ას-863-1219-05 13 აპრილი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მარიამ ცისკაძე (მომხსენებელი), ნუნუ კვანტალიანი

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

გ. და მ. მ-ებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ნ. ჟ-ის მიმართ და მოითხოვეს ზიანის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით: საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 1994 წლის 29 მაისის ¹178-ე ბრძანებულების საფუძველზე … სამმართველოს მე-11 მაღაზიის პირდაპირ შესყიდვასთან (პრივატიზაცია) დაკავშირებით შექმნილ დროებითი ამხანაგობის წევრებად მიღებულ იქნენ მოსარჩელეები და მათი წილი შენატანის შესაბამისად განისაზღვრა 24,9-24,9%-ით, ანუ ორივეს ერთად ამხანაგობის მიერ შეძენილ ქონებაში აქვთ სულ, 49,8%-ი. ობიექტის პრივატიზაციის შემდეგ ნ.ჟ-მა დააფუძნა კომანდიტური საზოგადოება “ჟ-ი და კომპანია” და მათი კუთვნილი ქონებაც შეიტანა საწესდებო კაპიტალში. მ. და გ. მ-ების სარჩელის საფუძველზე რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 1998 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით გაუქმდა კ.ს “ჟ-ი და კომპანიის” რეგისტრაცია. მოსარჩელეები მიუთითებენ, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება არ აღსრულებულა, რითაც ილახება მათი, როგორც მესაკუთრის უფლებები. მოპასუხე მათ არ აძლევთ აღნიშნული ობიექტის განკარგვისა და გამოყენების საშუალებას.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. და გ. მ-ების სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნ. ჟ-ს დაეკისრა მოსარჩელეთა კუთვნილი ფართის, მდებარე ქ.რუსთავში მე-... მ/რ, I კორპუსი, ყოფილი … სამმართველოს მე-11 მაღაზიის შენობაში ხუთი წლის განმავლობაში გაქირავების შემთხვევაში შესაძლო მიუღებელი თანხის გადახდა 10 075 აშშ დოლარის ოდენობით; მოსარჩელეების მოთხოვნა 9 555 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჟ-მა.

