ის” სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველს ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენს, სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა იგი.

საკასაციო სასამართლო უთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად მიიჩნია ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად, მაგრამ აღნიშნული ვერ გახდება გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “ს.-ის” საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.