საქმე N:ას-983-1183-08

¹ას-983-1183-08 28 აპრილი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ლ. ლაზარაშვილი, ნ. კვანტალიანი

სხდომის მდივანი – ლ. სანიკიძე

კასატორი – თ. ც-შვილი (მოპასუხე)

წარმომადგენელი – გ. კ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ლ-ავა, თ. თ-ია (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ რ. პ-ავა

დავის საგანი – სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის შესახებ განცხადების, სამკვიდრო მოწმობისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 28 ნოემბერს ნ. ლ-ავამ და თ. თ-იამ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართეს. მოპასუხეებად თ. ც-შვილი და ნოტარიუსი ბ. ს-ძე დაასახელეს. მოსარჩელე ნ. ლ-ავამ განმარტა, რომ მეუღლესთან, ა. კ-შვილთან ერთად ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ... ¹11-ში მდებარე ოთხოთახიან ბინაში. 1992 წლის 12 ივნისს აღნიშნული ბინის ა. კ-ძის სახელზე პრივატიზების ხელშეკრულება გაფორმდა. პრივატიზების დროისათვის ბინაში რეგისტრირებული იყვნენ და ცხოვრობდნენ ნ. ლ-ავა და ა. კ-ძე, ამდენად, ბინა მათი თანასაკუთრება იყო. 1997 წლის 18 მაისს ა. კ-ძე გარდაიცვალა და მის კუთვნილ ქონებაზე, კერძოდ კი, 121 კვ.მ ბინისა და 6 კვ.მ სარდაფის ნახევარზე, სამკვიდრო გაიხსნა. ა. კ-ძეს სამი პირველი რიგის მემკვიდრე ჰყავდა: მეუღლე ნ. ლ-ავა, შვილები – დ. კ-ძე და თ. თ-ია. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლით გათვალისწინებულ 6-თვიან ვადაში სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით ნ. ლ-ავამ მიიღო, ხოლო დ. კ-ძე მამის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში არც რეგისტრირებული იყო და არც ცხოვრობდა სადავო ბინაში. იგი ამ ბინაში 1998 წლიდან გადმოვიდა.

რაც შეეხება მოსარჩელე თ. თ-იას, იგი მამის გარდაცვალების დროისათვის აშშ-ში ცხოვრობდა, მაგრამ თბილისში ჩამოვიდა როგორც მამის დაკრძალვაზე, ისე ორმოცზე. დედის თანხმობით მან მიიღო და აშშ-ში წასვლისას თან წაიღო მამის სამკვიდრო ქონებიდან გარკვეული მოძრავი ნივთები, ამდენად, სამკვიდრო ქონების კუთვნილი წილი მანაც კანონით დადგენილ ვადაში მიიღო.

ნ. ლ-ავას განმარტებით, დ. კ-ძემ ისარგებლა მისი ასაკით, ჯანმრთელობის მდგომარეობით და 2003 წელს მოტყუებით მოაწერინა ხელი მეუღლის დანაშთ ქონებაზე უარის თქმის შესახებ განცხადებაზე. 2006 წლის 2 ნოემბერს დ. კ-ძემ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა, რის შემდეგაც გაირკვა, რომ 2003 წლის 28 ივლისს მას მიუღია სამკვიდრო მოწმობა ... ¹11-ში მდებარე მთლიან ბინაზე, ხოლო 2006 წლის 19 მაისს აღნიშნული ბინა მიუყიდია თ. ც-შვილისათვის, რომელთანაც ფაქტობრივ საქორწინო ურთიერთობაში იმყოფებოდა.

