¹ას-860-1146-09 4 თებერვალი 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

რ. ნადირიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი –ნ. გ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე-გ. ა-ოვი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი –ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გორის რაიონული სასამართლოს 2008წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. ა-ოვის სარჩელი მოპასუხეების ლ. გ-შვილის, ე. ბ-შვილის, ნ. გ-შვილის, ნოტარიუს მ. მ-შვილისა და მესამე პირის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ, ნასყიდობის ხელშეკრულებების, ცნობა-დახასიათებისა და ბინის ტექპასპორტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ. ა-ოვმა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ გ. ა-ოვის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა. გააუქმა გორის რაიონული სასამართლოს 21.07.2008წ. გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე სასამართლოს.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები;

დადგენილია, რომ მოსარჩელე გ.ა-ოვი და მოპასუხე ლ.გ-შვილი იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში 1992 წლიდან 2004 წლამდე. 1992 წლიდანვე მხარეები ცხოვრობდნენ ქ.გორში, ... ქ.¹56\14-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაში.

დადგენილია, რომ ქ.გორში, ... ქ.¹56\14-ში საცხოვრებელი ბინის მესაკუთრეს 1997 წლამდე წარმოადგენდა ე. ბ-შვილი.

დადგენილია, რომ 1997 წლის 22 ივლისს, მოპასუხე ე. ბ-შვილმა განახორციელა ქ.გორში, ... ქ. ¹56\14-ში მდებარე ბინის პრივატიზაცია, ხოლო იმავე წლის 23 ივლისს ე. ბ-შვილსა და ლ. გ-შვილს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება ქ.გორი, ... ქ.¹56\14-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაზე. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გორის სარეგისტრაციო სამსახურში ქ.გორი, ... ქ.¹56\14-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა ლ.გ-შვილზე საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა 2004 წლის 21 ივნისს. რეგისტრაციის უფლებით დარეგისტრირდა 2004 წლის 21 ივნისს. რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული იყო სადავო 1997 წლის 23 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება და გორის რაიონული სასამართლოს 13.02.2004წ.გადაწყვეტილება.

ასევე დადგენილია, რომ გორის რაიონული სასამართლოს 13.02.2004წ. გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელე ე. ბ-შვილის სარჩელი მოპასუხეების ლ. გ-შვილისა და ნოტარიუს მ. მ-შვილის მიმართ, 1997 წლის 23 ივლისის ქ.გორში ... ქ.¹56\14-ში მდებარე ბინაზე ე.ბ-შვილსა და ლ.გ-შვილს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე.

დადგენილია, რომ 22.06.2004წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებით ქ.გორში ... ქ.¹56\14-ში მდებარე ბინა ლ. გ-შვილისგან შეიძინა მოპასუხე ნ.გ-შვილმა.

სასამართლო სხდომაზე მოპასუხე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე მოსარჩელე გ.ა-ოვმა უარი განაცხადა პროცესში სათანადო მოსარჩელე მხარედ ე.ბ-შვილის ჩართვაზე. ასევე მოპასუხე ე.ბ-შვილმა უარი განაცხადა სათანადო მოსარჩელედ საქმეში ჩართვაზე.

პალატამ მიიჩნია, რომ სარჩელის აღიარებითი ხასიათისაა

პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, აღიარებით სარჩელს გარდა იმ მოთხოვნებისა, რაც წაეყენება ზოგადად სასამართლოში აღძრულ ყველა სარჩელს, წაეყენება კიდევ ერთი პირობა – იურიდიული ინტერესი, რაც იმას ნიშნავს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებას მოსარჩელისთვის უნდა უკავშირდებოდეს კონკრეტული იურიდიული შედეგი. აღიარებითი სარჩელის გადაწყვეტა მოსარჩელისათვის დავის გადაწყვეტის საუკეთესო საშუალება უნდა იყოს და სრულიად გარკვეული სარგებლობა უნდა მოჰქონდეს მისთვის.

პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს საერთოდ არ გამოუკვლევია მოსარჩელის იურიდიული ინტერესი. გ.ა-ოვი როგორც სარჩელში, ისე თავის ახსნა-განმარტებებში საქმის გორის რაიონულ სასამართლოში განხილვის დროს უთითებდა მასსა და ბინის გამსხვისებელ ე.ბ-შვილს შორის შეთანხმებაზე სადავო ბინის თაობაზე. ამასთან, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სასამართლოს არ დაუდგენია, მართლაც არსებობდა თუ არა აღნიშნულზე რაიმე შეთანხმება მათ შორის და თუ არსებობდა რა ფორმით.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, უნდა დადგინდეს, არსებობდა თუ არა გ.ა-ოვსა და ე.ბ-შვილს შორის კანონით დადგენილი ფორმით რაიმე შეთანხმება საცხოვრებელ ბინაზე, მდებარე ქ.გორში, ... ქ.¹56\14, რომელიც სადავოდ გამხდარი ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის შემთხვევაში მოსარჩელეს წარმოუშობდა კონკრეტულ იურიდიულ შედეგს.

პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველი სარჩელის მიმართ მოსარჩელის რეალური სამართლებრივი ინტერესის დადგენის შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ხელშეკრულებების ბათილობის თაობაზე სარჩელში მითითებული საფუძვლების არარსებობა-არსებობის ფაქტზე. 23.07.1993წ. გარიგებაზე ხელმომწერი პირის იდენტიფიცირება (იმის გარკვევა, ხელი მოაწერა თუ არა კონკრეტულმა პირმა) წარმოადგენდა საკითხს, რაც მოითხოვდა სპეციალურ ცოდნას.

