ბს-1012-598(კ-05) 2 ნოემბერი 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ი. ლეგაშვილი,

ჯ. გახოკიძე

დავის საგანი: სს “ს-ის” აქციათა მფლობელად აღიარება, აქციათა პაკეტის გადაცემა, დივიდენდების გაცემა.

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

სს “თ-ის” აქციონერმა გ. ქ-ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს მოპასუხე ქონების მართვის სამინისტროს, ეროვნული ბანკის, სს “ა-ის” მიმართ, მესამე პირის _ სს “მ-ის” მონაწილეობით, რომლითაც მოითხოვა სს “გის”, სს “ა-ის” საწესდებო კაპიტალში არსებულ 29,4% წილზე მფლობელობის უფლების აღიარება, აქციათა რეგისტრატორისათვის აქციათა რეესტრში შესაბამისი ცვლილებების შეტანის დავალება და სს “ა-ის” მიერ 1995 წლიდან გაცემული დივიდენდებიდან მისი კუთვნილი წილის ანაზღაურება.

მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნებს ამყარებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

1993 წელს სახელმწიფო საწარმო კომერციულმა ფირმა “თ-მა”, რომლის უფლებამონაცვლეა სს “თ-ი”, ¹122 საგადასახადო დავალებით გადარიცხა “ა-ის” თბილისის საოპერაციო სამმართველოში 100 მილიონი საბჭოთა მანეთი ამავე ბანკის ჩვეულებრივ აქციათა პაკეტის შესაძენად. ჯამში შეიძინა საწესდებო კაპიტალის 29,4%, რის შედეგადაც ორგანიზაციის წინამორბედმა მიიღო დივიდენდი 113453420 კუპონის ოდენობით.

1993წ. მაისში შედგა საწარმოს საპრივატიზებო გეგმა, რომელიც შემდგომში დამტკიცდა ქონების მართვის სამინისტროს მიერ, რომლის თანახმად, “ა-ში” შეტანილი იყო საწარმოს კუთვნილი წილი, რომელიც პრივატიზების დროს დაიყო აქციებზე. აღნიშნული აქციები გასხვისებულ იქნა ქონების მართვის სამინისტროს მიერ.

1993წ. 27 ოქტომბერს ქონების მართვის სამინისტრომ ¹52/1 დადგენილებით დაამტკიცა საწესდებო კაპიტალი და გაასხვისა საწესდებო კაპიტალის 100 %.

2002წ. განმავლობაში საზოგადოების დირექტორმა ა. კ-ემ რამდენჯერმე მიმართა ქონების მართვის სამინისტროს, ეროვნულ ბანკს, რომელთაც ეცნობათ, რომ სს “ა-ი” არ ცნობდა მათ აქციონერებად, რის გამოც, მოსარჩელის აზრით, დაირღვა სს “თ-ის” ყველა კანონიერი უფლება, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სადავო გახდა ქონება, რომელიც შეტანილია საზოგადოების საწესდებო კაპიტალში.

2003წ. 6 თებერვალს მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, გ. ქ-ამ მოითხოვა სს “თ-ის” სს “ა-ის” საწესდებო კაპიტალის 29,4%-ზე მფლობელობის უფლების აღიარება.

მოპასუხე საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგ გარემოებებზე მითითებებით:

მოპასუხემ ჩათვალა, რომ ეროვნული ბანკი არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა, რამდენადაც მის მიართ არ არსებობდა სასარჩელო მოთხოვნა.

მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის არგუმენტს იმის შესახებ, რომ სახელმწიფო საწარმო კომერციული ფირმა “თ-ის” მიერ “ა-ის” აქციათა პაკეტის შეძენაზე ეროვნული ბანკის თანხმობა არსებობდა, რამდენადაც აღნიშნული ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტი ეროვნულ ბანკში არ მოიპოვება, ხოლო “საქართველოს რესპუბლიკაში ბანკებისა და საბანკო საქმიანობის შესახებ” და “საქართველოს რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის კანონის დებულებები არ ითვალისწინებდა ეროვნული ბანკის თანხმობას აქციათა შეძენაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 28 მაისის საოქმო განჩინებით ეროვნული ბანკი ამოირიცხა მოპასუხეთა სიიდან.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 03 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს “თ-ის” აქციონერს უარი ეთქვა აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ქ-ამ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004წ. 10 მაისის განჩინებით დაკმაყოფილდა სს “თ-ის” აქციონერ გ. ქ-ას საკასაციო საჩივარი, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადეგზავნა იმავე სასამართლოს. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ აღძრული სარჩელის (მოპასუხეების _ საქართველოს პრეზიდენტისა და სს “ს-ის” მიმართ) პრეზიდენტის განკარგულების და აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, განსახილველ სარჩელთან (რომლითაც მოსარჩელე ითხოვდა საკუთრების უფლების აღიარებას “ა-ის” საწესდებო კაპიტალის 29,4%-ზე) გაერთიანება ხელს შეუწყობდა დავის სწრაფად და სწორად გადაწყვეტას.

2003წ. 23 ივნისს გ. ქ-ამ სარჩელი აღძრა თბილისის საოლქო სასამართლოში მოპასუხეების _ საქართველოს პრეზიდენტის, ეკონომიკის მრეწველობისა და ვაჭრობის სამინისტროს, სს “ს-ის” და რუსეთის კომერციული ბანკის სბს “რ-ს” მიმართ, რომლითაც მოითხოვა საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 27 ივლისის ¹24 განკარგულების და 2000წ. 27 ოქტომბერს ქონების მართვის სამინისტროსა და მყიდველთა წარმომადგენელ ა. დ-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, აგრეთვე, აქციათა რეგისტრატორისათვის სს “მ-ის” აქციათა რეესტრში რეგისტრაციის დავალება და სსკ-ის 182-ე მუხლის საფუძველზე აღნიშნული სარჩელის გაერთიანება მის მიერ აღძრულ აღიარებით სარჩელთან.

მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნას ამყარებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ქონების მართვის სამინისტრომ ისე მოახდინა სს “ა-ში” აქციების პრივატიზება, რომ არ გაითვალისწინა ამავე ბანკის საწესდებო კაპიტალში სს “მ-ის” კუთვნილი წილი. ეს წილი 1992 წელს მოპასუხეს, კოლეგიის 1993წ. 27 ოქტომბრის ¹52/1 დადგენილებით, შეტანილი ჰქონდა სს “მ-ის” საწესდებო კაპიტალში, ხოლო შემდგომში მოხდა მოპასუხე, ქონების მართვის სამინისტროს მიერ სს “მ-ის” აქციების სრული განსახელმწიფოებრიობა.

1998წ. 27 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტის ¹424 განკარგულებით დაკმაყოფილდა ქონების მართვის სამინისტროს წინადადება და ნება დაერთო სახელმწიფოს საკუთრებაში დარჩენილი წილი 28,59% გაესხვისებინა სს “ა-ის” თანამშრომლებსა და რუსეთის კომერციულ ბანკ სბს “რ-ზე”.

2000წ. 27 ოქტომბერს ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც დაიდო სს “ა-ის” თანამშრომლების, სბს “რ-ს” წარმომადგენელ ა. დ-სა და სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს შორის, აქციათა აღნიშნული პაკეტი “მყიდველებს,” ანუ სბს “რ-ს” და სს “ა-ს” გადაეცათ პირობადებულ საკუთრებაში, რის გამოც, მოსარჩელის აზრით, დაირღვა სს “მ-ის” უფლებები, ვინაიდან სს “ა-ის” აქციათა გაყიდვისას არ იყო გათვალისწინებული სს “მ-ის” კუთვნილი აქციები.