მოცემული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ და ბოლოს, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2005 წლის 27 მაისს მიიღო გადაწყვეტილება _ დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. ჟ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილება შენობის ფართის გაქირავების შემთხვევაში შესაძლო მიუღებელი თანხის 10 075 აშშ დოლარის ნ. ჟ-სათვის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა მისი გამოუცხადებლობის გამო. გ. მ-ის სარჩელი შენობის კუთვნილი ფართის გაქირავების შემთხვევაში შესაძლო მიუღებელი თანხის ანაზღაურების ნაწილში ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხე ნ. ჟ-ს დაეკისრა მოსარჩელე გ. მ-ის სასარგებლოდ 2 546 აშშ დოლარის ეკვივალენტი თანხის გადახდა ეროვნულ ვალუტაში.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს: სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვინაიდან რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების მ. და გ. მ-ების სარჩელი დაკმაყოფილდა და ნ. ჟ-ს მათ სასარგებლოდ დაეკისრა მიუღებელი შემოსავლის (5 წლის განმავლობაში მათი კუთვნილი მაღაზიის ფართის გაქირავების შემთხვევაში შესაძლო მიღებული თანხის) 10075 აშშ დოლარის ეკვივალენტის გადახდა და ეს გადაწყვეტილება მოსარჩელეებს არ გაუსაჩივრებიათ სააპელაციო წესით, ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4 და 248-ე მუხლების შესაბამისად ჩათვალა, რომ არ არის უფლებამოსილი ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სასარგებლოდ თანხის გადახდა დააკისროს ნ. ჟ-თან ერთად ი. გ-ც, რომელიც პირველ ინსტანციაში მხარედ არ ყოფილა დასახელებული; მოსარჩელეებს მის მიმართ პრეტენზია არ ჰქონიათ. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ამჟამად იხილავს არა გ. და მ. მ-ების სააპელაციო საჩივარს, არამედ ნ. ჟ-ის სააპელაციო საჩივარს ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებაზე.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სასამართლოს 2005 წლის 27 მაისის სხდომაზე არ გამოცხადდა მ. მ-ე, რომელსაც გაეგზავნა სასამართლო უწყება და სასამართლო სხდომის შესახებ ეცნობა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70 – 78-ე მუხლებით დადგენილი წესით; ხოლო აპელანტის წარმომადგენელმა კი იშუამდგომლა მ. მ-ის მიმართ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად გამოიტანა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მ. მ-ის მიმართ და მისი სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1995 წლის თებერვალში ქ.რუსთავში, ... ¹1-ში მდებარე ¹11 მაღაზიის თანამშრომლებმა ნ.ჟ-მა, ნ.ა-მ, მ.დ-მ, ვ.ე-მ და ლ.ნ-მა; გარედან მოწვეულ პირებთან – გ. და მ. მ-ებთან და ი.გ-თან ერთად შექმნეს დროებითი ამხანაგობა, რომლის თავმჯდომარედ აირჩიეს ნ.ჟ-ი; გ. და მ. მ-ების წილობრივი შენატანი განისაზღვრა 24.9%-ით თითოეულისათვის, რაც მათ სრულად გადაიხადეს. ¹11 მაღაზიის პრივატიზების შემდეგ ისინი გახდნენ დროებითი ამხანაგობის წევრები, მაღაზიის თანამესაკუთრეები; დროებითი ამხანაგობა ერთ თვეში უნდა ჩამოყალიბებულიყო იურიდიულ პირად რომელიმე ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით. ნ. ჟ-მა 1995 წლის 16 აგვისტოს თავის მეუღლე ი. გ-თან ერთად დააფუძნა კომანდიტური საზოგადოება „ჟ-ი და კომპანია“, რომლის საწესდებო კაპიტალში შეიტანა სადავო პრივატიზებული მაღაზია პარტნიორების თანხმობის გარეშე.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოპასუხე ფაქტობრივად ფლობდა და სარგებლობდა ამხანაგობის წევრთა საკუთარი ქონებით, რითაც ხელი შეუშალა მოსარჩელეებს პრივატიზირებული მაღაზიის კუთვნილი წილის გამოყენებასა და სარგებლობაში. ამიტომ სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის საფუძველზე ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს უფლება აქვს მოითხოვოს მოპასუხისაგან მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.

სასამართლომ ასევე დადგენილად ჩათვალა, რომ რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 1998 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა გ. და მ. მ-ების სარჩელი და გაუქმდა კომანდიტური საზოგადოება „ჟ-ი და კომპანიას“ რეგისტრაცია; „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 14.2 მუხლის შესაბამისად გაიხსნა ამ საზოგადოების სალიკვიდაციო პროცესი და ლიკვიდატორებად დაინიშნენ ნ.ჟ-ი და გ.მ-ე (ს.ფ. 7; 21). სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორის დასკვნის თანახმად მიიჩნია, რომ ერთი კვ.მეტრის ფასი გაქირავების შემთხვევაში თვეში შეადგენს 1,4 აშშ დოლარს; ამიტომ გ.მ-ის კუთვნილი 37,6 კვ.მ ფართის გათვალისწინებით სასამართლომ ჩათვალა, რომ იგი თვეში მიიღებდა ქირას 52,6 აშშ დოლარს. სასამართლომ მიუთითა, რომ 1995 წლის 16 აგვისტოდან 1998 წლის 6 აპრილამდე მოპასუხემ გ. მ-ს მიყენებული ზიანი სრული მოცულობით უნდა აუნაზღაუროს თვეში 52,6 აშშ დოლარი 32 თვის განმავლობაში, სულ 1683 აშშ დოლარი.

სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ ნ.ჟ-მა, როგორც ერთ-ერთმა ლიკვიდატორმა არ შეასრულა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება და ლიკვიდაციის პროცესის დაწყების გარეშე განაგრძო სამეწარმეო საქმიანობა პრივატიზირებული მაღაზიის მთელ ფართში, რასაც ხელი შეუწყო მეორე ლიკვიდატორის გ.მ-ის უმოქმედობამ. მან, როგორც ლიკვიდატორმა არ შეასრულა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 14.2 მუხლის მოთხოვნები, რის გამოც ამ კანონის 9.7 მუხლის შესაბამისად წარმოშობილი ზიანისათვის პასუხი უნდა აგოს სოლიდარულად ნ. ჟ-თან ერთად.

სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის თანახმად სასამართლომ ჩათვალა, რომ მიყენებული ზიანის თანხა უნდა განახევრდეს და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დააკისრა 52.5 აშშ დოლარის ნახევრის გადახდა 1998 წლის 6 აპრილიდან 2001 წლის 31 იანვრამდე.

გ. მ-მ საკასაციო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება იმგვარად, რომ ნ.გ-ს და ნ.ჟ-ს მის სასარგებლოდ დაეკისროთ 4121 აშშ დოლარის გადახდა; გ.მ-ის საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

სააპელაციო პალატის 2001 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა მ-ის შუამდგომლობა და საქმის განხილვაში მოპასუხედ ჩაება ამხანაგობის წევრები, მათ შორის გ-იც; სასამართლომ მოისმინა მათი, როგორც მოპასუხეების განმარტება. მართალია სააპელაციო სასამართლოს 2001 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გაუქმდა, მაგრამ არ გაუქმებულა იმავე სასამართლოს განჩინება ამხანაგობის წევრების მოპასუხეებად ჩაბმის შესახებ; ეს განჩინება არ გასაჩივრებულა.

მოცემული საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო პალატის 2003 წლის 3 ივლისის განჩინებით მ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, ამხანაგობის წევრები ა-ე, ლ-ე და ე-ე ამოირიცხნენ მოპასუხეებიდან, ხოლო გ-ი კვლავ მოპასუხედ იყო ჩართული ჟ-თან ერთად. სააპელაციო პალატის 2003 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებაში მოპასუხეებად მითითებულია ჟ-ი და გ-ი; სააპელაციო პალატის 2003 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება გაუქმდა საკასაციო პალატის მიერ, მაგრამ მოპასუხედ დარჩა კვლავ ჟ.გ-ი; სააპელაციო პალატამ მოცემული საქმის ხელახალი განხილვისას საქმეში მოპასუხედ არ მოიწვია გ-ი, რომელიც მოპასუხედ არ იყო ამორიცხული და ზიანის ანაზღაურება დააკისრა მხოლოდ ნ.ჟ-ს.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ მეორე ლიკვიდატორი გ.მ-ის მიერ განხორციელდა უმოქმედობა, მან არ შეასრულა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 14.2 მუხლის მოთხოვნები.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ გ.მ-ის ყოველი მოქმედება, რომელიც დაკავშირებული იყო მაღაზიის საქმიანობასთან, ნ.ჟ-ის მხრიდან ხულიგნურ მოქმედებად ფასდებოდა: მას პოლიცია მიჰყავდა და ხელწერილს აწერინებდნენ კასატორს იმის თაობაზე, რომ სანამ მაღაზიის შენობა არ გაფორმდებოდა მის საკუთრებაში, მანამდე მას ეკრძალებოდა იქ მისვლა.

ნ.ჟ-ი კასატორის მოთხოვნის მიუხედავად, ლიკვიდაციის დოკუმენტებს არ აძლევდა მას. გ.მ-მ გაზეთში გამოაქვეყნა განცხადება კომპანიის ლიკვიდაციის შესახებ; იგი იყო ქონების მართვის სამმართველოში, რათა გაეუქმებინათ მაღაზიის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რასაც ვერ მიაღწია.

კასატორმა ნ.ჟ-ს გაუგზავნა დაზღვეული წერილი ოთხ ცალად, სადაც მიუთითა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 14.2 მუხლის თანახმად ბალანსი უნდა შეედგინათ და აღნიშნულის შეუსრულებლობის შედეგებზეც გააფრთხილა. აღნიშნულის თაობაზე მან მიმართა ასევე როგორც რუსთავის, ისე საქართველოს უზენაეს სასამართლოს 2001 წლის 8 იანვარს.

