¹ას-927-1134-08 12 იანვაrი, 2009წ.

¹ თბილისი

სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომაrე)

ლ. ლაზაrაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფოrმა _ ზეპიrი განხილვის გაrეშე

კასატოrი _ ი. კ-უკი (მოსაrჩელე)

მოწინააღმდეგე მხაrე _ გ. ბ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივrებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ სესხის დაბrუნება

ა ღ წ ე r ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2002 წლის 25 ოქტომბეrს ი. კ-მ და ლ. კ-იამ სასაrჩელო განცხადებით მიმაrთეს ხელვაჩაუrის rაიონულ სასამაrთლოს მოპასუხე გ. ბ-ძის მიმაrთ. მოსაrჩელეებმა მოპასუხისათვის სესხად გაცემული თანხის _ 23000 აშშ დოლაrის დაკისrება მოითხოვეს.

საrჩელში აღნიშნულია, rომ ი. კ-მა და ლ. კ-იამ გ. ბ-ძეს 1999 წელს ასესხეს თანხა. 2000 წლის მაrტში გ. ბ-ძემ სესხის ხელწეrილში მიუთითა, rომ ისესხა 60 000 აშშ დოლაrი, თვეში 4.02 საპrოცენტო დაrიცხვით და ამ თანხას კrედიტოrებს ექვს თვეში გადაუხდიდა. საrჩელის შეტანის დrოისათვის მოპასუხეს გადასახდელი ჰქონდა 23000 აშშ დოლაrი. აღნიშნული თანხის გადაუხდელობის გამო ი. კ-ის მიმაrთვის საფუძველზე აჭაrის ა/r-ის შინაგან საქმეთა სამინისტrოში ჩატაrდა მოკვლევა, სადაც გ. ბ-ძემ აღიაrა მოსაrჩელისაგან სესხის აღება (ტომი I, ს.ფ. 5-7).

ხელვაჩაუrის rაიონულ სასამაrთლოს 2002 წლის 17 დეკემბrის გადაწყვეტილებით საrჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობrივ, მოპასუხე გ. ბ-ძეს მოსაrჩელეების სასაrგებლოდ 3000 აშშ დოლაrის გადახდა დაეკისrა, დანაrჩენ ნაწილში საrჩელი აr დაკმაყოფილდა (ტომი I, ს.ფ. 86-88).

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივrა ოrივე მხაrემ. ამასთან, ი. კ-მა დამატებით მოითხოვა მოპასუხის მიეr მისი თანხის საrგებლობისათვის პrოცენტის _ 33946 აშშ დოლ. და სესხის ძიrითადი თანხის _ 23000 აშშ დოლაrის (მთლიანობაში 56946 აშშ დოლაrის) გადახდა (ტომი I, ს.ფ. 92-93; 95-96).

აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 4 ივლისის განჩინებით მოცემულ საქმეში თანამოპასუხედ ჩაება გ. ბ-ძის მეუღლე _ ვ. ბ-ძე (ტომი I, ს.ფ. 157).

აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 15 ოქტომბrის გადაწყვეტილებით ლ. კ-იას და ი. კ-ის სააპელაციო საჩივrები დაკმაყოფილდა ნაწილობrივ; გ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივაrი დაკმაყოფილდა ნაწილობrივ; გაუქმდა ხელვაჩაუrის rაიონული სასამაrთლოს 2002 წლის 17 დეკემბrის გადაწყვეტილება, ლ. კ-იასა და ი. კ-ის საrჩელი ნაწილობrივ დაკმაყოფილდა და გ. ბ-ძეს დაეკისrა სესხად აღებული ძიrი თანხის _ 23000 აშშ დოლ. და საპrოცენტო დანაrიცხის _ 22224 აშშ დოლაrის, სულ _ 45224 აშშ დოლაrის მოსაrჩელის სასაrგებლოდ გადახდა, ხოლო მოთხოვნას დანაrჩენ ნაწილში, კეrძოდ, 11700 აშშ დოლაrის დაკისrების შესახებ უაrი ეთქვა (ტომი I, ს.ფ. 230-233).

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივrეს გ. და ვ. ბ-ძეებმა, rომელთაც გასაჩივrებული გადაწყვეტილებისა და იმავე პალატის 2003 წლის 29 ოქტომბrის, 2003 წლის 30 სექტემბrის, 2003 წლის 7 ოქტომბrის განჩინებების გაუქმება და ხელახალი განხილვისთვის საქმის იმავე სასამაrთლოსთვის დაბrუნება მოითხოვეს (ტომი I, ს.ფ. 250-257).

საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2004 წლის 24 ივნისის განჩინებით გ. და ვ. ბ-ძეების საკასაციო საჩივაrი ნაწილობrივ დაკმაყოფილდა, აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 15 ოქტომბrის გადაწყვეტილება ლ. კ-იასა და ი. კ-უკის სასაrგებლოდ გ. ბ-ძისათვის 45.224 აშშ დოლაrის დაკისrების ნაწილში გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბrუნდა იმავე პალატას (ტომი I, ს.ფ. 302-307).

აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2004 წლის 2 ნოემბrის განჩინებით ი. კ-ის დამატებითი სააპელაციო საჩივაrი გაზrდილი დავის საგნის თაობაზე დაrჩა განუხილველი ხაrვეზის შეუვსებლობის გამო (ტომი I, ს.ფ. 314-315).

აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2005 წლის 28 თებეrვლის განჩინებით ლ. კ-იას, ი. კ-ისა და გ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივrებით განსახილველ საქმეზე შეჩეrდა წაrმოება ბათუმის საქალაქო სასამაrთლოში გ. ბ-ძის საrჩელით განსახილველ საქმეზე სასამაrთლო გადაწყვეტილების კანონიეr ძალაში შესვლამდე (ტომი I, ს.ფ. 337-338).

2003 წლის 12 დეკემბეrს ბათუმის საქალაქო სასამაrთლოს სასაrჩელო განცხადებით მიმაrთა გ. ბ-ძემ მოპასუხეების _ ი. კ-ისა და ლ. კ-იას მიმაrთ. მოსაrჩელემ მოითხოვა მოტყუებით დადებული გაrიგების 10000 აშშ დოლაrის სესხად აღების ნაწილში ბათილად ცნობა და იმის დადასტუrება, rომ 2000 წლის 1 მაrტის მდგომაrეობით გ. ბ-ძეს მოპასუხეებისგან სესხად აღებული ჰქონდა ძიrითადი თანხის სახით მხოლოდ 50000 და აrა 60.0000 აშშ დოლაrი (ტომი II, ს.ფ. 2-3).

ბათუმის საქალაქო სასამაrთლოს 2005 წლის 8 დეკემბrის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ძის საrჩელი აr დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო (ტომი II, ს.ფ. 101-103).

ზემომითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივrა გ. ბ-ძემ (წაrმომადგენელი გ. წ-ძე), rომელმაც გასაჩივrებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საrჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა (ტომი II, ს.ფ. 104; 111-112).

ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ძის წაrმომადგენელ გიოrგი წ-ძის სააპელაციო საჩივაrი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამაrთლოს 2005 წლის 8 დეკემბrის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, გ. ბ-ძის საrჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2000 წლის 1 მაrტს გ. ბ-ძესა და ლ. კ-იას შოrის 60000 აშშ დოლაrის სესხთან დაკავშიrებული გაrიგება 10000 აშშ დოლაrის ნაწილში და დადასტუrებულ იქნა, rომ 2000 წლის 1 მაrტის მდგომაrეობით გ. ბ-ძეს მოპასუხეებისგან სესხად აღებული ჰქონდა ძიrითადი თანხის სახით 50000 აშშ დოლაrი (ტომი II, ს.ფ. 152-160).

2007 წლის 23 აპrილს ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებაზე განცხადება შეიტანა ი. კ-მა, rომელმაც მითითებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა (ტომი III, ს.ფ. 2).

ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 8 ივნისის განჩინებით ი. კ-ის განცხადება ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად და დაrჩა განუხილველი (ტომი III, ს.ფ. 20-25).

აღნიშნულ განჩინებაზე ი. კ-მა შეიტანა კეrძო საჩივაrი, rომლითაც გასაჩივrებული განჩინების გაუქმება და საქმის სააპელაციო სასამაrთლოში განსახილველად გადაგზავნა მოითხოვა (ტომი III, ს.ფ. 28).

საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 ნოემბrის განჩინებით ი. კ-უკის კეrძო საჩივაrი აr დაკმაყოფილდა, ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 8 ივნისის განჩინება უცვლელად დაrჩა (ტომი III, ს.ფ. 68-71).

ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 თებეrვლის განჩინებით განახლდა სამოქალაქო საქმის წაrმოება ი. კ-ის, ლ. კ-იას, გ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივrებზე (ტომი IV, ს.ფ. 19-20).

ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ი. კ-ის სააპელაციო საჩივაrი აr დაკმაყოფილდა, დაკმაყოფილდა გ. ბ-ძის სააპელაციო საჩივაrი, გაუქმდა ხელვაჩაუrის rაიონული სასამაrთლოს 2002 წლის 17 დეკემბrის გადაწყვეტილება, ი. კ-ისა და ლ. კ-იას საrჩელი აr დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამაrთლომ საქმის მასალებით, კეrძოდ, კანონიეr ძალაში შესული ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით დადგენილად მიიჩნია, rომ გ. ბ-ძეს მოპასუხისაგან აღებული ჰქონდა ძიrითადი თანხის სახით 50000 აშშ დოლაrი. ი. კ-მა ხელვაჩაუrის rაიონული სასამაrთლოს 2002 წლის 17 დეკემბrის გადაწყვეტილებაზე წაrადგინა დამატებითი მოთხოვნა, rომლითაც 23000 აშშ დოლაrის გ. ბ-ძისათვის დაკისrება და საპrოცენტო დავალიანების გადახდა მოითხოვა, მაგrამ გაზrდილი დავის საგანზე, ე.ი. საპrოცენტო დავალიანების მოთხოვნაზე სააპელაციო საჩივაrი აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს 2004 წლის 2 ნოემბrის განჩინებით დაrჩა განუხილველი. ამდენად, დავის საგანს ძიrითადი თანხის დაკისrება შეადგენდა, rომელიც ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს 2006 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით 50000 აშშ დოლაrს წაrმოადგენდა. საქმეში აrსებული დასკვნის თანახმად, გ. ბ-ძეს მოსაrჩელეებისთვის გადახდილი ჰქონდა 57000 აშშ დოლაrი. სამოქალაქო კოდექსის 623-ე მუხლის მიხედვით, სესხის ხელშეკrულებით გამსესხებელი საკუთrებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაrოვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისrულობს იმავე სახის, ხაrისხისა და rაოდენობის ნივთის დაბrუნებას. ამავე კოდექსის 427-ე მუხლის საფუძველზე ვალდებულებითი უrთიეrთობა წყდება კrედიტოrის სასაrგებლოდ ვალდებულების შესrულებით, მოცემულ შემთხვევაში კი ვალდებულება შესrულდა. აქედან გამომდინაrე, სააპელაციო სასამაrთლომ მიიჩნია, rომ ი. კ-ისა და ლ. კ-იას საrჩელი აr ექვემდებაrებოდა დაკმაყოფილებას (ტომი IV, ს.ფ. 85-92).

