ას-937-1142-08 28 აპრილი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორები: 1. სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებელი» (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ დ.ბ-შვილი

2. შ. გ-ია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. გ-იამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სსიპ «საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის» მიმართ 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹636-კ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელე მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიაში საინფორმაციო პროგრამების გაერთიანება ,,მოამბის» მთავარი რეჟისორის თანამდებობაზე. სსიპ «საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის» თავმჯდომარის 2004 წლის 23 მარტის ¹89-კ ბრძანებით საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიის თანამშრომლები გაფრთხილებულ იქნენ, რომ მათთვის შეთავაზებული ერთთვიანი ხელშეკრულების დადებაზე უარის შემთხვევაში, შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ვ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, გათავისუფლდებოდნენ სამსახურიდან. მოსარჩელე აღნიშნულ შეთავაზებას არ დასთანხმდა იმ მოტივით, რომ უვადო შრომითი პირობებიდან ვადიან კონტრაქტზე გადასვლა მუშაკის თანხმობის გარეშე დაუშვებელი იყო. აღნიშნულის გამო თავმჯდომარის 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹636-კ ბრძანებით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ვ» ქვეპუნქტის საფუძველზე შ. გ-ია გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. ბრძანების საფუძვლად არასწორად მიეთითა «საქართველოში მაუწყებლობის რეგულირების მიზნით გასატარებელ ღონისძიებათა შესახებ» საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 22 მარტის ¹236 განკარგულებაზე, ვინაიდან ხსენებული განკარგულება ითვალისწინებდა მხოლოდ შესაბამისი კომისიის შექმნას, რომელიც მოამზადებდა სსიპ «საქტელერადიომაუწყებლობაში» განსახორციელებელ რეფორმას და მასში არ იყო მითითებული მუშაკთა გათავისუფლებაზე. მოსარჩელე სამსახურიდან გაათავისუფლეს 2004 წლის 7 აგვისტომდე, როდესაც საავადმყოფო ფურცელზე იმყოფებოდა. ამასთან, მან 2004 წლის 6 აგვისტოს განცხადებით მიმართა კადრების სამმართველოს კუთვნილი შვებულების მოთხოვნით, რაზეც კადრების სამმართველოს უფროსის 2004 წლის 12 აგვისტოს წერილით უკანონოდ უარი ეთქვა შრომის კანონთა კოდექსის 66-ე მუხლზე მითითებით. 2004 წლის 7 ივლისიდან 6 აგვისტოს ჩათვლით შ.გ-ია იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე და რამდენჯერმე მიმართა ადმინისტრაციას კუთვნილი შვებულების მოთხოვნით. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა ხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული საწარმოო აუცილებლობა. ადმინისტრაციამ არასწორად განმარტა შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეოთხე ნაწილი, ვინაიდან ხსენებულ მუხლში საუბარი იყო სხვა სამუშაოზე გადაყვანასა და შრომითი პირობების შეცვლაზე, მოცემულ შემთხვევაში კი დასახელებული გარემოებანი არ არსებობდა. შ.გ-იამ სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლების თაობაზე მიმართა საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ტურიზმის მუშაკთა დამოუკიდებელ პროფესიულ კავშირს. ხსენებული პროფესიული კავშირის თავმჯდომარემ, თავის მხრივ, წერილით მიმართა სსიპ «საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის» ადმინისტრაციას და კანონდარღვევით მიღებული სადავო ბრძანების ბათილად ცნობა და მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენა მოითხოვა, თუმცა უშედეგოდ.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: სსიპ «საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის» თავმჯდომარის 2004 წლის 23 მარტის ბრძანებით სსიპ «საქტელერადიომაუწყებლობაში» დაიწყო რეორგანიზაცია. შ.გ-ია აღნიშნულ ბრძანებას გაეცნო 2004 წლის 23 მარტს და ინფორმირებული იყო შრომის არსებითი პირობების მოსალოდნელ ცვლილებებთან დაკავშირებით. შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, მხარეთა შრომითი ურთიერთობა შეწყდა, რადგან მოსარჩელე არ დაეთანხმა მოპასუხის მიერ შეთავაზებულ ვადიან შრომით ხელშეკრულებას, შრომის არსებით პირობას. ამასთან, თანამდებობა, რომელზე აღდგენასაც მოსარჩელე ითხოვს, სსიპ «საზოგადოებრივ მაუწყებელში» ამჟამად არსებული სტრუქტურისა და საშტატო განრიგის მიხედვით, აღარ არსებობს, რაც, შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლის თანახმად, სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. გ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ «საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის» თავმჯდომარის 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹636-კ ბრძანება, შ. გ-იას აუნაზღაურდა სამსახურში იძულებითი არყოფნის პერიოდში მიუღებელი საშუალო ხელფასი _ 1359,53 ლარი სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან სამსახურში აღდგენის დღემდე და იგი აღდგენილ იქნა სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» საინფორმაციო