საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის

შემოწმების შესახებ

საქმე №289აპ-17 ქ. თბილისი

კ-ე მ, 289აპ-17 26 ოქტომბერი, 2017 წელი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით:

პაატა სილაგაძე (თავმჯდომარე),

ნინო გვენეტაძე, გიორგი შავლიაშვილი

ზეპირი მოსმენის გარეშე შეამოწმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 აპრილის განაჩენზე მსჯავრდებულ მ. კ-ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენის სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 თებერვლის განაჩენით მ. კ-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლით და მიესაჯა 1 წლით თავისუფლების აღკვეთა, რომლის ათვლა დაეწყო 2016 წლის 27 სექტემბრიდან. გაუქმდა მ. კ-ს მიმართ შეფარდებული აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა.

განაჩენით მ. კ-ს მსჯავრი დაედო სიცოცხლის მოსპობისა და ჯანმრთელობის დაზიანების მუქარაში, როდესაც იმას, ვისაც ემუქრებიან, გაუჩნდა მუქარის განხორციელების საფუძვლიანი შიში.

მ. კ-ს მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედება გამოიხატა შემდეგში: 2016 წლის 19 აგვისტოს მ. კ-ე სატელეფონო საუბარში სიცოცხლის მოსპობით დაემუქრა ა. კ-ს. ასევე, 2016 წლის 22 და 23 აგვისტოს მ. კ-მ ა. კ-ს გაუგზავნა არაერთი მუქარის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინება, რომლითაც დაემუქრა მას სიცოცხლის მოსპობითა და ჯანმრთელობის დაზიანებით. მ. კ-ს მიერ განხორციელებული მუქარა ა. კ-მ აღიქვა რეალურად და გაუჩნდა მისი განხორციელების საფუძლიანი შიში.

2. აპელანტის მოთხოვნა:

განაჩენი სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მსჯავრდებულმა მ. კ-მ, რომელმაც ითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 თებერვლის განაჩენის გაუქმება და მის მიმართ გამამართლებელი განაჩენის დადგენა.

3. გასაჩივრებული განაჩენის სარეზოლუციო ნაწილი:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 აპრილის განაჩენით თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 თებერვლის განაჩენი დარჩა უცვლელად.

4. გასაჩივრებული განაჩენის ფაქტობრივი და სამართლებრივი დასაბუთება:

