საქართველოს უზენაესი სასამართლო

განჩინება

საქართველოს სახელით

¹ას-873-1183--07 4 ივნისი, 2008 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

როზა ნადირიანი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ო. ხ-იძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს ,,თ.-ი” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება –თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 სექტემბერი განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

დავის საგანი _ სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ო. ხ.-ემ სასარჩელო განცხადებით, მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე სს ,,თ.-ის” მიმართ. სარჩელიდან ირკვევა, რომ 1996 წლიდან მოსარჩელე მუშაობდა სააქციო საზოგადოება „თ.-ში“ ელექტროენერგიის შესყიდვის განყოფილების უფროსი ინჟინერ-ინსპექტორის თანამდებობაზე. განათლებით არის ინჟინერ-ელექტრიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. თავისი შრომითი მოღვაწეობის პერიოდში არაერთხელ იყო დაწინაურებული. აქვს მიღებული წახალისება და მატერიალური ჯილდო სს ,,თ.-ის“ ხელმძღვანელობისაგან, არასოდეს მიუღია რაიმე შენიშნა ან პრეტენზია. მოსარჩელე აწარმოებდა ინსპექტირებას იმ სამსახურებრივ საკითხებში და სფეროში, რაც უშუალოდ მის კომპეტენციას წარმოადგენდა და მისი მოქმედებები ყოველთვის მიმართული იყო საწარმოს საქმიანობის შემდგომი გაუმჯობესებისა და შესაძლო ზიანის თავიდან აცილებაზე. მას და მისი განყოფილების თანამშრომლებს ორი მილიონი ლარის ეკონომია აქვთ გაკეთებული, რისთვისაც მიღებული ჰქონდათ შესაბამისი პრემიები.

2004 წელს სს ,,თ.-ის“ ელექტროენერგიის შესყიდვის დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობაზე დაინიშნა სპეციალობით ფილოლოგი მამუკა ახვლედიანი, რომელმაც განახორციელა რიგი ცვლილებები, მათ შორის ორგანიზაციული და საკადრო, რომელთა შედეგად საწარმოს ადგებოდა მატერიალური ზარალი და იმავდროულად შესუსტდა ტექნოლოგიური კონტროლისა და მომსახურების დონე. მოსარჩელე აყენებდა საქმის კურსში ჯერ მის უშუალო ხელმძღვანელობას, ხოლო შემდეგ საწარმოს დირექციას. ახვლედიანმა ნაცვლად იმისა, რომ რეაგირება განეხორციელებინა და შეესწავლა შენიშვნების საფუძვლიანობა, ამჯობინა მოსარჩელის წინააღმდეგ დეპარტამენტის თანამშრომელთა ამხედრება, რაც დასრულდა მათი სამსახურებრივი წერილით სს ,,თ.-ის“ დირექციის სახელზე, რაც გახდა საფუძველი მისი სამსახურიდან გათავისუფლების. მოსარჩელემ მოითხოვა:

სს ,,თ.-ის“ გენერალური დირექტორის იური პიმონოვის 16.10.06 წ. ბრძანება ¹კ-268 §9 ელექტროენერგიის შესყიდვების დეპარტამენტის ელექტროენერგიის შესყიდვის განყოფილების უფროსი ინჟინერ-ინსპექტორის თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა სამსახურში აღდგენა იმავე თანამდებობაზე, რომელიც ეკავა განთავისუფლებამდე და იძულებითი განაცდურის გადახდა 16.10.06 წლიდან საშტატო განრიგის მიხედვით ყოველთვიური ხელფასის გათვალისწინებით 1035 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეტა კოლეგიის 2007 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. ხ-იძემ და მოითხოვა მისი გაუქმება.

თბილისის ააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 სექტემბერი განჩინებით ძალაში დარჩა საქალაქო სასამართლოს გადწყვეტილება.

პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა ის გარემოება, რომ აპელანტი სამსახურიდან გათავისუფლებულია შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, რომლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების დამსაქმებელის ინიციატივით მოშლის შემთხვევაში დასაქმებულს მიეცემა არანაკლებ ერთი თვის შრომის ანაზღაურება.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში უნდა გამოეყენებინა სსკ 399-ე მუხლი, რომელიც განსაზღვრავს ხელშეკრულების მოშლის პირობებს, ვინაიდან მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საკითხი მოწესრიგებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე და 38-ე მუხლებით.

პალატამ ასევე მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი სადავო საკითხი რომც არ იყოს მოწესრიგებული მოქმედი შრომის კოდექსის ნორმებით, აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარში მითითებული სამართლებრივი საფუძვლით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის მიხედვით, მისი მოთხოვნა ვერ დაკმაყოფილდებოდა, რადგან აღნიშნულ ნორმაში გათვალისწინებული ხელშეკრულების მოშლის პატივსადები საფუძველი, ასევე ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლად მითითებული სახელშეკრულებო ვალდებულებათა დარღვევა, ნაკლოვანებათა აღმოფხვრისთვის დადგენილი ვადის უშედეგოდ გასვლის, ან უშედეგო გაფრთხილების შემდეგ, 37-ე მუხლით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროს გათვალისწინებულია, მაგრამ არა ამ ნორმის „დ“ პუნქტით შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის მიერ მითითებული გარემოება, რომ მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ იგი გაფრთხილებული არ ყოფილა, რადგან აპელანტს არ ჰქონია მოთხოვნა მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ გაუფრთხილებლობის გამო ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

თბილისის ააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 სექტემბერი განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ო. ხ-იძემ.

კასატორის განმარტებით ხელშეკრულების მოშლის პირობებს და საფუძვლებს აწესრიგებს სამოქალაქო კოდექსის ვალდებულებითი სამართალი, საიდანაც ნათლად ჩანს, რომ ხელშეკრულების მოშლის შესახებ მხარე წინასწარ უნდა იყოს ინფორმირებული (გაფრთხილება, ვადის დაწესება). მით უმეტეს, რომ ეს დავა წარმოადგენს კერძო სასამთლებრივი ხასიათის დავას, რომელიც დამყარებულია მხარეთა თანასწორობაზე, ე.ი. ის ვალდებულებები, რომლებიც ხელშეკრულების მოშლისთვის აკისრია ერთ მხარეს, გააჩნია მეორე მხარესაც, შრომის კოდექსის 38-ე მუხლი კი ადგენს ხელშეკრულების მოშლის პირობებს მხოლოდ დასაქმებულის ინიციატივით და არაფერია ნათქვამი ხელშეკრულების მოშლის პირობებზე დამსაქმებლის ინიციატივით. კასატორის აზრით მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ მისი გაუფრთხილებლობით დაირღვა ხელშეკრულების მოსაშლელად დადგენილი წესი, რაც მართლსაწინააღმდეგოა აქედან გამომდინარე, აღნიშნული კანონდარღვევა არის 2006 წლის 16 ოქტომბრის სს ,,თ.-ის“ დირექტორის ¹კ-268 ბრძანების ბათილობის საფუძველი.