პროგრამა «მოამბის» მთავარი რეჟისორის თანამდებობაზე, რაც სსიპ «საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, რაზეც აპელანტმა შეიტანა საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2007 წლის 10 ივლისის განჩინებით სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდა და საქმე განსახილველად გადაეცა განსჯად სასამართლოს _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით სსიპ ,,საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი სსიპ ,,საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის” თავმჯდომარის 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹363 ბრძანების ბათილად ცნობისა და იძულებითი განაცდურის _ 6640 ლარის დაკისრების ნაწილში დაკმაყოფილდა, ხოლო სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში შ. გ-იას უარი ეთქვა შემდეგ გარემოებათა გამო: შ. გ-ია მუშაობდა სსიპ „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის“ საინფორმაციო პროგრამების გაერთიანება „მოამბის“ მთავარი რეჟისორის თანამდებობაზე, სადაც 1996 წლის 15 თებერვლიდან დაინიშნა განუსაზღვრელი ვადით. საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 22 მარტის ¹236 განკარგულებით „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღებამდე შეიქმნა სსიპ საქტელერადიომაუწყებლობის საზოგადოებრივი მონიტორინგის დროებითი კომისია, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა შესაბამისი რეკომენდაციები და წინადადებები საქტელერადიომაუწყებლობის მართვის სრულყოფის, საკადრო ოპტიმიზაციის და ინსტიტუციურ-ფუნქციონალური რეფორმების თაობაზე. „სსიპ საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობაში რეორგანიზაციის განხორციელების შესახებ“ სსიპ „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის“ თავმჯდომარის 2004 წლის 23 მარტის ¹89-კ ბრძანებით დადგინდა სსიპ „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობაში“ რეორგანიზაციის (სტრუქტურული ცვლილებები და სხვა) განხორციელება. კადრების სამმართველოსა და სტრუქტურული ქვედანაყოფების ხელმძღვანელებს დაევალათ, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის შესაბამისად, მუშაკთა ინფორმირება შრომის არსებითი პირობების შეცვლის შესახებ. 2004 წლის 28 ივნისს შ. გ-ია გაეცნო სსიპ «საქტელერადიომაუწყებლობის» კადრების სამმართველოს უფროსის წერილს, სადაც განმარტებული იყო, რომ ¹89-კ ბრძანებაში აღნიშნული შრომის არსებითი პირობები განისაზღვრებოდა თანდართული შრომის ხელშეკრულებით. იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ იქნებოდა თანახმა შრომის ახალ პირობებში მუშაობის გაგრძელებაზე, ადმინისტრაცია შეწყვეტდა მასთან შრომის ხელშეკრულებას შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. წერილზე დართული შრომის კონტრაქტით გათვალისწინებულ იქნა ხელშეკრულების მოქმედების ვადა _ ერთი თვე, იმავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა დასაქმებულის ხელფასი 45 ლარის ოდენობით. 2004 წლის 7 ივლისიდან 6 აგვისტომდე შ. გ-ია იმყოფებოდა დროებით შრომისუუნარობის ფურცელზე. 2004 წლის 6 აგვისტოს მან მოითხოვა ყოველწლიური კუთვნილი შვებულება. 2004 წლის 10 აგვისტოს შ. გ-იას კვლავ წარედგინა წერილი თანდართული ხელშეკრულების პირობებით მუშაობის გაგრძელების შესახებ, რომლის გაცნობასა და ხელმოწერაზეც მან უარი განაცხადა, აღნიშნულის თაობაზე კადრების სამმართველოს თანამშრომლების მიერ შედგა ოქმი. სსიპ „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის“ თავმჯდომარის 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹636-კ ბრძანებით შ. გ-ია გათავისუფლდა სამსახურიდან საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ხოლო 2004 წლის 12 აგვისტოს ბრძანებითა და კადრების სამმართველოს უფროსის წერილით მას უარი ეთქვა ყოველწლიურ შვებულებაზე. გათავისუფლებამდე შ. გ-იას ხელფასი შეადგენდა 40 ლარს, შემოსავლის საერთო თანხა საშუალოდ განისაზღვრებოდა 13359 ლარით, რომელიც მოიცავდა ხელფასსა და ჰონორარს. პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში შრომის პირობები არ შეცვლილა, რის გამოც შ. გ-იას სამუშაოდან გათავისუფლების სამართლებრივი საფუძველი არ შეიძლებოდა ყოფილიყო შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტი. სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის პერიოდში მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძველზე მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი შრომის კონტრაქტით, რომელსაც არ დაეთანხმა შ. გ-ია, გათვალისწინებულია შრომის ხელშეკრულების პირობები, მათ შორის, დასაქმებულის ხელფასი 45 ლარი და მისი მოქმედების ვადა – ერთი თვე. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ შრომის ანაზღაურების ხუთი ლარით შეცვლა წარმოადგენს შრომის არსებითი პირობების შეცვლას და მიიჩნია, რომ მოსარჩელესთან მიმართებაში, შრომის ხელშეკრულების პირობის შეცვლა მხოლოდ ვადის ცვლილებაში, კერძოდ, განუსაზღვრელი ვადით დადებული შრომის ხელშეკრულებიდან ერთთვიან შრომის ხელშეკრულებაზე გადაყვანის შეთავაზებაში გამოიხატა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შრომის პირობები და შრომის ხელშეკრულების პირობები ერთმანეთისაგან განსხვავებული ცნებებია. შრომის პირობა არის შრომის ხელშეკრულების არსებითი პირობა, ხელშეკრულების ვადა კი არ წარმოადგენს შრომის პირობას. იგი, ისევე, როგორც შრომის პირობა, შრომის ხელშეკრულების არსებითი პირობაა. აღნიშნულის საფუძველზე, ხელშეკრულების ვადის შეცვლა არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს შრომის პირობების შეცვლად. ამდენად, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ უვადო ხელშეკრულებიდან ვადიან ხელშეკრულებაზე გადასვლაზე მუშაკის უარი არ უნდა იქნეს მიჩნეული ახალი პირობებით მუშაობის გაგრძელებაზე დასაქმებული პირის უარად, შესაბამისად, შ. გ-იას უარიც ერთთვიან შრომის ხელშეკრულების დადებაზე არ შეიძლებოდა გამხდარიყო შრომის კოდექსის 26-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის შესაბამისად მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება, რომ სადავო ბრძანება შეიცავდა ინფორმაციას შრომის არსებითი პირობების შეცვლის შესახებ, რის გამოც ბრძანების მოსარჩელისათვის გაცნობა შრომის არსებითი პირობების შეცვლის შესახებ მის ინფორმირებად უნდა ჩათვლილიყო. ამავე ბრძანებით შესაბამის თანამდებობის პირებს დაევალათ მუშაკთა ინფორმირება თითოეულ მათგანთან შრომის კონკრეტული პირობების შეცვლის თაობაზე, რაც შ. გ-იასთან მიმართებით შესრულდა 2004 წლის 28 ივნისსა და 10 აგვისტოს, როდესაც მას წარედგინა კადრების სამმართველოს უფროსის წერილი თანდართულ ხელშეკრულებასთან ერთად, ხოლო თანამდებობიდან იგი გათავისუფლდა 2004 წლის 11 აგვისტოს. ამდენად, ადმინისტრაციამ დაარღვია შრომის კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შ. გ-იას სამუშაოდან გათავისუფლება უკანონოა, რის გამოც სადავო ბრძანება უნდა გაუქმდეს. სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილით და ჩათვალა, რომ სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს. საქმეში წარმოდგენილია საინფორმაციო პროგრამა „მოამბის“ საშტატო განრიგი, რომლის მიხედვითაც მთავარი რეჟისორის საშტატო ერთეული აღარ არსებობს. ამასთან, დღეს მოქმედი საშტატო განრიგის შესაბამისად, მოქმედი პროდიუსერების ჯგუფის თანამშრომელთა ფუნქციები მნიშვნელოვნად განსხვავდება საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სამსახურის ხელმძღვანელის 1993 წლის 19 ივლისის ¹181 ბრძანებით დამტკიცებული მთავარი რეჟისორის საკვალიფიკაციო მახასიათებლებისაგან, რაც წარმოდგენილი იქნა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ. ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ ის სამუშაო ადგილი, რომელიც მოსარჩელეს დაკავებული ჰქონდა გათავისუფლებამდე, აღარ არსებობს და სამუშაოზე აღდგენა შეუძლებელია. პალატამ დაადგინა, რომ საინფორმაციო პროგრამა „მოამბის“ მთავარი რეჟისორის თანამდებობა 2006 წლის 1 აპრილიდან გაუქმდა. შესაბამისად, მოსარჩელეს იძულებითი განაცდური უნდა აუნაზღაურდეს გათავისუფლებიდან საშტატო ერთეულის გაუქმებამდე _ 2004 წლის 11 აგვისტოდან 2006 წლის 1 აპრილამდე. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების დროისათვის შ. გ-იას ხელფასი შეადგენდა თვეში 40 ლარს. იძულებითი განაცდურის სახით მოსარჩელეს უნდა აუნაზღაურდეს მხოლოდ ხელფასი და არა ჰონორარი, რადგან ჰონორარი გაიცემოდა შესრულებული სამუშაოს მიხედვით. სსიპ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ 2008 წლის 22 მაისის წერილით ირკვევა, რომ 2006 წლის 3 იანვრიდან საშტატო ერთეულის გაუქმებამდე „მოამბის“ მთავარი რეჟისორის თანამდებობრივი სარგო შეადგენდა 2000 ლარს. ამდენად, მოსარჩელეს უნდა აუნაზღაურდეს სულ 6640 ლარი, მათ შორის, 2004 წლის აგვისტოდან 2006 წლის დეკემბრის ჩათვლით 16 თვის განმავლობაში 40 ლარი, რაც 640 ლარს შეადგენს, ხოლო 2006 წლის იანვრიდან 2006 წლის აპრილამდე თვეში 2000 ლარი, ანუ 3 თვის განმავლობაში 6000 ლარი.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ბრძანების ბათილად ცნობისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სსიპ ,,საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა ამ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილი და არ გაითვალისწინა, რომ დასახელებულ ნორმაში მოცემული ჩამონათვალი არ არის ამომწურავი და შრომით არსებით პირობად მოიაზრება შრომის ხელშეკრულების ვადაც. პალატამ გადაწყვეტილებით თავად მიუთითა, რომ შრომის ხელშეკრულება დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის მიღწეული შეთანხმებაა, რომელიც მოიცავს ხელშეკრულების არსებით პირობებს, მათ შორის, შრომის პირობებს, როგორიცაა სამუშაო დროის ხანგრძლივობა, შესვენების დრო და სხვა, ასევე შრომის კანონთა კოდექსის მე-18 მუხლით განსაზღვრული შრომის ხელშეკრულების ვადა. ამდენად, სასამართლოს მსჯელობა მითითებულ ნაწილში წინააღმდეგობრივია. სასამართლო ერთმანეთისგან განასხვავებს შრომის ხელშეკრულების პირობებს და შრომის პირობებს, თუმცა მისი მოსაზრება ამ შემთხვევაშიც წინააღმდეგობრივია, ვინაიდან შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილი მოიცავს შრომის არსებითი პირობების და არა შრომის პირობების ჩამონათვალს. სასამართლომ სათანადოდ ვერ განმარტა, თუ რა