ბს-1087-929-კ-04 24 მარტი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

ნ. კლარჯეიშვილი (მომხსნებელი),

ი. ლეგაშვილი

დავის საგანი: გამგეობის განკარგულების ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 2000წ. 13 ოქტომბრის ¹1/145 განკარგულებით თბილისში, ..... მცხოვრებ ნ. ხ-ს, თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2000წ. 10 ოქტომბრის ¹6-53 წერილის საფუძველზე, ნება დაერთო საცხოვრებელი სახლის ეზოს მხარეს არსებული შემინული აივნის გაფართოვებაზე, რაც უკანონოდ მიიჩნიეს ნ. ხ-ის მეზობლად მცხოვრებმა ი. ი-მა, ტ. რ-მა, ნ. ს-მა, ლ. დ-ემ და რ. მ-მა და 2002წ. 9 ოქტომბერს სარჩელი აღძრეს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში ნ. ხ-ის ბინის ამჟამინდელი მესაკუთრის _ ფ. ო-ისა და კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობის მიმართ და მოითხოვეს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის გამგეობის 2000წ. 10 ოქტომბრის ¹1/145 განკარგულების, თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 2000წ. 10 ოქტომბრის ¹6-53 წერილის ბათილად ცნობა და გაფართოვებული აივნის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ზემოაღნიშნული დადგენილება ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის შესაბამისად, რადგან იგი კანონის მოთხოვნათა დარღვეთითა არის მიღებული, კერძოდ, ეწინააღმდეგება ამავე კოდექსის 52-53-ე მუხლებს. მოსარჩელეთა მითითებით, ჯერ კიდევ 2000 წლამდე ფ. ო-ის ოჯახმა თვითნებურად, ეზოს ხარჯზე გააფართოვა აივანი, რაზეც მეზობლებს წინააღმდეგობა არ გაუწევიათ, მაგრამ 2000წ. ოქტომბერში კვლავ დაიწყო აივნის გაფართოვება, შემინვა და გადახურვა, რაც აბნელებდა მეზობლების ბინების შესასვლელებსა და ფანჯრებს. აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა, რომ ბინის თავდაპირველმა მესაკუთრემ _ ნ. ხ-მა აივნის მიშენების მოთხოვნით მიმართა კრწანისის გამგეობას. 2000წ. 10 ოქტომბერს ნ. ხ-მა თანხმობა მიიღო ოთხი მეზობლისაგან _ ა-ის, შ. ი-ის, ს. ო-ისა და ი. ი-ისაგან, რაც, მოსარჩელეთა აზრით, არის ყალბი, რადგან ა-ი მათ ეზოში საერთოდ არ ცხოვრობდა, შ. ი-ი არის ფ. ო-ის მამიდა, ს. ო-ი _ მისი მამა, ხოლო ი. ი-ს, მოსარჩელეთა განმარტებით, ხელი თანხმობაზე არ მოუწერია. აღნიშნულის შემდეგ, კრწანისის რაიონის გამგებლის მოადგილემ 2000წ. 15 ივნისის წერილით მიმართა თბილისის არქიტექტურის სამსახურს, სადაც დადასტურებული იქნა ნ. ხ-ის მოთხოვნა აივნის გაფართოვების შესახებ, მაგრამ მოთხოვნა იყო არა ღია აივანის, არამედ შემინული აივნის გაფართოვებაზე. არქიტექტურის სამსახურმა 10 ოქტომბრის ¹6/53 წერილით შესაძლებლად მიიჩნია აივნის გაფართოვება, რაც მოსარჩელეთა აზრით, არ უნდა იქნეს მიჩნეული თანხმობად.

ი. ი-ის, ტ. რ-ისა და სხვათა სარჩელი არ ცნო ფ. ო-მა და შესაგებელით მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის გამო. მოპასუხის განმარტებით, მან ნ. ხ-ის კუთვნილი, ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინა ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე მიიღო 2001წ. 3 მარტს ბებიისგან _ რ. ხ-ისგან. აღნიშნული პერიოდისათვის აივანი იყო სამშენებლო ნორმების დაცვით გაფართოვებული და მიშენება დასრულებული. მოსარჩელეებისათვის სადავო განკარგულების შესახებ ცნობილი გახდა გამგეობის წერილით და მათ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის შესაბამისად, შესაძლებლობა ჰქონდათ გაესაჩივრებინათ იგი. საქმეში წარმოდგენილ მეზობლების თანხმობასთან დაკავშირებით შესაგებლის ავტორმა არ გაიზიარა მოსარჩელეთა მოსაზრება და აღნიშნა, რომ მ. ა-ი 2001 წლამდე ცხოვრობდა მათ მეზობლად, 2001 წელს მისი ბინა იყიდა ს. ო-მა, თანხმობას კი ხელი მოაწერა 2000წ. 10 ოქტომბერს. ი. ი-ის ხელმოწერასთან დაკავშირებით შესაგებლის ავტორმა განმარტა, რომ თანხმობაზე ხელი მოაწერა მისმა შვილმა _ მ. ი-მა, რომელიც დღემდე ცხოვრობს ი. ი-ის ოჯახთან ერთად ფ. ო-ის მეზობლად. ამდენად, მოპასუხის აზრით, სადავო ადმინისტრაციული აქტის ბათილობის საფუძველი არ არსებობს, რადგან იგი არ ლახავს ბინის მესაკუთრეთა უფლებებს.