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 15 თებერვლის განაჩენით უტყუარად დადგინდა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები სამართლებრივად სწორად შეფასდა. პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული განაჩენის მოტივაცია როგორც ფაქტობრივ გარემოებებთან, ისე - სამართლებრივ შეფასებასთან დაკავშირებით, რომ საქმეში გამოკვლეული მტკიცებულებებით დადასტურდა მ. კ-ს მიერ საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენა.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მსჯავრდებულ მ. კ-ს მიერ ჩადენილი დანაშაული დასტურდება, ერთი მხრივ, დაზარალებულ ა. კ-ს ჩვენებით, რომელმაც კატეგორიულად მიუთითა მსჯავრდებულ მ. კ-ე და ამხილა მუქარის ჩადენაში, ამასთანავე, წინასწარ გამოძიებაშივე ამოიცნო იგი, აგრეთვე - მუქარის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინებებით, რომლებიც გამოკვლეულია სასამართლოში, ხოლო, მეორე მხრივ, მოწმეების - ნ. ფ-ა და თ. ა-ს ჩვენებებით, რომლებმაც უშუალოდ ნახეს მუქარის გამო შეშინებული და აფორიაქებული ა. კ-ე, კონკრეტულ შემთხვევაში მოისმინეს მუქარა და წაიკითხეს მუქარის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინებები. ზეპირი (დაზარალებულისა და მოწმეთა ჩვენებები) და წერილობითი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ უტყუარად დაადგინა მუქარის ფაქტი, რომელიც დაზარალებულმა რეალურად აღიქვა.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მსჯავრდებულის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენი არის უკანონო, დაუსაბუთებელი, უსამართლო და დანაშაულებრივი გზით შედგენილი, ვინაიდან დარღვეულია პროცესუალური ნორმები, კერძოდ: მსჯავრდებულს არ გადაეცა განაჩენი, ზემდგომ ინსტანციაში საჩივარი არ გადაიგზავნა, რომელიც ეხებოდა წინასასამართლო სხდომის მოსამართლის გადაწყვეტილების გაუქმებას, ასევე - მ. კ-ე დააკავეს პროცესუალური ნორმების არსებითი დარღვევით და მიუთითა, რომ სისხლის სამართლის საქმის მასალების თანახმად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს განაჩენის ასლი 2017 წლის 1 მარტს, კანონით დადგენილ ვადაში, გაეგზავნა მსჯავრდებულს, ხოლო საქმეში არსებული ხელწერილის თანახმად, იგი მას ჩაჰბარდა 2017 წლის 2 მარტს. რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ საჩივარი არ გადაიგზავნა ზემდგომ ინსტანციაში, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებულ საკითხზე მ. კ-ს გაეგზავნა არაერთი წერილი, რომლითაც განემარტა მის მიერ შეტანილი საჩივრის (მისი არსიდან გამომდინარე) საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად ზემდგომ ინსტანციაში გადაგზავნის შეუძლებლობა. მსჯავრდებულის მიერ სააპალაციო საჩივარში მითითებულ კიდევ ერთ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ იგი დააკავეს პროცესუალური ნორმების არსებითი დარღვევით, პალატამ მიუთითა, რომ მ. კ-ე დააკავეს სასამართლოს განჩინების საფუძველზე.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომელმაც არ გაიზიარა დაცვის მხარის არგუმენტაცია, რომ, თითქოსდა, დაზარალებულმა ა. კ-მ ჩაიდინა თაღლითობა, რაც გამოიხატა მის მიერ მოტყუებით, მ. კ-ს უვარგისი ნივთის, ავტომანქანის მიყიდვაში. პალატამ მიუთითა: გამოკვლეული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ დაზარალებულმა ა. კ-მ მოატყუა მ. კ-ე და საკუთარი დანაშაულის დაფარვის მიზნით, დაზარალებული ცდილობს, ცრუდ ამხილოს მსჯავრდებული მუქარის ჩადენაში. პირიქით, დაცვის მხარე ცდილობს, წარმოაჩინოს ა. კ-ე როგორც თაღლითი და ამ ხერხით მოახდინოს მისი დისკრედიტაცია; ამასთან, საგულისხმოა თბილისის სამმართველოს მე-2 განყოფილების დეტექტივის თანაშემწე-გამომძიებლის - ი. ქ-ს განმარტება, რომლის თანახმად, მ. კ-ე მან დაიბარა სამართალდამცავ ორგანოში ა. კ-ს განცხადების ირგვლივ განმარტების მისაცემად. მ. კ-მ მხოლოდ მასთან გასაუბრების შემდეგ დაწერა განცხადება, რომ ა. კ-მ ჩაიდინა თაღლითობა, რითაც მას მიაყენა - 1375 აშშ დოლარის ზიანი. აღნიშნული განცხადება მართლაც დათარიღებულია 2016 წლის 22 აგვისტოთი, თუმცა მოწმემ განაცხადა, რომ ა. კ-ს ქმედებაში არ არსებობდა დანაშაულის ნიშნები და, აქედან გამომდინარე, მან არ დაიწყო გამოძიება ამ მიმართულებით; გარდა ამისა, განსახილველ შემთხვევაში საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ მ. კ-მ, რომელიც თავს მიიჩნევდა დაზარალებულად თითქოსდა ა. კ-ს მიერ ჩადენილი დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად, ავტომანქანა ა. კ-ნ შეიძინა 2016 წლის 9 აგვისტოს, ხოლო სამართალდამცავებს მიმართა - 2016 წლის 22 აგვისტოს, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ა. კ-მ სამართალდამცავ ორგანოში მის წინააღმდეგ შეიტანა განცხადება. შესაბამისად, ყოველგვარ ლოგიკას მოკლებულია დაცვის მხარის განცხადება, რომ ა. კ-მ მ. კ-ს მამხილებელი ჩვენება მისცა საკუთარი თავისთვის პასუხისმგებლობის არიდების მიზნით. სასამართლომ თუნდაც ვარაუდის დონეზე, რომ დაუშვას ა. კ-ს მიერ მ. კ-ს მიმართ თაღლითობის შესაძლო ჩადენა, ეს არ გამორიცხავს მის პასუხისმგებლობას ჩადენილი მუქარის გამო.

სააპელაციო პალატა ასევე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომელმაც არ გაიზიარა დაცვის მხარის არგუმენტაცია იმის თაობაზე, რომ სატელეფონო ნომერი - ......, რომელზეც შესულია მუქარის ტექსტის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინებები, არ ეკუთვნის ა. კ-ს. სისხლის სამართლის საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა დაზარალებულმა ა. კ-მ ცალსახად დაადასტურა, რომ ამ ტელეფონის ნომერს ფლობდა და სარგებლობდა 2016 წლის მაისიდან. ამ ფაქტს ასევე ადასტურებს ძველი თბილისის სამმართველოს მე-2 განყოფილების დეტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი - ი. ქ-ი, რომელმაც განმარტა, რომ გამოძიების პროცესში დაზარალებულ ა. კ-ს უკავშირდებოდა სწორედ მითითებულ ნომერზე.