მოსარჩელეთა მტკიცებით, ნ. ლ-ავას განცხადება ა. კ-ძის დანაშთ ქონებაზე უარის თქმის შესახებ სამოქალაქო კოდექსის 1434-ე, 1435-ე, 1447-ე მუხლების მოთხოვნებს ეწინააღმდეგებოდა და ამდენად, ბათილი იყო. გარდა ამისა, ეს განცხადება კანონის მოთხვოვნათა დაცვითაც რომ ყოფილიყო გაფორმებული, სამკვიდრო მოწმობის მთლიან ბინაზე გაცემის საფუძველი არ უნდა გამხდარიყო. აღნიშნული ბინა ნ. ლ-ავასა და ა. კ-ძის თანასაკუთრება იყო, ამდენად, ა. კ-ძის გარდაცვალების შემდეგ საკმვიდრო სწორედ მის კუთვნილ წილზე გაიხსნა. მოსარჩელეებმა, აგრეთვე, განმარტეს, რომ თ. ც-შვილი კეთილსინდისიერ შემძენად ვერ ჩაითვლება, რადგანაც სადავო ბინაში ცხოვრობდა და მისთვის კარგად იყო ცნობილი, რომ ბინის ნახევარი ნ. ლ-ავას ეკუთვნოდა, ხოლო მეორე ნახევარზე დ. კ-ძესთან ერთად მემკვიდრე თ. თ-იაც იყო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს:

1. ა. კ-ძის დანაშთ ქონებაზე უარის თქმის შესახებ ნ. ლ-ავას 2003 წლის 25 ივლისის განცხადებისა და 2003 წლის 28 ივლისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა;

2. დ. კ-ძესა და თ. ც-შვილს შორის 2006 წლის 19 მაისს გაფორმებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

3. ნ. ლ-ავას, როგორც პრივატიზების მონაწილის, საკუთრების უფლების დადგენა ბინის 1/2-ზე;

4. იმ ფაქტის დადგენილად ცნობა, რომ ნ. ლ-ავას, მეუღლის - ა. კ-ძის სამკვიდროდან მიღებული ჰქონდა 1/4 წილი;

5. საბოლოოდ ნ. ლ-ავას საკუთრების უფლების დადგენა სადავო ბინის 3/4 წილზე;

6. თ. თ-იას მიერ მამის დანაშთი ქონების 1/3 წილის ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენილად ცნობა და მისი ამ წილის მესაკუთრედ აღიარება;

7. საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში შესაბამისი ცვლილებების განხორციელება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს ბ. ს-ძის მიერ 2003 წლის 28 ივლისს ა. კ-ძის დანაშთ ქონებაზე დ. კ-ძის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა 3/4 ნაწილში; ასევე ბათილად იქნა ცნობილი 2006 წლის 19 მაისს დ. კ-ძესა და თ. ც-შვილს შორის დადებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება ნასყიდობის საგნის 3/4 ნაწილში; ნ. ლ-ავა ცნობილი იქნა სადავო ბინის 1/2-ის მესაკუთრედ, ხოლო თ. თ-ია 1/4-ის მესაკუთრედ და საჯარო რეესტრს დაევალა ჩანაწერებში აღნიშნულის შესაბამისი ცვლილებების შეტანა; მოპასუხე თ. ც-შვილს დაეკისრა მოსარჩელეების მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 3/4-ის – 1237 ლარის გადახდა.

სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

ნ. ლ-ავას, როგორც ა. კ-ძესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფს და პრივატიზაციის მონაწილეს, საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ქ. თბილისში, ... ¹11-ში მდებარე ბინის 1/2 წილი;

დ. კ-ძეს ა. კ-ძის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში ფაქტობრივი ფლობით მამის სამკვიდრო ქონება არ მიუღია;

თ. თ-იას მამის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს ა. კ-ძის დანაშთი ქონებიდან კუთვნილი წილი;

ნ. ლ-ავას მიერ 2003 წლის 25 ივლისს ნოტარიუს ბ. ს-ძის სანოტარო ბიუროში შეტანილი განცხადება წარმოადგენდა არა მთლიანად სამკვიდროს მიღებაზე უარს, არამედ მის მიერ უკვე მიღებული კუთვნილი წილის განკარგვას – თავისი შვილისათვის უსასყიდლოდ გადაცემას;

თ. ც-შვილი არ იყო სადავო ბინის კეთილსინდისიერი შემძენი, რადგანაც ცხოვრობდა დ. კ-ძესა და ნ. ლ-ავასთან ერთად, შესაბამისად, მისთვის ცნობილი იყო, რომ დ. კ-ძეს ჰყავდა დედა, რომელიც სადავო ბინაში ცხოვრობდა და და - თ. თ-ია.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ბ. ს-ძემ და თ. ც-შვილმა.

