¹ას-90-423-09 4 ივნისი, 2009 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

თ. თოდრია (მომხსენებელი), რ. ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორები – 1. თ. გ-შვილი, ლ. გ-შვილი, ნ. ვ-ძე, მ. გ-შვილი, ნ. ს-ძე, გ. მ-შვილი

2. ნ. რ-ავა

დავის საგანი – გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება

გასაჩივრებული სასამართლოს განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინება

კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

აღწერილობითი ნაწილი

ნ. რ-ავამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში და მიუთითა, რომ 2003 წლის 15 თებერვალს ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა «.. ..-ის” მიერ მოწვეულ იქნა საერთო კრება, რომელზეც განიხილეს ამხანაგობა «.. ..-ის” სახელზე შემოსული განცხადებები, ასევე ამხანაგობა «.. ..-ის” წევრებზე საცხოვრებელი ფართის გამოყოფა-დამტკიცების საკითხები. აღნიშნული კრების ჩატარების შედეგად მიღებულ იქნა ოქმი, რომლის თანახმად მოსარჩელეს, როგორც ამხანაგობის წევრს, მიაკუთვნეს ... ქ. ¹17-ში საცხოვრებელი სახლის მე-9 სართულზე მდებარე 57,81 კვ.მ ფართი. მისთვის არ უცნობებიათ აღნიშნული კრების ჩატარების შესახებ, კრების ოქმში არ არის ასახული, თუ რატომ მისცეს ნ. რ-ავას ამხანაგობის მიერ 57,81 კვ.მ ბინა, რადგან ამხანაგობაში იგი გაწევრიანდა ოთხოთახიანი ბინის აშენების მიზნით. გარდა ამისა, ოქმს ხელს არ აწერს მდივანი, რაც ეჭვქვეშ აყენებს კრების ჩატარების ნამდვილობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ამხანაგობა «.. ..-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების ოქმის ბათილად ცნობა.

ნ. რ-ავამ დაზუსტებული სარჩელი შეიტანა სასამართლოში და მიუთითა, რომ იგი თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ვაკის რაიონის გამგეობის 1993 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით დამტკიცებულ იქნა ინდივიდუალური ბინათმშნებლობის, ამხანაგობა «.. ..-ის” წევრად ოთხოთახიან ბინაზე. აღნიშნული ბინის აშენებასთან დაკავშირებით მოსარჩელემ მთლიანად გადაიხადა 35000 მანეთი, 2340 აშშ დოლარი და 20000000 კუპონი. საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა დამთავრდა 2003 წელს. ამავე წლის 15 თებერვალს მოპასუხის მიერ ჩატარებულ იქნა საერთო კრება, რომლის გადაწყვეტილებით ნ.რ-ავას, როგორც ამხანაგობის წევრს, გამოეყო საცხოვრებელი სახლის მე-9 სართულზე მდებარე საერთო ფართით 57,81 კვ.მ ¹23 ბინა.

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების ოქმი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი, ვინაიდან დარღვეულია კანონის მოთხოვნები, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 226-ე მუხლის თანახმად, ბინის მესაკუთრენი გადაწყვეტილებებს იღებენ ბინის მესაკუთრეთა კრებაზე. გადაწყვეტილების ნამდვილობისათვის აუცილებელია, რომ მისი საგანი უკვე იყოს გამოცხადებული კრების მოწვევის დროისათვის ანუ ბინის მესაკუთრეთათვის კრების მოწვევის დროისათვის ცნობილი უნდა იყოს კრებაზე განსახილველი საკითხები. წინააღმდეგ შემთხვევაში კრების გადაწყვეტილება იურიდიულ ძალას ვერ შეიძენს. ამავე კოდექსის 227-ე მუხლის მე-3 ნაწილიდან გამომდინარე, კრება მოიწვევა ერთი კვირის ვადაში მისი მოწვევის შესახებ წერილობითი განცხადების გაკეთების დღიდან. ამ შემთხვევაში მოსარჩელე არ იყო ინფორმირებული არც კრების მოწვევისა და განსახილველი საკითხების თაობაზე კანონით დადგენილი წესით.

