ას-479-826-07 19 ნოემბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თეიმურაზ თოდრია (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორი – მ. დ-ი, მ. ს-ი (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ. და დ. ჯ-ები (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2005 წლის 5 ივლისისა და 2007 წლის 5 დეკემბრის განჩინებები

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოებაში მიღება, განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. დ-მა და მ. ს-მა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ბ. და დ. ჯ-ების მიმართ ეზოთი სარგებლობის აკრძალვის, შენობა-ნაგებობების იზოლირებულად მოწყობის, მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ ისინი ცხოვრობენ ქ.თბილისში, ... ქ. ¹8-ში. აღნიშნული სახლთმფლობელობა არის მოსარჩელე მ. დ-ს კერძო საკუთრება, რომლის ერთ-ერთ ნაგებობაში - ლიტ „ვ”-ში ცხოვრობენ დამქირავებლები ბ. და დ. ჯ-ები ოჯახით. ისინი 2000 წლის 13 დეკემბრის უზენაესი სასამართლოს განჩინებით დატოვებული არიან მოსარგებლეებად ამ საცხოვრებელი ნაგებობის ლიტ „ვ“-ში შესაბამისი კანონის მიღებამდე. 2003 წლის 4 ნოემბრის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებით მათ დააკისრეს სარგებლობისათვის ქირა მოსარჩელის სასარგებლოდ, ამასთან, 2004 წლის 11 ნოემბერს სასამართლო აღმასრულებლის მიერ აღებულ იქნა მოპასუხეების მიერ თვითნებურად გაკეთებული ღობეები, რომლებითაც მიიტაცეს მოსარჩელის ეზოს ნაწილი. ამ ნაწილზე გადის კომუნიკაციების ცენტრალური მილები. აღსრულებამდე მოპასუხეებმა გააუქმეს მოსარჩელეების კანალიზაცია, გადაჭრეს სასმელი წყლისა და ბუნებრივი აირის მილები. ლიტ „ა“ არის დაზიანებული და მოითხოვეს მისი აღდგენა. მოპასუხეების მიერ მითვისებულ ნაწილში მოჰყვა ასევე ეზოში მდებარე საპირფარეშო, რომელიც ღობეების მოხსნისას განზრახ დაზიანებით დაინგრა.

აღსრულების შემდეგ მოპასუხეებმა იმავე ღამეს აღადგინეს ზღუდეების ნაწილი და ჩხუბით, მუქარით უკრძალავდნენ მოსარჩელეებს ბუნებრივი აირის, კანალიზაციის, სასმელი წყლის, საპირფარეშოსა და სხვა აღდგენითი სამუშაოების ჩატარებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს, აეკრძალოთ მოპასუხეებს მათი ეზოთი სარგებლობა და დაევალოთ ნაგებობა ლიტ „ვ“-ში შესასვლელის იზოლირებულად მოწყობა ... ქუჩის მხრიდან ნაგებობის კედელში, ხოლო გვერდითი კარი, რომლითაც ამჟამად სარგებლობენ, ამოაშენონ; ნაგებობის უკანა მხარეს გააკეთონ ღობე ნაგებობა ლიტ „ვ“-ს კუთხიდან მათ სარგებლობაში არსებულ აბაზანა-საპირფარეშოს კუთხეს შორის ისე, რომ მოპასუხეებს შეეძლოთ დაუკავშირდნენ ეზოს სამკუთხა ფორმის ნაწილით, რათა მოსარჩელეებს შეეძლოთ შეუზღუდავად ისარგებლონ თავიანთი ქონებით, აღადგინონ მოპასუხეების მიერ განადგურებული საპირფარეშო, კანალიზაცია, სასმელი წყლისა და ბუნებრივი აირის მილი; დაეკისროთ მოპასუხეებს მოსარჩელეების ქონების განზრახ დაზიანებისათვის, საკუთრებით სარგებლობაზე ხელშეშლის, მუქარისა და ცილისწამების გამო მატერიალური ზიანის - 3000 ლარისა და მორალური ზიანის - 4000 ლარის ანაზღაურება. ამასთან, მოითხოვეს გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევა.