აპელანტმა ბ. ს-ძემ აღნიშნა, რომ სასამართლოს მითითება მხარეთა შორის ახალი სამოქალაქო კოდექსის ნორმების გამოყენების შესახებ შეთანხმების არსებობის თაობაზე, უსაფუძვლოა, მსგავსი შეთანხმება მათ შორის არ ყოფილა და თუნდაც ყოფილიყო, სასამართლოს უნდა ეხლემძღვანელა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილებით, რადგანაც, აღნიშნულ დადგენილებაში მოცემულ საკითხებს სამოქალაქო კოდექსი არ აწესრიგებს, ამასთან, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება და არასწორად მიიჩნია, რომ ნ. ლ-ავა იყო სადავო ბინის თანამესაკუთრე. აპელანტის პოზიციით, ნ. ლ-ავამ, განაცხადა რა თანხმობა ბინის ა. კ-ძის სახელზე პრივატიზების თაობაზე, აღნიშნულით უარი თქვა თავის კუთვნილ წილზე. გარდა ამისა, სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ნ. ლ-ავა საჯარო რეესტრში ბინის თანამესაკუთრედ რეგისტრირებული არ ყოფილა, რეგისტრაციის გარეშე კი, იგი ვერ იქნებოდა მიჩნეული ბინის 1/2 წილის მესაკუთრედ, აგრეთვე, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მტკიცება იმის თაობაზე, რომ თ. თ-იამ სამკვიდრო მასის თავისი კუთვნილი წილი 6-თვიან ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო. აპელანტის პოზიციით, სასამართლომ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადგენილად მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომლებიც მიზანმიმართულად ტყუოდნენ. გარდა ამისა, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ დ. კ-ძეს სამკვიდრო დადგენილ ვადაში არ მიუღია და არ გაითვალისწინა სისხლის სამართლის საქმეზე თ. ც-შვილის მიერ მიცემული ჩვენება, სადაც იგი აცხადებს, რომ სადავო ბინაში 1997 წლიდან გადავიდა დ. კ-ძესთან ერთად. სასამართლომ არასწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1434-ე და 1447-ე მუხლებით, ასევე, აპელანტის მტკიცებით, თ. ც-შვილი კეთილსინდისიერი შემძენი იყო და მან სადავო ბინაზე საკუთრების უფლება კანონის მოთხოვნათა დაცვით მოიპოვა. გარდა ამისა, სარჩელი ხანდაზმული იყო, რაც სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა.

აპელანტმა თ. ც-შვილმა თავის სააპელაციო საჩივარში იგივე მოსაზრებები წარმოადგინა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 ივლისის განჩინებით თ. ც-შვილისა და ბ. ს-ძის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივი გარემოებებს და დამატებით აღნიშნა, რომ მართებული იქნებოდა ბ. ს-ძის მოცემულ დავაში მონაწილეობა მესამე პირის სტატუსით შემოფარგლულიყო.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ლ-ავა სადავო ბინის მესაკუთრე სახელმწიფოს მიერ გამოვლენილი ნების საფუძველზე გახდა და არა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლიდან გამომდინარე, ამდენად, ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა არ ჰქონდა, იყო თუ არა იგი ა. კ-ძესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში, ან საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ დარეგისტრირებული, მას, როგორც პრივატიზების დროს ა. კ-ძესთან ერთად მცხოვრებ პირს, ბინაზე უფლება გააჩნდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება, რომ თ. თ-იას არ მიუღია სამკვიდრო კანონით დადგენილ ვადაში და მიუთითა, რომ მათ აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ ნ. ლ-ავას 2003 წლის 25 ივლისის განცხადება თავისი შინაარსით იყო არა უარი სამკვიდროს მიღებაზე, არამედ კუთვნილი წილის შვილისათვის უსასყიდლოდ გადაცემა - ჩუქება.