კრების ჩატარების დროისათვის არ შეცვლილა ვაკის რაიონის გამგეობის გადაწყვეტილება მოსარჩელისათვის ოთხოთახიანი ბინის გადაცემის შესახებ. აქედან გამომდინარე, გაურკვეველია, რატომ დაადგინა კრებამ მოსარჩელისათვის მხოლოდ ერთოთახიანი ბინის გადაცემა ნაცვლად ოთხოთახიანისა.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. რ-ავას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა ნ. რ-ავამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. რ-ავას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილება; ნ. რ-ავას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობა «.. ..-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის კრების ოქმი.

თ. გ-შვილმა, ლ. გ-შვილმა, ნ. ვ-ძემ, მ. გ-შვილმა, ნ. ს-ძემ და გ. მ-შვილმა განცხადებით მიმართეს სასამართლოს და მოითხოვეს, ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო, საქმის წარმოების განახლება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით თ. გ-შვილისა და ნ. ვ-ძის განცხადება არ დაკმაყოფილდა, ლ. გ-შვილის, მ. გ-შვილის, ნ. ს-ძისა და გ. მ-შვილის განცხადება დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება და ნ. რ-ავას საპელაციო საჩივარზე განახლდა საქმის წარმოება.

აღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა თ. გ-შვილისა და სხვათა წარმომადგენელმა პ. კ-ძემ. მან მიუთითა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით, თ. გ-შვილისა და ნ. ვ-ძის განცხადება არ დაკმაყოფილდა, დანარჩენ განმცხადებელთა მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება და ნ. რ-ავას სააპელაციო საჩივარზე განახლდა საქმის წარმოება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უშუალოდ შეეხებოდა განმცხადებელთა უფლებებსა და მოვალეობებს, რის გამოც ისინი ჩაბმული უნდა ყოფილიყვნენ საქმეში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სსკ-ის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ლ. გ-შვილის, მ. გ-შვილის, ნ. ს-ძისა და გ. მ-შვილის განცხადება საფუძვლიანად მიიჩნია. პ. კ-ძის აზრით, არასწორია გასაჩივრებული განჩინების მოტივაცია იმის თაობაზე, თითქოს ნ. პ-ძე მოცემულ საქმეში წარმოადგენდა თ. გ-შვილისა და ნ. ვ-ძის ინტერესებს. რამდენადაც ამხანაგობა შეიძლება იყოს პროცესის მხარე, არ არსებობს არანაირი საფუძველი დასკვნისათვის, თითქოს ნ. პ-ძეს მიენიჭა არა ამხანაგობის, როგორც ორგანიზებული წარმონაქმნის, არამედ ფიზიკური პირების: თ.გ-შვილისა და ნ.ვ-ძის კერძო დავების სასამართლოში წარმოების უფლება. უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, თითქოს მოცემულ საქმეში თ.გ-შვილსა და ნ.ვ-ძეს წარმოადგენდა ნ. პ-ძე, რის გამოც მათ შესაძლებლობა ჰქონდათ წარმომადგენლის მეშვეობით საქმის არსებითი განხილვისას განეცხადებინათ იმ გარემოებათა შესახებ, რომელიც ასახული იყო განცხადებაში, საქმის წარმოების განახლების შესახებ.

თბილისის საპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინებაზე ასევე კერძო საჩივარი შეიტანა ნ. რ-ავამ და მიუთითა, რომ აღნიშნული განჩინება არის უკანონო და დაუსაბუთებელი და იგი უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სასამართლოს აზრით, ამხანაგობა არ წარმოადგენს იურიდიულ პირს და არის ფიზიკურ პირთა გაერთიანება, რის გამოც ნ.პ-ძე მიჩნეულ იქნა არა ამხანაგობის, არამედ ამხანაგობის ცალკეულ წევრთა წარმომადგენლად, იმ წევრთა, რომლებიც მოხსენებული იყვნენ მინდობილობაში.

