¹ას-908-1116-08 22 იანვარი, 2009 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე. ო-ია (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. გ-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – სამკვიდროს ფლობის ხელშეშლის აღკვეთა და ნივთის გამოთხოვა

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. გ-შვილმა სარჩელით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ე. ო-იას მიმართ და მოითხოვა მისთვის, როგორც კანონისმიერი მემკვიდრისათვის, სამკვიდროს ფლობის ხელშეშლის აღკვეთა და მოპასუხის მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა.

მოსარჩელის განმარტებით, თავისი ბიძაშვილი – თ. ჩ-ძე-შ-ია 2004 წლის 18 სექტემბერს მიოკარდიუმის ინფარქტით გარდაიცვალა, რომლის სამკვიდროს შეადგენდა თბილისში, . . . ქ. ¹10^ა-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 48/355 ნაწილი და მასში არსებული მოძრავი ნივთები. მან, როგორც თ. შ-იას მეხუთე რიგის კანონიერმა მემკვიდრემ, ვერ შეძლო განეხორციელებინა მისი სამემკვიდრეო უფლება, ვინაიდან აღმოჩნდა, რომ თ. შ-იას სამკვიდროს, კერძოდ, თბილისში, . . . ქ. ¹10^ა-ში მდებარე ბინას, მასში განთავსებული ქონებითურთ, უკვე დაუფლებოდა ე. ო-ია.

მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხე ე. ო-იას მხრიდან მისი სამემკვიდრეო უფლების შეზღუდვის აკრძალვა და, სამკვიდრო ქონების დაცვის მიზნით, მისი გამოსახლება სადავო ბინიდან.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ თ. ჩ-ძე-შ-იამ სიცოცხლეშივე განკარგა თავისი ქონება და 1998 წლის 30 დეკემბერს თბილისში, ვაჟა-ფშაველას 41-ში მდებარე სანოტარო ბიუროში ნოტარიუს მ. ფ-იას დაამოწმებინა ანდერძი, რომლის მიხედვით მან თავისი კუთვნილი ქონება, მათ შორის, სადავო ბინაც, უანდერძა ე. ო-იას, შესაბამისად, მოპასუხეს მიაჩნია, რომ მან, როგორც მამკვიდრებლის ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ, სამკვიდრო მიიღო ფაქტობრივი მფლობელობით სამკვიდროს გახსნისთანავე და მას შემდეგ მართლზომიერად ფლობს და განკარგავს.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებით ლ. გ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. გ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 ივნისის განჩინებით ლ. გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ლ. გ-შვილმა საკასაციო საჩივრით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 30 იანვრის განჩინებით ლ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე პალატას.

საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ გამოუკვლევია 2004 წლის 8 აპრილის მინდობილობა, რომლითაც თ. შ-იამ ე.ო-იას მიანიჭა უფლებამოსილება, წარმოედგინა მისი ინტერესები შესაბამის ორგანიზაციასა და დაწესებულებაში, შეეგროვებინა საჭირო ცნობები და სხვა საბუთები ბინაზე და აგარაკის სამისდღემშიო რჩენის ხელშეკრულების გასაფორმებლად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით ლ. გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ლ. გ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ე. ო-იას აეკრძალა ლ. გ-შვილისათვის ქ.თბილისში, . . . ქ. ¹10^ა-ში მდებარე ბინაზე მფლობელობის ხელშეშლა, გამოთხოვილ იქნა ე. ო-იას მფლობელობიდან ქ.თბილისში, . . . ქ. ¹10^ა-ში მდებარე ბინა, წილობრივი მონაცემებით 48/355 და გამონთავისუფლებული ჩაჰბარდა ლ. გ-შვილს.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1998 წლის 30 დეკემბრით დათარიღებული სადავო ანდერძით არ არის გამოვლენილი თ. შ-იას ნება მის საკუთრებაში არსებული ქონების განკარგვის თაობაზე, შესაბამისად, უსაფუძვლოა ე. ო-იას განმარტება, რომ, როგორც ანდერძისმიერი მემკვიდრე, რომელიც ფაქტობრივად დაეუფლა სადავო ქონებას. წარმოადგენს სადავო ბინის მართლზომიერ მფლობელს. სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლზე.

პალატამ განმარტა, რომ მფლობელობის ერთ-ერთ აუცილებელ ელემენტს წარმოადგენს მართლზომიერება. მართლზომიერ მფლობელად ითვლება პირი, რომელიც სამართლებრივ საფუძველზე ახორციელებს ნივთის მიმართ ფაქტობრივ ბატონობას. მოცემულ შემთხვევაში, ე. ო-იას არ გააჩნია ბინის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ლ. გ-შვილი არის თ. შ-იას ბიძაშვილი – მე-5 რიგის კანონისმიერი მემკვიდრე, რომელსაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილით წარმოეშვა სამართლებრივი საფუძველი სამკვიდრო ქონების ფლობისა, ამდენად, მას უფლება აქვს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 161-ე მუხლის საფუძველზე, მოითხოვოს ხელშეშლის აღკვეთა, ხოლო 164-ე მუხლის საფუძველზე გამოითხოვოს ნივთი უკანონო მფლობელობიდან.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილბაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ე. ო-იამ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

კასატორმა მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ უხეშად დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის მოთხოვნა, კერძოდ, საერთოდ არ იმსჯელა საბუთის სიყალბის თაობაზე მოსარჩელის განცხადებაზე.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლი. აღნიშნა, რომ არასწორია სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ, თითქოს 2005 წლის 18 აგვისტოს ჩატარებული ექსპერტიზა მიჩნეულ იქნა დაუსაბუთებლად. სასამართლომ განმეორებითი ექსპერტიზა დანიშნა არა პირველი ექსპერტიზის დასკვნის დაუსაბუთებლობის გამო, არამედ მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე. სასამართლოს განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნის დროს არსად მიუთითებია, რომ იგი არ ეთანხმებოდა 2005 წლის 18 აგვისტოს ექსპერტიზის დასკვნას დაუსაბუთებლობის მოტივით, პირიქით, მიუხედავად 2006 წლის 7 აგვისტოს დასკვნისა, იგი მაინც 2006 წლის 18 აგვისტოს ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნაზე აფუძნებდა თავის მოსაზრებებს. ამდენად, სააპელაციოს სასამართლოს მითითებით, ექსპერტიზის პირველი დასკვნის დაუსაბუთებლობის გამო, დაინიშნა განმეორებითი ექსპერტიზა, რაც არასწორია, არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მ-2 ნაწილის მოთხოვნა, კერძოდ, არ გაითვალისწინა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 30 იანვრის განჩინებით დადგენილი სამართლებრივი შეფასებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით ე. ო-იას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად. მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 10 - დღიანი ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე ლ. გ-შვილმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე საკასაციო სასამართლოში წარმოადგინა მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგან იგი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ო-იას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, რომ დაუშვას ე. ო-იას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. ო-იას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ე. ო-იას დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - (300 ლარის) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.