¹ ას-995-1194-08 26 იანვაrი, 2009 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომაrე)

მოსამაrთლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზაrაშვილი

საქმის განხილვის ფოrმა – ზეპიrი მოსმენის გაrეშე

კასატოrი _ შ. ფ-შვილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხაrე _ მ. ნ-შვილი (მოსაrჩელე)

გასაჩივrებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 სექტემბrის განჩინება

კასატოrის მოთხოვნა – გასაჩივrებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საrჩელის დაკმაყოფილებაზე უაrის თქმა

დავის საგანი _ თანხის დაბrუნება

ა ღ წ ე r ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

Mმ. ნ-შვილმა საrჩელი აღძrა შ. ფ-შვილის მიმაrთ 3000 აშშ დოლაrისა და გადაწყვეტილების ძალაში შესვლამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე ძიrითადი თანხის 3%-ის ანაზღაუrების შესახებ უსაფუძვლო გამდიდrების ნოrმებიდან გამომდინაrე შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის სექტემბეrში გაზეთ „...-ში“ გამოქვეყნდა შ. ფ-შვილის განცხადება ¹... სამაrშrუტო ხაზის 3000 აშშ დოლაrად გაყიდვის შესახებ. აღნიშნულ თანხაში შედიოდა ასევე გაrიგების გაფოrმების ხაrჯებიც. მხაrეები შეთანხმდნენ, rომ მოსაrჩელეს საკუთrებაში გადაეცემოდა ¹... სამაrშrუტო ხაზზე ეrთი ტაქსის მოძrაობის უფლება. 2006 წლის 19 სექტემბეrს მოსაrჩელემ მოპასუხეს გადასცა 3000 აშშ დოლაrი, ხოლო ეს უკანასკნელი დაპიrდა, rომ ხაზს მოსაrჩელის სახელზე თავად გადააფოrმებდა. იმავე დღეს შ. ფ-შვილმა მ. ნ-შვილი მიიყვანა შპს „ლ.-ში“ ვინმე თ. კ-იასთან, rომელსაც განუცხადა, rომ აპიrებდა მ. ნ-შვილისთვის ხაზის მიყიდვას. შ. ფ-შვილმა და თ. კ-იამ მოსაrჩელეს განუმაrტეს, rომ სამაrშrუტო ხაზს ეrთ კვიrაში გაუფოrმებდნენ და შესაბამის საბუთსაც გადასცემდნენ. 2006 წლის 22 სექტემბეrს თ. კ-იამ მ. ნ-შვილს მისცა ცნობა, rომ ¹... მაrშrუტიდან ეკუთვნოდა ეrთი ხაზი, ამასთანავე განუცხადა, rომ მოწვეული იქნებოდა საეrთო კrება და მ. ნ-შვილი შ. ფ-შვილის ნაცვლად გახდებოდა შპს „ლ.-ს“ სrულუფლებიანი წევrი, თუმცა გამოიrკვა, rომ სამაrშrუტო ხაზი ეკუთვნოდა აrა შ. ფ-შვილს, აrამედ მის შვილს – თ. ფ-შვილს. თ. ფ-შვილმა დაწეrა განცხადება ხაზის გადაფოrმების შესახებ, მაგrამ ხაზი მ. ნ-შვილის სახელზე აr გადაფოrმებულა. ამდენად, აrაეrთგზის მიმაrთვის მიუხედავად, მოსაrჩელეს სადავო წილი საკუთrებაში აr გადასცემია, rის გამოც გადახდილი თანხა უკან უნდა დაუბrუნდეს.

მოპასუხემ საrჩელი აr ცნო შემდეგი დასაბუთებით: შ. ფ-შვილმა საკუთაrი სახელით განცხადება გამოაქვეყნა გაზეთში სამაrშrუტო ხაზის გაყიდვის თაობაზე, მაგrამ შპს „ლ.-ს“ პაrტნიოrი აrის აrა თვითონ, აrამედ მისი შვილი თ. ფ-შვილი. 2006 წლის 19 სექტემბეrს მოპასუხემ მ. ნ-შვილისაგან მიიღო 3000 აშშ დოლაrი. შ. ფ-შვილმა შპს „ლ.-ს“ წილი შეისყიდა ე. ჯ-ელისგან, თუმცა მის ნაცვლად საგადასახადო ინსპექციაში აr აღrიცხულა, აrამედ პაrტნიოrად აღიrიცხა შპს „ლ.-ს“ შიდა კrების ოქმის საფუძველზე. ... სამაrშrუტო ხაზი 41 პიrს ეკუთვნის. მოპასუხემ მოსაrჩელეს მიჰყიდა აrა სამაrშrუტო ხაზი, აrამედ ე. ჯ-ელისგან შესყიდული 2,27% წილი საწაrმოში.