პალატის მოსაზრებით, ასევე უნდა დადგინდეს იყო მოპასუხე მ.მ-შვილის სამართლებრივი სტატუსი მოცემულ დავაში, რამეთუ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში იგი ზოგან მითითებული იყო როგორც უბრალოდ ფიზიკური პირი მ.მ-შვილი, ზოგან კი – როგორც ნოტარიუსი. უნდა დადგენდეს ვინ იყო მოპასუხე: ნოტარიუსი თუ ფიზიკური პირი მ.მ-შვილი, ანუ მოსარჩელეს მის მიმართ პრეტენზია ჰქონდა როგორც ნოტარიუსის, თუ როგორც ფიზიკური პირის მიმართ. თუ მოპასუხე ნოტარიუსი იყო, უნდა გაერკვია, იმყოფებოდა თუ არა მ.მ-შვილი იმ დროისათვის ნოტარიუსის თანამდებობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 24 თებერვლის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. გ-შვილმა და მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოს იმავე პალატისთვის.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არსებითად დაარღვია საპროცესო სამართლის ნორმები, რის შედეგადაც მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება.

მოსარჩელე გ.ა-ოვი თვითონ იყო ვალდებული სასამართლოსათვის წარმოედგინა მტკიცებულებები და დაემტკიცებინა გარემოებები, რომლებზედაც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნებს, ანუ გ.ა-ოვს უნდა წარმოედგინა მტკიცებულება, რომელიც მასსა და ე. ბ-შვილს შორის გაცვლის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტს დაადასტურებდა, მხოლოდ ზეპირი განმარტება თითქოს გ.ა-ოვსა და ე.ბ-შვილს შორის იყო გაცვლაზე საუბარი, არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო გ.ა-ოვის დაინტერესებულ პირად აღიარების საფუძვლად, თუ მოსარჩელე გ.ა-ოვი წარმოადგენდა ასეთ მტკიცებულებას იმ ფორმით, როგორსაც კანონი მოითხოვდა, შესაბამისად სასამართლო იმსჯელებდა მასზე.

კასატორის განმარტებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება 2004 წლის აპრილის ¹2\138 გადაწყვეტილების არსებობა და მისი ძალაში ყოფნის ფაქტი. ამ გადაწყვეტილებით მოპასუხე ლ.გ-შვილზე ... ქ.¹56\14-ში მდებარე უძრავი ქონების აღრიცხვამდე არ დაკმაყოფილდა ხელშეკრულების (ყიდვა-გაყიდვის) მონაწილე მხარის, ვინც მართლა იყო შეცილების უფლების მქონე პირი – ე.ბ-შვილის მოთხოვნა, 1997 წლის 22 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე იმავე საფუძვლით, რასაც ითხოვდა მოსარჩელე გ.ა-ოვი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე.ბ-შვილსა და ლ.გ-შვილს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო ნამდვილი და მისი ბათილად ცნობის საფუძელი არ არსებობდა, სასამართლო გადაწყვეტილების უსწორობაზე მოსარჩელე მხარეს აღარ უდავია და ამდენად გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებულებად უნდა მიეღო 2004 წლის 13 აპრილის ¹2\138 კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, როგორც ფაქტი, რომელიც აღარ საჭიროებდა მტკიცებას, ანუ სასამართლოს უნდა ეღიარებინა ე.ბ-შვილსა და ლ.გ-შვილს შორის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ნამდვილობა და ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირის ვინაობის დადგენის მოტივით საქმეზე გადაწყვეტილება არ უნდა გაეუქმებინა და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების გადაწყვეტილება არ უნდა მიეღო.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ამ საქმეზე დადგენილი გარემოებები, კასატორის მოსაზრებით, სრულად საკმარისი იყო იმისათვის, რომ სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს თვითონ მიეღო გადაწყვეტილება.

ვინაიდან სარჩელი არ იყო აღიარებითი, შესაბამისად გ.ა-ოვს არ გააჩნდა შეცილების უფლება 1997 წლის 22 ივლისის ე.ბ-შვილსა და ლ.გ-შვილს შორის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნისათვის. იგი მითუმეტეს არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო შეცილების უფლების მქონე პირად მასსა და ლ.გ-შვილს შორის დადებული ყიდვა-გაყიდვის გარიგებაში, უფრო მეტიც იგი – ნ.გ-შვილი წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს, ვინაიდან საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით უძრავი ქონება იყო ლ.გ-შვილზე აღრიცხული და შესაბამისად იგი წარმოადგენდა მესაკუთრეს, რომელსაც ამ ქონების გასხვისების უფლებამოსილება გააჩნდა, ამავე დროს ნივთი იყო ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო, რეესტრის მასალებში არ ჩანდა მოსარჩელე გ.ა-ოვის რაიმე უფლება და კასატორს არ ჰქონდა საფუძველი ეჭვი შეეტანა გამყიდველის კეთილსინდისიერებაში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. გ-შვილმა მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 24 თებერვლის განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოს იმავე პალატისათვის ხელახლა განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს- ნ. გ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 500 ლარის 70%- 350 ლარი

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე,401 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ნ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

კასატორს- ნ. გ-შვილს დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 500 ლარის70%- 350 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.