ი. ი-ის, ტ. რ-ისა და სხვათა სარჩელი ასევე არ ცნო მთაწმინდა-კრწანისის გამგეობამ და აღნიშნა, რომ სადავო აივანს წლების მანძილზე ფლობდა ო-ის ოჯახი, ღია აივანი იყო ხის, ძველი, რის გამოც იგი შეიცვალა რკინა-ბეტონით და მოხდა შენობის გამაგრება.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 21 აპრილის გადაწყვეტილებით რ. მ-ის, ლ. დ-ის, ნ. ს-ას, ტ. რ-ისა და ი. ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის გამო, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ. მ-მა, ლ. დ-ემ და სხვებმა.

სააპელაციო წარმოების დროს აპელანტებმა შეამცირეს დავის საგანი და უარი თქვეს თბილისის მთავარი არქიტექტორის 2000წ. 10 ოქტომბრის ¹6/53 თანხმობის ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნაზე, რის გამოც აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის წარმოება შეწყდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 24 ივნისის გადაწყვეტილებით ი. ი-ის, ტ. რ-ისა და სხვების სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003წ. 21 აპრილის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ი. ი-ის, ტ. რ-ისა და სხვათა სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი კრწანისის გამგეობის 2000წ. 13 ოქტომბრის ¹1/145 განკარგულება და ფ. ო-ს დაევალა მისი აივნის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანა შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოსარჩელეთა მოსაზრება, რომ კრწანისის გამგეობის 2000წ. 13 ოქტომბრის ¹1/145 განკარგულებით ხ-ს ნება დაერთო შემინული აივნის გაფართოვებაზე მეზობელთა იურიდიული ინტერესების იგნორირებით, სკ-ის 208-ე, 212-ე, 219-ე და 220-ე მუხლების მოთხოვნათა გაუთვალისწინებლად, რის გამოც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 და მე-60 მუხლების საფუძველზე, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. სააპელაციო პალატამ ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით ასევე არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება და აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებს სადავო განკარგულება არ ეცნობათ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58-ე მუხლის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფ. ო-მა და შემდეგი მოტივით მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება:

კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელეთა მოთხოვნა სადავო განკარგულების ბათილად ცნობის შესახებ. მისი მითითებით, განკარგულება არ არის მიღებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით, რადგან კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონდა გამგეობის მიერ უფლებამოსილების გადამეტებას და იგი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-12 მუხლის თანახმად, უფლებამოსილი იყო მოქალაქის განცხადების საფუძველზე გამოეცა განკარგულება მოთხოვნის დაკმაყოფილების ან უარის თქმის შესახებ.

კასატორის განმარტებით, მოსარჩელეებისათვის სადავო განკარგულების შესახებ ცნობილი იყო იმავე წლის დეკემბერში, რადგან მთავარი არქიტექტორის 2001წ. 19 ნოემბრის 2/927 წერილით ეცნობათ აივნის გაფართოვების თაობაზე, სარჩელი კი აღიძრა 2002წ. 9 ოქტომბერს, ე.ი. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით დადგენილი 6-თვიანი ვადის დარღვევით, რაზეც კასატორის მითითებით, არ უმსჯელია სააპელაციო სასამართლოს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ფ. ო-ის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 24 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის კრწანისის რაიონის გამგეობის 2000წ. 13 ოქტომბრის ¹1/145 განკარგულება, რომლითაც დაკმაყოფილდა ..... მცხოვრები მოქალაქე ხ-ას თხოვნა და ნება დაერთო ეზოს მხარეს შემინული აივნის გაფართოებაზე. მოწინააღმდეგე მხარემ: ი. ი-მა, ტ. რ-მა და სხვა მობინადრეებმა კრწანისის რაიონის გამგეობის 2000წ. 13 ოქტომბრის ¹1/145 განკარგულების ბათილად ცნობაზე სარჩელი აღძრეს 2002წ. 9 ოქტომბერს. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა კასატორის, ფ. ო-ის, მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ და განკარგულების ბათილობაზე სარჩელი ხანდაზმულობის ვადის დაცვით შეტანილად მიიჩნია, რასაც არ ეთანხმება ფ. ო-ი და სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების გაუქმებას ითხოვს იმ მოტივით, რომ სასამართლომ არასწორად იმსჯელა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე.