განსხვავებაა შრომის პირობებსა და შრომის ხელშეკრულების პირობებს შორის და, შესაბამისად, რატომ არ წარმოადგენს შრომის ხელშეკრულების ვადა შრომის არსებით პირობას. ამდენად, მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილება იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული არ არის. სასამართლომ დაადგინა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 22 მარტის ¹236 განკარგულებისა და ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის 1996 წლის 11 სექტემბრის რეკომენდაციების შესასრულებლად, სსიპ „საქტელერადიომაუწყებლობის“ მართვის სრულყოფისა და საკადრო ოპტიმიზაციის, ინსტიტუციური და ფუნქციონალური რეფორმების განხორციელების მიზნით, 2004 წლის 23 მარტს სსიპ „საქტელერადიომაუწყებლობის“ თავმჯდომარემ გამოსცა ¹89-კ ბრძანება, რომლითაც დაიწყო რეორგანიზაციის პროცესი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ „საქტელერადიომაუწყებლობის“ თავმჯდომარის 2004 წლის მარტის ბრძანებას მოსარჩელე გაეცნო 16 აპრილს. ამდენად, საფუძველს მოკლებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ შ.გ-იას შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული შრომის არსებითი პირობების შეცვლის შესახებ ეცნობა ამ მუხლით დადგენილი ორთვიანი ვადის დარღვევით. ამასთან, იმ შემთხვევაშიც, თუ 2004 წლის 23 მარტის ბრძანების გაცნობისას მოსარჩელე არ იყო ინფორმირებული, კონკრეტულად რა პირობებში მოუწევდა მუშაობის გაგრძელება, აღნიშნული ვერ გამოიწვევდა განსხვავებული სამართლებრივი შედეგის დადგომას, ვინაიდან შ.გ-ია მაინც არ დასთანხმდებოდა ადმინისტრაციის მიერ შეთავაზებულ პირობებს, რაც დასტურდება როგორც შ.გ-იას ახსნა-განმარტებებით, ასევე, საქმის მასალებითაც, კერძოდ, მოსარჩელეს 2004 წლის ივნისსა და 10 აგვისტოს, ორჯერ წარუდგინეს წერილი შრომის ახალ პირობებში მუშაობის გაგრძელების თაობაზე და შრომის ხელშეკრულება (კონტრაქტი) ხელმოსაწერად. 2004 წლის 10 აგვისტოს კონტრაქტის ხელმოწერაზე კი მან უარი განაცხადა. ამასთან, ამ პერიოდის განმავლობაში მას ადმინისტრაციისათვის არ მიუმართავს და ითხოვდა განმარტებას მხოლოდ შვებულების თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში მუშაკი სამუშაოდან გათავისუფლებულია არა შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილის, არამედ ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძველზე. შ.გ-იამ არ მოაწერა ხელი წარმოდგენილ კონტრაქტს და უარი განაცხადა შრომის ახალ პირობებში მუშაობის გაგრძელებაზე, რაც, შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მეოთხე ნაწილისა და 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ პუნქტის შესაბამისად, მისი გათავისუფლების საფუძველს წარმოადგენდა. სასამართლომ არ გამოიყენა შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც ცალსახად და ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებს იმაზე, რომ იძულებით განაცდურის ანაზღაურება შესაძლებელია მხოლოდ წინანდელ სამუშაოზე მუშაკის აღდგენის შემთხვევაში. გადაწყვეტილებაში კი აღნიშნულია, რომ მოსარჩელეს განაცდური უნდა აუნაზღაურდეს 2004 წლის 11 აგვისტოდან 2006 წლის 1 აპრილამდე. ასეთი ფორმულირება არამარტო ეწინააღმდეგება კანონის ზემოხსენებულ დანაწესს, არამედ საერთოდ გაუგებარია, თუ რა სამართლებრივი საფუძვლით იხელმძღვანელა ამ შემთხვევაში სასამართლომ. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია ანალოგიური კატეგორიის დავაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკა, კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2006 წლის 7 ნოემბრის განჩინებაში აღნიშნულია, რომ შრომის კანონთა კოდექსი „იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას პირდაპირ უკავშირებს მუშაკის სამუშაოზე აღდგენას, როგორც სამართლიან კომპენსაციას, შრომითი საქმიანობიდან იძულებითი მოწყვეტის იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოსარჩელის მოთხოვნის – სამუშაოზე აღდგენის დაუკმაყოფილებლობა გამორიცხავს თანამდევი იურიდიული შედეგის – იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკმაყოფილებას“.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაასაჩივრა შ. გ-იამ, მოითხოვა ამ ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შ.გ-იას სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის სახით ყოველთვიური საშუალო ხელფასის _ 1359,53 ლარის ანაზღაურება სამსახურში აღდგენამდე შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ შ.გ-იას მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში არ დააკმაყოფილა იმ საფუძვლით, რომ „მოამბის“ რეჟისორის თანამდებობა აღარ არსებობს და ამჟამად მოქმედი პროდიუსერთა ჯგუფის თანამშრომელთა ფუნქციები მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადრე მოქმედი რეჟისორის საკვალიფიკაციო მახასიათებლებისაგან. სასამართლოს არ გამოურკვევია, შესძლებდა თუ არა შ.გ-ია ზემოხსენებული საკვალიფიკაციო მახასიათებლების ათვისებას, მით უფრო, რომ რეჟისორის საქმიანობა ყოველთვის საჭიროა, მიუხედავად აღნიშნული თანამდებობის სახელწოდების შეცვლისა და ტექნიკური საშუალებების განახლებისა. სასამართლომ არ შეაფასა მოწინააღმდეგე მხარის განმარტება, რომ ამჟამად მოქმედებს პროდიუსერი, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ რეჟისორის ფუნქციას ასრულებს პროდიუსერი. ამასთან, შ.