ბს-1025-610 (კ-05) 14 სექტემბერი, 2005წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. წკეპლაძე (თავმჯდომარე),

ი. ლეგაშვილი (მომხსენებელი),

ჯ. გახოკიძე

დავის საგანი: უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობის შესახებ ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დავალება.

აღწერილობითი ნაწილი:

თ. ლ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს ქ. თბილისის მერიის მიმართ და მესამე პირის, დაბა წყნეთის გამგეობის მონაწილეობით, მოითხოვა უძრავი ქონების მესაკუთრედ ცნობა და ადმინისტრაციული აქტის გამოცემის დავალება.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ დაბა წყნეთში, .....-ის მიმდებარედ ოდითგანვე ფლობდა და სარგებლობდა მამაპაპისეული 300 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთით.

მოსარჩელეს საბჭოთა თუ თავისუფალი საქართველოს მმართველობის პერიოდში არ ჰყავდა მოდავე და მიწას ფლობდა შეუზღუდავად.

1993წ. 14 მარტს, ხანძრის შედეგად, მთლიანად განადგურდა დაბა წყნეთის გამგეობის შენობა. სხვა მნიშვნელოვან დოკუმენტებთან ერთად დაიწვა 300 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ფლობის ზონარგაყრილი წიგნი და დღეისათვის დოკუმენტის აღდგენის შესაძლებლობის და ფაქტის დადასტურების სხვა გზა არ არსებობს.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომì¥მისი მფლობელობა მიწის ნაკვეთზე წარმოიშვა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის წესით მოპოვების მომენტიდან, რა დროიდანაც დღემდე არავისგან ყოფილა შეზღუდული მიწის ფლობასთან დაკავშირებით. სკ-ის 155-ე და 156-ე მუხლებისა და სსკ-ის 312-ე მუხლის “ი” პუნქტის საფუძველზე ითხოვდა სარჩელის დაკმაყოფილებას.

ქ. თბილისის მთავრობამ წერილობით შესაგებელში თ. ლ-ის სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელე 300 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ფლობდა თვითნებურად. უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა სკ-ის 155-ე მუხლის საფუძველზე, რამდენადაც მას ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ჰქონდა მოპოვებული ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობა. სკ-ის 155-ე მუხლის მიხედვით, მფლობელობა წარმოიშობა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის წესით მოპოვებით, მიაჩნია, რომ ფაქტობრივი ბატონობა ნივთის მიმართ იურიდიული ბატონობაა და არ შეიძლება იგი დაყვანილ იქნეს ნივთზე ფიზიკურ შემხებლობამდე. ეს რომ არ ყოფილიყო, მაშინ ყველა თავისუფალი მიწის ნაკვეთი და უძრავი ქონება ფიზიკური შემხებლობის საფუძვლით, ყოველგვარი იურიდიული საფუძვლის გარეშე მოექცეოდა ფაქტობრივი მფლობელის ხელში. მიაჩნდა, რომ მოსარჩელე სადავო მიწის ნაკვეთს დაეუფლა ფიზიკურად და მას არავითარი იურიდიული საფუძველი არ გააჩნდა.

ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2004წ. 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა თ. ლ-ის სარჩელი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა თავისი უფლება სადავო უძრავ ქონებაზე, რადგან ვერ წარმოადგინა უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა თ. ლ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა კანონიერი სამართლებრივი საფუძვლების არსებობა, რომლებიც მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი გახდებოდა. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ხანძრის შედეგად განადგურებული ზონარგაყრილი წიგნის შესაბამისად იგი ითვლებოდა სადავო მიწის ნაკვეთის მოსარგებლედ, რადგან წარდგენილი იყო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიული ფაქტის დადგენის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ თ. ლ-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთით კანონიერი სარგებლობის უფლების მოპოვებისათვის წარდგენილი არ ყოფილა იჯარის ხელშეკრულება ქალაქის მერიასთან ქ. თბილისის მერიის საქალაქო კოლეგიის 1994წ. 15 აპრილის ¹04.11.17 გადაწყვეტილების _ “მიწის საიჯარო გადასახადის დროებითი დებულების დამტკიცების შესახებ” _ შესაბამისად. სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი განეკუთვნება სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ მიწას, რომელიც სარგებლობაში ან საკუთრებაში განიკარგება მხოლოდ აუქციონის, კონკურსის, ან პირდაპირი განკარგვის გზით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ” კანონის მესამე მუხლის მეოთხე ნაწილის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა თ. ლ-მა, რომელიც ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებას.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საკასაციო საჩივრის მოტივების გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინება.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია მატერიალური და საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და სწორად განმარტა კანონი.

