ბს-1060-641-კ-05 1 დეკემბერი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის სქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი (მომხსენებელი),

გ. ქაჯაია.

დავის საგანი: ბინის პრივატიზაციისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

1998წ. 17 ივლისის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საბინაო გაერთიანების მიერ ე. ბ-ას უსასყიდლო საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში ..... მდებარე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კუთვნილი ოთხოთახიანი ბინა, რომელიც იმავე წლის 5 ნოემბერს ე. ბ-ამ გაასხვისა ა. ბ-ზე.

2003წ. 8 იანვარს ე. მ-მა და ი. ტ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვეს 1998წ. 17 ივლისის და 1998წ. 5 ნოემბრის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ ცხოვრობენ ქ. თბილისში ...... მდებარე 4-ოთახიან ბინაში შვილებთან ერთად. ე. ბ-ას ჰქონდა მოპასუხე ა. ბ-ის ვალი _ 10000 აშშ დოლარი, რომელიც ვერ გადაუხადა და ვალის გადახდის მიზნით, 1998წ. 17 ივლისს ფარულად მოახდინა მოსარჩელეების მფლობელობაში არსებული ზემოაღნიშნული ბინის პრივატიზაცია, რომელიც 1998წ. 5 ნოემბერს ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებით გადაუფორმა მოპასუხე ა. ბ-ს.

მოსარჩელეების განმარტებით, სადავო ბინის პრივატიზაციისას დაირღვა მათი კანონიერი უფლებები, რაც გამოიხატა შემდეგში: მოსარჩელეები და ე. ბ-ა ცხოვრობენ ქ. თბილისში ...... და იქ არიან რეგისტრირებულნი. აღნიშნული ბინა იყო ადგილობრივი თვითმმართველობის. მოსარჩელეებს ე. ბ-ასათვის სადავო ბინის პრივატიზაციაზე თანხმობა არ მიუციათ, ხოლო ე. ბ-ამ სადავო ბინის პრივატიზაცია მოახდინა მოსარჩელეებისგან ფარულად. ამდენად, მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ აღნიშნული ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულება ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი სკ-ის 59-ე მუხლის თანახმად და შესაბამისად ამავე მუხლის საფუძველზე, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი სადავო ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, დადებული 1998წ. 5 ნოემბერს.

მოპასუხე ა. ბ-მა არ ცნო სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ვინაიდან პრივატიზაცია კანონის შესაბამისად განხორციელდა და არ არსებობს ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის საფუძველი.

თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 15 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ე. მ-ისა და ი. ტ-ის სარჩელი უსაფუძვლობის მოტივით არ დაკმაყოფილდა.

2003წ. 20 ნოემბერს ე. მ-მა და ი. ტ-მა სააპელაციო საჩივრით მიმართეს თბილისის საოლქო სასამართლოს და მოითხოვეს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 15 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის მთლიანად დაკმაყოფილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

აპელანტებმა მიუთითეს, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება უკანონოა და იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, ვინაიდან “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107-ე დადგენილების მე-5 მუხლის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემა საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. აპელანტებმა განმარტეს, რომ ისინი ე. ბ-ასთან ერთად წარმოადგენდნენ ზემოაღნიშნული ბინის თანამესაკუთრეებს და სკ-ის 959-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული ბინის განკარგვა უნდა მოეხდინათ ერთობლივად. ამდენად, აპელანტების მოსაზრებით, ე. ბ-ამ ზემოაღნიშნული ბინის გასხვისებით შელახა მათი კანონიერი უფლებები.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინებით ე. მ-ისა და ი. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 15 სექტემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა რაიონული სასამართლოს დასკვნა ე. ბ-ას მიერ 1998წ. 17 ივლისს თბილისში ...... მდებარე ბინის პრივატიზაციის კანონიერების თაობაზე. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელეთა ძირითადი არგუმენტი – მითითება საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107-ე დადგენილების მე-5 მუხლზე მართებულად არის გაბათილებული მინისტრთა კაბინეტის 1995წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილების მეშვეობით. პრივატიზაციის კანონიერად მიჩნევა კი თავისთავად გამორიცხავს საცხოვრებელი სადგომის გასხვისებისათვის დადგენილი ყველა სხვა მოთხოვნის დაცვით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს 2005წ. 16 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ე. მ-მა და ი. ტ-მა და მოითხოვეს აღნიშნული განჩინების გაუქმება და საქმის საოლქო სასამართლოსათვის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორებმა მიუთითეს, რომ სასამართლომ არასრულყოფილად მოახდინა მტკიცებულებების გამოკვლევა, კერძოდ, 1998წ. 30 ივნისს მიღებულ იქნა ე.წ. ინსტრუქცია ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედების შესრულების წესის შესახებ, რომელიც განმარტავს, რომ 1997წ. 25 ნოემბრის შემდეგ პრივატიზებულ ბინებზე ყველა მესაკუთრის სახელი და გვარი შეტანილი უნდა იქნეს საჯარო რეესტრში. ნოტარიუსებმა პრივატიზების ხელშეკრულება უნდა გააფორმონ ბინაზე უფლების მქონე ყველა სრულწლოვანი წევრის სახელზე. ოჯახის თვითოეულ წევრს უფლება აქვს უარი განაცხადოს თავის წილზე სხვა წევრის სასარგებლოდ. სასამართლო არ დაინტერესებულა სანოტარო საქმიანობის დეტალებით, სწორად შესრულდა თუ არა სანოტარო მოქმედებები. ამდენად, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რის შედეგად მიღებულ იქნა უსწორო გადაწყვეტილება.