გ-იას სამსახურებრივ მოწმობაში მისი თანამდებობა ინგლისურ ენაზე მითითებული იყო „შეფ-პროდიუსერის“ სახით. პალატამ არასწორად არ გაიზიარა ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ნოემბრის განჩინების დასაბუთება, რომ საინფორმაციო პროგრამა „მოამბე“ ამჟამადაც ფუნქციონირებს და არსებობს მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ადეკვატური თანამდებობაც. გადაწყვეტილება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის მოთხოვნათა დაუცველად და 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული კანონდარღვევით. სასამართლომ საერთოდ არ განიხილა შ. გ-იას შუამდგომლობა საქმიდან მტკიცებულების _ მოსარჩელის თანამდებობის საშტატო ერთეულის გაუქმების შესახებ 2006 წლის 30 მარტის ¹143-კ ბრძანების ამორიცხვის თაობაზე, რაც წარდგენილ იქნა სასამართლოსათვის 2008 წლის 23 მაისის დაწყებისთანავე, რაც მნიშვნელოვან საპროცესო დარღვევას წარმოადგენს. დასახელებული ბრძანების გამოკვლევის აუცილებლობა იმაში მდგომარეობს, რომ იგი საქმეში წარმოდგენილი არ ყოფილა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2006 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით მოპასუხის მიერ ზემოხსენებული ბრძანების დროულად წარმოუდგენლობა არასაპატიოდ მიიჩნია. აღნიშნული ბადებს ეჭვს, რომ სადავო ბრძანებას 52-ე პუნქტი რეჟისორის თანამდებობის გაუქმების შესახებ ბრძანების ბოლო გვერდზე დაემატა 2006 წლის 22 ივნისის სასამართლო სხდომის შემდეგ. აღნიშნულ ეჭვს განამტკიცებს საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის 31 მარტის საშტატო განრიგი, სადაც რეჟისორის შტატი დამტკიცებულია. სასამართლომ არ გამოიკვლია, თუ რატომ გაუქმდა რეჟისორის შტატი მის დამტკიცებამდე ერთი დღით ადრე. დაუსაბუთებელია გადაწყვეტილება იძულებითი განცდურის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში და გაუგებარია, რა გაანგარიშებას დაეყრდნო სასამართლო. პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ იძულებითი განაცდურის გამოანგარიშებისას მხედველობაში არ უნდა იქნეს მიღებული ჰონორარი, ვინაიდან იგი მხოლოდ შესრულების სამუშაოს მიხედვით გაიცემა. შ.გ-იას მოპასუხესთან კერძო ურთიერთობა არ ჰქონია და არც კონტრაქტით რაიმე ერთჯერად საქმიანობას არ ასრულებდა. შემოქმედებით მუშაკთა ყოველთვიური ანაზღაურება ხდებოდა საშუალო ხელფასით, რომელშიც შედიოდა ხელფასიც და ჰონორარიც, რაც გაიცემოდა სახელფასო ფონდიდან, ერთნაირად იბეგრებოდა სოციალური და საშემოსავლო გადასახადებით. ამასთან, ერთი თვის გასასვლელი და შვებულების თანხებიც გაიცემოდა საშუალო ხელფასიდან. სასამართლომ არ გაიზიარა მაუწყებლობის ხელმძღვანელობის მიერ გაცემული ოფიციალური ცნობა საშუალო ხელფასის შესახებ, ისევე, როგორც საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს განმარტება. სამინისტრო უშუალოდ მონაწილეობდა «საქტელერადიომაუწყებლობაში» საჰონორარო სისტემის შემუშავებაში. შემოქმედ მუშაკთა ჰონორარი არ არის ერთჯერადი გასაცემელი და იგი შედის შემოქმედებით მუშაკთა შვებულებისა და საავადმყოფო ფურცლის ანაზღაურებისათვის საშუალო ხელფასის გაანგარიშებაში. საგადასახადო კოდექსის 38-ე, 186-ე მუხლების შესაბამისად, საშემოსავლო დაბეგვრის ობიექტია მხოლოდ ხელფასის სახით მიღებული შემოსავალი, რაც ასევე ადასტურებს კასატორის პოზიციას, რომ იძულებითი განაცდური უნდა ანაზღაურდეს საშუალო ხელფასიდან. ამასთან, თუ ჰონორარი გაიცემა შესრულებული სამუშაოსათვის და აღნიშნულის გამო არ უნდა ანაზღაურდეს, ამავე ლოგიკით მოცემულ შემთხვევაში არც თანამდებობრივი სარგო არ უნდა ანაზღაურდეს იმ მიზეზით, რომ სამუშაო არ სრულდება. უდავოა ის გარემოება, რომ შ.გ-იამ ერთი თვის გასასვლელი თანხა მიიღო საშუალო ხელფასის ოდენობის გათვალისწინებით, შრომის კანონთა კოდექსის 42³ მუხლის «ა» პუნქტის შესაბამისად. ამავე მუხლის «ბ» პუნქტში, 208-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და 207-ე მუხლის მეორე ნაწილშიც საშუალო ხელფასია მინიშნებული და 207-ე მუხლის მეორე ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, ამავე მუხლის პირველ ნაწილშიც საშუალო ხელფასი იგულისხმება. ამდენად, საშუალო ხელფასის ცნება კანონით დადგენილია და სასამართლომ არასწორად გაიზიარა მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრება აღნიშნულთან დაკავშირებით. დაუსაბუთებელია ასევე იძულებითი განაცდურის თანხის მათემატიკური დათვლაც. იძულებითი განაცდურის თანხა მოწინააღმდეგე მხარეს უნდა დაკისრებოდა კასატორის სამუშაოდან გათავისუფლების მომენტიდან მის სამსახურში აღდგენამდე, რა დროსაც მხედველობაშია მისაღები 2005 წლის იანვრიდან საჰონორარო სისტემის შეცვლა და ხელფასის ზრდა. რაც შეეხება ანაზღაურებას 2004 წლის 11 აგვისტოდან 2006 წლის 1 აპრილამდე, კერძოდ, «მოამბის» რეჟისორის შტატის გაუქმებამდე. როგორც ზემოთ აღინიშნა, 2006 წლის 30 მარტის ¹343-კ ბრძანება არ შეიძლება ჩაითვალოს ამავე წლის 31 მარტიდან დამტკიცებული «მოამბის» მთავარი რეჟისორის შტატის გამაუქმებელ დოკუმენტად.