კასატორის აზრით სასამართლომ არ გაიზიარა მისი განმარტება იმის თაობაზე, რომ დარღვეული იქნა შრომის კოდექსის 47-ე და 48-ე მუხლების დებულებები. იგი იყო სს „თ.-ის“ უფროსი ინჟინერ-ინსპექტორი, საქმის პროფესიონალი, ასევა არის სს „თ.-ის“ აქციონერიც. დავა გამოწვეული იყო კრიტიკით და შენიშვნებით, რომლებიც მან დააფიქსირა სპეციალობით ფილოლოგის, დეპარტამენტის უფროსის მიმართ, რითაც მან როგორც აქციონერს ადგებოდა ზიანი. ყველაფერმა ამან გამოიწვია „არაჯანსაღი კლიმატის“ ცრუ ბრალდების შეთხზვა და ცილისწამების განხორციელება მის მიმართ. კასატორის აზრით, დამსაქმებლის მიერ დარღვეულია კონსტიტუციის მე-19 მუხლი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა გაეცნო საკასაციო საჩივარს, განიხილა საქმის მასალები და თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებას, რომ მისი განთავისუფლების დროს დარღვეულია ხელშეკრულების მოშლის წესი. აღნიშნულში კი კასატორი მოიაზრებს იმ გარემოებას, რომ საზოგადოების ადმინისტრაციამ არ მოახდინა მისი გაფრთხილება და არ დაუწესა დამატებითი ვადა. აღნიშნულთან მიმართებაში უნდა აღინიშნოს ის გარემოება, რომ კასატორი ვერ უთითებს ნორმას, რომლის თანახმად, დასაქმებულის მიერ გაუფრთხილებლობის ან დამატებითი ვადის მიუცემლობის შემთხვევაში განთავისუფლებული პირი შეიძლება აღდგეს სამსახურში ან გაუგრძელდეს შრომის ხელშეკრულება. საგულისხმოა ისიც რომ ასეთი ნორმა არ არსებობს კასატორის მიერ მითითებულ არცერთ ნორმატიული აქტში.

პალატა არ იზიარებს კასატორის იმ მოსაზრებასაც, რომ მისი განთავისუფლებისას დაირღვა შრომის კოდექსის 47-ე და 48-ე მუხლების მოთხოვნები. შრომის კოდექსის 47-ე მუხლის მე-6 ნაწილის შესაბამისად ინდივიდუალური დავის განხილვა შესაძლებელია შემთანხმებელი პროცედურებით, ინდივიდუალური მოლაპარაკების გზით ან სასამართლოს საშუალებით. აღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ მითითებული დავის განხილვის საშუალებები ალტერნატიულია და თუ რომელს გამოიყენებენ ხელშეკრულების მხარეები, ეს თვით მხარეებზეა დამოკიდებული; მოცემულ შემთხვევაში მხარემ მიმართა სასამართლოს, რაც იმის დასტურია, რომ კასატორმა დავის განხილვისას სწორედ ეს საშუალება ამოირჩია. რაც შეეხება კასატორის მიერ მითითებულ 48-ე მუხლს, აქ რეგულირებულია მხარეთა შორის დავის შემთანხმებელი პროცედურებით გადაწყვეტის პროცესი. რაც შეეხება ი. პიმონოვთან მხრის შეხვედრას, იგი შეიძლება მივიჩნიოთ ინდივიდუალური მოლაპარაკების გზით დავის განხილვის სახედ. ასეთ შემთხვევაში კი უნდა ვივარაუდოთ, რომ ინდივიდუალური მოლაპარაკებით დავა ვერ მოგვარდა, რის გამოც მხარემ მიმართა სასამართლოს. სასამართლოსათვის მიმართვა კი არ წარმოადგენს მითითებულ ნორმათა დარღვევას, არამედ 47-ე მუხლის მე-6 ნაწილით რეგლამენტირებული დავის განხილვის საშუალებების რეალიზაციას.

მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის არ შეიძლება მნიშვნელობა მიენიჭოს კასატორის მითითებას იმის თაობაზეც, რომ საზოგადოების ადმინისტრაციამ დაარღვია კონსტიტუციის მე-19 მუხლის დებულებები. პალატა მიიჩნევს, რომ ასეთი გარემოების განხილვა შეფასება შეუძლებელია მოცემული დავის ფარგლებში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე პალატა მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეუძლებელია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შეცვლა-გაუქმება, რის გამოც იგი უცვლელად უნდა იქნეს დატოვებული.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ო. ხ-იძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 სექტემბრის განჩინება.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.