რაც შეეხება მ. კ-ს განმარტებას, რომ ტელეფონის ნომერი, რომელზეც გაგზავნილია მუქარის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინებები, ეკუთვნის არა დაზარალებულს, არამედ - ვინმე ა. კ-ს და იგი არის ა. კ-ს ნათესავი, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ აღნიშნული არ შეესაბამება სიმართლეს, შემდეგ გარემოებათა გამო: შპს „ჯ-ნ“ მიღებულ 2016 წლის 21 ოქტომბრის #195-54 წერილში, რომელიც გაცემულია ა. კ-ს სახელზე, მითითებულია, რომ GSM ნომერი .... არ ირიცხება ა. კ-ს სახელზე. ხსენებული წერილი გამოძიებაში წარადგინა თავად დაზარალებულმა ა. კ-მ, რის თაობაზეც დაზარალებულმა განმარტა, რომ მან ელექტრონული ფოსტის საშუალებით მიმართა კონკრეტულ შპს-ს და მისი ელექტრონული ფოსტა რეგისტრირებულია ამ სახელით. გარდა ამისა, სისხლის სამართლის საქმეზე დაკითხული არც ერთი მოწმე და ასევე წარმოდგენილი მტკიცებულებები არ ადასტურებს, რომ არსებობს ვინმე ა. კ-ე. აღნიშნული, რომ მხოლოდ ბრალდებულის ფანტაზიის ნაყოფია და ემსახურება სასამართლოს მოტყუებას, დასტურდება ასევე იმ ფაქტით, რომ მ.კ-ს დაზარალებულ ა. კ-ს მოწმის სახით დაკითხვისას, თავისი არგუმენტაციის სასამართლოსთვის უფრო მეტი თვალსაჩინოების შესაძენად, არ უცდია გაერკვია, რეალურად არსებობდა თუ არა პირი სახელად - ა. კ-ე, რომელიც თითქოს არის ა. კ-ს ნათესავი.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა დაცვის მხარის არგუმენტაცია, რომ ტელეფონის ნომერი- ....., რომლიდანაც გაგზავნილია მუქარის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინებები, არ ეკუთვნის მ. კ-ს, ვინაიდან სისხლის სამართლის საქმეზე შეკრებილი წერილობითი მტკიცებულებებით და საგამოძიებო და საპროცესო მოქმედებათა ოქმებით (2016 წლის 22 აგვისტოს განცხადება, ამავე თარიღის ოქმი ზეპირი გამოკითხვის შესახებ, 2016 წლის 27 სექტემბრით დათარიღებული ბრალდებულის დაკავების ოქმი, ამავე თარიღის ბრალდებულის გამოკითხვის ოქმი) დასტურდება, რომ მ. კ-ს საკონტაქტო ტელეფონის ნომერია ...... და იგი მითითებულია უშუალოდ მ. კ-ს მიერ, როგორც მისი საკონტაქტო ნომერი. ამ ნაწილში მსჯავრდებულის განმარტება, რომ მან განცხადების დაწერისას დაუშვა ტექნიკური შეცდომა და ნომერი მიუთითა არასწორად, არის დაუსაბუთებელი და ლოგიკას მოკლებული. გარდა ამისა, აღნიშნული სატელეფონო ნომრის კუთვნილების ფაქტი დასტურდება დაზარალებულ ა. კ-ს მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული განმარტებით, რომ მან ავტომანქანის მყიდველის ნომერი მოინიშნა ტელეფონში სახელით m-i და სწორედ ამ ნომრიდან ურეკავდა მას მ. კ-ე. ამ ნომერს, რომ მართლაც მ. კ-ე ფლობდა, ადასტურებენ მოწმის სახით დაკითხული სამართალდამცავები - ი. ქ-ი და გ. მ-ე, რომელთა განმარტებით დადგენილია, რომ ისინი სწორედ ამ ნომერზე უკავშირდებოდნენ მ. კ-ს, როდესაც იძახებდნენ პოლიციის განყოფილებაში.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას და არ გაიზიარა მ. კ-ს სააპელაციო საჩივარში მითითებულ არგუმენტაცია, რომ 2016 წლის 3 სექტემბერს შედგენილი დათვალიერების ოქმი დაუშვებელი მტკიცებულებაა, რადგან არ არის სრულყოფილი, მასზე თანდართულ მასალაში არ ჩანს ადრესატი ტელეფონის ნომერი, თუმცაღა საგულისხმოა, რომ საგამოძიებო მოქმედების ოქმში არის აღნიშნული როგორც ადრესატი ნომერი, ასევე ის ნომერი, საიდანაც გაიგზავნა მუქარის შემცველი მოკლე ტექსტური შეტყობინებები. აღნიშნული საგამოძიებო მოქმედების ოქმი გამოიკვლიეს სასამართლო სხდომაზე, ასევე დაიკითხა საგამოძიებო მოქმედების ჩამტარებელი და ოქმის შემდგენი პირი, დეტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი - ი.ქ-ი, რომელმაც დაადასტურა მის მიერ ზემოხსენებული საგამოძიებო მოქმედების კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით ჩატარება და ოქმის სისწორე.

