№ას-947-1150-08 20 მარტი, 2009წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

რ. ნადირიანი (მომხსენებელი), თ. თოდრია

სხდომის მდივანი _ ვ. ბოკუჩავა

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. გ-შვილი

წარმომადგენელი _ ვ. ც-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. ქ-შვილი, ი. გ-ძე, ნ. ი-შვილი

წარმომადგენელი _ მ. ღ-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ საარბიტრაჟო შეთანხმებისა და საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კო.იის 2008 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილებით ვ. გ-შვილის სარჩელი მოპასუხეების: ნ. ი-შვილის, ე. ქ-შვილის, ნ. ზ-ელისა და ი. გ-ძის მიმართ საარბიტრაჟო შეთანხმებისა და საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 2006 წლის 11 სექტემბრის სესხისა და იპოთეკის მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებაში დადგენილი საარბიტრაჟო შეთანხმება, ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ა-ის“ 2007 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნი. სემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ვ. გ-შვილმა მ. გ-შვილს, 2006 წლის 18 აპრილს, გაუფორმა მინდობილობა მის სახელზე რიცხული ბინის მართვისა და განკარგვის უფლებით. მინდობილობა ხელმოწერილი იყო მხოლოდ მისი გამცემი პირის მიერ; მ. გ-შვილმა, როგორც ვ. გ-შვილის წარმომადგენელმა, 2006 წლის 11 სექტემბერს, ნ. ი-შვილთან, ე. ქ-შვილთან, ნ. ზ-ელთან და ი. გ-ძესთან დადო სესხისა და იპოთეკის, მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, სადაც მხარეების მიერ დადგენილ იქნა საარბიტრაჟო შეთანხმება.

სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გადაცემის, მისი მოცულობის ხანგრძლივობისა და გადაწყვეტის მომწესრიგებელი ნორმები და დავალების სახელშეკრულებო ურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმები გამიჯნული და განმტკიცებული. სამოქალაქო კოდექსის სხვადასხვა ნორმებით და დაასკვნა, რომ ვ. გ-შვილმა მხოლოდ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიანიჭა მ. გ-შვილს და მხარეებს შორის დავალების ხელშეკრულება არ გაფორმებულა. წარმოდგენელი დოკუმენტით (2006 წლის 18 აპრილის მინდობილობა) ვ. გ-შვილმა მ. გ-შვილს მიანიჭა ბინის მართვისა და განკარგვის უფლებამოსილება. დოკუმენტს ხელს აწერდა მხოლოდ ვ. გ-შვილი. ეს დოკუმენტი არ არეგულირებდა ურთიერთობას წარმომადგენელსა და წარმოდგენილს შორის და მიმართული იყო წარმოდგენილსა და მესამე პირს შორის სამართლებრივი ურთიერთობის უზრუნველსაყოფად. დოკუმენტიც სწორედ ამ მიზნით იქნა გამოყენებული.

აღნიშნულის გათვალისწინებით სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხე მხარის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ გაცემული მინდობილობა არ წარმოადგენდა დავალების ხელშეკრულებას და იგი წარმოადგენდა მარწმუნებლის ცალმხრივი ნების გამოვლენას წარმომადგენლისთვის გარკვეული მოქმედებისთვის უფლებამოსილების მინიჭების შესახებ.

სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მოსაზრებაც იმასთან დაკავშირებით, რომ წარმომადგენელს არ ჰქონდა უფლება დაედო შეთანხმება დავის არბიტრაჟისთვის გადაცემაზე, ვინაიდან ამის შესახებ მინდობილობაში არ ეწერა ე.ი. მოსარჩელეს წარმომადგენლისთვის არ მიუნიჭებია უფლება თავისი უფლების რეალიზაციის შესახებ. შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ წარმომადგენლის მიერ უფლებამოსილების გარეშე დადებული შეთანხმება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება ე.წ. „გენერალური მინდობილობიდან“ გამომდინარე შეუზღუდავ უფლებებზე, მათ შორის, თვითონ გადაეწყვიტა წარმომადგენელს, დავის არსებობის შემთხვევაში მისი განსჯადობის საკითხი, ვინაიდან არც კანონმდებლობა, არც სასამართლო პრაქტიკა არ იცნობს ე.წ. „გენერალური მინდობილობის“ არსს, ხოლო „სანოტარო მოქმედებათა შესრულებისთვის საზღაურის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად მინდობილობის შინაარსის განსაზღვრა სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია.