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის შედეგად, უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის გამო ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ, რადგან კასატორმა ვერ წარმოადგინა წერილობითი მტკიცებულება, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით სარჩელის აღძვრის ფაქტს. საქმეში არ არის წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულება, რომ აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ _ კრწანისის რაიონის გამგეობამ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეებს, როგორც დაინტერესებულ მხარეს, ოფიციალურად აცნობა სადავო განკარგულების შესახებ. საქმეში წარმოდგენილია ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების სამსახურის მთაწმინდა-კრწანისის არქიტექტურის რაიონული განყოფილების 2001წ. 19 ნოემბრის წერილი ... ¹9-ის მობინადრეებისადმი, სადაც რაიონის მთავარი არქიტექტორი ზოგადად მიუთითებს, რომ მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობამ დააკმაყოფილა მოქალაქე ო-ის თხოვნა შემინული აივნის გაფართოებაზე, მაგრამ წერილს არ ერთვის გამგეობის დადგენილება, წერილში არ არის მითითებული გამგეობის დადგენილების კონკრეტული თარიღი ან ნომერი. ამასთან, წერილში მითითებულია, რომ შემინული აივნის გაფართოებაზე თანხმობა გასცა მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობამ მაშინ, როდესაც სადავო აქტის მიმღები ორგანოა კრწანისის რაიონის გამგეობა. წერილში არასწორად არის მითითებული, აგრეთვე, ო-ის გვარი, რადგან სადავო განკარგულებით აივნის გაფართოების უფლება მიეცა ო-ის ბებიას ხ-ას. აღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა თვლის, რომ მთავარი არქიტექტორის წერილი არ შეიძლება ჩაითვალოს იმის მტკიცებულებად, რომ მოსარჩელეებს 2001წ. 19 ნოემბერს ეცნობათ სადავო განკარგულების შესახებ. სხვა წერილობითი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა კრწანისის რაიონის გამგეობის სადავო განკარგულების, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58-ე მუხლით დადგენილი წესით მოსარჩელეებისათვის ოფიციალური გაცნობის ფაქტს, საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად განსაზღვრა სარჩელის ხანდაზმულობის საკითხი და კასატორის მითითება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით სარჩელის აღძვრაზე უსაფუძვლოა.

საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ შემინული აივნის გაფართოების შესახებ კრწანისის რაიონის გამგეობის სადავო განკარგულება, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის თანახმად, გამგეობის მიერ მიღებულია კომპეტენციის ფარგლებში, მაგრამ საკასაციო პალატის აზრით, გამგეობის მიერ დარღვეულია ინდივიდუალური აქტის გამოცემის წესი და პროცედურა. კერძოდ, სადავო განკარგულებით რ. ხ-ას ნება დაერთო საერთო საკუთრების ეზოს მხარეს შემინული აივნის გაფართოებაზე, სამოქალაქო კოდექსის მოთხოვნათა გაუთვალისწინებლად და სხვა თანამესაკუთრეთა (მეზობლების) კანონიერი ინტერესების უგულებელყოფით, რაც კრწანისის რაიონის გამგეობის სადავო განკარგულების, როგორც აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის, ბათილად ცნობის საფუძველია. კერძოდ სკ-ის 213-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, ბინის მესაკუთრე იმავდროულად არის საერთო საკუთრების ეზოს მოწილეც და ყოველ მესაკუთრეს აქვს საერთო საკუთრებით სარგებლობის უფლება. 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილით საერთო საკუთრების სხვაგვარი გამოყენებისათვის ყოველ მესაკუთრეს უნდა მიეცეს შესაბამისი წილი. კოდექსის 220-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველი ბინის მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს საერთო საკუთრებით მისი წილის შესაბამისად, ხოლო შეთანხმებები, რომლითაც ბინის მესაკუთრეები ერთმანეთთან ურთიერთობებს ამ კოდექსისაგან განსხვავებულად აწესრიგებენ, 215-ე მუხლის იმპერატიული მითითების მიხედვით, ძალაშია შეთანხმების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ. ..... მდებარე საერთო საკუთრების ეზოს ნაწილის ხ-ასათვის გადაცემის შესახებ შეთანხმება საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ ყოფილა. ამასთან, კრწანისის რაიონის გამგეობაში წარდგენილ მობინადრეთა თანხმობა მოსარჩელეებმა სადავო გახადეს, რადგან თანხმობაში მითითებული ა-ა მათ ეზოში არ ცხოვრობდა, თბილისის მერიის ტექაღრიცხვის სამსახურის ცნობის მიხედვით ..... მცხოვრებ 7 მესაკუთრისაგან, გამგეობაში წარდგენილი თანხმობიდან ნამდვილია შ. ი-ას თანხმობა. ამიტომ საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ხ-ასათვის შემინული აივნის ეზოს მხარეს გაფართოებაზე ნებართვის გაცემის შესახებ აღმჭურველი აქტის გამოცემისას კრწანისის რაიონის გამგეობამ არ გაითვალისწინა თანამესაკუთრეთა, იმავე ეზოს მობინადრეთა კანონიერი უფლებები, რაც აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტის ბათილობის საფუძველია.

ამდენად, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობისა და უსაფუძვლობის გამო ვერ გაიზიარებს ფ. ო-ის საკასაციო საჩივარს, თვლის, რომ უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 24 ივნისის გადაწყვეტილება, რადგან საკასაციო საჩივარში მითითებულ კანონდარღვევებს ადგილი არ ჰქონია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი, სსკ-ის 410-ე მუხლებით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფ. ო-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 24 ივნისის გადაწყვეტილება;

3. ფ. ო-ს საკასაციო საჩივარზე დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის 30 ლარის გადახდა;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.