სასამართლომ აპელანტების არც სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებული მოსაზრება გაიზიარა და მიიჩნია, რომ მხარემ თავისი ინტერესების დარღვევის შესახებ შეიტყო არა 2003 წლის 25 ივლისს, არამედ 2006 წლის ოქტომბერში და ერთი თვის შემდეგ აღძრა კიდეც სარჩელი, ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლით გათვალისწინებული ვადა გაშვებული არ ყოფილა.

სასამართლო ასევე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიციას იმასთან დაკვშირებით, რომ თ. ც-შვილი არ იყო კეთილსინდისიერი შემძენი.

აღნიშნული განჩინება თ. ც-შვილის წარმომადგენელმა გ. კ-ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორმა თავისი მოთხოვნის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. სასარჩელო მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, რადგანაც ნ. ლ-ავამ მოთხოვნის უფლების წარმოშობის შესახებ 2003 წლის 25 ივლისს შეიტყო, სარჩელი კი 2006 წლის ნოემბერშია აღძრული;

2. ნ. ლ-ავა სადავო ბინის მესაკუთრედ რეგისტრირებული არ ყოფილა, ამდენად, მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის მიხედვით, ქორწინების პერიოდში მეუღლეების მიერ შეძენილი ქონება მათ თანასაკუთრებას წარმოადგენა, მაგრამ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განმარტებით, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, მეუღლეთა ქორწინების განმავლობაში ერთად შეძენილ ქონებაზე მეუღლეთა საკუთრების უფლება წარმოიშობა საჯარო რეესტრში მხოლოდ ორივე მათგანის რეგისტრაციის შემდეგ, შესაბამისად, ნ. ლ-ავა სადავო ბინის თანამესაკუთრე არ არის;

3. დ. კ-ძემ სამკვიდრო დადგენილ ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო. აღნიშნული დასტურდება სერვის-ცენტრის მიერ გაცემული ცნობით, რომლის მიხედვითაც ... ¹ 11-ში მდებარე ბინაში გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ა. კ-ძე, ხოლო მასთან ერთად მეუღლე ნ. ლ-ავა და შვილი დ. კ-ძე, სასამართლომ კი, აღნიშნული მტკიცებულება არასწორად შეაფასა;

4. ორივე ინსტანციის სასამართლომ უკანონოდ დაადგინა ის ფაქტი, რომ თ. თ-იამ სამკვიდრო კანონით დადგენილ ვადაში მიიღო. კასატორის მტიცებით, მოწმეთა ჩვენება საეჭვო იყო, სასამართლომ კი, არ გაითვალისწინა სისხლის სამართლის საქმეზე თ. ც-შვილის მიერ მიცემული ჩვენება, სადაც იგი აცხადებს, რომ სადავო ბინაში 1997 წლიდან გადავიდა დ. კ-ძესთან ერთად;