კასატორი მიუთითებს, რომ ვინაიდან ნ.ჟ-ი ხელს უშლიდა ლიკვიდაციის პროცესის განხორციელებაში, ამიტომ მან თხოვნით მიმართა სააღსრულებო ბიუროს, დახმარებოდნენ აღნიშნული მოვალეობის შესრულებაში, რადგან ნ.ჟ-ი არ ასრულებდა 1998 წლის 6 აპრილის სასამართლო გადაწყვეტილებას.

სასამართლომ არ შეაფასა აღმასრულებლის 2003 წლის 30 ივლისის წერილი რუსთავის პროკურორის მიმართ, სადაც იგი ითხოვს დახმარებას „ჟ-ი და კომპანიის“ ლიკვიდაციის აღსრულებისათვის.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ გ.მ-ის კუთვნილი წილის 24,9%-ის შესაბამისი ფართია 37,6 კვ.მ, რომლის გაქირავებით უნდა მიეღო თვეში 52.6 აშშ დოლარი; სასამართლომ არ გაითვალისწინა კასატორის მითითება იმის შესახებ, რომ მაღაზიას სავაჭრო ფართთან ერთად გააჩნია სარდაფი 54 კვ.მ, რომლის 24% ეკუთვნის მას და მაღაზიის გაქირავებისას ამ ფართს სხვა ფასი აქვს. გ.მ-ის მოსაზრებით, სასამართლოს მაღაზიის გაქირავების შედეგად მისთვის მიუღებელი შემოსავლის ოდენობის განსაზღვრისას კუთვნილი სარდაფის ფართიც უნდა გაეთვალისწინებინა.

კასატორმა მოითხოვა ასევე ყადაღის დადება ¹11 მაღაზიაზე, რათა არ მოხდეს მისი გასხვისება სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

ნ.ჟ-მა საკასაციო საჩივარი შეიტანა სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებაზე, მოითხოვა მისი გაუქმება გ.მ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმის დაბრუნება ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის. მისი საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელისათვის მიუღებელი თანხის ანაზღაურებისას გაითვალისწინა აუდიტის დასკვნა, რომლითაც 1 კვ.მ ფართის ქირავნობის თანხაა 1,4 აშშ დოლარი, მაგრამ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ექსპერტიზის დასკვნით და აუდიტ რ.კ-ს დასკვნით აღნიშნული გაბათილებულია.

ნ. ჟ-ს მიაჩნია, რომ სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძველს; გ. მ-მ სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა იმის გამო, რომ ვერ მოხერხდა სასამართლოს 1998 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილების აღსრულება, რის გამოც მიადგა ზიანი; მაღაზია რომ გაექირავებინა, მიიღებდა მოგებას 10.075 აშშ დოლარის ოდენობით, მაგრამ არ დაასაბუთა, ქირავნობის თაობაზე კასატორისგან ოდესმე უარი თუ მიუღია, პირიქით, მას თავისი წილი 1996 წლიდან გამოყოფილი აქვს, ეს ფართი გამოთავისუფლებულია, მას ნებისმიერ დროს შეეძლო მაღაზიის გაქირავება. სასამართლომ ისე დააკმაყოფილა სარჩელი 1995 წლის აგვისტოდან 2001 წლის 31 იანვრამდე გ. მ-ის სასარგებლოდ მისთვის თანხის დაკისრების შესახებ, რომ არ იმსჯელა მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე. ნ.ჟ-მა საკასაციო საჩივარში ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რადგან სარჩელი შეტანილია 2001 წლის 31 იანვარს, სასამართლოს მისი მოთხოვნა 1998 წლიდან უნდა დაეკმაყოფილებინა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2006 წლის 11 აპრილის განჩინებით ნ. ჟ-ის წარმომადგენელი ც.შ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; შეჩერდა საკასაციო საჩივრის წარმოება გ. მ-ის და ნ. ჟ-ის საკასაციო საჩივრებზე სააპელაციო სასამართლოში მ. მ-ის საჩივრის განხილვამდე.