სააპელაციო პალატამ მოცემულ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: შ. გ-ია მუშაობდა საინფორმაციო პროგრამების გაერთიანება „მოამბის“ მთავარი რეჟისორის თანამდებობაზე, სადაც 1996 წლის 15 თებერვლიდან დაინიშნა განუსაზღვრელი ვადით. საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 22 მარტის ¹236 განკარგულებით „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონის მიღებამდე შეიქმნა საქტელერადიომაუწყებლობის საზოგადოებრივი მონიტორინგის დროებითი კომისია, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა შესაბამისი რეკომენდაციები და წინადადებები საქტელერადიომაუწყებლობის მართვის სრულყოფის, საკადრო ოპტიმიზაციის და ინსტიტუციურ-ფუნქციონალური რეფორმების თაობაზე. „სსიპ საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობაში რეორგანიზაციის განხორციელების შესახებ“ სსიპ „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის“ თავმჯდომარის 2004 წლის 23 მარტის ¹89-კ ბრძანებით დადგინდა რეორგანიზაციის (სტრუქტურული ცვლილებები და სხვა) განხორციელება. კადრების სამმართველოსა და სტრუქტურული ქვედანაყოფების ხელმძღვანელებს დაევალათ, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის შესაბამისად, მუშაკთა ინფორმირება შრომის არსებითი პირობების შეცვლის შესახებ. 2004 წლის 28 ივნისს შ. გ-ია გაეცნო სსიპ «საქტელერადიომაუწყებლობის» კადრების სამმართველოს უფროსის წერილს, სადაც განმარტებული იყო, რომ ¹89-კ ბრძანებაში აღნიშნული შრომის არსებითი პირობები განისაზღვრებოდა თანდართული შრომის ხელშეკრულებით. იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ იქნებოდა თანახმა შრომის ახალ პირობებში მუშაობის გაგრძელებაზე, ადმინისტრაცია შეწყვეტდა მასთან შრომის ხელშეკრულებას შრომის კანონთა კოდესის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. წერილზე დართული შრომის კონტრაქტით გათვალისწინებულ იქნა ხელშეკრულების მოქმედების ვადა ერთი თვე, იმავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა დასაქმებულის ხელფასი 45 ლარის ოდენობით. 2004 წლის 7 ივლისიდან 6 აგვისტომდე შ. გ-ია იმყოფებოდა დროებით შრომისუუნარობის ფურცელზე. 2004 წლის 6 აგვისტოს მან მოითხოვა ყოველწლიური კუთვნილი შვებულება. 2004 წლის 10 აგვისტოს შ. გ-იას კვლავ წარედგინა წერილი თანდართული ხელშეკრულების პირობებით მუშაობის გაგრძელების შესახებ, რომლის გაცნობასა და ხელმოწერაზეც მან უარი განაცხადა, აღნიშნულის თაობაზე კადრების სამმართველოს თანამშრომლების მიერ შედგა ოქმი. სსიპ „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის“ თავმჯდომარის 2004 წლის 11 აგვისტოს ¹636-კ ბრძანებით შ. გ-ია გათავისუფლდა სამსახურიდან საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ხოლო 2004 წლის 12 აგვისტოს ბრძანებითა და კადრების სამმართველოს უფროსის წერილით მას უარი ეთქვა ყოველწლიურ შვებულებაზე. გათავისუფლებამდე შ. გ-იას ხელფასი შეადგენდა 40 ლარს, შემოსავლის საერთო თანხა საშუალოდ განისაზღვრებოდა 13359 ლარით, რომელიც მოიცავდა ხელფასსა და ჰონორარს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შ. გ-იას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შ. გ-იას სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში უნდა გაუქმდეს და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» საკასაციო საჩივრის საფუძველს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა შ.