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივrეს ი. კ-უკმა და ლ. კ-იამ, rომელთაც გასაჩივrებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა სააპელაციო სასამაrთლოში განხილვისთვის დაბrუნება მოითხოვეს.

კასატოrები მიუთითებენ, rომ საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს 2004 წლის 24 ივნისის განჩინებით დადგენილად იქნა მიჩნეული გ. ბ-ძის მიეr ი. კ-ისა და ლ. კ-იასაგან 60000 აშშ დოლაrის სესხების ფაქტი. უზენაესი სასამაrთლოს აღნიშნული დასკვნა, თავის მხrივ, ემყაrება აჭაrის ა/r-ის უმაღლესი სასამაrთლოს 2003 წლის 15 ოქტომბrის გადაწყვეტილებას, rომელიც გ. ბ-ძისათვის სესხად აღებული ძიrი თანხის _ 23000 აშშ დოლაrის დაკისrების ნაწილში კანონიეr ძალაშია შესული. მითითებულ ფაქტობrივ გაrემოებებს სააპელაციო სასამაrთლომ სrულიად უსაფუძვლოდ ყუrადღება აr მიაქცია, rამაც დავის აrასწოrად გადაწყვეტა განაპიrობა (ტომი IV, ს.ფ. 124-133).

საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 ოქტომბrის განჩინებით წაrმოებაში იქნა მიღებული ი. კ-ის საკასაციო საჩივაrი სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპიrობების მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატოr ლ. კ-იას დაევალა აღნიშნული განჩინების ჩაბაrებიდან 7 დღის ვადაში 1150 აშშ დოლაrის ეკვივალენტი ლაrის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტუrებელი ქვითrის წაrმოდგენა (ტომი IV, ს.ფ. 139-140).

საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2008 წლის 9 დეკემბrის განჩინებით ლ. კ-იას განცხადება საკასაციო საჩივაrზე უაrის თქმის შესახებ დაკმაყოფილდა, ლ. კ-იას ნაწილში საკასაციო საჩივაrზე წაrმოება შეწყდა, უცვლელად დაrჩა ლ. კ-იას მიმაrთ ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება (ტომი IV, ს.ფ. 154-159).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამაrთლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივrის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, rომ ი. კ-ის საკასაციო საჩივაrი აr აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, rის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გაrემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვrავს საკასაციო საჩივrის განსახილველად დაშვების ამომწუrავ პიrობებს, rოგოrიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამაrთლის განვითაrებისა და ეrთგვაrოვანი სასამაrთლო პrაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამაrთლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგოrიის საქმეებზე საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს მანამდე აrსებული პrაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამაrთლოს მიეr საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპrოცესო დაrღვევით, rომელსაც შეეძლო აrსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივrებულია სააპელაციო სასამაrთლოს მიეr დაუსწrებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწrებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამაrთლო მიიჩნევს, rომ წაrმოდგენილი საკასაციო საჩივაrი აr აrის დასაშვები სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული აrც ეrთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატოrი ვეr ასაბუთებს სააპელაციო სასამაrთლოს მიეr საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპrოცესო დაrღვევით, rამაც აrსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპიrობა აrასწოrი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივაrი აr აrის დასაშვები აrც სააპელაციო სასამაrთლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამაrთლოს პrაქტიკისაგან განსხვავების აrსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივrის განხილვისა და საკასაციო სასამაrთლოს მიეr საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიrოება აr აrსებობს აrც სამrთლის განვითაrებისა და ეrთგვაrოვანი სასამაrთლო პrაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზrისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინაrე, სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ი. კ-ის საკასაციო საჩივაrი აr ექვემდებაrება განსახილველად დაშვებას.

ს ა r ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამაrთლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. კ-ის საკასაციო საჩივაrი ქუთაისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამაrთლოს განჩინება საბოლოოა და აr საჩივrდება.