განჩინებიდან ირკვევა, რომ იმ ფაქტის იურიდიულ საფუძვლად, რის გამოც ამხანაგობის თავმჯდომარე არ ჩაითვალა ამხანაგობის წარმომადგენლად, გამოყენებულია ორი დოკუმენტი, კერძოდ კი, ამხანაგობა „.. ..-ის“ კრების ოქმი და მინდობილობა. აღნიშნული დოკუმენტებიდან ირკვევა, რომ დოკუმენტებზე ხელმომწერმა ამხანაგობის წევრებმა ნ. პ-ძე აირჩიეს ამხანაგობის თავმჯდომარედ და მას მიანიჭეს უფლება, რომ წარმოადგინოს მესამე პირებთან ურთიერთობებში და სასამართლო ორგანოებში ამხანაგობა და არა ამხანაგობის ცალკეული წევრები.

სასამართლო გადაწყვეტილება ჩაბარებული აქვს 2007 წელსვე ამხანაგობის თავმჯდომარეს და არაერთ წევრს, აქედან გამომდინარე, განმცხადებლებს გადაწყვეტილების არსებობის თაობაზე უნდა სცოდნოდათ 2007 წელს.

ამასთან, საჯარო რეესტრის ამონაწერებიდან ირკვევა, რომ 2008 წლის ივნისში მ.გ-შვილსა და ლ. გ-შვილს კუთვნილი ფართები, რომელიც მათ გააჩნდათ ამხანაგობის მიერ აშენებულ სახლში, რეესტრში დაურეგისტრირებიათ ინდ. მენაშენეთა ამხანაგობა „.. ..-ის“E საერთო კრების ოქმის საფუძველზე და, აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია, ამხანაგობის თავმჯდომარესთან შეუთანხმებლად, დაერეგისტრირებინათ ფართები.

რაც შეეხება გადაწყვეტილების კანონიერებას ნ. და გ. მ-შვილებთან მიმართებაში, ამ შემთხვევაშიც 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინება უსაფუძვლოა. საქმეში წარმოდგენილია არაერთი უწყება, საიდანაც დასტურდება, როგორც სასამართლო პროცესის ჩატარების, ისე გადაწყვეტილების ჩაბარების შეტყობინებები ჰბარდებოდა მ-შვილების ოჯახს, თუმცა მათი მხრიდან არც გადაწყვეტილება გასაჩივრებულა და არც ინფორმაცია მიწოდებულა სასამართლოსათვის იმის თაობაზე, რომ ლ.მ-შვილი გარდაცვლ. იყო. აქედან გამომდინარე, მათი მოთხოვნა, 422-ე მუხლიდან გამომდინარე, ხანდაზმულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების განხილვის, კერძო საჩივრის მოტივების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ თ. გ-შვილის, ლ. გ-შვილის, ნ. ვ-ძის, მ. გ-შვილის, ნ. ს-ძისა და გ. მ-შვილის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ასევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს ნ. რ-ავას კერძო საჩივარი შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ნ. რ-ავას სააპელაციო საჩივარი, თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ნ. რ-ავას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობა «.. ..-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების ოქმი. აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილად იქნა ცნობილი, რომ ზემოაღნიშნული საქმის განხილვის დროს, 2005 წლის 18 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, საქმეში მოპასუხეებად ჩაბმულ იქნენ ბინების მესაკუთრეები.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ განმცხადებლები თ. გ-შვილი, ლ. გ-შვილი, ნ. ვ-ძე, მ. გ-შვილი და აწ გარდაცვლილი ლ. მ-შვილი, (რომლის უფლებამონაცვლეები არიან გ. მ-შვილი და ნ. ს-ძე) წარმოადგენენ ამხანაგობა «.. ..-ის” წევრებს. მათ შეიტანეს განცხადება ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის «გ” ქვეპუნქტის თანახმად.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საკითხის განხილვა უკავშირდება საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებიდან გამომდინარე სამართლებრივ ურთიერთობებს, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს განჩინების კანონიერების შემოწმებისათვის, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის «გ” ქვეპუნქტის განმარტების სისწორის განსაზღვრისათვის, აუცილებელია განისაზღვროს განმცხადებლების, როგორც საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების მხარეების (წევრების) უფლებები და კანონით გათვალისწინებული ინტერესები.

უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ საერთო საქმიანობის გაძღოლის მიზნით, პირთა გაერთიანება (ამხანაგობა) წარმოადგენს ორგანიზაციულ წარმონაქმნს, რომლის უფლება-ვალდებულებები განისაზღვრება ხელშეკრულებით, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის «გ” ქვეპუნქტის კონტექსტიდან გამომდინარე, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების მხარეების (წევრების) უფლებებისა და კანონით გათვალისწინებული ინტერესების განსაზღვრისათვის ხაზი უნდა გაუსვათ სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით დადგენილ დავის საგანს და ამ დავაში მონაწილე მხარეებს, კერძოდ, მოსარჩელე ნ. რ-ავამ აღძრა სარჩელი ამხანაგობა «.. ..-ის” წინააღმდეგ და ითხოვდა ამხანაგობა «.. ..-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების ოქმის ბათილად ცნობას, რაც დაკმაყოფილდა სასამართლოს მიერ. აღნიშნული ოქმით განაწილებულ იქნა ბინები მრავალბინიან სახლში, რასაც მოსარჩელე, როგორც ამხანაგობის წევრი არ დაეთანხმა და მიიჩნევდა, რომ მას უნდა მიეღო სხვა ფართი. ამდენად, აღნიშნული მოთხოვნა საბოლოოდ მიმართული იყო მის წილზე უფლების აღიარებაზე.

აღნიშნულის გათვალისწინებით ისმის კითხვა: ზემოაღნიშნული საქმის განხილვაში მოპასუხეს წარმოადგენს საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) სახელით მისი თავმჯდომარე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად), თუ ამ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) დანარჩენი მონაწილეები.

პასუხის გასაცემად აუცილებელია განისაზღვროს, თუ რა უფლებების განხორციელება შეიძლება დაეკისროს საერთო საქმიანობის ერთ-ერთ მონაწილეს (თავმჯდომარეს) მესამე პირებთან ურთიერთობაში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად.

აქედან გამომდინარე, უნდა განისაზღვროს ის სამართლებრივი ურთიერთობები, რომლის თანახმად საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეები ერთმანეთის მიმართ გამოდიან როგორც კრედიტორი და მოვალე.

უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ ის სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელიც გააჩნიათ ამხანაგობის წევრებს ერთმანეთთან, განსხვავდება იმ სამართლებრივ ურთიერთობებისაგან, რომელიც გააჩნია ამხანაგობას მესამე პირებთან.

გარკვეული თავისებურებებით ხასიათდება ამხანაგობის წევრებს შორის სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის დაკისრებისა და მისი განსაზღვრის სამართლებრივი საკითხი და არ შეიძლება ამ თავისებურების გავრცელება ამხანაგობასა და მესამე პირებს შორის სამართლებრივ ურთიერთობებიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის დაკისრებისა და მის განსაზღვრაზე.

ამხანაგობას მესამე პირებთან სამართლებრივი ურთიერთობების შედეგად დაკისრებულმა პასუხისმგებლობამ შეიძლება გამოიწვიოს «შიდა სახელშეკრულებო» ურთიერთობაში გარკვეული უფლება-ვალდებულებების წარმოშობა, რაც არანაირ სამართლებრივ გავლენას არ ახდენს მესამე პირებთან არსებულ სამართლებრივ ურთიერთობაზე (პასუხისმგებლობაზე), ამდენად, ამ შემთხვევაში მესამე პირებთან ურთიერთობაში სამართლებრივი მნიშვნელობა ენიჭება საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების მხარეებთან ერთობლივად დადებულ ხელშეკრულებას და არა ცალ-ცალკე ამხანაგობის წევრებთან წარმოშობილ ურთიერთობას. სწორედ ამიტომ, მესამე პირისათვის არ აქვს მნიშვნელობა ამხანაგობის მიერ ისეთი «შიდა სახელშეკრულებო» ცვლილებების განხორციელებას, როგორიცაა ამხანაგობის წევრების შეცვლა და ა.შ.

