ას-931-1137-07 12 იანვარი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ სს ,,ა.-ი” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. ხ-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი _ სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ხ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს ,,ა.-ის” მიმართ საზოგადოების დირექტორის 2003 წლის 10 იანვრის ¹3 და 17 იანვრის ¹4 ბრძანებების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1994 წლის 5 იანვრიდან მ. ხ-შვილი უვადო შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მუშაობდა მოპასუხე საზოგადოებაში სხვადასხვა თანამდებობაზე, 1994 წლის 20 სექტემბრიდან კი _ ექიმ-ანესთეზიოლოგად. 2003 წლის 17 იანვრის ¹4 ბრძანებით იგი უკანონოდ გათავისუფლდა სამსახურიდან. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელეს არ ჩაბარებია და სამუშაოდან დათხოვნის თაობაზე შეიტყო 2004 წლის 7 ივლისს, როდესაც სხვა თანამშრომლებმა გადასცეს სასამართლოს გადაწყვეტილება და საქმის მასალები, შესაბამისად, შრომის კანონთა კოდექსის 204-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, მან ერთთვიან ვადაში მიმართა სასამართლოს. ზემოაღნიშნულ ბრძანებას საფუძვლად დაედო თანამშრომლების მიმართ გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომები, რათა არასაპატიო მიზეზით სამუშაოს გაცდენის გამო შექმნილიყო სამუშაოდან დათხოვნის წინაპირობა. ამდენად, მ.ხ-შვილი სამსახურიდან დაითხოვეს შრომის კანონოთა კოდექსის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: უსაფუძვლოა მოსარჩელის არგუმენტი, რომ მისთვის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ცნობილი არ იყო. 2002 წლის აგვისტოდან მ. ხ-შვილი სისტემატურად არ ცხადდებოდა სამუშაოზე, რის გამოც მას ჯერ საყვედური გამოეცხადა, ხოლო შემდეგ გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. ხ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით მ. ხ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ახალი გადაწყვეტილებით მ.ხ-შვილის სარჩელი ამ ნაწილში დაკმაყოფილდა, მ. ხ-შვილი აღდგენილ იქნა სს ,,ა.-ში” ექიმ-ანესთეზიოლოგის თანამდებობაზე და აუნაზღაურდა იძულებითი განაცდური 2003 წლის 1 ივლისიდან სამუშაოზე აღდგენამდე შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: 1994 წლის 5 იანვრიდან მ. ხ-შვილი უვადო შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მუშაობდა მოპასუხე საზოგადოებაში კატასტროფისა და გადაუდებელი მედიცინის სამსახურში, ხოლო 1994 წლის 20 სექტემბრიდან კი _ ექიმ-ანესთეზიოლოგად. 2002 წლის 17 ივნისის ¹11 ბრძანებით მას მიეცა კუთვნილი შვებულება 2002 წლის 15 იანვრიდან 2002 წლის 13 ივლისამდე, ხოლო 2002 წლის 26 ივნისის ¹21 ბრძანებით _ უხელფასო შვებულება 2002 წლის 22 ივლისიდან 22 აგვისტომდე. სს „ა.-ის“ დირექტორის 2002 წლის 30 ოქტომბრის ¹42 ბრძანებით, დაკმაყოფილდა სამედიცინო პერსონალის მოთხოვნა და მათ შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 2002 წლის 31 დეკემბრამდე გაუგრძელდათ. 2002 წლის 31 დეკემბრის ¹56 ბრძანებით დადგინდა, რომ წინასწარი მოლაპარაკების საფუძველზე მუშაკებთან, მათ შორის, მ. ხ-შვილთანაც გაფორმებულიყო შრომითი ხელშეკრულებები 6 თვის ვადით. აღნიშნული ბრძანებების თაობაზე მ. ხ-შვილისათვის ცნობილი არ ყოფილა. ადმინისტრაციის 2003 წლის 10 იანვრის ¹3 ბრძანებით, მ. ხ-შვილს გამოეცხადა საყვედური შრომის დისციპლინის დარღვევისათვის, ხოლო 2003 წლის 17 იანვრის ¹4 ბრძანებით, სამუშაოს არასაპატიო მიზეზით გაცდენის გამო, იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 14 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით სს „ა.