მ. მ-მ საჩივარი შეიტანა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც მოითხოვა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის არსებითი განხილვა. მან დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მიუთითა ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 27 მაისის სხდომის თაობაზე მისთვის არ ყოფილა ცნობილი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70 - 78-ე მუხლების შესაბამისად. მან მიუთითა, რომ იგი 1996 წლიდან გათხოვილია და ცხოვრობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სასამართლოსათვის ცნობილი იყო მისი ადგილსამყოფელი; სასამართლოს შეტყობინება არ მისულა ასევე ქ. თბილისი, ... 14 კორპუსი, ბინა 16-ში, სადაც იგი რეგისტრირებულია 1995 წლიდან. სასამართლომ არასწორად დააყენა ეჭვქვეშ მის მიერ რ. მ-ის სახელზე გამოგზავნილი მინდობილობა, რომლითაც საკუთარი ქონების თაობაზე იურიდიული მოქმედების განხორციელების უფლებამოსილება მიანიჭა მას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების მოტივების შემოწმების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; ნ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს; მოცემულ საქმეზე უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ნოემბრის განჩინება და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება – დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მ. და გ. მ-ების სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმე ხელახალი განხილვისათვის ამ ნაწილში დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ნ. ჟ-ს გ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2546 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარებში გადახდა; ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება. ნ. ჟ-ს დაეკისროს გ. მ-ის სასარგებლოდ 3418, 80 (სამიათას ოთხას თვრამეტი აშშ დოლარი და ოთხმოცი ცენტი) აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა შემდეგი გარემოებების გამო:

საკასაციო პალატას დასაბუთებულად მიაჩნია მ. მ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 27 მაისის სხდომის თაობაზე მისთვის არ ყოფილა ცნობილი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლების შესაბამისად. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო პალატის 2005 წლის 23 თებერვლის სხდომაზე გ. მ-მ განმარტა, რომ მ. მ-ე აშშ-ს მოქალაქეა და იქ ცხოვრობს, მან სასამართლოს წარუდგინა აშშ-ს ნოტარიუსის მიერ დამოწმებული მინდობილობა. ს.ფ. 556-ზე წარმოდგენილ მინდობილობაში აღნიშნულია, რომ მ. მ-ე – ო-ო დროებით ცხოვრობს აშშ-ში და მითითებულია მისი მისამართი. ამ მინდობილობით მან სასამართლოში წარმომადგენლობის უფლებამოსილება მიანიჭა თავის ძმებს – რ. და გ. მ-ებს. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, სააპელაციო სასამართლოსათვის ცნობილი იყო, რომ მ. მ-ე საქმის განხილვის მომენტისათვის ცხოვრობდა არა საქართველოში, არამედ ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მაგრამ აღნიშნულის მიუხედავად სააპელაციო პალატამ მას სასამართლო სხდომის თაობაზე შეტყობინება გაუგზავნა ქ.რუსთავში; ხოლო მის წარმომადგენლებს კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის შესაბამისად არ აცნობა სასამართლო სხდომის შესახებ. ამ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად მხარეებს და მათ წარმომადგენლებს სასამართლო უწყებით ეცნობებათ სასამართლო სხდომის ან ცალკეული საპროცესო მოქმედების შესრულების დრო და ადგილი. უწყება მხარისათვის და მის წარმომადგენლისათვის ჩაბარებულად ჩაითვლება, თუ იგი ჩაბარდება ერთ-ერთ მათგანს ან ამ კოდექსის 74-ე მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტებს. წარმომადგენელი ვალდებულია უწყების ჩაბარების შესახებ აცნობოს მხარეს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ დაარღვია ზემოაღნიშნული ნორმის მოთხოვნა, რის გამოც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელი იყო. ამ ნორმის თანახმად, სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელია, თუ გამოუცხადებელი მხარე მოწვეული არ იყო 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით.

საკასაციო პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია ასევე სააპელაციო პალატის 2006 წლის 7 ნოემბრის განჩინების მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მ. მ-ე ო-ს წარმომადგენელი, როგორც მ. მ-ის წარმომადგენელი, სასამართლოს სხდომაზე ვერ მიიღებდა მონაწილეობას. თვით ნ. ჟ-ის წარმომადგენელი ც. შ-ეც სადავოდ არ ხდის იმ გარემოებას, რომ მ. მ-ე წლების განმავლობაში ცხოვრობს ამერიკაში (ს.ფ. 561).

