ას-92-437-07 1 ივნისი, 2007 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მ. ცისკაძე (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ფ...ის” დირექტორი ს. ტ-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს “ .. .. ..” (მოსარჩელე)

დავის საგანი – თანხის გადახდის დაკისრება და კონტეინერების გატანა

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

შპს “ .. ..” გენერალურმა დირექტორმა 2005 წლის ნოემბერში სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე შპს “ფ...ის” მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის თანხის გადახდის დაკისრება და საკონტეინერო ტერმინალიდან კონტეინერების გატანა. მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნა იმით დაასაბუთა, რომ 2003 წლის 13 თებერვლიდან და 2004 წლის 29 მარტიდან შპს “ფ...ის” დავალებებით შპს “ .. ..” საკონტეინერო ტერმინალზე ინახება 20 ფუტ. კონტეინერი თთNU ¹..., რომელიც 2003 წლის 13 თებერვალს გადმოტვირთული იქნა თბომავალი HEIDE ჟ ვგე-დან, 2004 წლის 29 მარტს თბომავალი ჟAN D ვგე-დან გადმოტვირთულ იქნა 20 ფუტ კონტეინერი ჩღXU ¹... და 40 ფუტ კონტეინერი ჩAXU ¹.... სარჩელის შეტანის დროისათვის .. .. მოქმედი ტარიფების შესაბამისად ზემოაღნიშნული კონტეინერების გადმოტვირთვის და შენახვის ღირებულებამ შეადგინა 15979 აშშ დოლარი. კონტეინერების .. .. სარეჟიმო ტერიტორიაზე გადმოტვირთვის, შენახვის და მათი გატანის ღირებულების ანაზღაურების მიზნით 2005 წლის 1 მარტს წერილებით მიმართეს შპს “ფ...ს”. მიუხედავად ამისა, შპს “ფ...” უარს აცხადებს კონტეინერების გადმოტვირთვის და შენახვის ხარჯების ანაზღაურებაზე და მათი .. .. ტერიტორიიდან გატანაზე იმ მოტივით, რომ ის არ არის პასუხისმგებელი ტვირთის განკარგვაზე.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით შპს “ .. ..” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; შპს “ნ...ს” მოსარჩელე შპს “ .. ..” სასარგებლოდ გადახდა 1530 აშშ დოლარის შესაბამისი ექვივალენტი ლარებში გადახდის დროისათვის არსებული კურსის შესაბამისად.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ .. ..” გენერალურმა დირექტორმა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შეგებებული სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ფ...ის” დირექტორმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს “ .. ..” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შპს “ფ...ის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს “ .. .. სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შპს “ფ...ს” შპს “ .. ..” სასარგებლოდ დაეკისრა 9988,5 აშშ დოლარის გადახდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ფ...ის” დავალებით შპს “ .. ..” საკონტეინერო ტერმინალზე 2003 წლის 13 თებერვლიდან ინახება 20 ფუტ. კონტეინერი თთNU ¹..., რომელიც გადმოტვირთული იქნა თბომავალი HEIDE ჟ ვგე-დან, ხოლო 2004 წლის 29 მარტიდან კი 20 ფუტ. კონტეინერი ჩღXUU¹... და 40 ფუტ. კონტეინერი ჩAXUU ¹..., რომლებიც გადმოტვირთულ იქნა თბოვალი ჟAN D ვგე-დან. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მიბარება იყო სასყიდლიანი და ანაზღაურება უნდა მომხდარიყო შპს “ .. ..” მიერ დაწესებული სტანდარტული ტარიფების შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 797-ე და 798-ე მუხლებზე მითითებით დადგენილად მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი ე.წ. “განაწესები” თავისი შინაარსით სახელობითი სასაწყობო მოწმობებია. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მართალია, ეს დოკუმენტები არ შეიცავს სამოქალაქო კოდექსის 789-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილ ყველა რეკვიზიტს, მაგრამ იმავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად ეს მხარეებს ვერ გაათავისუფლებს პასუხისმგებლობისაგან. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ შპს “ფ...სა” და შპს “ .. ..” შორის დაიდო სასაქონლო საწყობში მიბარების სასყიდლიანი ხელშეკრულება და შპს “ფ...” ვალდებულია აუნაზღაუროს შპს “ .. ..” ტვირთის შენახვის ხარჯები. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ კონტეინერის თთNU ¹.... მიბარების ხელშეკრულება დადებული იყო 6 თვის ვადით. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მართალია, 2003 წლის 12 თებერვლის “განაწესში” ხელშეკრულების ვადის შესახებ არაფერია ნათქვამი, მაგრამ 2003 წლის 11 მარტს მხარეებს შორის დაიდო ე.წ. გენერალური ხელშეკრულება ¹.... ამ ხელშეკრულების 6.1 და 6.4 პუნქტების თანახმად 2003 წლის 11 მარტიდან 2003 წლის 13 თებერვლის მიბარების ხელშეკრულებამ ძალა დაკარგა და ამის შემდეგ 2003 წლის 31 დეკემბრამდე ტვირთის შენახვა ხორციელდებოდა გენერალური ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე 2003 წლის 13 ივლისს ანუ მას შემდეგ, რაც კონტეინერის თთNU ¹... მიბარებიდან გავიდოდა 6 თვე და მიმღები ტვირთს არ მოითხოვდა, შპს “ფ...” ვალდებული იყო შპს “ .. ..” აენაზღაურებინა შენახვის ხარჯები და გაეტანა ტვირთი. წინააღმდეგ შემთხვევაში .. .. უფლება ჰქონდა მიემართა სასამართლოსათვის ოღონდ ჯერ შპს “ფ...სათვის” უნდა მოეთხოვა ვალდებულების შესრულება და ორი კვირის ვადაში ტვირთის წაღება. აღნიშნულიდან გამომდინარე 2003 წლის 13 ივლისის შემდეგ კონტეინერს თთNU ¹... შპს “ .. ..” აღარ ინახავდა ხელშეკრულების საფუძველზე. შესაბამისად, ამ პერიოდიდან .. .. წარმოეშვა შპს “ფ...ის” მიმართ არა სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის უფლება, არამედ სახელშეკრულებო ვალდებულებების ჯეროვნად შეუსრულებლობისათვის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლზე მითითებით ჩათვალა, რომ რადგან მხოლოდ 2005 წლის 3 ნოემბერს ანუ სარჩელის აღვძვრამდე რამდენიმე დღით ადრე მოითხოვა შპს “ .. ..” შპს “ფ...საგან” ტვირთის გატანა, კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შეუსრულებლობით, ე.ი. იმით, რომ მოსარჩელემ დადგენილ ვადაში არ მოითხოვა თავისი დარღვეული უფლების რეალიზაცია, შპს “ .. ..” თავად შეუწყო ხელი იმ ზიანის დადგომას, რომელიც მას მიადგა. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ მოსარჩელე არის საწარმო და იგი შენახვას ახორციელებდა ჩვეულებრივი სამეწარმეო საქმიანობიდან გამომდინარე და მას ამ ურთიერთობებში განსაკუთრებული გულისხმიერება ევალებოდა. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ .. .. იცოდა, რომ