5. თ. ც-შვილი წარმოადგენდა სადავო ბინის კეთილსინდისეირ შემძენს, შესაბამისად, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2008 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით თ. ც-შვილის წარმომადგენელ გ. კ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ნ. ლ-ავასა და თ. თ-იას წარმომადგენელმა რ. პ-ავამ საკასაციო პალატას შესაგებელი წარუდგინა. მისი მტკიცებით, თ. ც-შვილის საკასაციო საჩივარი არის უსაფუძვლო. მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, 2003 წლის 25 ივლისის განცხადებაში ნათლად არის ჩამოყალიბებული ნ. ლ-ავას ნება, რომლითაც იგი უარს ამბობს მხოლოდ მეუღლის სამკვიდრო ქონებაზე და არა თავისი, როგორც პრივატიზაციის მონაწილის საკუთრების უფლებაზე ამ ბინის 1/2 ნაწილზე. თავისი კუთვნილი წილის დ. კ-ძეზე გადაფორების შესახებ ნ. ლ-ავასათვსი ცნობილი მხოლოდ 2006 წლის ოქტომბერში გახდა, რის შემდეგაც მან სასამართლოს დაუყოვნებლივ მიმართა, ამდენად, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის შესახებ მითითება უსაფუძვლოა. სააპელაციო სასამართლომ სწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი. მხარის მოსაზრებით, ასევე უსაფუძვლოა კასატორის მტკიცება, რომ სადავო ბინის ერთადერთი მესაკუთრე ა. კ-ძე იყო. ნ. ლ-ავას, როგორც პრივატიზაციის მომენტისათვის სადავი ბინაში მცხოვრებ პირს, გააჩნდა საკუთრების უფლება ამ ბინაზე. გარდა ამისა, მხარის პოზიციით, სასამართლომ მართებულად არ ჩათვალა სერვის-ცენტრის მიერ გაცემული ცნობა დ. კ-ძის მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 მარტის განჩინებით თ. ც-შვილის წარმომადგენელ გ. კ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა არსებითად განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ თ. ც-შვილის წარმომადგენელ გ. კ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

კასატორმა ისარგებლა საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით გარანტირებული შედავების უფლებით და სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ პრეტენზია წარმოადგინა.

საკასაციო პალატა სარწმუნოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარმოებას, რომ ნ. ლ-ავამ და თ. თ-იამ სამკვდრო კანონით დადგენილ ვადაში მიიღეს. ამ საკითხთან დაკავშირებული კასატორის მითითება, რომ თ. თ-იას სამკვიდრო არ მიუღია და მოწმეთა ჩვენები წინააღმდეგობრივი იყო, არ ქმნის 407-ე მუხლით გათვალისწინებულ დასაშვებ და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას.

საკასაციო პალატა მიიიჩნევს, რომ მოწმეთა ჩვენებები ერთმანეთს არ ეწინააღმდეგება, ამასთან საკმაოდ დამაჯერებელია და ერთმნიშვნელოვნად მიუთითებენ თ. თ-იას მიერ სამკვიდროს დაუფლებაზე, გარდა ამისა, საქმეში წარმოდგენილია ა. კ-ძის კუთვნილი იმ ნივთების დეტალური ნუსხა, რომელიც თ. თ-იამ საქართველოდან წაიღო. 1421-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით კი, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ნაწილის ფლობას, ითვლება, რომ მან მთლიანად მიიღო სამკვიდრო, რაშიც უნდა გამოიხატებოდეს და სადაც არ უნდა იყოს იგი. ამდენად საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებას, რომ თ. თ-იამ სამკვიდრო კანონით დადგენილ ვადაში მიიღო.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამკვიდრო კანონით დადგენილ ვადაში მიიღეს მხოლოდ ნ. ლ-ავამ და თ. თ-იამ, დ. კ-ძეს კი, სამკვიდრო კანონით გათვალისწინებულ ვადაში ფაქტობრივი ფლობით არ მიუღია, ამასთან, აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტისას, სასამართლომ არ გაიზიარა სერვისული მომსახურების ცენტრის ცნობა, მიუთითა, რომ ამ ცნობის მიხედვით მხოლოდ დ. კ-ძის ა. კ-ძის გარდაცვალებამდე მასთან ერთად ცხოვრობის ფაქტი მტკიცდებოდა და დამატებით აღნიშნა, რომ 1998 წლამდე დ. კ-ძე რეგისტრირებული იყო სხვა მისამართზე.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დ. კ-ძის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ნაწილში სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ემყარება მტკიცებულებათა ყოველმხრივ, ობიექტურ გამოკვლევას, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია და შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი სისხლის სამართლის საქმეზე მოწმის დაკითხვის ოქმი, სადაც მოწმედ დაკითხული თ. ც-შვილი აცხადებს, რომ სადავო ბინაში დ. კ-ძესთან ერთად 1997 წლიდან დაიწყო ცხოვრება.