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ 2006 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით არასწორად არ დააკმაყოფილა მ. მ-ის საჩივარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გადასინჯვის თაობაზე. ამიტომ სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 7 ნოემბრის განჩინება და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნათა დარღვევით მიღებულად უნდა ჩაითვალოს, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებები უნდა გაუქმდეს და მ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნის არსებითი განხილვისათვის საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

დადგენილია, რომ გ. და მ. მ-ებმა სასარჩელო განცხადებით მოითხოვეს სადავო მაღაზიის როგორც ძირითადი ფართის, ისე მის ქვეშ მდებარე სარდაფის გაქირავების ხელშეშლის გამო მიუღებელი შემოსავლის 10075 აშშ დოლარის ანაზღაურება. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს დაეკისრა მათ სასარგებლოდ სადავო მაღაზიის როგორც ძირითადი, ისე მის ქვეშ მდებარე ობიექტის გაქირავების ხელშეშლის გამო შემოსავლის 10750 აშშ დოლარის ანაზღაურება (ს.ფ. 144-145). სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის სხდომაზე კი გ. მ-ის წარმომადგენელმა მოითხოვა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება (ს.ფ. 572). ამიტომ საკასაციო პალატას დასაბუთებულად მიაჩნია გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა სადავო მაღაზიის ქვეშ მდებარე ფართის გაქირავების ხელშეშლის გამო მიუღებელი შემოსავლის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე. საკასაციო პალატა თვლის, ვინაიდან სააპელაციო პალატას გ. მ-ის ზემოაღნიშნული მოთხოვნის თაობაზე გადაწყვეტილება არ მიუღია, ამიტომ სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება ამ ნაწილში უნდა გაუქმდეს და სადავო მაღაზიაში გ. მ-ის კუთვნილი ფართის ქვეშ მდებარე სარდაფის გაქირავების შეუძლებლობის შედეგად მიუღებელი შემოსავლის მოპასუხისათვის დაკისრების მოთხოვნის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად საქმე განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით თანხის ანაზღაურება არასწორად დააკისრა მხოლოდ ნ.ჟ-ს, რადგან მისი მეუღლე ი. გ-იც ჩართული იყო საქმეში მოპასუხედ და თანხის ანაზღაურება მასაც უნდა დაკისრებოდა. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში იმსჯელა ი. გ-ის სამოქალაქო საპროცესო უფლება-მოვალეობების შესახებ და სწორად მიუთითა, რომ ვინაიდან რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეთა სასარგებლოდ თანხის გადახდა დაეკისრა მხოლოდ ნ. ჟ-ს და მოსარჩელეებს ეს გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებიათ სააპელაციო წესით, ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4 და 248-ე მუხლების შესაბამისად სწორად ჩათვალა, რომ არ არის უფლებამოსილი ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სასარგებლოდ თანხის გადახდა დააკისროს ნ.ჟ-თან ერთად ი. გ-საც, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლოში მხარედ არ ყოფილა დასახელებული; მოსარჩელეებს მის მიმართ პრეტენზია არ ჰქონიათ. სასამართლომ სრულად მართებულად გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ იხილება არა გ. და მ. მ-ების სააპელაციო საჩივარი, არამედ ნ.ჟ-ის სააპელაციო საჩივარი ზემოხსენებულ გადაწყვეტილებაზე.