იმის გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობა წარმოადგენს ორგანიზებულ ერთობას, ამხანაგობის მონაწილეები ერთობლივად უძღვებიან ამხანაგობის საერთო საქმიანობას საბოლოო მიზნის მასაღწევად მათი ინტერესებიდან გამომდინარე.

ამდენად, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებას, რომელიც წარმოადგენს კოლექტიურ გაერთიანებას, გარკვეულ წილად ახასიათებს კორპორაციული სტრუქტურის ისეთი თვისებები, რომელიც მოიცავს როგორც ორგანიზაციულ, ასევე ქონებრივ ელემენტებს. ზუსტად ასეთი ტიპის გაერთიანება წარმოადგენს გარკვეულ წილად იმ საშუალებათა ერთობას, რითაც საბოლოოდ უზრუნველყოფილია ამ გაერთიანების მონაწილეთა მიერ დასახული მიზნის მიღწევა.

აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული თავისებურებების გათვალისწინებით, მისი მონაწილეები სამოქალაქო ბრუნვაში მონაწილეობენ არა ცალ-ცალკე, არამედ ერთობლივად.

ამდენად, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) წევრების ინტერესები მიმართულია საერთო მიზნის მიღწევისაკენ, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ერთმანეთის მიმართ ისინი არ შეიძლება გამოდიოდნენ როგორც კრედიტორი და მოვალე. ზუსტად ეს წარმოადგენს იმ შემთხვევას, როდესაც ჩვენ უნდა გავმიჯნოთ საერთო საქმიანობის მიზნის მისაღწევად ამხანაგობის წევრების უფლებები და ნაკისრი ვალდებულებები იმ უფლება-ვალდებულებებისაგან, რომელიც შემდეგ მათ წარმოეშობათ ერთმანეთის მიმართ, კერძოდ, ერთ შემთხვევაში, საერთო საქმიანობასთან დაკავშირებით, კეთილსინდისიერად შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველივე მონაწილისაგან (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის მე-2 ნაწილი) არა უშუალოდ თავისი, არამედ მხოლოდ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა სასარგებლოდ. მეორე შემთხვევაში, ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადება). ამ უკანასკნელ შემთხვევაში კანონით გათვალისწინებულია დანაწესი, რომლის თანახმად პასუხისმგებლობის საკითხი დგება ერთმანეთის მიმართ. საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონების განაწილება (მაგალითად, საერთო საქმიანობის შედეგად აშენებული მრავალბინიანი სახლის ბინები) წარმოადგენს საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა იმ უფლებების დაკმაყოფილებას, რომლისთვისაც იქმნება ამხანაგობა. ამდენად, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება წარმოადგენს საშუალებას, რომლის მეშვეობითაც ხდება ყველა მონაწილის უფლებების დაკმაყოფილება. აღნიშნულის გათვალისწინებით შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლაში იგულისხმება იმ საშუალების (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლი) გამოყენება, რომელიც მიმართულია მხოლოდ საერთო მიზნის მიღწევისაკენ (კიდევ ერთხელ დავძენთ, რომ ამ დროს შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს თითოულ მონაწილეს ერთობლივი საქმიანობის ყოველივე მონაწილისაგან არა უშუალოდ თავისი, არამედ მხოლოდ საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) მონაწილეთა სასარგებლოდ). რაც შეეხება საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებულ სიკეთეს, უნდა აღინიშნოს, რომ აღნიშნული შედეგი მიუთითებს საერთო საქმიანობით მიღწეულ მიზანზე. ზუსტად ამ საქმიანობის შედეგად მიღებული (კონკრეტულ შემთხვევაში) ქონების განაწილება გავლენას ახდენს საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების მონაწილეთა უფლებრივ მდგომარეობაზე, რამაც შეიძლება დაარღვიოს «შიდა სახელშეკრულებო” ბალანსი.