სასამართლომ მიუთითა „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, პირებს შორის წამოჭრილი სამოქალაქო დავა მათივე შეთანხმებით, განსახილველად გადაეცემოდა მუდმივმოქმედ, ან იმ დავისთვის საგანგებოდ შექმნილ დროებით კერძო არბიტრაჟს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შეთანხმება არბიტრაჟის განსახილველად დავის გადაცემის შესახებ (საარბიტრაჟო შეთანხმება) იდება წერილობით.

კანონის აღნიშნული მოთხოვნიდან გამომდინარე, სასამართლომ ჩათვალა, რომ საარბიტრაჟო შეთანხმებისათვის საჭირო იყო მხარეთა წერილობითი შეთანხმება, ვინაიდან 2006 წლის 11 სექტემბერს, სესხისა და იპოთეკის, მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებაში ვ. გ-შვილი წარმოადგენდა ერთ-ერთ მხარეს, საარბიტრაჟო შეთანხმებისთვის საჭირო იყო მისი თანხმობაც, მაგრამ ვინაიდან ვ. გ-შვილს წარმოადგენდა წარმომადგენელი, რომელსაც მინდობილობაში არ ჰქონდა მითითებული აღნიშნული უფლებამოსილების შესახებ, საარბიტრაჟო შეთანხმებაზე გ-შვილის თანხმობა ვერ იარსებებდა. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სახეზე არ იყო ხელშეკრულების მონაწილის თანხმობა საარბიტრაჟო შეთანხმებასთან დაკავშირებით, რაც მიიჩნი. საარბიტრაჟო შეთანხმების ბათილობის საფუძვლად.

სასამართლომ მიუთითა სსკ 111-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ პირი წარმომადგენლობით უფლებამოსილების გარეშე სხვისი სახელით დებს ხელშეკრულებას, ამ ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია წარმოდგენილი პირის თანხმობაზე. განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ ჩათვალა, რომ წარმოდგენილი პირის (ვ.გ-შვილის) მოსაზრება აღნიშნულ შეთანხმებასთან დაკავშირებით, ნათელი იყო, მან სარჩელით მიმართა სასამართლოს საარბიტრაჟო შეთანხმებმის ბათილობის მოთხოვნით.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება სსკ-ის 74-ე მუხლის შეცდომა კონტრჰაგენტის პიროვნებაში) და მისგან გამომდინარე, ამავე კოდექსის 79-ე მუხლის გამოყენების შესახებ, ვინაიდან ვ. გ-შვილს 2006 წლის 11 დეკემბერს, ხელშეკრულების დადებაში თვითონ არ მიუღია მონაწილეობა. მას წარმოადგენდა წარმომადგენელი, რომელიც ხელშეკრულებას ხელს აწერდა. შესაბამისად, მას არც შეიძლება შეცდომა მოსვლოდა კონტრჰაგენტის პიროვნებაში; გამომდინარე აღნიშნულიდან, სასამართლომ ჩათვალა, რომ სსკ 79-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ერთთვიანი ხანდაზმულობის გავრცელება მოსარჩელის მიმართ უსაფუძვლო იყო. სასამართლომ განმარტა, რომ ვინაიდან სსკ-ის 111-ე მუხლიდან გამომდინარე, მოწონებასთან დაკავშირებით, კანონის მიერ არ იყო გათვალისწინებული რაიმე სხვა ვადა, განსახილველ შემთხვევაზე უნდა გავრცელებულიყო ამავე კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რაც მოსარჩელეს დაცული ჰქონდა.