-ის“ 2005 წლის 10 იანვრის ¹3 და 2003 წლის იანვრის ¹4 ბრძანებები მ. ხ-შვილის მიმართ გაუქმდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციის 2002 წლის 30 ოქტომბრის ¹42 ბრძანება არ წარმოადგენს მხარეთა შორის შრომითი ხელშეკრულების გაგრძელების ცალსახა მტკიცებულებას, ვინაიდან აღნიშნული ბრძანების შესაბამისად ბრძანებაზე თანხმობა თანამშრომლებს უნდა დაედასტურებინათ ხელმოწერებისა და თარიღის დასმით, საქმის მასალებით კი არ დგინდება, რომ მ. ხ-შვილი დაეთანხმა შრომის ხელშეკრულების ვადის გაგრძელებას. პალატის მითითებით, მხარეთა შორის ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება არ გაფორმებულა არც 2002 წლის 31 დეკემბრის ¹56 ბრძანების საფუძველზე. ამდენად, საქმის მასალებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა განუსაზღვრელი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მ. ხ-შვილი მუშაობდა ექიმ-ანესთეზიოლოგად. სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2002 წლის 20 აგვისტოს შემდგომ მ. ხ-შვილის სამსახურში გამოუცხადებლობა არ მიუთითებს მხარეთა შეთანხმებაზე ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ. სააპელაციო პალატამ ასევე დაადგინა, რომ ადმინისტრაციას, განუსაზღვრელი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შრომის დისციპლინის დარღვევისათვის არ გამოუყენებია კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური ზემოქმედების ღონისძიებები მ. ხ-შვილის მიმართ. ადმინისტრაციამ მოსარჩელეს ხელშეკრულება შეუწყვიტა, თუმცა, როგორც აღინიშნა, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მ. ხ-შვილთან განუსაზღვრელი ვადით გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით შეწყდა. პალატის მოსაზრებით, მ. ხ-შვილის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერი საფუძვლის არსებობა საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის, ამდენად, მოსარჩელის განთავისუფლება უკანონოა და შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლის მიხედვით, მისი სამუშაოზე აღდგენის საფუძველია. ამავე კოდექსის 207-ე მუხლის შესაბამისად კი, მ.ხ-შვილს უნდა აუნაზღაურდეს იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სს ,,ა.-მ” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად არ მიიღო მტკიცებულებად საკასაციო საჩივარზე დართული ხელშეკრულება, რომლითაც დასტურდება, რომ მ.ხ-შვილი გადაყვანილ იქნა ვადიან შრომით ურთიერთობაზე და, შესაბამისად, იგი სამუშაოდან გათავისუფლდა შრომითი კონტრაქტის ვადის გასვლის შემდეგ. საზოგადოების არქივში წლების წინ მომხდარი ხანძრის გამო გარკვეული დოკუმენტაცია განადგურდა და ზემოხსენებული მტკიცებულების მოპოვება მხოლოდ 2007 წელს გახდა შესაძლებელი, რაც სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა. სასამართლომ ასევე არასწორად არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ საზოგადოებაში ჩატარებულ რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით გამართული კონკურსი მ. ხ-შვილმა წარუმატებლად გაიარა, რის საფუძველზეც კასატორი უფლებამოსილი იყო, შეეწყვიტა მასთან შრომითი ურთიერთობა ან გადაეყვანა ვადიან შრომით კონტრაქტზე. ამასთან, მ. ხ-შვილის მიერ ზემოთ მითითებულ კონკურსში მონაწილეობის მიღების ფაქტი ადასტურებს, რომ იგი დასთანხმდა შრომითი ურთიერთობის გადასინჯვასა და ვადიან შრომით ურთიერთობაზე გადასვლას. დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს არგუმენტი, რომ კასატორის 2002 წლის 31 დეკემბრის ¹56 ბრძანება მ.ხ-შვილს პირადად უნდა ჩაბარებოდა, ვინაიდან მისი მეორე პუნქტის თანახმად, აღნიშნული ბრძანების გაცნობა მუშაკის ხელმოწერით უნდა დადასტურებულიყო. 2002 წლის 30 ოქტომბრის ¹42 და 2002 წლის 31 დეკემბრის ¹56 ბრძანებები გამოიკრა ბრძანებებისათვის განკუთვნილ დაფაზე. მითითებულ დროს მ.ხ-შვილი არასაპატიო მიზეზით არ ცხადდებოდა სამსახურში, თუმცა მოსარჩელეს, ზემოხსენებული ბრძანებების გაცნობის შემდეგ, ისინი კანონით დადგენილ ვადაში არ გაუსაჩივრებია, რის გამოც ბრძანებები ძალაშია და მხარეთა შორის ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება 2003 წლიდან დადებულად უნდა ჩაეთვალოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით სს ,,ა.-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სს ,,ა.-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ემყარება შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს ,,ა.-ს” უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2008 წლის 13 ნოემბერს გადახდილი 500,52 ლარის 70% _ 350,364 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს ,,ა.-ის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

სს ,,ა.-ს” დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 350,364 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.