გ-იას სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ სადავო ბრძანებას და დაასკვნა, რომ შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ» ქვეპუნქტი არასწორად იქნა გამოყენებული. აღნიშნული ნორმით შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია საწარმოო აუცილებლობის ან სამუშაო რეჟიმის შეცვლის გამო, სხვა სამუშაოზე გადაყვანისას მუშაკის უარი. ამავე კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, წარმოებისა და შრომის ორგანიზაციაში ცვლილებებთან დაკავშირებით დასაშვებია შრომის არსებითი პირობების შეცვლა იმავე სპეციალობით, კვალიფიკაციით ან იმავე თანამდებობაზე მუშაობის გაგრძელებისას შრომის არსებითი პირობების _ შრომის ანაზღაურების სისტემებისა და ოდენობის, შეღავათების, მუშაობის რეჟიმის შეცვლის, არასრული სამუშაო დროის დაწესების ან გაუქმების, პროფესიების შეთავსების, თანრიგისა და თანამდებობათა შეცვლისა და სხვ. შესახებ მუშაკებს უნდა აცნობონ არა უგვიანეს ორი თვისა. ამავე მუხლის მეოთხე ნაწილის მიხედვით, თუ ადრინდელი შრომის არსებითი პირობები არ შეიძლება შენარჩუნებულ იქნეს, ხოლო მუშაკი თანახმა არ არის გააგრძელოს მუშაობა ახალ პირობებში, შრომის ხელშეკრულება (კონტრაქტი) შეწყდება ამ კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ» ქვეპუნქტის თანახმად.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორი მიიჩნევს, რომ სადავო ბრძანება დაეყრდნო არსებითი პირობების შეცვლით შეთავაზებულ შრომის ხელშეკრულებაზე შ.გ-იას მიერ უარის თქმას. ამ შემთხვევაში არსებით პირობად მიჩნეულია დასაქმებულისათვის ნაცვლად, 40 ლარისა, 45 ლარის ხელფასისა და ერთთვიანი სამუშაო კონტრაქტის (განუსაზღვრელი ვადით დადებული კონტრაქტის სანაცვლოდ) შეთავაზება. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო სრულიად ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას და უთითებს:

შრომის უფლება საქართველოს კონსტიტუციით დეკლარირებული და გარანტირებული ადამიანის ძირითადი სოციალური უფლებაა. ამ უფლების დაცვისას ეროვნული კანონმდებლობა ეფუძნება ევროპის სოციალური ქარტიას (საქართველოს პარლამენტის 2005 წლის 1 ივლისის ¹1876-რს დადგენილებით რატიფიცირებული) და სხვა საერთაშორისო ნორმატიულ აქტებს.

საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით შრომის უფლებისა და მისი დაცვის ზოგადი ფორმულირებაა მოცემული, ხოლო შრომითი ურთიერთობების მნიშვნელოვანი სფეროები მოწესრიგებულია სპეციალური კანონით (დავის წარმოშობისათვის მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსით). ეს უკანასკნელი ადგენს შრომის უფლებასთან დაკავშირებულ ძირითად დებულებებს კონსტიტუციის ნორმასთან შესაბამისობაში. საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით, შრომითი უფლებების დაცვა, შრომის სამართლიანი ანაზღაურება და უსაფრთხო, ჯანსაღი პირობები, არასრულწლოვანისა და ქალის შრომის პირობები განისაზღვრება კანონით.

მითითებული ნორმა ადგენს შრომის უფლების დაცვის ზოგად წესს, რაც სხვა საკითხებთან ერთად შრომის ჯანსაღი და უსაფრთხო პირობების უზრუნველყოფას ითვალისწინებს, ასევე შრომის ანაზღაურებას, კომპენსაციისა და შეღავათების, სამუშაო დროისა და დასვენების საკითხებს და სხვა მსგავს უფლებებს, რომლებიც ზოგადი უფლებებია, საერთაშორისო და ეროვნული კანონმდებლობითაა დადგენილი და დაცული და არა მხარეთა შეთანხმებით. შრომის ამგვარი პირობებით პირის საქმიანობას სახელმწიფო უზრუნველყოფს საკანონმდებლო რეგლამენტით. შესაბამისად, იგი კანონით შრომის არსებით პირობებს წარმოადგენს და შრომის ხელშეკრულების კონტრაჰენტთა შეთანხმებას არ საჭიროებს. სწორედ ასეთ შრომის პირობებზეა საუბარი შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილში. რაც შეეხება შრომითი ხელშეკრულების ვადას, იგი, როგორც ხელშეკრულების სხვა არსებითი პირობები, მთლიანად მხარეთა შეთანხმებაზეა დამოკიდებული. შრომის კანონთა კოდექსით მხარეები შეიძლება შეთანხმებულიყვნენ როგორც უვადო, ასევე განსაზღვრული არა უმეტეს სამი წლისა ან გარკვეული სამუშაოს შესრულების ვადით (შრომის კანონთა კოდექსი მე-18 მუხლი).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სრულიად იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ხელშეკრულების ვადის შეცვლა არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს შრომის პირობების შეცვლად, ხოლო უვადო ხელშეკრულებიდან ვადიან ხელშეკრულებაზე გადასვლაზე მუშაკის უარი არ უნდა იქნეს მიჩნეული ახალი პირობებით მუშაობის გაგრძელებაზე დასაქმებული პირის უარად.