რაც შეეხება შპს „ა-ის“ 2007 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებას, სასამართლომ მიუთითა „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 43-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს, თუ რა შემთხვევაში შეუძლი. სასამართლოს მიიღოს მხარის სარჩელი და შეცვალოს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა ხელშეკრულების მხარის ნება – თანხმობა დავის არბიტრაჟისათვის გადაცემის შესახებ, შესაბამისად მიიჩნია, რომ არბიტრაჟი წარმოადგენდა არაგანსჯად სასამართლოს და მას უფლება არ ჰქონდა განეხილა აღნიშნული დავა და შპს „ა-ის“ 2007 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება ცნო ბათილად.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ი-შვილის, ე. ქ-შვილისა და ი. გ-ძის წარმომადგენელმა მ. ღ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ი-შვილის, ე. Q-სა და ი. გ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კო.იის 2008 წლის 29 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. გ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქმის მასალებით სააპელაცო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოშობილი იყო არამატერიალური ქონებრივი სიკეთის – სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში მოთხოვნის დათმობის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე. კერძოდ კი, საქმის მასალების მიხედვით დადასტურებულად ჩათვალა, რომ 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მხარეებმა, კრედიტორებმა: ი. ს-ძემ, ნ. ა-შვილმა, თ. გ-შვილმა და ო. ჩ-ინმა ამავე ხელშეკრულებით მოვალე ვ. გ-შვილის მიმართ მოთხოვნა 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებით სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში მოთხოვნის დათმობის შესახებ, დაუთმეს ახალ კრედიტორებს: ნ. ი-შვილს, ე. ქ-შვილს, ნ. ზ-ელს და ი. გ-ძეს.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, პალატამ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება და ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის არსებული დავა უნდა გადაწყვეტილიყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის უფლებებსა და მოთხოვნებზე საკუთრების შეძენის შესახებ ნორმების შესაბამისად.

პალატამ ჩათვალა, რომ სსკ 198-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, მოთხოვნაც და უფლებაც, როგორც არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, შეიძლება გასხვისების ობიექტი ყოფილიყო და მასზე საკუთრება გადაცემოდა სხვა პირს. მოთხოვნის სხვა პირზე გადაცემა განიხილება, როგორც მოთხოვნის დათმობა. მოთხოვნის დათმობის საფუძვლები შეიძლება იყოს სხვადასხვა გარიგებები: ნასყიდობა, გაცვლა, ჩუქება, ანდერძი და სხვა.

განსახილველ დავაში, მოთხოვნის დათმობის საფუძველი გახდა კრედიტორების: მაი. ს-ძის, ნ. ა-შვილის, თ. გ-შვილის და ო. ჩ-ინის მიერ იმ უფლების მიყიდვა ახალ კრედიტორებზე: ნ. ი-შვილზე, ე. ქ-შვილზე, ნ. ზ-ელზე და ი. გ-ძეზე, რაც მათ შეიძინეს 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით მოვალე ვ. გ-შვილის მიმართ, იმ განსხვავებით, რომ 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებით, სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში მოთხოვნის დათმობის შესახებ, ვ. გ-შვილს გადასახდელად დაუდგინდა 57443 აშშ დოლარი, ხოლო 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით მოვალე ვ. გ-შვილს გადასახდელი ჰქონდა 80150 აშშ დოლარი.

სსკ 199-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნის მფლობელ კრედიტორებს: ი. ს-ძეს, ნ. ა-შვილს, თ. გ-შვილის და ო. ჩ-ინს შეეძლოთ მოვალის (ვ. გ-შვილის) თანხმობის გარეშე, გადაეცათ მოთხოვნის უფლება მესამე პირებზე, ახალ კრედიტორებზე (ნ. ი-შვილი, ე. ქ-შვილი, ნ. ზ-ელი და ი. გ-ძე), რადგან აღნიშნული დათმობა არ ეწინააღმდეგებოდა მოვალის მიერ შესასრულებელი ვალდებულების არსს, 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში არ ყოფილა მხარეთა შეთანხმება იმის თაობაზე, რომ კრედიტორებს ეკრძალებოდათ მათი მოთხოვნის სხვაზე დათმობა და კრედიტორების მიერ განხორციელებული დათმობა არ ეწინააღმდეგებოდა კანონს.