2005 წლის 22 მარტს მოპასუხეების გამოუცხადებლობის გამო გამოტანილ იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება. სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბ. და დ. ჯ-ებს აეკრძალათ მ. დ-სა და მ. ს-ს საკუთრებაში არსებული ეზოთი სარგებლობის უფლება; მოპასუხეებს დაევალათ ნაგებობა ლიტ “ვ”_ში შესასვლელის იზოლირებურად მოწყობა ... ქუჩის მხრიდან ნაგებობის კედელში, ხოლო გვერდითი კარი, რომლითაც ისინი სარგებლობენ ამოაშენონ, ასევე დაევალათ მოპასუხეებს ნაგებობის უკანა მხარეს ღობის გაკეთება ნაგებობა ლიტ “ვ”-ს კუთხიდან, მათ სარგებლობაში არსებულ საპირფარეშოს კუთხის შორის ისე, რომ მოპასუხეებს შეეძლოთ საპირფარეშოთი ისარგებლონ ეზოს სამკუთხა ფორმის ნაწილით. მ. დ-სა და მ. ს-ს მატერიალური და მორალური ზარალის ანაზღაურებაზე ეთქვათ უარი.

აღნიშნულ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე საჩივარი შეიტანეს ბ. და დ. ჯ-ებმა. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 აპრილის განჩინებით დასაშვებად იქნა მიჩნეული ბ. და დ. ჯ-ების საჩივარი. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 27 მაისის საოქმო განჩინებით კი ბ. და დ. ჯალი-ების საჩივარი დარჩა განუხილველად.

მ. დ-მა და მ. ს-მა სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს სასამართლოში და მოითხოვეს, ბ. და დ. ჯ-ებს დაეკისროთ მატერიალური ზარალის - 3000 ლარისა და მორალაური ზიანის ანაზღაურება 4000 ლარის ოდენობით, ასევე სააპელაციო საჩივარი შეიტანეს ბ. და დ. ჯ-ებმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 17 ივნისის განჩინებით მ. დ-ს ხარვეზის შესავსებად მიეცა 10 - დღიანი ვადა, კერძოდ, მას არ ჰქონდა სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 17 ივნისის განჩინებით კი მ. ს-ს სააპელაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 5 ივლისის განჩინებით მ. დ-ს სააპელაციო საჩივარი, სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობის გამო, დარჩა განუხილველად.

აღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა მ. დ-მა. მან მიუთითა, რომ საოლქო სასამართლომ მას დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა იმაზე მეტი, რაც ეკუთვნის კანონით, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მას დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის – 210 ლარის გადახდა, რაც არასწორია. მოცემულ შემთხვეაში არაქონებრივ დავასთან ერთად განიხილება მისგან წარმოშობილი ქონებრივ-სამართლებრივი დავა და დავის საგნის ფასი ამ შემთხვევაში განისაზღვრება უფრო მაღალი ღირებულების მიხედვით. ვინაიდან უფრო მაღალი ღირებულება მოცემულ შემთხვევაში 4000 ლარია, ხოლო იმ პერიოდისათვის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მიხედვით, სააპელაციო საჩივრისათვის გათვალისწინებული იყო სახელმწიფო ბაჟის გადახდა დავის საგნის ღირებულების 3%, სასამართლოს უნდა დაეკისრებინა მისთვის არა 210 ლარი, არამედ 4000 ლარის 3%, რომელიც შეადგენს 120 ლარს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით დაინიშნა სასამართლო სასაქონლო და საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა და შეჩერდა საქმის წარმოება ექსპერტიზის დამთავრებამდე. აღნიშნული განჩინებით ექსპერტს გამოსაკვლევად დაესვა შეკითხვა, - “თბილისში, ... ქუჩა ¹8-ში მდებარე მ. დ-ს საკუთრებაში არსებული ლიტერ “ა” ნაგებობის კედელთან, რომელიც ესაზღვრება მოწინააღმდეგე მხარის ეზოს, აპელანტს შეეძლო თუ არა მისვლა და სარემონტო სამუშაოების წარმოება”. 2007 წლის 12 მარტის განჩინებით კი განახლდა საქმის წარმოება.