2003 წლის 12 ივლისიდან მიბარების ხელშეკრულების ვადა იყო გასული და მას ადგებოდა ზიანი, მაგრამ იგი არაფერს აკეთებდა ამ ზიანის თავიდან ასაცილებლად. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის შემდეგ შპს “ .. ..” მიყენებულ ზიანზე თანაბარწლად არიან პასუხისმგებელნი, როგორც შპს “ფ...”, რომელმაც სახელშეკრულებო ვალდებულება არ შეასრულა, ასევე შპს “ .. ..”, რომელმაც თავისი უმოქმედობით ხელი შეუწყო ზიანის დადგომას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად ჩათვალა, რომ კონტეინერის თთNU ¹...-ის შენახვისათვის შპს “ .. ..” უნდა აუნაზღაურდეს ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, ე.ი. 2003 წლის 13 თებერვლიდან იმავე წლის 13 ივლისამდე გაწეული ხარჯები სრულად, ხოლო ამის შემდგომი ხარჯები მხარეთა შორის განაწილდეს თანაბარწილად. 2003 წლის 13 ივლისიდან სარჩელის აღძვრამდე შპს “ .. ..” უნდა აუნაზღაურდეს ტვირთის შენახვის ხარჯების ნახევარი. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ კონტეინერის თთNU ¹...-ის მიბარების ხელშეკრულების ვადა გავიდა 2003 წლის 13 ივლისს, შესაბამისად მიმბარებელი შპს “ფ...” ვალდებული იყო ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ მიბარებული კონტეინერი უკან წაეღო. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ დანარჩენი ორი კონტეინერის მიბარების ხელშეკრულების ვადა განსაზღვრული არ ყოფილა და სამოქალაქო კოდექსის 771-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად შპს “ .. ..” შეეძლო ნებისმიერ დროს მოეთხოვა მათი უკან წაღება. ეს უფლება შემნახველმა განახორცილა 2005 წლის 3 ნოემბერს, თუმცა მიმბარებელმა კონტეინერები არ გაიტანა. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მეორე ნაწილზე მითითებით ჩათვალა, რომ რადგან შპს “ .. ..” აღარ აკისრია ტვირთის შენახვის არც სახელშეკრულებო და არც კანონისმიერი ვალდებულება, მისი მოთხოვნა კონტეინერების გატანის თაობაზე საფუძვლიანია.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით გასწორდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში დაშვებული არითმეტიკული უსწორობა შემდეგი სახით: შპს “ფ...ს” დაეკისრა შპს “ .. ..” სასარგებლოდ 12885,5 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 22 დეკემბრის დამატებითი გადაწყვეტილებით შპს “ .. ..” სააპელაციო საჩივარი ხელშემშლელი მოქმედების აღკვეთაზე უარის თქმის ნაწილში დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სარჩელი კონტეინერების .. .. ტერიტორიიდან გატანის თაობაზე და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს “ .. ..” სარჩელი ხელშემშლელი მოქმედების აღკვეთის ნაწილში დაკმაყოფილდა; შპს “ფ...ს” დაევალა შპს “ .. ..” ტერიტორიიდან მიბარებული კონტეინერების თთNU ¹..., ჩღXU ¹... და ჩAXU ¹... გატანა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ფ...ის” დირექტორმა ს.ტ-მა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების, ასევე იმავე სასამართლოს 2006 წლის 23 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორის მითითებით, მათ არ ეცნობათ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის განჩინების გამოტანის თაობაზე, რომლითაც გასწორდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში დაშვებული შეცდომა. აღნიშნული კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ბ” პუნქტის თანახმად ზემოაღნიშნული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 798-ე მუხლის მოთხოვნა. კასატორმა მიუთითა, რომ მიბარებული საქონელი ერთდროულად არის უზრუნველყოფის საშუალება და მიმბარებლის მიერ საწყობიდან საქონლის გაუტანლობის შემთხვევაში შემნახველის მოთხოვნა უზრუნველყოფილია მიბარებული საქონლით, რომლის რეალიზაციის უფლებაც გააჩნია შემნახველს და იმ შემთხვევაში თუ რეალიზებული საქონლის ფასი უფრო მეტია, ვიდრე შენახვის ხარჯები, ზედმეტი თანხა გადაეცემა სასაწყობო მოწმობის მფლობელს. კასატორის მითითებით, შემნახველს უფლება აქვს გაყიდოს ან არ გაყიდოს საქონელი, მაგრამ სასაწყობო მოწმობის მფლობელის მიმართ მოთხოვნა ხარჯების ანაზღაურების შესახებ არ წარმოეშვება იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იგი არ დაიკმაყოფილებს თავის მოთხოვნას საქონლის გაყიდვის გზით, ვინაიდან მან არ გამოიყენა კანონით მინიჭებული უფლება. კასატორის მითთებით, მოცემული საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის “ა” პუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 მარტის განჩინებით შპს “ფ...ის” დირექტორი ს.ტ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად; მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 20 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად;

შპს “ .. ..” გენერალურმა დირექტორმა შპს “ფ...ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხთან დაკავშირებით წარმოდგენილ მოსაზრებაში მიუთითა, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ შპს “ფ...ის” დირექტორის ს.ტ-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ-სამართლებრივ დავებში დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულება აღემატება 50000 ლარს. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, არაქონებრივ-სამართლებრივ დავებში საკასაციო საჩივარი დასაშვებია სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლებასთან დაკავშირებულ დავებზე. ამავე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დამკვიდრებული პრაქტიკა გაზიარებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლით დასაშვები არ არის.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “ფ...ის” დირექტორის ს.ტ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს “ფ...ის” დირექტორს ს.ტ-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1101,24 (ათას ას ერთი ლარი და 24 თეთრი) ლარის 70%, რაც 770.80 (შვიდას სამოცდაათი ლარი და ოთხმოცი თეთრი) ლარს შეადგენს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე და 284-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

დაუშვებლად იქნეს მიჩნეული შპს “ფ...ის” დირექტორის ს.ტ-ის საკასაციო საჩივარი.

კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 770.80 (შვიდას სამოცდაათი ლარი და ოთხმოცი თეთრი) ლარი.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.