ამდენად, საერთო საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების ერთ-ერთი მონაწილის მიერ ამ ბალანსის აღდგენის მოთხოვნა გავლენას ახდენს ამავე ხელშეკრულების სხვა მონაწილეთა უფლებებზე, რომლებიც უკავშირდებიან არა ამხანაგობის საქმეების გაძღოლას, არამედ მის შედეგად ამხანაგობის შექმნის მიზნით არსებული უფლების დაკმაყოფილებას. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში ამხანაგობის მონაწილეები ერთმანეთის მიმართ გამოდიან როგორც კრედიტორი და მოვალე და მონაწილეობენ სასამართლოში არა ამხანაგობის, არამედ თავისი სახელით.

ამ კონკრეტულ შემთხვევაზე არ ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულებით ამხანაგობის საქმეების გაძღოლა დაკისრებული აქვს ერთ-ერთ მონაწილეს, საეჭვოებისას ის წარმოადგენს ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში და მის მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილია. განსახილველი ნორმიდან გამომდინარე, ამხანაგობის საქმეების გაძღოლის დაკისრებაში იგულისხმება ამხანაგობის მონაწილეთა მიერ იმ უფლების გამოყენება, რომლებიც მიმართულია არა ერთმანეთის მიმართ, არამედ საერთო მიზნის მისაღწევად. ზუსტად ამ უფლებების განხორციელება შეიძლება დაეკისროს ამხანაგობის ერთ-ერთ მონაწილეს, რომელსაც წარმოეშობა ამ უფლებების კეთილსინდისიერად განხორცილების (საერთო საქმეების გაძღოლა) ვალდებულება.

განსახილველ საქმეში ამხანაგობის საერთო საქმიანობა გამოიხატება ამხანაგობის მონაწილეების მიერ მრავალბინიანი სახლის მშენებლობასთან დაკავშირებული მოქმედებების განხორციელებაში, რომლის მიზანს წარმოადგენს აშენებული მრავალბინიანი სახლის კონკრეტული ბინების მიღებით საერთო საქმიანობის მონაწილეთა უფლებების დაკმაყოფილება.

აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება ეხება ამხანაგობა «.. ..-ის” ყველა იმ წევრს, ვისი უფლებებიც განსაზღვრული იყო ამხანაგობა «.. ..-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების ოქმით, კერძოდ, ამ ოქმით განაწილდა ამხანაგობის წევრებს შორის აშენებული მრავალბინიანი სახლის ბინები, რაც უშუალოდ ეხება განმცხადებლების უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს. როგორც უკვე აღინიშნა, განმცხადებლების უფლებები აშენებული მრავალბინიანი სახლის ბინების განაწილებასთან მიმართებაში უკავშირდება არა მათი საერთო საქმიანობის გაძღოლას, არამედ ამ საერთო საქმიანობის შედეგად მიღებული ქონების გაყოფით თავიანთი უფლებების დაკმაყოფილებას.

გასაჩივრებული სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში მითითებული ამხანაგობა «.. ..-ის” 2002 წლის 22 ოქტომბრის კრების ¹1 ოქმით და ამავე თარიღით ნოტარიულად დამოწმებული მინდობილობით, ნ. პ-ძე არჩეულ იქნა ამხანაგობა «.. ..-ის” თავმჯდომარედ და განისაზღვრა მისი როგორც ამხანაგობა «.. ..-ის” წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება სასამართლოში, ასევე მესამე პირებთან ურთიერთობაში.

აღნიშნული მინდობილობები ასახავენ საერთო საქმიანობის ურთიერთობებიდან გამომდინარე, საერთო საქმიანობის გაძღოლასთან დაკავშირებული უფლებების დაკისრებას ერთ-ერთ მონაწილისათვის (ნ. პ-ძისათვის), რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ამ უკანასკნელმა უნდა დაიცვას საერთო საქმიანობის ხელშეკრულებით პირთა გაერთიანების შედეგად შექმნილი ორგანიზაციული ერთობის ინტერესები, რითაც უზრუნველყოფილია საერთო მიზნის მიღწევის შესაძლებლობა და არა უკვე მიღწეული მიზნის შედეგად თითოული მონაწილის თავიანთი წილის მიღების უფლება.