გარდა ამისა, პალატა ყურადღებას ამახვილებს, რომ სხვა მისამართზე რეგისტრაცია არ გამორიცხავს სამკვიდროს დადგენილ ვადაში მიღების შესაძლებლობას. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებისათვის სავალდებულო არაა პირი რეგისტრირებული იყოს ან ცხოვრობდეს მამკვიდრებლის ბინაში, მთავარია, რაიმე ფორმით, სარგებლობდეს სამკვიდრო ქონებით, ან მისი ნაწილით ან არ დაუშვას სხვა პირების მიერ ამ ქონებით სარგებლობა. აქვე ისიც გასათვალისწინებელია, რომ დ. კ-ძე მეზობელ ბინაში იყო რეგისტრირებული, რაც თავის მხრივ, კიდევ უფრო ზრდის იმის შესაძლებლობას, რომ მას სამკვიდრო კანონით დადგენილ ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიეღო.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ამ ნაწილში ფაქტობრივ-სამართლებრივი თვალსაზირსით დაუსაბუთებელია, საჭიროებს მტკიცებულებათა გამოკვლევას და ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას. ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის საფუძველზე, საქმე ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაუბრუნდეს.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, შეაფასოს ყველა მტკიცებულება, აგრეთვე, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დ. კ-ძე მამის გარდაცვალების შემდეგ მეზობელ ბინაში იყო რეგისტრირებული, გამოიკვლიოს ამ უკანასკნელის მიერ სამკვირდოთ კანონით დადგენილ ვადაში მიღების ფაქტი და დავა აღნიშნულის შესაბამისად გადაწყვიტოს. ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას სასამართლომ უნდა მიუთითოს რატომ უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, მტკიცებს ტვირთის გათვალისწინებით, რა მტკიცებულებებით უპირისპირდება ერთი მხარე მეორე მხარის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის სხვა საფუძვლებს, პალატა არ იზიარებს თ. ც-შვილის წარმომადგენელ გ. კ-ძის მტკიცებას, რომ ვინაიდან ნ. ლ-ავა, როგორც ა. კ-ძის მეუღლე, სადავო ბინის თანამესაკუთრედ რეგისტრირებული არ ყოფილა, მთლიანი ბინა ა. კ-ძის საკუთრება იყო და სამკვიდრო მასზე მთლიანად გაიხსნა.

მოცემული სამართლებრივი ურთიერთობა წესრიგდება არა საოჯახო სამართლის ნორმებით, არამედ «საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ» მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის დადგენილებით.

აღნიშნული დადგენილებისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით, ბინების პრივატიზება წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართის ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. პრივატიზების პროცესში საცხოვრებელი ბინის დამქირავებელი და მისი ოჯახის წევრები თანაბარი უფლებით სარგებლობენ, ანუ აღნიშნული ნორმატიული აქტი ბინის არც ერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში არ აყენებს. დადგენილებით მინიჭებული უფლების რეალიზების შესაძლებლობა ვრცელდება დამქირავებელთან ერთად მცხოვრებ ყველა ოჯახის წევრზე და, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება მათი თანხმობით შეიძლება ერთ-ერთ დამიქარავებელზე აღირიცხოს, აღნიშნული არ ნიშნავს, რომ პრივატიზების მომენტისათვის ბინაში მცხოვრებმა სხვა პირებმა უარი განაცხადეს თავიანთ საკუთრების უფლებაზე. ბინის პრივატიზაციის უფლების რეალიზაციის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს საცხვორებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტი. დამქირავებელთან მცხოვრებ ოჯახის წევრებს გააჩნიათ ყველა ის უფლება, რომლითაც დამქირავებელი სარგებლობს. საკუთრების უფლების ერთ-ერთ დამქირავებელზე აღირიცხვა არ გამორიცხავს დანარჩენი მოსარგებლეების საკუთრების უფლებას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ნ. ლ-ავა, როგორც პრივატიზების ხელშეკრულების მონაწილე სადავო ბინის თანამესაკუთრე იყო და მას გააჩნდა საკუთრების უფლება ბინის 1/2 ნაწილზე. შესაბამისად, ა. კ-ძის გარდაცვალების შემდეგ, სამკვიდრო მხოლოდ ამ უკანასკნელის კუთვნილ 1/2 წილზე გაიხსნა.