საკასაციო სასამართლოს დასაბუთებულად მიაჩნია გ. მ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სააპელაციო პალატამ მის სასარგებლოდ ნ. ჟ-სათვის თანხის დაკისრებისას არასწორად ჩათვალა, რომ ვინაიდან იგი წარმოადგენდა კომანდიტური საზოგადოება „ჟ. და კომპანიის“ ლიკვიდატორს მოპასუხესთან ერთად, ამიტომ სალიკვიდაციო პროცესის გაჭიანურებაში გ. მ-საც მიუძღვის ბრალი. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ამგვარ მოსაზრებას. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ მიუთითა იმ ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ, რომლითაც დაადასტურა გ. მ-ის, როგორც ლიკვიდატორის უმოქმედობა. ამასთან, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ გ. და მ. მ-ებმა სარჩელით მოითხოვეს როგორც სადავო მაღაზიის თანამესაკუთრეებმა, თავიანთი საკუთრების უფლების განხორციელების ხელშეშლის გამო მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება; ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ სწორად ჩათვალა დადგენილად, რომ მოპასუხე ფაქტობრივად ფლობდა და სარგებლობდა ამხანაგობის წევრთა საკუთარი ქონებით, რითაც ხელი შეუშალა მოსარჩელეებს პრივატიზირებული მაღაზიის კუთვნილი წილის გამოყენებასა და სარგებლობაში. ამიტომ საკასაციო პალატა თვლის, რომ სადავო მაღაზიის ძირითადი ფართიდან გ. მ-ის კუთვნილი წილის სარგებლობის ხელშეშლით მიყენებული ზიანის (მიუღებელი შემოსავლის) ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად ამ ნაწილში მიღებული იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რადგან არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

დადგენილია, რომ სადავო მაღაზიის ფართი წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას და მხარეთა შორის ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად გამოყენებული უნდა იქნეს კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობების, კერძოდ, საზიარო უფლებების მომწესრიგებელი ნორმები. სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს. იმავე კოდექსის 955-ე მუხლის მეორე ნაწილში მითითებულია, რომ თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას. ვინაიდან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოპასუხემ, როგორც სადავო მაღაზიის თანამესაკუთრემ, თავის უფლების განხორციელებისას ზიანი მიაყენა მოსარჩელეთა საკუთრების უფლებას იმავე ქონებაზე, ამიტომ საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამოქალაქო კოდექსის 326-ე მუხლის საფუძველზე მოპასუხეს უნდა დაეკისროს მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოვალეობა. ამ ნორმის თანახმად წესები სახელშეკრულებო ვალდებულების შესახებ გამოიყენება ასევე სხვა არასახელშეკრულებო ვალდებულებათა მიმართ, თუკი ვალდებულების ხასიათიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის შესაბამისად ნ.ჟ-ს გ. მ-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს ზიანის ანაზღაურება მიუღებელი შემოსავლისათვის. ამ ნორმის თანახმად ზიანი უნდა აუნაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

დადგენილია, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორის დასკვნის თანახმად მიიჩნია, რომ სადავო მაღაზიის გაქირავების შემთხვევაში ერთი კვ.მ-ის ფასი თვეში შეადგენს 1,4 აშშ დოლარს; ამიტომ გ.მ-ის კუთვნილი 37,6 კვ.მ ფართის გათვალისწინებით სასამართლომ სწორად ჩათვალა, რომ იგი თვეში მიიღებდა ქირას 52,6 აშშ დოლარს. სასამართლომ მიუთითა, რომ 1995 წლის 16 აგვისტოდან 1998 წლის 6 აპრილამდე მოპასუხემ გ. მ-ს მიყენებული ზიანი სრული მოცულობით უნდა აუნაზღაუროს, რაც შეადგენს 1683 აშშ დოლარს. საკასაციო პალატა თვლის, რომ 1998 წლის 6 აპრილიდან 2001 წლის 31 იანვრამდე ე.ი. 33 თვის განმავლობაში ნ. ჟ-ს უნდა დაეკისროს გ. მ-ის სასარგებლოდ მისი კუთვნილი 37,6 კვ.მ ფართის გათვალისწინებით (33 X 52,6) 1735,8 (ათას შვიდას ოცდათხუთმეტი აშშ დოლარის და 80 ცენტის) აშშ დოლარის შესაბამისი ლარის გადახდა, სულ (1683 + 1735,8) 3418,80 (სამიათას ოთხას თვრამეტი აშშ დოლარის და ოთხმოცი ცენტის) აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