მ. კ-ს უდანაშაულობის დამადასტურებელ არგუმენტად პალატამ ასევე არ მიიჩნია დაცვის მხარის მიერ მითითებული ის გარემოება, რომ სამართალდამცავები იყვნენ დაინტერესებული მისი პასუხისგებაში მიცემით, ვინაიდან აპელანტმა, გარდა სიტყვიერი განმარტებისა, ვერ წარადგინა რაიმე დამადასტურებული ინფორმაცია და მოტივი, თუ რა დაინტერესება შეიძლება ჰქონოდათ გამოძიების მწარმოებელ პირებს მ. კ-ს მიმართ.

მსჯავრდებულის სააპელაციო საჩივარში გადმოცემულ პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ გამოძიების ეტაპზე მოხდა მოწმეების წაქეზება ცრუ ინფორმაციისა და ცრუ დასმენისათვის, ასევე მოწმე თ. ა-ა პროკურატურის აგენტი და პროვოკატორია, რომელმაც სასამართლოს ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩვენებები მისცა, სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა, ვინაიდან სასამართლოს შეფასებით, მოწმეთა ჩვენებები სრულად არის თანხვდენილი სისხლის სამართლის საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან, რაც მიუთითებს მათი ჩვენებების სანდოობაზე. შესაბამისად, სასამართლო არ იზიარებს მსჯავრდებულის არგუმენტაციას ბრალდების მოწმეთა ჩვენებების სუბიექტურობაზე და ბუნებრივად და ლოგიკურად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ მუქარის შესახებ დაზარალებულმა ა. კ-მ პოლიციაში შეტყობინებამდე თავისი შიშის შესახებ გაანდო ახლობელ ადამიანებს - მეგობრებს და არა უცხო პირებს. სწორედ ამით არის განპირობებული მათი მხრიდან ჩვენებების მიცემა.

სააპელაციო საჩივარში მსჯავრდებულის მიერ მითითებულ კიდევ ერთ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ დაირღვა მოწმის დაკითხვის წესი და მოწმე ნ. ფ-ა აიძულეს, მის წინააღმდეგ მიეცა ცრუ ჩვენება, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზეწოლის დამადასტურებელი არანაირი მტკიცებულება სასამართლოში დაცვის მხარეს არ წარუდგენია და არ მომხდარა სავარაუდო ზეწოლის განმახორციელებელი პირის იდენტიფიცირება. პალატამ განმარტა, რომ როდესაც მხარეს აქვს ეჭვი ზეწოლის შესახებ, მტკიცების ტვირთი მას ეკისრება და მან უნდა წარადგინოს დამაჯერებელი ფაქტი მტკიცებულების სახით, რომელიც მის არგუმენტს დასაბუთებულს, ხოლო ეჭვს საფუძვლიანს გახდის. პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაცვის მხარის დაუსაბუთებელი არგუმენტის საპირისპიროდ ბრალდების მხარემ წარადგინა ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის პროკურორ სალომე კვირკველიას მიერ შედგენილი სატელეფონო გასაუბრების ოქმი, რომლის თანახმად, მოწმე ნ. ფ-ა დაიბარეს ძველი თბილისის რაიონულ პროკურატურაში, რომ გასაუბრებოდნენ მასზე განხორციელებული შესაძლო ზეწოლის ფაქტის ირგვლივ, რა დროსაც ნ. ფ-მ განმარტა, რომ მსგავსი შემთხვევა არ ყოფილა და სასამართლო სხდომაზე დაკითხვამდე მას თბილისის საქალაქო სასამართლოს შენობაში არავისთან (მამაკაცთან) კომუნიკაცია მის მიერ მისაცემ ჩვენებასთან დაკავშირებით არ ჰქონია. ამასთან, ნ. ფ-მ სრულად გამორიცხა მისი იძულებისა და ფიზიკური შეურაცხყოფის ფაქტი, რომლის საწინააღმდეგო მტკიცებულება დაცვის მხარეს არ წარუდგენია. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლოს არ ჰქონდა საფუძველი, ეჭვი შეეტანა მითითებული მოწმის ჩვენების სანდოობაში.