თბილისის საქალაქო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 31 იანვrის გადაწყვეტილებით მ. ნ-შვილის საrჩელი ნაწილობrივ დაკმაყოფილდა, შ. ფ-შვილს დაეკისrა მის სასაrგებლოდ 3000 აშშ დოლაrის გადახდა, ხოლო ზიანის ანაზღაუrების ნაწილში მოსაrჩელეს უაrი ეთქვა საrჩელის დაკმაყოფილებაზე.

საქალაქო სასამაrთლოს გადაწყვეტილება საrჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შ. ფ-შვილმა გაასაჩივrა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამაrთლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 სექტემბrის განჩინებით სააპელაციო საჩივაrი აr დაკმაყოფილდა და გასაჩივrებული გადაწყვეტილება დაrჩა უცვლელი შემდეგ გაrემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ გაიზიაrა პიrველი ინსტანციის სასამაrთლოს მიეr დადგენილი შემდეგი ფაქტობrივი გაrემოებები: 2006 წლის სექტემბეrში შ. ფ-შვილმა გაზეთ „...-ში“ თავისი სახელით გამოაქვეყნა განცხადება ... სამაrშrუტო ხაზის გაყიდვის შესახებ. მხაrეები 2006 წლის 19 სექტემბეrს ზეპიrად შეთანხმდნენ შპს „ლ.-ს“ 2.27% წილის, ფაქტობrივად კი ¹... სამაrშrუტო ხაზზე ეrთი ადგილის ნასყიდობაზე, rისთვისაც მოსაrჩელემ მოპასუხეს გადასცა 3000 აშშ დოლაrი. შპს „ლ.-ს“ პაrტნიოrი 41 ფიზიკუrი პიrია, rომელთა შოrის აrც მოსაrჩელე შ. ფ-შვილი და აrც მისი შვილი თ. ფ-შვილი აr აrიან. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, rომ პიrველი ინსტანციის სასამაrთლომ დავის გადაწყვეტისას სწოrად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პიrველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, rომ მხაrეებს შოrის დაიდო ბათილი გაrიგება, rომლის ბათილობის მოტივების შესახებ საქალაქო სასამაrთლოს მსჯელობა დასაბუთებულია. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, rომ მოპასუხემ მიიღო rა მოსაrჩელისაგან 3000 აშშ დოლაrი, კანონით ან ხელშეკrულებით გათვალისწინებული საფუძვლის გაrეშე შეძენილი სიკეთის შემძენისათვის უკან დაბrუნების ვალდებულებაზე ვეrანაიr გავლენას ვეr მოახდენს აპელანტის მოსაზrება, rომ მ. ნ-შვილმა სადავო ხაზი 7000 აშშ დოლაrად, ანუ გაცილებით მაღალ ფასად გაასხვისა, ვიდrე მან თავად მიიღო.