ასევე უსაფუძვლოა სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» არგუმენტი, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არასწორად მიუთითა შრომის კანონთა კოდექსის 26-ე მუხლის მესამე ნაწილით გათვალისწინებული ვადის დარღვევაზე. აღნიშნული ნორმით შრომის არსებითი პირობების შეცვლის შესახებ მუშაკებს უნდა აცნობენ არა უგვიანეს ორი თვისა. მოცემული დავის ამ ნორმით კვალიფიკაციის შემთხვევაში კასატორის მოქმედება არაკანონიერია, ვინაიდან კასატორის მიერ მითითებული სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» თავმჯდომარის 2004 წლის 23 მარტის ¹89კ ბრძანება თავისი შინაარსით წარმოადგენს დაწესებულებაში მოსალოდნელი სტრუქტურული ცვლილებების გამო მუშაკთა ინფორმირებას შრომის არსებითი პირობების შეცვლის თაობაზე. რაც შეეხება ახალ სახელშეკრულებო პირობებს, აღნიშნული შ. გ-იას შესთავაზეს 2004 წლის 28 ივნისსა და 10 აგვისტოს, ხოლო თანამდებობიდან გათავისუფლების ბრძანება მიიღეს 2008 წლის 11 აგვისტოს, კანონით გათვალისწინებული ორთვიანი ვადის დარღვევით.

უსაფუძვლოა კასატორის მოსაზრება, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლითაც დადგენილია იძულებითი განაცდური ხელფასის ანაზღაურება მხოლოდ წინანდელ სამუშაოზე მუშაკის აღდგენის შემთხვევაში.

საკასაციო სასამართლო ნაწილობრივ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ ადრე მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის პირველი ნაწილი მართლაც ადგენდა სამუშაოდან უკანონოდ დათხოვნილი და წინანდელ სამუშაოზე აღდგენილი მუშაკისათვის სასამართლოს გადაწყვეტილებით იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მხარეთა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მითითებული შრომის კანონთა კოდექსი მიღებულია საქართველოს სსრ მერვე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს მეხუთე სესიის მიერ 1973 წლის 28 ივნისს და მეტ-ნაკლებად ასახავს იმ პერიოდის სოციალურ მდგომარეობას და სახელმწიფოებრივ სისტემას. ასევე, აღნიშნული ნორმის დანაწესის მოქმედება უზრუნველყოფილი იყო იმ პერიოდისათვის მოქმედი და შემდგომში გაუქმებული ნორმატიული აქტებით. ამასთან, იგი სრულ თანხმობაში იყო იმ დროს მოქმედ სამოქალაქო სამართლის კოდექსთან. შრომითი ხელშეკრულება კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის ერთ-ერთი სახეა და, მისი სპეციფიკურობიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა საჭიროდ მიიჩნია, სპეციალური ნორმატიული აქტის შემუშავება, რომელიც შესაბამისობაში უნდა იყოს სამოქალაქო სამართლის ძირითად დებულებებთან. შრომითი ხელშეკრულების შედეგად მხარეთა შორის წარმოიშობა ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა და მხარეებს ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის ან დარღვევის შემთხვევაში კანონით ეკისრებათ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. იძულებითი განაცდური თავისი არსით შრომითი საქმიანობისაგან იძულებით ჩამოშორებული პირისათვის ის ზიანია, რომელიც მას მიადგა მეორე მხარის უკანონო მოქმედებით და რომ არა ეს მოქმედება, პირი თავისი სამუშაოს განხორციელების შედეგად სათანადო კომპენსაციას მიიღებდა.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ შ. გ-იას სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტისა და 394-ე მუხლის ე¹ ქვეპუნქტისა. აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, კერძოდ:

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საინფორმაციო პროგრამა „მოამბის“ საშტატო განრიგით მთავარი რეჟისორის საშტატო ერთეული აღარ არსებობს. ამასთან, ამჟამად მოქმედი საშტატო განრიგის შესაბამისად, მოქმედი პროდიუსერების ჯგუფის თანამშრომელთა ფუნქციები მნიშვნელოვნად განსხვავდება საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სამსახურის ხელმძღვანელის 1993 წლის 19 ივლისის ¹181 ბრძანებით დამტკიცებული მთავარი რეჟისორის საკვალიფიკაციო მახასიათებლებისაგან. ამდენად, ის სამუშაო ადგილი, რომელიც შ.გ-იას დაკავებული ჰქონდა გათავისუფლებამდე, აღარ არსებობს, შესაბამისად, სამუშაოზე აღდგენა შეუძლებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულია საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში შ. გ-იას საკასაციო საჩივრის არგუმენტს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, ვინაიდან მთავარი რეჟისორის ფუნქციები იგივეა, რაც ტექნიკური პროდიუსერის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

სააპელაციო პალატამ ისე მიიღო დასკვნა შ.გ-იას დაკავებული თანამდებობის არარსებობის თაობაზე, რომ არ დაუდგენია ამ გარემოებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტები: რა სხვაობაა პროდიუსერსა და მთავარი რედაქტორის ფუნქციებს შორის; რა განსხვავებულ სამუშაოს ასრულებს რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი პროდიუსერის თანამდებობაზე მყოფი პირი; რა კვალიფიკაცია სჭირდება ამ თანამდებობაზე მომუშავე პირს და აქვს თუ არა სათანადო კვალიფიკაცია შ.გ-იას.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ მხოლოდ ამ გარემოებათა გამოკვლევის შედეგად უნდა მისცეს სამართლებრივი შეფასება არსებულ დავას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე და 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სსიპ «საზოგადოებრივი მაუწყებლის» საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

შ. გ-იას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილება შ. გ-იას სამუშაოზე აღდგენის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.