1994წ. ივნისში სს “ა-ს” გადახდილი აქვს 1993წ. დივიდენდი 13453420 კუპონის ოდენობით, რომელიც გადარიცხულ იქნა სს “მ-ის” დირექტორ ჯ. კ-ის მიწერილობის საფუძველზე. ამავე მიწერილობაში მითითებულია საწარმოს ანგარიშის ნომერი, რომელიც ფიგურირებს ბანკის საგადასახადო დავალებაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 26 სექტემბრის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა სარჩელების გაერთიანების შესახებ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2003წ. 20 დეკემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა სს “მ-ის’’ აქციონერ გ. ქ-ას შუამდგომლობა და მესამე პირის სახით საქმეში ჩაება სს “მ-ი”, ხოლო ამავე სასამართლოს 2004წ. 18 მაისის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა და საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1. მუხლის საფუძველზე ჩართულ იქნა მესამე პირად შპს “ც-ი”.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 25 ივნისის განჩინებით დაკმაყოფილდა გ. ქ-ას წარმომადგენელ მ. მ-ის შუამდგომლობა და მითითებული სარჩელი გ. ქ-ს აღიარებით სარჩელთან ერთად გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

თბილისის საოლქო სასამართლოში 2004წ. 05 ივლისს გამართულ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოითხოვა: სს “მ-ის” სს “ა-ის” საწესდებო კაპიტალში აქციათა 29,4%-ის წილის მესაკუთრედ აღიარება, აქციონერის ყველა უფლებამოვალეობით, აღნიშნულ აქციათა პაკეტის სს “მ-ისათვის” გადაცემა, აქციათა დამოუკიდებელი რეგისტრატორისათვის შპს “ც-ისათვის” სს “ა-ის” აქციათა რეესტრში შებამისი ცვლილებების განხორციელების დავალება და სს “ს-ისათვის” 1995 წლიდან კუთვნილი დივიდენდების გაცემის დავალება.

მესამე პირმა სს “მ-ის” დირექტორმა მხარი დაუჭირა სასარჩელო მოთხოვნას და მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004წ. 6 ივლისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე გ. ქ-ას უარი ეთქვა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ. ქ-ამ და მესამე პირმა სს “თ-მა”, რომლითაც მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005წ. 9 თებერვლის განჩინებით სს “თ-ისა” და გ. ქ-ას საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 25 მაისის გადაწყვეტილებით სს “თ-ის” აქციონერ გ. ქ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს კოლეგიის 1993წ. 27 ოქტომბრის ¹52/1 დადგენილებით დამტკიცდა სოფ. მეურნეობისა და კვების მრეწველობის სამინისტროს სახელმწიფო საწარმო “თ-ის” პრივატიზების სამუშაო კომისიის მიერ შემუშავებული საწარმოს პრივატიზების გეგმა, საწარმოს ქონების შეფასების აქტი და სააქციო საზოგადოების წესდება.

სახელმწიფო საწარმოს “თ-ის” ბაზაზე დაფუძნდა სააქციო საზოგადოება საწარმო კომერციული ფირმა “თ-ი”, რომელიც “სამეწარმეო საქმიანობის საფუძვლების შესახებ’’ საქართველოს რესპუბლიკის კანონის 37-ე მუხლის შესაბამისად, ქ თბილისის ისნის რაიონის გამგეობის ¹4-27/800 გადაწყვეტილებით 1993წ. 28 ოქტომბერს გატარდა რეგისტრაციაში. 1996წ. 5 იანვარს სს “მ-ი” ხელახლა გატარდა რეგისტრაციაში თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოში.

საქართველოს მინისტრათა კაბინეტის 1991წ. 15 ნოემბრის ¹856 დადგენილების საფუძველზე, ყოფილი სსსრ კავშირის “ა-ის” ბაზაზე შეიქმნა სპეციალიზებული სახელმწიფო კომერციული აგროსამრეწველო ბანკი “ა-ი”, რომელშიც 1992 -1994 წლებში ეროვნული ბანკის კონტროლქვეშ მიმდინარეობდა მუშაობა ბანკის სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნისათვის. აგროსამრეწველო ბანკის საწესდებო კაპიტალის ფორმირებისათვის ხდებოდა თანხების მიზიდვა სხვადასხვა ორგანიზაციებისა და ფიზიკური პირებიდან.

1993წ. 17 ივნისს ¹122 საგადასახადო დავალებით ასი მილიონი რუსული მანეთი ჩაირიცხა სახელმწიფო კომერციული “ა-ო” ბანკის თბილისის საქალაქო სამმართველოში ამავე ბანკის ჩვეულებრივი აქციების შესაძენად, 1994წ. ივნისში ბანკმა “თ-ს” გადაუხადა დივიდენდი 113453420 კუპონის ოდენობით.

სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს კოლეგიის 1993წ. 27 ოქტომბრის 352/1 დადგენილებით დამტკიცებული სახელმწიფო საწარმო კომერციული ფირმა “თ-ის” საპრივატიზაციო გეგმის თანახმად, “თ-ს” გააჩნდა 29,4% წილი კომერციული ა-ის საქალაქო საოპერაციო სამმართველოს საწესდეპო კაპიტალში (ბანკის საწესდებო კაპიტალი შეადგენდა 350000 ათას კუპონს).

სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ სს “თ-ი’’ არ წარმოადგენდა სს “ა-ის” დამფუძნებელ პარტნიორს და მას არც შემდგომში შეუძენია ბანკის აქციები, რის გამოც სასამართლომ ჩათვალა, რომ გ. ქ-ას სასარჩელო მოთხოვნა, სს “ა-ის” აქციათა პაკეტის 29,4%-ზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, უსაფუძვლოა, მით უფრო მაშინ, როდესაც “თ-ი” არ წარმოადგენდა ბანკის აქციონერს.

სასამართლომ დაასკვნა, რომ სს “მ-ის” უფლება დაირღვა 1995 წელს, სს “ა-ის” დაფუძნებისას.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ საზოგადოების წესდებაზე ხელისმოწერა და საზოგადოების დაფუძნება წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლებრივ გარიგებას, რომელზეც სკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ვრცელდება სახელშეკრულებო მოთხოვნის ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა, რაც მოსარჩელეს გაშვებული აქვს. ასევე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ სს “მ-ს” გაშვებული ჰქონდა მეწარმეთა შესახებ კანონის 15.1. მუხლით განსაზღვრული 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რამდენადაც მის მიერ სარჩელ აღძრული იქნა 2003წ. 14 იანვარს, როდესაც კანონმდებლობით დადგენილი ხანდაზმულობის ყველა ვადა უკვე გასული იყო.

თბილისის საოლქო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს “თ-ის” აქციონერ გ. ქ-ას წარმომადგენელმა ნ. მ-მა, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი მოტივით:

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო საწარმოთა პრივატიზების შესახებ” კანონის მე-20 მუხლი, აგრეთვე, კანონის “მეწარმეთა შესახებ” 51-ე, 52-ე, 53-ე და 53.1. მუხლები.

კასატორს მიაჩნია, რომ არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სს “თ-ი” არ წარმოადგენდა ბანკის აქციონერს, რადგან აქციონერად რეგისტრაციისათვის საჭიროა, გადახდილ იქნეს აქციების ღირებულება და დაიდოს შესაბამისი ხელშეკრულება ან პირი გატარდეს აქციონერთა რეესტრში.

კასატორი, ასევე, თვლის, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დაარღვია სსკ-ის 131-ე, 132-ე და 133-ე მუხლები, რომელთა შესაბამისად, სასამართლო ვალდებული იყო, საქმეში არსებული მტკიცებულებები შეეფასებინა ობიექტურად, კერძოდ, სასამართლომ არ იმსჯელა და სამართლებრივი შეფასება არ მისცა ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომის ოქმს, რომელიც დათარიღებულია 2000წ. 24 ივნისით და სადაც მხარე პირდაპირ აღიარებს, რომ 1990 -1993 წლებში პირთა წრემ მიიღო მონაწილეობა ბანკის საწესდებო კაპიტალის ფორმირებაში.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და არასწორად განმარტა სკ-ის 75-ე და 128-ე მუხლები, რამდენადაც სასამართლო, უთითებს რა, რომ მოსარჩელეს გაშვებული აქვს ხანდაზმულობის ვადები, ვერ აკონკრეტებს დროს, საიდანაც იწყება ხანდაზმულობის ვადის ათვლა.

კასატორს მიაჩნია, რომ 1997წ. დეკემბრისათვის მათ არ ჰქონდათ გაშვებული სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა, რამდენადაც სკ-ის 137-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა შეჩერებული იყო, ვინაიდან ვალდებულმა პირმა, ბანკმა, სს “თ-ისათვის” დივიდენდების გადახდით, უფლებამოსილი პირის წინაშე აღიარა ვალდებულება.

კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სკ-ის 920-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად, ფასიანი ქაღალდებიდან გამომდინარე მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 30 წელს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აქციონერ გ. ქ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 25 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე განსახილველად გადაეცეს უფლებამოსილ სასამართლოს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ დაარღვია სსკ-ის 393.2. და 394. “ე” მუხლების მოთხოვნები, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ:

სასამართლომ არ გამოარკვია, სარჩელი წარდგენილი იყო თუ არა უფლებამოსილ სასამართლოში, შესაბამისად, იყო თუ არა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგია უფლებამოსილი, განეხილა და გადაეწყვიტა მოცემული საქმე, როგორც ამას ითვალისწინებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.1. მუხლი.

სასამართლომ არ გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება და საქმე განსახილველად არ გადაუგზავნა უფლებამოსილ სასამართლოს, ვინაიდან მოცემული საქმე არ განეკუთვნებოდა ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას და იგი ექვემდებარებოდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას, რამდენადაც საქმის მასალებით ირკვევა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე აქციონერ გ. ქ-ას მიერ 2004წ. 25 ივნისს გამართულ სასამართლო სხდომაზე შემცირებულ იქნა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოსარჩელემ მოითხოვა სს “თ-ის” სს “ს-ის” საწესდებო კაპიტალში აქციათა 29,4%-ის მფლობელად ცნობა, აქციათა ამ პაკეტის სს “თ-ისთვის” გადაცემა, სათანადო ცვლილების განხორციელება სს “ს-ის” აქციათა რეესტრში და 1995 წლიდან სს “თ-ის” კუთვნილი დივიდენდების გაცემა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ აქციონერ გ. ქ-ას სარჩელი წარმოადგენს სამოქალაქო და არა ადმინისტრაციულ სარჩელს, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1. მუხლის მიხედვით, საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ მხოლოდ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს.

ამდენად, კანონმდებელმა საქმის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის ელემენტად განსაზღვრა სწორედ დავის საგანი, რომელიც კონკრეტულ შემთხვევაში განეკუთვნება სამოქალაქო დავათა კატეგორიას, რამდენადაც აქციათა მფლობელად აღიარება, აქციათა პაკეტის გადაცემა და დივიდენდების გაცემის შესახებ წამოჭრილი დავა მოწესრიგებას ექვემდებარება “მეწარმეთა შესახებ” კანონისა და სკ-ის შესაბამისი დებულებებით. მითითებული ნორმატიული აქტები განეკუთვნება არა საჯარო (ადმინისტრაციული) სამართლის, არამედ, კერძო სამართლის კანონმდებლობას, შესაბამისად, სამოქალაქო დავის განხილვა-გადაწყვეტისას დაუშვებელია ადმინისტრაციული სამართალწარმოების განხორციელება. ამდენად, კონკრეტული დავა წარმოშობილია სამეწარმეო სამართალურთიერთობიდან, ხოლო სადავო სამართალურთიერთობის სუბიექტებს წარმოადგენენ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირები: მოსარჩელე აქციონერი გ. ქ-ა, სს “ს-ი” და სს “თ-ი”, ხოლო ის გარემოება, რომ ადმინისტრაციული ორგანო, კერძოდ, ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო არის სამართალწარმოების ერთ-ერთ სუბიექტი, არ წარმოადგენს კონკრეტული დავის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის საფუძველს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.2. მუხლის შესაბამისად, მოცემული საქმე განსახილველად უნდა გადაეცეს უფლებამოსილ სასამართლოს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველად, რამდენადაც ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვას ექვემდებარება მხოლოდ ადმინისტრაციული დავა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არსებობს სსკ-ის 412.1. მუხლის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლები, ხოლო სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, შეუძლებელია ახალი გადაწყვეტილების მიღება, შესაბამისად, უფლებამოსილმა სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, დავა უნდა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, 26.1, სსკ-ის 53-ე, 257-ე, 372-ე, 390-ე, 399-ე, 401-ე, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. აქციონერ გ. ქ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 2005წ. 25 მაისის გადაწყვეტილება;

3. საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცეს უფლებამოსილ სასამართლოს _ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.