ნ. ჟ-მა საკასაციო საჩივრით სადავო გახადა სააპელაციო სასამართლოს მიერ სადავო ფართის შეფასებისას აუდიტორის ის დასკვნა, რომლითაც 1 კვ.მ ფართის ქირავნობის თანხა განსაზღვრულია 1,4 აშშ დოლარის ოდენობით; საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს ნ.ჟ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა მოსარჩელე გ. მ-ის მიერ წარმოდგენიდი აუდიტორის დასკვნა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება ეფუძნება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპს, რომელიც განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილით. ამ ნორმის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ნ. ჟ-მა სასამართლოს ვერ წარუდგინა გ. მ-ის მიერ წარდგენილი სადავო მაღაზიის ფართის ქირის ოდენობის საწინააღმდეგო მტკიცებულება.

საკასაციო პალატა გ. მ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად ვერ მიიჩნევს ნ.ჟ-ის საკასაციო საჩივრის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა 1995 წლის 16 აგვისტოდან 1998 წლამდე ხანდაზმულია. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, ნ. ჟ-ის წარმომადგენელს ც. შ-ეს რუსთავის საქალაქო სასამართლოში 2001 წლის 10 აპრილს წარდგენილ შესაგებელში არ მიუთითებია მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე, მოპასუხეს სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხი სადავო არ გაუხდია საქმის წინასწარი მომზადების სტადიაზე. მოცემული საქმის რუსთავის საქალაქო სასამართლოში განხილვისას მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 206-ე მუხლის თანახმად, მხარეები მოვალენი არიან შეასრულონ საქმის მომზადების მიზნით მოსამართლის მითითებები. წერილობითი მასალების წარუდგენლობა თუ სხვა მოქმედების შეუსრულებლობა ისეთი მიზეზით, რომელსაც სასამართლო არასაპატიოდ ცნობს, ართმევს მხარეს უფლებას შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს. იმავე კოდექსის 215-ე მუხლის შესაბამისად მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა განცხადებები და შუამდგომლობები ახალ მტკიცებულებათა წარმოდგენისა თუ გამოთხოვის, აგრეთვე საქმის განხილვასთან დაკავშირებით წამოჭრილი სხვა საკითხების შესახებ შეიძლება დააკმაყოფილოს სასამართლომ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ასეთი შუამდგომლობები და განცხადებები საპატიო მიზეზით არ იყო აღძრული სასამართლო განხილვისათვის საქმის მომზადების სტადიაზე. ასეთ შემთხვევაში, მხარეთა თხოვნით ან სასამართლოს ინიციატივით საქმის განხილვა შეიძლება გადაიდოს. ზემოაღნიშნული ნორმების შინაარსი მიუთითებს იმაზე, რომ სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დაწყების შემდეგ ე.ი. მთავარ სხდომაზე დაუშვებელია ისეთი შუამდგომლობების თუ განცხადებების აღძვრა, რომლებიც არ ყოფილა დაყენებული მოსამზადებელ სტადიაზე საპატიო მიზეზით. თუმცა მოპასუხეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად სადავოდ არ გაუხდია სარჩელის ხანდაზმულობა არც საქმის არსებითი განხილვისას პირველი ინსტანციის სასამართლოში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-55-ე მუხლებით განსაზღვრულია სასამართლო ხარჯების განაწილების წესი მხარეთა შორის. ამიტომ, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლომ ზემოაღნიშნული ნორმების შესაბამისად უნდა გადაწყვიტოს სასამართლო ხარჯების მხარეთათვის დაკისრების საკითხი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე, 412-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

გ. მ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

ნ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 7 ნოემბრის განჩინება და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება – დაუსწრებელი გადაწყვეტილება მ. და გ. მ-ების სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და საქმე ხელახალი განხილვისათვის ამ ნაწილში დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც ნ. ჟ-ს გ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2546 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარებში გადახდა; ამ ნაწილში მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება. ნ. ჟ-ს დაეკისროს გ. მ-ის სასარგებლოდ 3418, 80 (სამიათას ოთხას თვრამეტი აშშ დოლარი და ოთხმოცი ცენტი) აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.

საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.