პალატა ჩათვალა, რომ 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებით მოთხოვნის დათმობა მოხდა სსკ 199-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნის დაცვით, მოთხოვნის მფლობელსა და მესამე პირს შორის დადებული ხელშეკრულებით და აღნიშნულ ხელშეკრულებაში ვ. გ-შვილის წარმომადგენლის, მ. გ-შვილის მონაწილეობა ვერ შეცვლიდა იმ გარემოებას, რომ ზემოთ მითითებული ნორმიდან გამომდინარე, თავდაპირველი მფლობელის ადგილი დაეკავებინა მესამე პირებს, ახალ კრედიტორებს.

ამასთან სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იგი ჩათვლიდა, რომ 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებით მოთხოვნის დათმობა კრედიტორებსა და მესამე პირებს (ახალ კრედიტორებს) შორის უნდა განხორციელებულიყო მოვალის, ვ. გ-შვილის თანხმობით, მოწინააღმდეგე მხარემ ვ. გ-შვილმა 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ თანხმობა განახორციელა მისი წარმომადგენლის მ. გ-შვილის მონაწილეობით, რომელსაც ასეთი უფლებამოსილება მიანიჭა 2006 წლის 18 აპრილის მინდობილობით.

იმის გათვალისწინებით, რომ სსკ 198-ე მუხლის პირველი ნაწილის მეორე წინადადების დანაწესის მიხედვით, მოთხოვნები და უფლებები ახალ პირზე გადადის ისეთივე მდგომარეობაში, როგორშიც ისინი ძველი მფლობელის ხელში იყვნენ და ამავე კოდექსის 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დათმობით ახალ მფლობელზე გადადის მისი უზრუნველყოფის საშუალებებიცა და მოთხოვნასთან დაკავშირებული სხვა უფლებებიც, აღნიშნული ნორმების მოთხოვნიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ვ. გ-შვილის წარმომადგენელი მ. გ-შვილი, 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულების გაფორმებისას, ვერ შეცვლიდა 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში ვ. გ-შვილის მიერ გამოხატულ ნებას ხელშეკრულების პირობებთან დაკავშირებით და მათ შორის შეთანხმებას, მხარეთა შორის დავის არბიტრის მიერ გადაწყვეტის თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება და მიაჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) მოთხოვნა 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებაში არბიტრაჟის მიერ საქმის განხილვისა და გადაწყვეტის შესახებ მხარეთა შეთანხმების არ არსებობის გამო, აღნიშნული შეთანხმებისა და შპს „ა-ის“ 2007 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ, საფუძველს მოკლებული იყო და ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო არასწორად აპელირებდა „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 43-ე მუხლზე, რადგან მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა ხელშეკრულების მხარის (ვ. გ-შვილის) ნება-თანხმობა დავის არბიტრაჟისთვის გადაცემის შესახებ. პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტიანციის სასამართლომ ასევე, არასწორად ჩათვალა არბიტრაჟი არაგანსჯად სასამართლოდ, რომელსაც უფლება არ ჰქონდა განეხილა აღნიშნული დავა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა საფუძვლიანია იყო. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ სსსკ-ის 53-ე მუხლის თანახმად, უნდა განაწილებულიყო სასამართლო ხარჯები და იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც გამოტანილ იქნა გადაწყვეტილება უნდა დაეკისრებოდა მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული ყოფილიყო სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისგან. მითითებული ნორმის მოთხოვნიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ვ. გ-შვილს დააკისრა აპელანტების მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის ანგარიშში ჩარიცხული თანხის – ნ. ი-შვილის სასარგებლოდ 200 ლარის, ე. ქ-შვილის სასარგებლოდ 655 ლარის და ი. G-ის სასარგებლოდ 1970 ლარის გადახდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. გ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა მთელი რიგი საპროცესო ნორმების დარღვევით, კერძოდ, დაარღვი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე, 105 –ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებისა და 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნები.