ამდენად, არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ნ. პ-ძე წარმოადგენდა თ. გ-შვილის და ნ. ვ-ძეს ინტერესებს, რადგან მათ გასცეს მინდობილობა (იგულისხმება ამხანაგობა «.. ..-ის” 2002 წლის 22 ოქტომბრის კრების ¹1 ოქმი და ამავე თარიღით ნოტარიულად დამოწმებული მინდობილობა). თ. გ-შვილისა და ნ. ვ-ძეს მიერ გაცემული იყო მინდობილობა, რომლის თანახმად ნ. პ-ძეს დაეკისრა საერთო საქმინობის გაძღოლასთან დაკავშირებული უფლებების განხორციელება, ამ შემთხვევაში ნ. პ-ძე, როგორც ამხანაგობის თავმჯდომარე, იცავდა ამხანაგობის ინტერესებს (რომლის უფლებამოსილებას სხვა ამხანაგობის მონაწილეებთან ერთად აძლევდნენ თ. გ-შვილი და ნ. ვ-ძე), მაგრამ, აღნიშნული მინდობილობებიდან გამომდინარე, ნ. პ-ძე არ წარმოადგენდა, კონკრეტულ შემთხვევაში თ. გ-შვილსა და ნ. ვ-ძეს, როგორც კრედიტორებს დანარჩენ ამხანაგობის მონაწილეთა მიმართ.

ზემოაღნიშნულიოდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით), თ. გ-შვილი და ნ. ვ-ძე არ იყვნენ მოწვეული საქმის განხილვაზე, ამასთან ერთად მათ მიერ ნ. პ-ძის სახელზე გაცემული მინდობილობები ეხება ამხანაგობა «.. ..-ის” საერთო საქმეების გაძღოლის უფლებამოსილებას (წარმოადგინოს ამხანაგობა სასამართლოში, მესამე პირებთან ურთიერთობაში) და არა უკვე აშენებული სახლის ბინების განაწილების შესახებ მათი უფლებების დაცვას სხვა ამხანაგობის მონაწილეთა მიმართ, ამდენად აღნიშნული პირები უნდა ყოფილიყვნენ მოწვეული სასამართლო პროცესზე მხარეებად.

ზემოაღნიშნული მიზეზების გათვალისწინებით არ შეიძლება გაზიარებულ იქნეს ნ. რ-ავას კერძო საჩივარი. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სასამართლო სხდომაზე ასევე არ იყვნენ მოწვეული ლ. გ-შვილი და მ. გ-შვილი და მათ მიერ არ იყო გაცემული მინდობილობა ნ. პ-ძის სახელზე, ხოლო ლ. მ-შვილი გარდაიცვალა 2005 წლის 15 აპრილს და მისი უფლებამონაცვლეები არ იყვნენ მოწვეული საქმის განხილვაზე.

იმის გათვალისწინებით, რომ ზემოაღნიშნული მინდობილობები ეხება საერთო საქმეების (ამხანაგობის) უფლებების განხორციელებას (გაძღოლას), ნ. პ-ძე როგორც ამხანაგობის წარმომადგენელი არ შეიძლება მივიჩნიოთ ცალ-ცალკე აღებული ამხანაგობის მონაწილეების (მათ შორის, ლ. გ-შვილის, აწ. გარდაცვლილი ლ. მ-შვილისა და, შესაბამისად, მისი უფლებამონაცვლეებისა და მ. გ-შვილის) იმ უფლებების წარმომადგენლად, რომელიც მიმართულია ერთმანეთის წინააღმდეგ. კიდევ ერთხელ დავძენთ, რომ ამ უკანასკნელ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია ის, რომ ნ. რ-ავას მოთხოვნა ეხებოდა არა საერთო საქმეების გაძღოლას (რა დროსაც მხარეს შეიძლება წარმოადგენდეს ამხანაგობა), არამედ ამ გაძღოლის შედეგად მიღებული ქონების განაწილებას (რა დროსაც მხარეებს წარმოადგენს ამხანაგობის ყველა მონაწილე).

ამდენად, ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ ამხანაგობა «.. ..-ის” 2003 წლის 15 თებერვლის საერთო კრების ოქმის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის განხილვისას მოპასუხეებს უნდა წარმოადგენდნენ თ. გ-შვილი, ლ. გ-შვილი, ნ. ვ-ძე, მ. გ-შვილი, ნ. ს-ძე და გ. მ-შვილი.

