საქართველოს უზენაესი სასამართლო
განჩინება
საქართველოს სახელით
¹ას-871-1085-08 11 დეკემბერი, 2008 წ.
ქ.თბილისი
სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების
საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)
თეიმურაზ თოდრია (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი – მ. ღ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “ილია ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის უნივერსიტეტი”
დავის საგანი – ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება
გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 აგვისტოს განჩინება
კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოებაში მიღება
აღწერილობითი ნაწილი:
მ. ღ-შვილმა სარჩელით მიმართა სასამართლოს შპს “ილია ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის უნივერისტეტის” მიმართ სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების შესახებ.
მოსარჩელემ მიუთითა, რომ იგი აღნიშნულ უნივერსიტეტში მუშაობდა ინგლისური ენის უფროს მასწავლებლად. 2004 წლის 10 ნოემბრის ბრძანებით ადმინისტრაციის ინიციატივით უკანონოდ იქნა დათხოვნილი სამუშაოდან.
მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ 2003 წლის 26 დეკემბერს დაამთავრა ილია ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის ენისა და კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა და გადაწყვიტა, სადისერტაციო თემაზე ემუშავა და ამავე დროს თბილისის რომელიმე კომერციულ უნივერსიტეტში წაეკითხა ლექციები, რის შესახებაც განცხადებით მიმართა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრს. განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ წერილით მიმართა ი. ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის უნივერსიტეტის რექტორ ბ-ნ ა. მექვაბიშვილს, სადაც მ. ღ-შვილის დასაქმების შესახებ იყო აღნიშნული. მოსარჩელე 27 სექტემბერსვე დაიბარეს მოპასუხე ორგანიზაციაში და მისცეს თვეში 48 საათი, ხოლო მეორე დღეს, ანუ 28 სექტემბერს დააწერინეს განცხადება რექტორის სახელზე სამუშაოზე მიღებასთან დაკავშირებით. მან 2004 წლის 28 სექტემებრს დაიწყო ლექციების კითხვა. მოსარჩელემ მოპასუხეს არაერთხელ მიმართა თხოვნით, გაეცნო მისთვის სამუშაოზე მიღების დოკუმენტი, რაზეც მიიღო უარი. 2004 წლის 10 დეკემბერს შეწყდა სწავლა და დეკემბრის ბოლომდე ჩატარდა გამოცდები. ამით 2004-2005 სასწავლო წლის პირველი სემესტრი ამოიწურა. ამის შემდეგ, 2005 წლის იანვრის ბოლოს, მოსარჩელეს სახლში დაურეკა კადრების უფროსმა და შეატყობინა, რომ გაეტანა საბუთები უნივერსიტეტიდან და 2004 – 2005 სასწავლო წლის II სემესტრში აღარ იმუშავებდა.
მოსარჩელემ მეორე დღესვე გააგზავნა უნივერსიტეტში ოჯახის წევრი - თავისი ძმა (ა. ღ-შვილი), რომელმაც უნივერსიტეტის ადმინისტრაციისაგან მოითხოვა, მისთვის ხელზე მიეცათ შრომის წიგნაკი, გასასვლელი დახმარება, სამუშაოზე მიღებისა და განთავისუფლების ბრძანებები. აღნიშნული მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. ა. ღ-შვილს მოსარჩელის სამუშაოზე მიღებისა და სამუშაოდან განთავისუფლების ბრძანება გადაეცა 2005 წლის 22 თებერვალს. რაც შეეხება შრომის წიგნაკს და გასასვლელ დახმარებას, უნივერსიტეტის პრორექტორმა მოითხოვა, თავად მ. ღ-შვილი მისულიყო უნივერსიტეტში, რომელსაც ხელს მოაწერინებდნენ ბრძანების დედნებზე, მისცემდნენ შრომის წიგნაკს და გასასვლელ დახმარებასაც. მოსარჩელე უნივერსიტეტში წავიდა მეორე დღესვე, მაგრამ მას არაფერი გადასცეს და გამოუძახეს საპატრულო პოლიციას.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 422-ე მუხლის საფუძველზე მუშაკს პერსონალურად უნდა ეცნობოს მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ ორი თვით ადრე მაინც, აღნიშნული შეტყობინება კი მუშაკმა უნდა დაადასტუროს ხელმოწერით, რაც მას არ მიუღია.
მოსარჩელის მითითებით, ¹29 2004 წლის 20 სექტემბრის ბრძანებას, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, უნდა ჰქონდეს საფუძველი ანუ ადმინისტრაციულ აქტში მითითებული უნდა იყოს ნორმატიულ აქტზე, მის შესაბამის ნორმაზე ან ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისას. ადმინისტრაციულ აქტში არ ფიქსირდება სამუშაოზე მიღების ვადა. ბრძანებაში არ არის მითითებული თარიღი, ანუ კონკრეტულად რომელი რიცხვიდან გაათავისუფლეს მოსარჩელე; ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, ბრძანების ტექსტში არ არის მითითება ნორმატიულ აქტზე, რომელსაც არსებით მნიშვნელობა ჰქონდა ამ აქტის გამოცემისას, ასევე გაუგებარია ბრძანების შინაარსი.
მოსარჩელის მითითებით, უნივერსიტეტში არსებობს პროფკავშირი და დაუშვებელი იყო ადმინისტრაციის ინიციატივით შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტა პროფკავშირის თანხმობის გარეშე, ანუ დაირღვა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 37-ე მუხლის მოთხოვნები.
მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ სარჩელი არაერთხელ იქნა დაზუსტებული. მოსარჩელემ საბოლოო დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მოითხოვა, აღდგენილ იქნეს სამუშაოზე დაუყოვნებლივ, როგორც უკანონოდ დათხოვნილი, ხოლო მოპასუხე მხარეს - შპს „ილია ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის უნივერსიტეტს“ დაეკისროს განაცდური ხელფასის გადახდა განთავისუფლების დღიდან, ე.ი. 2004 წლის 10 ნოემბრიდან 4269 ლარისა და 36 თეთრის ოდენობით; მოპასუხეს დაევალოს მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებით გაცდენილი მთელი დროისათვის საშუალო ხელფასი, კერძოდ, 2004 წლის 10 ნოემბრიდან დღემდე 6048 ლარისა და 26 თეთრის ოდენობით ანაზღაურება; მოსარჩელის წარმომადგენლის - ა. ღ-შვილის პირად ანგარიშზე გადახდილ იქნეს დავის საგნის ღირებულების 4%, რაც დაახლოებით შეადგენს 412 ლარსა და 70 თეთრს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიიის 2008 წლის 1 აპრილის განჩინებით დაინიშნა სასამართლოს მთავარი სხდომა 2008 წლის 1 მაისს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 1 მაისის განჩინებით მ. ღ-შვილის სარჩელი დატოვებულ იქნა განუხილველად სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარეთა გამოუცხადებლობის გამო.
აღნიშნული განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა მ. ღ-შვილმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინებით მ. ღ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 1 მაისის განჩინება სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ.
2008 წლის 20 აგვისტოს მ. ღ-შვილმა მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 21 აგვისტოს განჩინებით მ. ღ-შვილის განცხადება, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ დარჩა განუხილველი.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების (განჩინების) გასაჩივრება შეიძლება მხოლოდ საქმის წარმოების განახლების თაობაზე მოთხოვნით და მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით. საკასაციო ან სააპელაციო სასამართლო მხოლოდ იმ შემთხვევაში განიხილავს განცხადებას გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ, თუ იგი მის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტიელბას ეხება. შესაბამისად, ზემდგომ სასამართლოში განჩინების გაუქმების მოთხოვნით განცხადების შეტანა დაუშვებელია.
აღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა მ. ღ-შვილმა და აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დატოვა მისი განცხადება განუხილველად და იგი უნდა გაუქმდეს. მან მიუთითა, რომ საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ ისეთ საქმეებზე, რომელთა წარმოება დამთავრებულია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით. ასეთ განჩინებას განეკუთვნება განჩინებები საქმის წარმოების შეწყვეტისა და სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ.
მოცემულ შემთხვევაში ვინაიდან, საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 1 მაისის განჩინებით საქმე დატოვებულ იქნა განუხილველად სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარეთა გამოუცხადებლობის გამო, მან აღნიშნული განჩინება გაასაჩივრა კერძო საჩივრით და სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინებით გასაჩივრებული განჩინება დარჩა ძალაში, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინებით დამთავრდა საქმის წარმოება. აქედან გამომდინარე, მან განსჯადობის წესების დაცვით შეიტანა განცხადება სააპელაციო სასამართლოში. სააპელაციო სასამართლომ კი არასწორად დატოვა მისი განცხადება განუხილველად.
სამოტივაციო ნაწილი:
საკასაციო სასამართლო საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო კერძო საჩივარს და მიაჩნია, რომ მ. ღ-შვილის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 1 მაისის განჩინებით მ. ღ-შვილის სარჩელი დატოვებულ იქნა განუხილველად სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარეთა გამოუცხადებლობის გამო. აღნიშნული განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა მ. ღ-შვილმა და მოითხოვა მისი გაუქმება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინებით მ. ღ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 1 მაისის განჩინება სარჩელის განუხილველად დატოვების შესახებ. მ. ღ-შვილმა კი მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.
საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნა შესაძლებელია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში. სამოქალაქო საპროცესო ოდექსი განსაზღვრავს, რა შემთხვევაშია შესაძლებელი აღნიშნული მოთხოვნით სასამართლოსადმი მიმართვა. მოცემულ შემთხვევაში, მ. ღ-შვილმა განცხადება შეიტანა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინებაზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 აგვისტოს განჩინება წარმოადგენს კერძო საჩივარზე ზემდგომი სასამართლოს მიერ გამოტანილ განჩინებას, რომელიც არ საჩივრდება. მ. ღ-შვილი საქმის წარმოების განახლების თაობაზე განცხადებით ითხოვს კერძო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ კანონიერ ძალაში შესული განჩინების გაუქმებას.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების (განჩინების) გამომტან სასამართლოში. განცხადებას განიხილავს გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლო იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არსებობს ზემდგომი სასამართლოს განჩინება ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ. სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო მხოლოდ იმ შემთხვევაში განიხილავს განცხადებას გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლების შესახებ, თუ იგი მის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას ეხება.
მოცემულ შემთხვევაში მ. ღ-შვილს აღნიშნული მოთხოვნით უნდა მიემართა არა სააპელაციო სასამართლოსთვის, არამედ საქალაქო სასამართლოსთვის, ვინაიდან იგი ითხოვს საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინების გაუქმებას. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არის კერძო საჩივარზე მიღებული განჩინება, რომლითაც უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს განჩინება. განცხადება შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების (განჩინების) გამომტან სასამართლოში და არა იმ სასამართლოში, რომელმაც უცვლელად დატოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება (განჩინება).
აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში აღნიშნულ განცხადებაზე ვერ იმსჯელებდა სააპელაციო სასამართლო, ვინაიდან განცხადება საქალაქო სასამართლოს განსჯადია.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
მ. ღ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 აგვისტოს განჩინება;
საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