კასატორთა წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივრის ზეპირი განხილვის დროს დამატებით მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე ი. ტ-მა სადავო ბინის პრივატიზების მიზნით წარადგინა ყალბი ცნობა მობინადრეთა შესახებ, სადაც კასატორები და მათი შვილები ბინის დამქირავებლებად არ ყოფილან მითითებულნი, რაც უხეში დარღვევაა და სასამართლოებმა აღნიშნული გარემოება საერთოდ არ გამოიკვლიეს.

მოწინააღმდეგე მხარის ა. ბ-ის წარმომადგენელმა საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტითით არ ცნო, მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს განჩინების უცვლელად დატოვება.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. მ-ისა და ი. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოსათვის სავალდებულოა წარმოდგენილ წერილობით მტკიცებულებებზე დაყრდნობით სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ 1998წ. 17 ივლისს მოპასუხე ე. ბ-ამ, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების საფუძველზე, მოახდინა თბილისში, ...... მდებარე, 68 კვ.მ ფართის 4-ოთახიანი ბინის პრივატიზება, რომელიც იმავე წლის 5 ნოემბერს 10000 დოლარად გაასხვისა მოპასუხე ა. ბ-ზე და ამჟამად სადავო საცხოვრებელი ბინა წარმოადგენს ა. ბ-ის საკუთრებას.

საკასაციო პალატა სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას და კასატორთა მოთხოვნას ბინის პრივატიზაციისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის შესახებ უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით ვერ გაიზიარებს, რადგან “საქართველოს რესპუბიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992წ. ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტის მიხედვით, საცხოვრებელი ბინების უსასყიდლო პრივატიზების უფლება გააჩნდათ საცხოვრებელი სახლის დამქირავებლებს ან მისი ოჯახის წევრებს. როგორც ირკვევა 1992 წლიდან კასატორებს არ უსარგებლიათ ზემოაღნიშნული დადგენილებით მინიჭებული უფლებით და არ მოუხდენიათ ...... მდებარე სადავო ოთხოთახიანი ბინის პრივატიზება. ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტის მე-2 აბზაცი თავდაპირველად ითვალისწინებდა ბინის პრივატიზების დროს ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის წერილობით თანხმობას, მაგრამ აღნიშნული შეზღუდვა გაუქმდა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილებით და ოჯახის ერთი წევრის სახელზე ბინის პრივატიზების დროს აუცილებელი აღარ არის ოჯახის დანარჩენი სრულწლოვანი წევრების წერილობითი თანხმობა. შესაბამისად, 1998წ. 17 ივლისს ე. ბ-ას მიერ სადავო ბინის პრივატიზებისას, მინისტრთა კაბინეტის ზემოაღნიშნული ¹520 დადგენილებიდან გამომდინარე, აღარ იყო საჭირო მისი დების, კასატორების წერილობითი თანხმობა და სადავო პრივატიზაცია განხორციელებულია მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით. ამიტომ მისი ბათილობის საფუძველი არ არსებობს და სააპელაციო სასამართლომ კასატორთა სარჩელი მართებულად არ დააკმაყოფილა.

საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილებით, ვინაიდან ბინის პრივატიზების დროს აღარ იყო საჭირო ოჯახის სრულწლოვანი წევრების, ამ შემთხვევაში კასატორების, წერილობითი თანხმობა, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ასეთ ვითარებაში ბინის პრივატიზების დროს ე. ბ-ას მიერ წარმოდგენილ ცნობას, სადაც მაცხოვრებლების შესახებ არასრულყოფილი მონაცემებია შეყვანილი, კერძოდ არ არიან მითითებულნი კასატორები და მათი შვილები, დავის გადაწყვეტისას კონკრეტულ შემთხვევაში არსებითი მნიშვნელობა არა აქვს, რადგან სადავო ბინაში ყველა მაცხოვრებლის შესახებ ინფორმაციის სწორად წარდგენა მაინც არ დააბრკოლებდა ე. ბ-ას მიერ ბინის პრივატიზებას. რაც შეეხება იუსტიციის მინისტრის მიერ დამტკიცებულ სანოტარო მოქმედებების შესრულების წესის შესახებ ინსტრუქციას, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილება იერარქიულად უფრო მაღალ საფეხურზე მდგომი ნორმატიული აქტია და მეტი იურდიული ძალა აქვს მინისტრის მიერ დამტკიცებულ ინსტრუქციასთან შედარებით. ამიტომ საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას სწორად არ გამოიყენა კასატორის მიერ მითითებული ინსტრუქცია და სსკ-ის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ დარღვევას ადგილი არ ჰქონია.

ვინაიდან ე. ბ-ას მიერ ბინის პრივატიზება განხორციელებულია საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1994წ. 5 აგვისტოს ¹520 დადგენილების შესაბამისად და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძვლები, შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორთა მოთხოვნა ე. ბ-ასა და ა. ბ-ს შორის 1998წ. 5 ნოემბერს დადებული ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან პრივატიზაციის შედეგად ე. ბ-ას, როგორც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ ერთადერთ მესაკუთრეს, სკ-ის 170-ე მუხლის თანახმად, შეუზღუდავად შეეძლო ბინის განკარგვა და ამ ნაწილშიც სარჩელი სწორად არ დაკმაყოფილდა.

ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ე. მ-ისა და ი. ტ-ის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლობის მოტივით არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინება, რადგან საკასაციო საჩივარში მითითებულ დარღვევებს ადგილი არ ჰქონია და განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ის 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. მ-ისა და ი. ტ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 16 მაისის განჩინება;

3. ე. მ-სა და ი. ტ-ს საკასაციო საჩივარზე სოლიდარულად დაეკისროთ 30 ლარის გადახდა;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.