რაც შეეხება ნ. რ-ავას კერძო საჩივარში მითითებულ გარემოებას იმის შესახებ, რომ საქმეში წარმოდგენილია უწყებები, რითაც დასტურდება რომ როგორც პროცესის ჩატარების, ასევე გადაწყვეტილების ჩაბარების შეტყობინებები ბარდებოდა მ-შვილის ოჯახს, არ შეიძლება იყოს გაზიარებული, კერძოდ, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია სასამართლო შეტყობინება (ს.ფ. 605), რომელიც გაეგზავნა ლ. მ-შვილს, ხოლო ჩაჰბარდა ამხანაგობის დაცვას. აღნიშნული შეტყობინება ეხებოდა 2007 წლის 14 თებერვალს დანიშნულ სასამართლო სხდომას. სასამართლო სხდომა გაგრძელდა 2007 წლის 5 მარტს, რომლის შესახებ არ ეცნობა მ-შვილის ოჯახს. იმის გათვალისწინებით, რომ განსახილვევლი საქმე ეხებოდა უშუალოდ ყველა ამხანაგობის წევრს, მათ შორის მ-შვილს, ამხანაგობის დაცვა არ იყო უფლებამოსილი ჩაებარებინა აღნიშნული შეტყობინება, მითუმეტეს 2007 წლის 5 მარტის სასამართლო სხდომის შესახებ მას უწყება არ გაეგზავნა. აღნიშნული მიუთითებს, რომ დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მოთხოვნები, შესაბამისად გარდაცვლ.ს უფლებამონაცვლეებს უნდა მიეცეთ შესაძლებლობა სასამართლოს დაცვის წესით დაიცვან თავიანთი უფლებები.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ არ შეიძლება გაზიარებული იქნეს ნ. რ-ავას კერძო საჩივარში მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექის 426-ე მუხლის მოთხოვნა, რომელიც ეხება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების შესახებ განცხადების შეტანის ერთთვიან ვადას.

ამასთან მიმართებაში საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით განცხადებლებს ხვადასხვა ხარვეზების შევსებასთან ერთად დაევალათ დაედასტურებინათ სასამართლოში მიმართვის ერთვიანი ვადის დაცვა.

2008 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე და 427-ე მუხლების შესაბამისად, მიღებულ იქნა წარმოებაში გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება. არც საქმის მასალებით და არც სხდომის ოქმებით არ დასტურდება, რომ ნ. რ-ავა (ან მისი წარმომადგენელი) უთითებდნენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე და 427-ე მუხლების დარღვევებზე და მასთან დაკავშირებულ გარემოებებზე. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომის ოქმებში, გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ” ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები.

საკასაციო პალატა ასევე აღნიშნავს, რომ თ. გ-შვილისა და ნ. ვ-ძის მოთხოვნა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს ბათილად ცნობის შესახებ სამართლებრივად უსაფუძვლოა, რადგან განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ ეხება სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-3 წინადადების თანახმად, სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო, მხოლოდ იმ შემთხვევაში განიხილავს განცხადებას გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ, თუ იგი მის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას ეხება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. რ-ავას კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო, რაც შეეხება განმცხადებლების წარმომადგენლის - პ. კ-ძის კერძო საჩივარს, უნდა აღინიშნოს, რომ 2008 წლის 10 ნოემბრის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არსებითად სწორია, კერძოდ, ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება და ნ. რ-ავას სააპელაციო საჩივარზე განახლდა საქმის წარმოება, მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას (რაც შეფასებულ იქნა წინამდებარე განჩინებით), საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის “გ” პუნქტის თანახმად გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე და 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. გ-შვილის, ლ. გ-შვილის, ნ. ვ-ძის, მ. გ-შვილის, ნ. ს-ძისა და გ. მ-შვილის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ნ. რ-ავას კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. უცვლელად დარჩეს მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 ნოემბრის განჩინება;

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.