მ. ს-ს წარმომადგენელმა მ. დ-მა განცხადებით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 დეკემბრისა და 2007 წლის 12 მარტის განჩინებებში დაშვებული უსწორობის გასწორება. განმცხადებელმა მიუთითა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 12 მარტის განჩინებაში დაშვებულია შეცდომა, კერძოდ, განჩინების გამოტანის თარიღად, ნაცვლად 2007 წლის 12 მარტისა, მითითებულია 2006 წლის 12 მარტი. ასევე უხეში სამართლებრივი შეცდომაა დაშვებული 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებაში, სადაც მითითებულია მესაკუთრე მ. დ-ს კუთვნილი ეზოს ნაწილი “ბ” და “დ” ჯ-ების ეზოდ. აღნიშნული განჩინებით დაირღვა მესაკუთრე მ. დ-ს კანონიერი უფლებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 16 აპრილის განჩინებით შესწორდა 2007 წლის 12 მარტის განჩინება. აღნიშნული განჩინებით შესწორდა განჩინების შესავალ და აღწერილობით ნაწილში დაშვებული მექნიკური შეცდომა და განჩინების თარიღად, 2006 წლის 12 მარტის ნაცვლად, მიეთითა 2007 წლის 12 მარტი. ასევე განჩინების აღწერილობითი ნაწილის ბოლოს წინა აბზაცს დაემატა ბეჭვდისას გამორჩენილი წინადადება: - “მაგრამ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 27 სექტემბრის საოქმო განჩინებით ბ. და დ. ჯ-ების სააპელაციო საჩივარი თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 აპრილის განჩინებასა და 2005 წლის 22 მარტის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებაზე, დაუშვებლობის გამო, განუხილველად იქნა დატოვებული, რაც კანონიერ ძალაში შევიდა”. რაც შეეხება 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებას, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინების თაობაზე არ უმსჯელია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 16 აპრილის განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა მ. ს-მა. მან მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ 2007 წლის 12 მარტის განჩინებაში დაშვებული უსწორობაზე იმსჯელა, ხოლო 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებაში დაშვებული უკანონო უსწორობა არ განიხილა. სააპელაციო სასამართლომ 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებაში მ. დ-ს კუთვნილი ეზო მოიხსენია ჯ-ების ეზოდ. სასამართლომ განიხილა განცხადების ნაწილი და არ განიხილა და არ შეასწორა 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებაში დაშვებული უსწორობა. აქედან გამომდინარე, იგი მოითხოვს 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებაში დაშვებული შეცდომის გამოსწორებას, რადგანაც სასამართლოს მიერ აღნიშნულ მისამართზე ჯ-ებს არც ეზო და არც სხვა ქონება არ ეკუთვნით, განჩინებაში უნდა იყოს მითითებული ლიტ “ა” ნაგებობის დასავლეთ კედელზე, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა. საქმეში არსებული ყველა გადაწყვეტილებით, კერძოდ, თბილისის საოლქო სასამართლოს 2000 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით, უზენაესი სასამართლოს 2000 წლის 13 დეკემბრის განჩინებით და თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 22 მარტის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მთლიანი სახლთმფლობელობის მესაკუთრე არის მ. დ-ი. ბ. ჯ-ს აეკრძალა მესაკუთრის ეზოთი სარგებლობა. სააპელაციო სასამართლომ კი არ გაითვალისწინა აღნიშნული და მ. დ-ს ეზო მოიხსენია ჯ-ს ეზოდ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო კერძო საჩივარს და მიაჩნია, რომ მ. დ-სა და მ. ს-ს კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ვერ დაეთანხმება კერძო საჩივრის ავტორს იმის შესახებ, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებაში დაშვებულია სამართლებრივი უზუსტობა და იგი უნდა შესწორდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით დაინიშნა სასამართლო სასაქონლო და საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზა, სადაც ექსპერტს გამოსაკვლევად დაესვა კითხვები, რომელთა შორის დაისვა შეკითხვა, კერძოდ, “თბილისში, ... ქუჩა ¹8-ში მდებარე მ. დ-ს საკუთრებაში არსებული ლიტერ “ა” ნაგებობის კედელთან, რომელიც ესაზღვრება მოწინააღმდეგე მხარის ეზოს, აპელანტს შეეძლო თუ არა მისვლა და სარემონტო სამუშაოების წარმოება”.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია მხარეთა თხოვნით გაასწოროს გადაწყვეტილებაში (განჩინებაში) დაშვებული უსწორობანი. ამასთან, ამავე ნორმის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია შეცდომების გასწორებათა შესახებ საკითხი გადაწყვიტოს მხარეთა დასწრების გარეშეც.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორება ნიშნავს სასამართლოს მიერ დაშვებული მექანიკური და არა არსებითი სახის შეცდომის გასწორებას. მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლო არსებითად ვერ განიხილავს გასაჩივრებულ განჩინებას იმის გამო, რომ აღნიშნული განჩინება არ საჩივრდება და, შესაბამისად, სამართლებრივი კუთხით ამ განჩინების შესწორება დაუშვებელია. განჩინებაში ფაქტობრივი და სამართლებრივი დარღვევის შემთხვევაში ხდება არა უსწორობის გასწორება, არამედ კონკრეტული განჩინების გაუქმება ზემდგომი სასამართლო ინსტანციის მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა, გასწორდეს სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 5 დეკემბრის განჩინება, უსაფუძვლოა, ვინაიდან შეუძლებელია სასამართლომ აღნიშნული განჩინებაზე არსებითად იმსჯელოს.