კასატორის აზრით, პროცესუალური თვალსაზრისით გაუგებარი. სააპელაციო სასამართლომ რომელი მატერიალური და ფორმალური ნორმებით იხელმძღვანელა, როდესაც თავისი ინიციატივით შეცვალა დავის საგანი და იმსჯელა არა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საარბიტრაჟო შეანხმების კანონიერებაზე, არამედ მოთხოვნის დათმობით ახალ კრედიტორებზე გადასული საარბიტრაჟო შეთანხმების მართლზომიერებაზე, ვინაიდან როგორც კასატორი განმარტავს, ვ. გ-შვილმა სადავოდ გახადა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, შესაბამისად, დავის საგანი იყო ვ. გ-შვილის რწმუნებულ მ. გ-შვილსა და მოპასუხეთა შორის დადებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და მასთან დაკავშირებული საარბიტრაჟო შეთანხმება, ხოლო ვ. გ-შვილს სასამართლსგან არ მოუთხოვია მოპასუხეთა და ძველ კრედიტორებს შორის დათმობის ხელშეკრულების კანონიერების შემოწმება.

კასატორი ასევე გაურკვევლად თვლის, თუ რომელ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით მივიდა სააპელაციო სასამართლო იმ დასკვნამდე, რომ ძველმა კრედიტორებმა მოპასუხეებს 57443 აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლება დაუთმეს და ეს თანხა გადასახდელად ვ. გ-შვილს დაუდგინეს, ვინაიდან კასატორის განმარტებით, ასეთი მითითება 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებაში არ არსებობდა და არც საქმის მასალებში მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რომელიც საფუძველს დაუდებდა სააპელაციო სასამართლოს ზემოთხსენებულ მსჯელობას;

გარდა ამისა, კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით გამოკვეთილი ფაქტობრივი გარემოებები ან საერთოდ არ შეაფასა ან არასათანადოდ შეაფასა, კერძოდ, 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულების თანახმად, დადგენილია, რომ ვ. გ-შვილის რწმუნებულმა მ. გ-შვილმა ი. გ-ძისაგან, ნ. ზ-ელისაგან, ნ. ი-შვილისაგან და ე. ქ-შვილისაგან სამი თვის ვადით ისესხა 52700 აშშ დოალრი 3%-ის დარიცხვით. აღნიშნული პროცენტისა და სესხის ვადის გათვალისწინებით დასაბრუნებელი თანხის ოდენობა განისაზღვრა 57443 აშშ დოლარად. ამავე ხელშეკრულებით დადასტურებულია, რომ სასესხო თანხა მესაკუთრის რწმუნებულმა სრულად მიიღო ხელმოწერისთანავე, შესაბამისად, დადასტურებულია, რომ მოპასუხეებმა მ. გ-შვილს ნამდვილად გადასცეს სესხი და თანხა მან ნამდვილად მიიღო, ხოლო აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოპასუხეებს არ წარმოუდგენიათ და საქმის მასალებში არ მოიპოოვება. შესაბამისად, სახეზეა სესხის გადაცემა და არა მოთხოვნის დათმობა;