საკასაციო პალატა უსაფუძვლობის მოტივით ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმეში წარმოდგენილი წყნეთის გამგეობის 01.07.2002წ. ¹332 ცნობით დასტურდება, რომ წყნეთის გამგეობის შენობაში 14.03.93წ. მარტში მომხდარი ხანძრის შედეგად მთლიანად განადგურდა შენობა და დოკუმენტები, მათ შორის, ზონარგაყრილი წიგნი, რომელშიც სხვა ოჯახებთან ერთად დაფიქსირებული იყო თ. ლ-ის ოჯახიც. საკასაციო პალატის აზრით, აღნიშნული ცნობა არ ადასტურებს თ. ლ-ის მიერ სადავო 300 კვ.მ მიწის კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით დამაგრების ფაქტს, ვინაიდან მასში მითითებული არ არის ასეთის შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიუთითა სსკ-ის 102-ე მუხლის მოთხოვნაზე, რამდენადაც მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს რა უძრავ ნივთს, მისი საკუთრების ან სარგებლობის თაობაზე წარმოდგენილი უნდა ყოფილიყო გამგეობის ზონარგაყრილი წიგნის ამონაწერი, ან უფლებამოსილი ორგანოს გადაწყვეტილება მიწის ნაკვეთის გამოყოფის შესახებ. ასეთი მტკიცებულებები კი საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის. უსაფუძვლობის მოტივით გაზიარებული ვერ იქნა კასატორის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 18.01.92წ. ¹48 დადგენილების მე-5 პუნქტის საფუძველზე მას უსასყიდლოდ, ნორმის ფარგლებში უნდა გადასცემოდა მფლობელობაში არსებული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწის ნაკვეთები.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 18.01.1992წ. ¹48 დადგენილება სწორად განმარტა სასამართლომ, რადგან აღნიშნული დადგენილების მე-5 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადაეცათ საკუთრებაში. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი კანონით დადგენილი წესით ირიცხებოდა კასატორის სახელზე. საგულისხმოა ის გარემოება, რომ თ. ლ-ის სასარჩელო განცხადება არ ეფუძნებოდა იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი კანონით დადგენილი წესით ირიცხებოდა კასატორის სახელზე. იგი სკ-ის 155-ე და 156-ე მუხლების საფუძველზე ითხოვდა მესაკუთრედ აღიარებას. უფრო მეტიც, სასარჩელო განცხადებაში თავად მიუთითებდა, რომ გამგეობა ვერ ადგენდა ნაკვეთის მასზე კუთვნილებას დოკუმენტების არარსებობის გამო.

საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ის გარემოება, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მოსარჩელის მამაპაპისეულ საკუთრებას, არ წარმოადგენს მისი სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს, რადგან საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 18.02.1992წ. ¹48 დადგენილების მე-3 პუნქტის თავდაპირველი რედაქცია ითვალისწინებდა მიწების ადრინდელი მესაკუთრეებისათვის ან მათი მემკვიდრეებისათვის გადაცემას საერთო წესით და შესაძლებლობის შემთხვევაში, მათ პირველ რიგში გამოეყოფოდათ ნაკვეთები ყოფილი მიწებიდან ნორმის ფარგლებში, მაგრამ აღნიშნული პუნქტის მოქმედება შეჩერდა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 29.11.1994წ. ¹815 დადგენილების მე-8 პუნქტით და საქმის განხილვის დროისათვის აღარ მოქმედებდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია მატერიალური და საპროცესო ნორმების დაცვით, რის გამოც არ არსებობს მისი გაუქმების და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინება;

3. თ. ლ-ს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 50 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.