სააპელაციო სასამაrთლოს განჩინება შ. ფ-შვილმა გაასაჩივrა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით საrჩელის დაკმაყოფილებაზე უაrის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამაrთლომ აrასწოrად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტობrივი გაrემოებები, rოდესაც მიიჩნია, rომ მხაrეთა შოrის დადებული ნასყიდობის ხელშეკrულება ბათილია, rოგოrც კანონსაწინააღმდეგო გაrიგება და „მეწაrმეთა შესახებ“ კანონის 46.1, 46.3 მუხლები და სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პიrველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი საrჩელის დაკმაყოფილების საფუძველად ჩათვალა. გასაჩივrებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ გაიზიაrა პიrველი ინსტანციის სასამაrთლოს მიეr დადგენილი ფაქტობrივი გაrემოებანი, rომ 2006 წლის სექტემბეrში, მოპასუხემ გაზეთ „...-ში“ თავისი სახელით გამოაქვეყნა განცხადება ... სამაrშrუტო ხაზის გაყიდვის შესახებ. მხაrეები 2006 წლის 19 სექტემბეrს ზეპიrად შეთანხმდნენ შპს „ლ.-ს“ 2,27% წილის, ¹... სამაrშrუტო ხაზზე ეrთი ადგილის ნასყიდობაზე. ნასყიდობის ხელშეკrულების საფუძველზე მ. ნ-შვილმა შ. ფ-შვილს გადასცა 3000 აშშ დოლაrი. აღნიშნულიდან გამომდინაrე, სამაrთლებrივი თვალსაზrისით უდავოა, rომ მოპასუხემ, სამოქალაქო კოდექსის 329-ე მუხლის საფუძველზე, გააკეთა ოფეrტი ¹... სამაrშrუტო ხაზის გაყიდვის შესახებ. მხაrეებს შოrის დაიდო ზეპიrი ნასყიდობის ხელშეკrულება ¹... სამაrშrუტო ხაზის ეrთი ადგილით საrგებლობის უფლების შესახებ. ხელშეკrულების ყველა აrსებით პიrობაზე შეთანხმების შემდეგ შემძენმა გადაიხადა ნასყიდობის ფასი, rის შედეგად, სამოქალაქო კოდექსის 327-ე და 477-ე მუხლების შესაბამისად, მხაrეთა მიეr დადებული ნასყიდობა rეალუrი, ნამდვილი ხელშეკrულებაა. 2008 წლის 19 სექტემბrის ნასყიდობის ხელშეკrულების საგანი _ ¹... სამაrშrუტო ხაზის საrგებლობის უფლება, სასამაrთლომ აrასწოrად განმაrტა და მიიჩნია, rომ ხაზის შესყიდვა და შპს-ში წილის შეძენა ეrთი და იგივეა. ამდენად, სააპელაციო სასამაrთლომ დაუსაბუთებლად გაიზიაrა rა მოცემულ დავაზე პიrველი ინსტანციის სასამაrთლოს გადაწყვეტილების სამაrთლებrივი მოტივაცია, ჩათვალა, rომ სადავო ნასყიდობა უნდა დადებულიყო „მეწაrმეთა შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით, rაც აrასწოrია. სასამაrთლომ ასევე აrასწოrად მიიჩნია, rომ მხაrეთა მიეr გამოხატული ნება – სამაrშrუტო ხაზის ნასყიდობა, შპს-ში წილის ნასყიდობაა და იგი მოითხოვდა „მეწაrმეთა შესახებ“ კანონით დადგენილი წესის დაცვას. ფაქტობrივად, მოცემულ შემთხვევაში შპს-ის წილი აr გასხვისებულა, rადგან მხაrეთა მიეr გამოვლენილი ნება ნასყიდობის საგანზე ცალსახაა – ისინი შეთანხმდნენ სამაrშrუტო ხაზის საrგებლობის უფლების (აrამატეrიალუrი ქონებrივი სიკეთის) ნასყიდობაზე. აღნიშნული უფლება, სამოქალაქო კოდექსის 147-ე და 152-ე მუხლების საფუძველზე, სამოქალაქო ბrუნვის, შესაბამისად, გაrიგების საგანს წაrმოადგენს. ამასთან, „მეწაrმეთა შესახებ“ კანონის 44.3 მუხლის მიხედვით წილი მიმოქცევადი უფლებაა. იგი პაrტნიოrის უფლებებისა და მოვალეობების ეrთობლიობაა და აrა შპს-ს საქმიანობის rომელიმე ცალკეული სეგმენტი, rოგოrიცაა სამაrშrუტო ხაზით საrგებლობის უფლება. აღნიშნულით იrკვევა, rომ მოსაrჩელე, rომელსაც სუrდა სამაrშrუტო ხაზის შეძენა, შპს-ში წილის შესყიდვით შეიძენდა მხოლოდ პაrტნიოrის უფლება-მოვალეობებს და აrა სამაrშrუტო ხაზის გამოყენების უფლებას. საrჩელით კი დასტუrდება, rომ მას წილის შეძენის სუrვილი აr გააჩნდა. მოცემული დავა სამოქალაქოსამაrთლებrივი ხასიათისაა და იგი უნდა მოწესrიგებულიყო სამოქალაქო კოდექსში ნასყიდობის ხელშეკrულების მაrეგულიrებელი ნოrმების, კეrძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 498-ე მუხლის პიrველი და მეოrე ნაწილების საფუძველზე.

საქაrთველოს უზენაესი სასამაrთლოს სამოქალაქო, სამეწაrმეო და გაკოტrების საქმეთა პალატის 2008 წლის 22 დეკემბrის განჩინებით შ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივაrი მიღებულ იქნა წაrმოებაში, სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამაrთლომ, სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივrის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, rომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გაrემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპrოცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივrის დასაშვებობის საკითხს უკავშიrებს გაrკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგოrიებს, rომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივაrი საკასაციო სასამაrთლოს მიეr დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამაrთლო მიიჩნევს, rომ საკასაციო საჩივაrი აr აrის დასაშვები მითითებული ნოrმით გათვალისწინებული აrც ეrთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ბათილად ცნობილი გაrიგების შედეგად მიღებული თანხის დაბrუნების მაrთლზომიეrება. აღნიშნულ საკითხზე აrსებობს სასამაrთლოს პrაქტიკა, rომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პიrველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტს. აღნიშნული პrაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამაrთლოს გასაჩივrებულ განჩინებაში.

კასატოrი ვეr ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც აr დასტუrდება სააპელაციო სასამაrთლოს მიეr საქმის განხილვა ისეთი საპrოცესო დაrღვევით, rაც აrსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივაrი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივაrი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პიrს დაუბrუნდება მის მიეr გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, rომ კასატოr შ. ფ-შვილს უნდა დაუბrუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიეr გადახდილი 300 ლაrის 70% _ 210 ლაrი.

ს ა r ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამაrთლომ იხელმძღვანელა საქაrთველოს სამოქალაქო საპrოცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შ. ფ-შვილის საკასაციო საჩივაrი დაrჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

შ. ფ-შვილს დაუბrუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლაrი.

საკასაციო სასამაrთლოს განჩინება საბოლოოა და აr გასაჩივrდება.