გარდა ამისა, დადგენილია, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 17 ივნისის განჩინებით აპელანტ მ. დ-ს ხარვეზის გამოსასწორებლად, კერძოდ, სახელმწიფო ბაჟის გადასახდელად, მიეცა ვადა განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღე. განჩინებით მას განემარტა, რომ ხარვეზის გამოუსწორებლობის შემთხვევაში სააპელაციო საჩივარი დარჩებოდა განუხილველი (ს.ფ. 275-276). საქმის ფურცელ ¹277-ზე წარმოდგენილი საფოსტო გზავნილის ჩაბარების შეტყობინებიდან ირკვევა, რომ მ.დ-ს ხარვეზის შევსების შესახებ განჩინება პირადად ჩაჰბარდა 2005 წლის 23 ივნისს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მას ხარვეზი უნდა შეევსო 4 ივლისის ჩათვლით, რაც მას არ გაუკეთებია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 41-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ არაქონებრივ დავასთან ერთად განიხილება მისგან წარმოშობილი ქონებრივ-სამართლებრივი დავა, დავის საგნის ფასი განისაზღვრება უფრო მაღალი ღირებულების მოთხოვნის მიხედვით.

საკასაციო პალატა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად ვერ მიიჩნევს კერძო საჩივრის ავტორის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ, თითქოს მას მეტი დააკისრეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, ვიდრე ეკუთვნოდა. სააპელაციო სასამართლომ მას დააკისრა სახელმწიფო ბაჟის – 210 ლარის გადახდა, რაც არასწორია. მოცემულ შემთხვევაში არაქონებრივ დავასთან ერთად განიხილება მისგან წარმოშობილი ქონებრივ-სამართლებრივი დავა და დავის საგნის ფასი ამ შემთხვევაში განისაზღვრება უფრო მაღალი ღირებულების მიხედვით. ვინაიდან უფრო მაღალი ღირებულება მოცემულ შემთხვევაში 4000 ლარია, ხოლო იმ პერიოდისათვის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მიხედვით, სააპელაციო საჩივრისათვის გათვალისწინებული იყო სახელმწიფო ბაჟის გადახდა დავის საგნის ღირებულების 3%, სასამართლოს უნდა დაეკისრებინა მისთვის არა 210 ლარი, არამედ 4000 ლარის 3%, რომელიც შეადგენს 120 ლარს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმა ძალაში შევიდა 2006 წლის 13 ივლისს, ხოლო მ. დ-ს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა დაეკისრა სააპელაციო სასამართლოს 2005 წლის 17 ივნისის განჩინებით. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია სააპელაციო სასამართლოს იმ პერიოდში გამოეყენებინა ეს ნორმა.

მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტები მოითხოვდნენ ბ. და დ. ჯ-ებს დაკისრებოდათ ქონების განზრახ დაზიანებისათვის, საკუთრებით სარგებლობაზე ხელშეშლისათვის, მუქარისათვის, ცილისწამებისათვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურება 3000 ლარი და მორალური ზიანისათვის 4000 ლარი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის ,,ბ’’ პუნქტის თანახმად, მხარემ უნდა გადაიხადოს სადავო საგნის ღირებულების 3%, ამდენად, საოლქო სასამართლომ სწორად განუსაზღვრა მხარეს დავის საგნის 3000 და 4000 ლარის 3% 210 ლარის ოდენობით. მ. დ-მა სასამართლოს მიერ დადგენილ ვადაში არ შეავსო ხარვეზი, ზემოაღნიშნული ნორმის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ სწორად დატოვა მისი სააპელაციო საჩივარი განუხილველად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 368-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო საჩივარი არ უპასუხებს ამ მუხლში ჩამოთვლილ მოთხოვნებს, ან სახელმწიფო ბაჟი არ არის გადახდილი, სასამართლო ავალებს საჩივრის შემტან პირს შეავსოს ხარვეზი, რისთვისაც მას ვადას უნიშნავს. თუ ამ ვადაში ხარვეზი არ იქნება შევსებული, სააპელაციო საჩივარი აღარ მიიღება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს მ. დ-ს სააპელაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმებისას კანონი არ დაურღვევია, რის გამოც არ არსებობს კერძო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, ასევე არ არსებობს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 16 აპრილის განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. ს-ს კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2005 წლის 5 ივლისისა და 2007 წლის 5 დეკემბრის განჩინებები;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.