გარდა ამისა, კასატორი განმარტავს, რომ ი. გ-ძის, ნ. ზ-ელის, ნ. ი-შვილისა და ე. ქ-შვილის საარბიტრაჟოO პრეტენზიით დასტურდებოდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მათ ვ. გ-შვილისაგან მოითხოვეს არა მოთხოვნის დათმობით მიღებული თანხის გადახდა, არამედ გასესხებული თანხის დაბრუნება; ამასთან, 2007 წლის 9 იანვრის არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით დადგენილ იქნა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ 2006 წლის 11 სექტემბერს ვ. გ-შვილმა, თავისი რწმუნებულის მ. გ-შვილის მეშვეობით მოპასუხეებისაგან ისესხა თანხა და დადგენილ სამთვიან ვადაში სესხის უკან არ დაბრუნების გამო არბიტრაჟმა დააკმაყოფილა პრეტენდენტების საარბიტრაჟოO პრეტენზია, საქალაქო სასამართლომაც დადგენილად ცნო, რომ მხარეებს შორის დადებული იყო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, სადაც მხარეების მიერ დადგენილ იქნა საარბიტრაჟო შეთნხმება.

ყოველივე ზემოაღნიშნული მტკიცებულებებით დასტურდებოდა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დავის საგანს წარმოადგენდა სესხის ხელშეკრულება და ამ ხელშკრულებასთან დაკავშირებული შეთანხმება კერძო არბიტრაჟისათვის დავის გადაცემის Dშესახებ. სააპელაციო სასამართლომ კი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნების დარღვევით, აღნიშნულ მტკიცებულებებს შეფასება არ მისცა. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ისე გაიზიარა მოპასუხეთა სააპელაციო საჩივრით შეცვლილი დაცვითი პოზიცია, რომ არ გაურკვევია თუ რომელი მტკიცებულება ადასტურებდა აპელანტების ახალ არგუმენტაციას და ხომ არ წარმოადგენდა აპელანტების შეცვლილი პოზიცია ახალ გარემოებას თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მულისა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სკ-ის 198-201-ე მუხლები, ვინაიდან ვ. გ-შვილს ამ ეტაპზე სადავოდ არ გაუხდია 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და ამ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით 2006 წლის 11 სექტემბერს დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს რომ არ დაერღვი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები, სასამართლო გადაწყვეტილება ვ. გ-შვილის სასარგებლოდ იქნებოდა გამოტანილი, ვინაიდან ვ. გ-შვილს თავისი რწმუნებულისათვის არ მიუცია იმის უფლება, რომ მისი სახელით აეღო ახალი სესხი და დათანხმებულიყო დავის კერძო არბიტრაჟისათვის გადაცემაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 111-ე მუხლი, „კერძო არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 43-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი და ძალაში უნდა დაეტოვებინა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა განმარტებები და თვლის, რომ ვ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც გამოიწვია ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი შეფასება.

მოცემულ საქმეზე დადგენილად არის ცნობილი, რომ 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების მხარეებმა, კრედიტორებმა: ი. ს-ძემ, ნ. ა-შვილმა, თ. გ-შვილმა და ო. ჩ-ინმა მოვალე ვ. გ-შვილის მიმართ მოთხოვნა 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულებით დაუთმეს ახალ კრედიტორებს: ნ. ი-შვილს, ე. ქ-შვილს, ნ. ზ-ელს და ი. გ-ძეს. იმ განსხვავებით, რომ ვ. გ-შვილს გადასახდელად დაუდგინდა 57443 აშშ დოლარი, ხოლო 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით მოვალე ვ. გ-შვილს გადასახდელი ჰქონდა 80150 აშშ დოლარი.

აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების მიმართ კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. კასატორი ვერ მიუთითებს საქმეში არსებულ ისეთ მტკიცებულებაზე, რომელიც არ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ და, რომელიც გამორიცხავდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივ გარემოებებს. შესაბამისად, მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