საკასაციო პალატა ასევე არ იზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ ვინაიდან დ. კ-ძე საჯარო რეესტრში სადავო ბინის მესაკუთრედ იყო რეგისტრირებული, ხოლო რეესტრის ჩანაწერების უსწორობის შესახებ პრეტენზია გამოთქმული არ ყოფილა, თ. ც-შვილი კეთილსინდისიერი შემძენი იყო და სასამართლოს ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად არ უნდა ეცნო.

სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შეთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა.

აღნიშნული ნორმა იცავს შემძენის ინტერესებს. უძრავი ნივთის გამსხვისებლის მესაკუთრედ მიჩნევისათვის საკმარის საფუძველს წარმოადგენს შემძენისათვის, რომ გამსხვისებელი მესაკუთრედ რეგისტრირებული იყოს საჯარო რეესტრში. თუმცა ამ წესიდან გამონაკლისი დადგენილია ამავე ნორმით. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც შემძენმა იცის, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული გამსხვისებელი არ არის მესაკუთრე. ამდენად, აღნიშნული ნორმით დაწესებული შემძენის კეთილსინდისიერების დადგენისათვის, საკმარისი არ არის მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების გათვალისწინება. მოცემულ შემთხვევაში არსებითი საკითხია მესაკუთრის ვინაობისადმი შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულება.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თ. ც-შვილი დ. კ-ძესთან არარეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა და სადავო ბინაში ოჯახის დანარჩენ წევრებთან ერთად ცხოვრობდა, მისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო, რომ ბინის ერთდაერთი მესაკუთრე დ. კ-ძე არ იყო, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ თ. ც-შვილი კეთილსინდისერ შემძენად ვერ ჩაითვლებოდა.

ზემომითითებული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ნოტარიუს ბ. ს-ძის მიერ 2003 წლის 28 ივლისს ა. კ-ძის სახელზე გაცემული კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის 3/4 ნაწილში ბათილად ცნობა არასწორია და 3/4 ნაწილს უნდა გამოაკლდეს მთელი ბინის 1/6 ნაწილი, რომელსაც 3/4 შეიცავს და ამ ნაწილში ხელახლა უნდა იმსჯელოს სააპელაციო სასამართლომ. ასევე არასწორია დ. კ-ძესა და თ. ც-შვილს შორის დადებული ხელშეკრულების 3/4 ნაწილში ბათილად ცნობა. პალატას მიაჩნია, რომ 3/4 ნაწილს უნდა გამოაკლდეს მთელი ბინის 1/6 ნაწილი, რომელსაც 1/6 შეიცავს და ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ ხელახლა უნდა იმსჯელოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. ც-შვილის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

მოცემულ საქმეზე გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 ივლისის განჩინება ა. კ-ძის დანაშთ ქონებაზე დ. კ-ძის სახელზე გაცემული კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობის 1/6 ნაწილში და დ. კ-ძესა და თ. ც-შვილს შორის დადებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების 1/6 ნაწილში ბათილად ცნობის თაობაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 29 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელად;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.