5. კასატორის მოთხოვნა:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 აპრილის განაჩენი გაასაჩივრა მსჯავრდებულმა მ. კ-მ, რომელიც საკასაციო საჩივრით ითხოვს გასაჩივრებული განაჩენის გაუქმებასა და გამართლებას წარდგენილ ბრალდებაში შემდეგ გარემოებათა გამო: განაჩენი არის განზრახ უკანონო, დაუსაბუთებელი და უსამართლო; მისი დაკავება და დაპატიმრება მოხდა დაკვეთით, რომელსაც საფუძვლად უდევს პოლიტიკური მოტივი და პირადი ინტერესები, რადგან იგი არის საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „სამართლიანი საქართველოს სახელით“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი; მას აბრალებენ არარსებული დანაშაულის ჩადენას, პროკურატურამ დაზარალებული და მოწმეები დაიყოლია მის წინააღმდეგ ცრუ ინფორმაციის გავრცელებასა და ცრუ დასმენაში; იგი არ დამუქრებია დაზარალებულს არც სატელეფონო საუბრისა და არც მოკლე ტექსტური შეტყობინებების მეშვეობით; მისი ბრალდება არის გამომძიებლისა და პროკურორის მიერ შეთხზული, რითაც მათ ჩაიდინეს დანაშაული; გამომძიებელმა არ დაკითხა დაცვის მხარის მოწმეები, ხოლო ბრალდების მხარის მოწმეთა ჩვენებებს შორის არსებობს არსებითი ხასიათის წინააღმდეგობები, რაც რეაგირების გარეშე დატოვა სასამართლომ. აღნიშნული კი წარმოადგენს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევას („მ.ს. ბულგარეთის წინააღმდეგ“ (M.C. v. Bulgaria) No.39272/98, § 178, 04.12.2003) და განმარტავს, რომ საქმეზე „ო-ი რუსეთის წინააღმდეგ“ (Ochelkov v. Russia, No. 17828/05, 11.07.2013) ევროპული სასამართლოსათვის აუხსნელი დარჩა ის ფაქტი, თუ რატომ არ დაკითხეს გამომძიებლებმა საქმისათვის მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მქონე პირები; 2016 წლის 21 სექტემბრისა და იმავე წლის 29 სექტემბრის განჩინებები მისი დაკავებისა და დაპატიმრების შესახებ არის უსაფუძვლო და უკანონო, რომელიც არ შეესაბამება ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-5 მუხლის მოთხოვნებს; მისი დაკავების ოქმი და სხვა საპროცესო დოკუმენტები შედგენილია კანონის არსებითი დარღვევებით; პირველი და საპელაციო ინსტანციის სასამართლოებმა განაჩენი მას გადასცეს კანონით დაწესებული ვადების დარღვევით; საქმეზე რეალური დაზარალებული არის თვითონ, რადგან ა. კ-მ მას მოტყუებით მიჰყიდა დაზიანებული ავტომანქანა.

6. საკასაციო პალატამ შეისწავლა საკასაციო საჩივარი და დაასკვნა, რომ იგი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად, კერძოდ: საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 303-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ამომწურავად იძლევა იმ საფუძველთა ჩამონათვალს, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ჩაითვლება, ასეთებია:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) კასატორი არასრულწლოვანი მსჯავრდებულია.

7. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეში არ მოიპოვება არც ერთი ზემოაღნიშნული საფუძველი.

8. საკასაციო საჩივრისა და საქმის შესწავლის შედეგად საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ არ არსებობს გარემოება, რომლის გამოც საქმეს ექნებოდა არსებითი მნიშვნელობა სამართლის განვითარების ან მსგავს საქმეებზე ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

9. კასატორი ვერ უთითებს ისეთ სამართლებრივ პრობლემაზე, რომელიც საჭიროებს საკასაციო პალატის განმარტებას. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას და არც საკასაციო პალატის მიერაა მოსალოდნელი ამ საქმეზე პრაქტიკისგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება, ვინაიდან მსჯავრდებულ მ. კ-ს შერაცხული ქმედება წარმოადგენს საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულს და მსგავს საქმეებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (მაგალითისთვის იხ. საქმე №590აპ-09), რომელსაც შეესაბამება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ხოლო რაიმე ისეთი გარემოება, რაც შესაძლოა, საკასაციო პალატის პრაქტიკის შეცვლის საფუძველი გამხდარიყო, საქმიდან და საკასაციო საჩივრიდან არ იკვეთება.

10. საკასაციო პალატა ვერ დაეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ იგი არის უდანაშაულო და უნდა გამართლდეს წარდგენილ ბრალდებაში და მიაჩნია, რომ საქმეზე შეკრებილი და გამოკვლეული მტკიცებულებებით გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით სრულად დადასტურდა მ. კ-ს ბრალეულობა საქართველოს სსკ-ის 151-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განაჩენით ნათლად არის დასაბუთებული ის მოტივები, რომელთა საფუძველზეც სააპელაციო სასამართლომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 თებერვლის განაჩენი უცვლელად დატოვა.

11. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა ასევე ვერ დაეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ მის მიმართ დაირღვა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი, ვინაიდან სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა მოწმეთა წინააღმდეგობრივი ჩვენებები, ხოლო წინასწარი გამოძიების ეტაპზე არ დაიკითხნენ მოწმეები და მიუთითებს: ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ მისი ფუნქცია არ არის, გამოთქვას მოსაზრება მტკიცებულების რელევანტურობის თაობაზე, ასევე პირის ბრალეულობისა თუ უდანაშაულობის შესახებ[1]. თუმცა, შესაძლოა, ევროპული სასამართლო არ დაეთანხმოს ეროვნული სასამართლოების მიერ მტკიცებულებების შეფასებას და იმსჯელოს იმაზე, რამდენად დასაბუთებულია ეროვნულ დონეზე მიღებული გადაწყვეტილება კონვენციის მე-6 მუხლის ჭრილში[2]. ევროპული სასამართლო მოწმეთა ჩვენებებთან დაკავშირებით ყურადღებას მიაპყრობს იმას, თუ ეროვნულმა სასამართლოებმა რამდენად გაითვალისწინეს ყველა ის რელევანტური ფაქტორი, რომლებიც მნიშვნელოვანია მოწმის ჩვენების სანდოობისა და სიზუსტის შეფასებისას და ამ ჩვენებისათვის მნიშვნელობის მინიჭებისას[3].

12. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ სრულყოფილად შეაფასა დაზარალებულისა და მოწმეთა ჩვენებები და მიიჩნია, რომ მათი ჩვენებები სრულად თანხვდენილი იყო სისხლის სამართლის საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან და, შესაბამისად, არ გაიზიარა მსჯავრდებულის არგუმენტაცია ბრალდების მოწმეთა ჩვენებების სუბიექტურობასა და არასანდოობაზე, რასაც საკასაციო პალატაც ეთანხმება.

13. რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ წინასწარ გამოძიებაში გამომძიებელმა არ დაკითხა მოწმეები (მ. კ-ს მძღოლი და ავტომანქანის ძრავის ხელოსანი), საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის თანახმად, სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყებისთანავე სისხლის სამართლის პროცესი ხორციელდება მხარეთა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეს უფლება აქვს, ამ კოდექსით დადგენილი წესით დააყენოს შუამდგომლობა, მოიპოვოს, სასამართლოს მეშვეობით გამოითხოვოს, წარადგინოს და გამოიკვლიოს ყველა შესაბამისი მტკიცებულება. ამავე კოდექსის მე–14 მუხლის შესაბამისად, მხარეს უფლება აქვს, სასამართლოში მოითხოვოს მოწმის უშუალოდ დაკითხვა და წარადგინოს საკუთარი მტკიცებულება, ხოლო 25-ე მუხლის მე–2 ნაწილის მიხედვით, მტკიცებულებათა მოპოვება და წარდგენა მხარეების კომპეტენციაა. გარდა ამისა, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ განმარტა, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპი გულისხმობს მხარეთა შესაძლებლობას, იცნობდნენ საქმეს და ყველა მტკიცებულებასთან მიმართებით ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება.[4] დასახელებული პრინციპი მოიცავს ორივე მხარისათვის მტკიცებულებათა წარდგენის შესაძლებლობის მინიჭებას ისეთ პირობებში, რომ არც ერთ მათგანს არ მიენიჭოს აშკარა უპირატესობა.[5] განსახილველ საქმეზე როგორც წინასწარი გამოძიების, ისე სასამართლო განხილვის ეტაპზე კასატორს ჰქონდა მტკიცებულებათა წარდგენისა და ასევე, საქმის გარემოებებთან დაკავშირებით საკუთარი მოსაზრებების დაფიქსირების უფლება და შესაძლებლობა, რისი გათვალისწინებითაც საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ დაცვის მხარემ სრულად ისარგებლა სამართლიანი სასამართლოს უფლებით.

14. ასევე უსაფუძვლოა კასატორის კიდევ ერთი არგუმენტი მისი უკანონო დაკავებისა და დაპატიმრების შესახებ, რის შედეგადაც დაირღვა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-5 მუხლით გარანტირებული თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება შემდეგ გარემოებათა გამო:

15. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტის შესაბამისად, დაკავება (დაპატიმრება) უნდა იყოს კანონიერი და კანონით განსაზღვრული პროცედურის შესაბამისი, რაც იმას გულისხმობს, რომ დაკავების (დაპატიმრების) პირობები და პროცედურა ეროვნულ კანონმდებლობაში უნდა იყოს საკმარისად ნათლად ჩამოყალიბებული.

16. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის რეკომენდაციაზე, რომლის თანახმად, დაპატიმრება გამოყნებულ უნდა იქნეს გამონაკლისი ღონისძიების სახით. ის არ უნდა იყოს სავალდებულო ხასიათის და არ უნდა იქნეს მიმართული დასჯის მიზნებისათვის (ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის N(80)11 რეკომენდაცია წინასწარ პატიმრობასთან დაკავშირებით, 1-ლი პარაგრაფი. Recommendation No. R (80)11 of the Committee of Ministers of the Council of Europe - Concerning Custody Pending Trial, para. 1). ამასთან, პატიმრობის საგამონაკლისო ბუნება მითითებულ რეკომენდაციაში წარმოდგენილია უდანაშაულობის პრეზუმფციის კონტექსტში. იმისათვის, რომ წარმოდგენილი რეკომენდაცია პრაქტიკაში მოქმედებდეს, აუცილებელია პროპორციულობის დაცვა, რაც ეროვნული კანონმდებლობით აკისრია როგორც შუამდგომლობის წარმდგენ ორგანოს, ისე სასამართლოს. ამ უკანასკნელთან მიმართებით, საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლის მე-4 ნაწილი მიუთითებს სასამართლოს უფლებამოსილებაზე, გამოიყენოს პატიმრობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც აღკვეთის ღონისძიების ზოგადი მიზნების მიღწევა სხვა საშუალებით შეუძლებელია.

17. ნიშანდობლივია აგრეთვე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი, რომლის თანახმად, ევროპულმა სასამართლომ არაერთხელ განმარტა, რომ საფუძვლები, რომლებიც ამართლებს პირის პატიმრობაში (დაკავებაში) ყოფნას (დანაშაულის ჩადენის დასაბუთებულ ვარაუდთან ერთად), არის პირის მიმალვის, ახალი დანაშაულის ჩადენის, მართლმსაჯულების განხორციელებაში ჩარევის, საზოგადოებრივი არეულობის საფრთხე ანდა ბრალდებულის დაცვის აუცილებლობა. ეს საფუძვლები რელევანტური და საკმარისი გარემოებებით უნდა იყოს დასაბუთებული[6]; ევროპული სასამართლო აღნიშნავს, რომ საფუძვლიანი ეჭვი, რომ პირმა ჩაიდინა დანაშაული, წარმოადგენს რელევანტურ, მაგრამ არასაკმარის ფაქტორს[7]. შესაძლო სასჯელის სიმძიმე, მიმალვის ან ახალი დანაშაულის საფრთხის მიმანიშნებელი ელემენტია, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ეს ვერ იქნება პირის მიმართ წინასწარი პატიმრობის გამოყენების ერთადერთი გამამართლებელი საფუძველი, რადგან, როგორც წესი, ბრალდების სიმძიმესთან ერთად, უნდა არსებობდეს პატიმრობის გამოყენების სხვა საფუძველიც, შესაბამისი რისკისა თუ საფრთხის სახით.[8]

18. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პირის დაკავების შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს საგამოძიებო და წინასასამართლო სხდომის კოლეგიის მოსამართლის 2016 წლის 21 სექტემბრის განჩინებაში დეტალურად არის მსჯელობა იმ გარემოებებთან დაკავშირებით, თუ რატომ ჩათვალა სასამართლომ მიზანშეწონილად მ. კ-ს დაკავება, კერძოდ: არსებობდა ფაქტებისა და ინფორმაციის ერთობლიობა, რომელიც იძლეოდა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ მ. კ-მ ჩაიდინა დანაშაული; პოლიციის განყოფილებაში ყოფნისას მან გამომძიებელი მოატყუა და დატოვა საგამოძიებო ორგანოს შენობა, რის შემდეგაც მისი ადგილსამყოფელი დაუდგენელი იყო და თვითონ ნებაყოფლობით არ გამოცხადდა პოლიციაში; არსებობდა ვარაუდი, რომ იგი კვლავ ჩაიდენდა ახალ დანაშაულს, ვინაიდან ნასამართლევი იყო მსგავსი ხასიათის დანაშაულისათვის, რაც მეტყველებდა მის პიროვნებაზე, როგორც ძალადობისაკენ მიდრეკილზე. ყოველივე ამის გამო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია მ. კ-ს დაკავების შესახებ განჩინების გაცემა (იხ.თბილისის საქალაქო სასამართლოს საგამოძიებო და წინასასამართლო სხდომის კოლეგიის მოსამართლის 2016 წლის 21 სექტემბრის განჩინება). ასევე დეტალურად და არგუმენტირებულად არის მსჯელობა აღკვეთის ღონისძიების სახით დაპატიმრების გამოყენების საფუძვლებზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 29 სექტემბრის განჩინებაში ბრალდებულის სასამართლოში პირველი წარდგენისა და აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ, კერძოდ: ფაქტებისა და ინფორმაციის ერთობლიობა საკმარისი იყო დასაბუთებული ვარაუდისათვის, რომ ბრალად წარდგენილი ქმედება შესაძლოა, ჩადენილი ჰქონოდა მ. კ-ს; მართალია, მ. კ-ს ბრალი ედებოდა ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩადენაში, მაგრამ დანაშაულის სპეციფიკიდან, მისი გარემოებებიდან და ბრალდებულის პიროვნული მახასიათებლებიდან გამომდინარე, მას შეეძლო, კვლავ გაეგრძელებინა დანაშაულებრივი ქმედებები, რადგან მ. კ-ე ნასამართლევი იყო მსგავსი ხასიათის დანაშაულის ჩადენისათვის; იგი წარსულში არაერთხელ იყო ნასამართლევი ძალადობრივი ხასიათის დანაშაულებისათვის და იმავდროულად მის მიმართ მიმდინარეობდა სისხლისსამართლებრივი დევნა მუქარის სხვა საქმესთან დაკავშირებით; დაზარალებულს ჰქონდა მუქარის განხორციელების რეალური შიში, რაც იმ ეტაპზე ვერ განეიტრალდებოდა, რადგან გამოკვეთილი იყო ბრალდებულის მხრიდან ჩადენილი არაერთი ძალადობრივი ხასიათის დანაშაული, რაც მეტყველებდა იმაზე, რომ ბრალდებული ვერ აკონტროლებდა თავს; არსებობდა ბრალდებულის მხრიდან გამოძიებისათვის ხელის შეშლის რეალური საფრთხე დაზარალებულსა და მოწმეებზე ზემოქმედების სახით, რათა მათ არ მიეცათ მისი მამხილებელი ჩვენებები (იხ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 29 სექტემბრის განჩინება ბრალდებულის სასამართლოში პირველი წარდგენისა და აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ).

19. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს საგამოძიებო და წინასასამართლო სხდომის კოლეგიის მოსამართლის 2016 წლის 21 სექტემბრის განჩინება პირის დაკავების შესახებ კანონიერი და დასაბუთებულია, რადგან, გარდა დანაშაულის ჩადენის საფუძვლიანი ეჭვისა, არსებობდა დაკავების სხვა სათანადო და საკმარისი საფუძვლები, რომლებიც სრულად გაითვალისწინა და შეაფასა სასამართლომ. ასევე კანონიერი და დასაბუთებულია იმავე სასამართლოს 2016 წლის 29 სექტემბრის განჩინება ბრალდებულის სასამართლოში პირველი წარდგენისა და აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების შესახებ, რომლის თანახმად, მოსამართლემ გაითვალისწინა მ. კ-ს მიერ სავარაუდოდ ჩადენილი დანაშაულის სპეციფიკა, დანაშაულის გარემოებები, ბრალდებულის პიროვნული მახასიათებლები, დანაშაულის შესაძლო გაგრძელების, მიმალვისა და გამოძიებისათვის ხელის შეშლის რისკები და მართებულად დაასკვნა, რომ ყველა ეს გარემოება ერთობლივად ასაბუთებდა ბრალდებულ მ. კ-ს მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით, როგორც უკიდურესი ღონისძიების - პატიმრობის გამოყენების საჭიროებას.

20. ამდენად, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3 და მე-3¹ ნაწილებით გათვალისწინებული მოთხოვნები, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს ცნობილი.

21. საქართველოს სსსკ-ის 303-ე მუხლის მე-3, მე-3², მე-3³, მე-4 ნაწილების შესაბამისად, საკასაციო პალატამ

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მსჯავრდებულ მ. კ-ს საკასაციო საჩივარი არ იქნეს დაშვებული განსახილველად.

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. სილაგაძე

მოსამართლეები: ნ. გვენეტაძე

გ. შავლიაშვილი

[1] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „პოპოვი რუსეთის წინააღმდეგ“ (Popov v. Russia) # 26853/04, § 188, 11.12.2006.

[2] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ბოლდეა რუმინეთის წინააღმდეგ“ (Boldea v. Romania) # 19997/02, § 32-33, 15.05. 2007.

[3] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებები საქმეებზე: „გოსა პოლონეთის წინააღმდეგ“ (Gossa v. Poland) განაცხადი N 47986/99, § 62, 09.04.2007, „ბიელაჯი პოლონეთის წინააღმდეგ“ (Bielaj v. Poland) N 43643/04; § 61, 22.11.2010.

[4] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „ბელზიუკი პოლონეთის წინააღმდეგ“ (Belziuk v. Poland), N45/1997/829/1035, §37, 25/03/1998.

[5] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე „დამბო ბიჰიერი ბ.ვ. ნიდერლანდების წინააღმდეგ“ (Dombo Beheer B.V. v. the Netherlands), N14448/88, §33, 27/10/1993.

[6] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე - „ბუზაჯი მოლდოვას რესპუბლიკის წინააღმდეგ“ (Buzadji v. Republic of Moldova), no. 23755/07, [დიდი პალატა] § 88, 05.07.2016.).

[7] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე - „თომასი საფრანგეთის წინააღმდეგ“, (Tomasi v. France) No. 12850/87), §91, 27.08.1992.)

[8] იხ. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე - „დუდეკი პოლონეთის წინააღმდეგ“, (Dudek v. Poland), No. 633/03, §38, 13.09.2006).