კასატორის მტკიცება იმის შესახებ, რომ სადავო ხელშეკრულება არის შერეული ხელშეკრულება და იგი მოიცავს ორ სამართლებრივად დამოუკიდებელ ხელშეკრულებას საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს. სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე დადგენილია, რომ ძველმა კრედიტორებმა კუთვნილი თანხის მიღების სანაცვლოდ მოპასუხეებს დაუთმეს თავიანთი მოთხოვნები ვ. გ-შვილის მიმართ. იმისათვის, რომ მომხდარიყო კრედიტორთა და მათი მოთხოვნების იდენტიფიცირება, ცალ-ცალკე დაკონკრეტდა კრედიტორთა ვინაობა და მათი მოთხოვნის ოდენობა და ჯამში ვ. გ-შვილს გადასახდელად დაუდგინდა 57 443 აშშ დოლარი. ის გარემოება, რომ ხელშეკრულებაში გამსესხებლად მითითებულ იქნენ ახალი კრედიტორები არ ნიშნავს იმას, რომ ახალ კრედიტორებთან დაიდო სესხის ხელშეკრულება. თუ გავიზიარებთ კასატორის მჯელობას იმის შესახებ, რომ სადავო ხელშეკრულება მოიცავს ორ სამართლებრივად დამოუკიდებელ ხელშეკრულებას, მაშინ კრედიტორებს ვ. გ-შვილის მიმართ წარმოეშობოდათ 137 593 (80 150 + 57443) აშშ დოლარის მოთხოვნის უფლება და არა მხოლოდ 57 443 აშშ დოლარისა. სადავო ხელშეკრულება, რომ მხოლოდ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებაა ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით ვ. გ-შვილს დაეკისრა 57 443 აშშ დოლარი.

საკასაციო პალატა ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია და თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს.

საქრთველოს სამოქალაქო კოდექსის 198-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოთხოვნა ან უფლება, რომელთა დათმობა და დაგირავებაც შესაძლებელია, მათმა მფლობელმა შეიძლება საკუთრებად გადასცეს სხვა პირს. მოთხოვნები და უფლებები ახალ პირზე გადადის ისეთივე მდგომარეობაში, როგორშიც ისინი ძველი მფლობელის ხელში იყვნენ. ამავე კოდექსის 199-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოთხოვნის მფლობელს (კრედიტორს) შეუძლია მოვალის თანხმობის გარეშე მოთხოვნა მესამე პირს დაუთმოს, თუკი ეს არ ეწინააღმდეგება ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს. ხოლო 201-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მოთხოვნის დათმობით ახალ მფლობელზე გადადის მისი უზრუნველყოფის საშუალებებიცა და მოთხოვნასთან დაკავშირებული სხვა უფლებებიც,

აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, მოთხოვნის მფლობელ კრედიტორებს: ი. ს-ძეს, ნ. ა-შვილს, თ. გ-შვილის და ო. ჩ-ინს შეეძლოთ მოვალის (ვ. გ-შვილის) თანხმობის გარეშე, გადაეცათ მოთხოვნის უფლება მესამე პირებზე, ახალ კრედიტორებზე (ნ. ი-შვილი, ე. ქ-შვილი, ნ. ზ-ელი და ი. გ-ძე), რადგან აღნიშნული დათმობა არ ეწინააღმდეგებოდა მოვალის მიერ შესასრულებელი ვალდებულების არსს, 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში არ ყოფილა მხარეთა შეთანხმება იმის თაობაზე, რომ კრედიტორებს ეკრძალებოდათ მათი მოთხოვნის სხვაზე დათმობა და კრედიტორების მიერ განხორციელებული დათმობა არ ეწინააღმდეგებოდა კანონს. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ ვ. გ-შვილის წარმომადგენელი მ. გ-შვილი, 2006 წლის 11 სექტემბრის ხელშეკრულების გაფორმებისას, ვერ შეცვლიდა 2006 წლის 4 აგვისტოს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებაში ვ. გ-შვილის მიერ გამოხატულ ნებას ხელშეკრულების პირობებთან დაკავშირებით და მათ შორის შეთანხმებას, მხარეთა შორის დავის არბიტრაჟის მიერ გადაწყვეტის თაობაზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ვ. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს ამ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 სექტმბრის გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. გოგიშვილი

მოსამართლეები: რ. ნადირიანი

თ. თოდრია