¹ას-612-949-07 17 ოქტომბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თეიმურაზ თოდრია (მომხსენებელი), როზა ნადირიანი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

განმცხადებელი – სს “ .. ..”

წარმომადგენელი _ დ. კ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ივნისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2002 წლის 13 სექტემბერს შპს „ა...ის“ დირექტორმა მ.ვ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს „ .. ..“ მიმართ ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. მოსარჩელის განმარტებით, 2001 წლის მარტსა და მაისში „ა...მ“ ¹..., ¹..., ¹... და ¹... ინვოისებით აშშ-დან ფირმა „ჭ...-ისაგან“ მიიღო სასმელი (წყაროს) წყალი, რომელიც შპს „.. ..“ საცავში შეინახეს, რაც გაფორმდა 2001 წლის 31 მარტის ¹... და 2 მაისის ¹... სატვირთო საბაჟო დეკლარაციებით. აღნიშნული დეკლარაციების მიხედვით, ტვირთის საწყობში შენახვის ვადა განისაზღვრა 1 წლით და თბილისის რეგიონალური საბაჟო აყვანილ იქნა საბაჟო კონტროლზე. მოსარჩელის მითითებით, ზემოაღნიშნული პროდუქცია გამიზნული იყო შემდგომი რეალიზაციისათვის, 2001 წლის 26 სექტემბერს სასმელი წყლის მიწოდების ხელშეკრულება გაფორმდა შპს „ზ...თან“. ხელშეკრულების პირობების თანახმად, პროდუქცია უნდა მიეწოდებინათ 2002 წლის მე-4 კვარტალში, რომლის სარეალიზაციო ფასი შეადგენდა 19200 აშშ დოლარს, ხოლო საქონლის მიწოდების დაგვიანებისათვის ჯარიმა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე _ გარიგების ფასის 0,5%-ს. 2001 წლის ოქტომბერში მოსარჩელის წარმომადგენელი გამოცხადდა შპს „.. ..“ ტერმინალში საწყობში შენახული პროდუქციის გასატანად, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ, საცავში შენახვის ცუდი პირობების გამო, დაზიანდა, დაკარგა სასაქონლო სახე და ტრანსპორტირებას არ დაექვემდებარა. მოსარჩელის განმარტებით, საბაჟო ორგანოს ინიციატივით, პროდუქციის ვარგისიანობისა და დაზიანების ხარისხის განსაზღვრის მიზნით, ჩატარდა სასაქონლო ექსპერტიზა, რომელმაც დაადასტურა, რომ მიყენებული ზარალი გამოიწვია სასაწყობო მეურნეობის მეშვიდე საკანში სახელმწიფო სტანდარტის მოთხოვნილებათა დარღვევამ და მათმა ზენორმატიულმა დაშტაბელებამ“. ვინაიდან, პროდუქცია გამოსაყენებლად უვარგისი გახდა, ხოლო საბაჟო საწყობში მისი შენახვის ვადა იყო ერთი წელი, მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს ... სამინისტროს ... დეპარტამენტს წერილით, რომელშიც ითხოვდა საბაჟო ტერმინალ „.. ..“ საბაჟო კონტროლის ქვეშ, საბაჟო საწყობში საქონლის შენახვის საბაჟო რეჟიმით განთავსებულ ¹ჩ..., 31.03.01, ¹ჩ... 02.05.01, 2675 ყუთი 24900 კგ. ბრუტო, 12229 ცალი 38 - ლიტრიანი პლასტმასის ბალონებში და 0,1 ლ ქილებში სასმელი წყლის განადგურებას, აგრეთვე, განადგურების საბაჟო რეჟიმში მოქცევას, რაც დაკმაყოფილდა და საბაჟო დეპარტამენტმა ¹... 26.02.02 წლის წერილით მისცა ნებართვა, საქონელი მოექცია განადგურების საბაჟო რეჟიმში. აღნიშნულის თაობაზე ეცნობა საბაჟო ტერმინალ „.. ..“ დირექტორ გ.ო-ს. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ საქონლის ტერმინალიდან გატანაზე უარი განუცხადა და 8.08.2 ¹2/65 წერილით მოითხოვა საქონლის შენახვის ხარჯების დაფარვა. მხარის მითითებით, მოსარჩელემ მოპასუხეს საქონლის შენახვისათვის გადაუხადა 1875 ლარი, ხოლო მას შემდეგ, რაც დადგინდა მისი კუთვნილი საქონლის მოპასუხის ბრალით დაზიანების ფაქტი, მან უარი თქვა საქონლის შენახვის ხარჯების გადახდაზე. მოსარჩელემ მოითხოვა, საქონლის გაფუჭებით მიყენებული ზარალის -19200 აშშ დოლარის ან მისი ეკვივალენტი ლარისა და 1875 ლარის ანაზღაურება, ასევე მოპასუხეს დავალებოდა „.. ..“ საცავში 2001 წლის მარტსა და მაისში შპს „ა...ის“ სახელზე ინვოისებით დასაწყობებული ტვირთის - სასმელი წყლის გატანა-განადგურება.

შპს „ .. ..“ დირექტორმა გ. ო-მა შეგებებული სარჩელი შეიტანა სასამართლოში და მიუთითა, რომ სადავო ტვირთის გაფუჭება განაპირობა სტიქიის შედეგად საწყობის სახურავის დაზიანებამ, რის შესახებ მოსარჩელეს დროულად ეცნობა და მისი მხრიდან შესაბამისი ზომების მიღების შემთხვევაში ზარალი თავიდან იქნებოდა აცილებული. მოპასუხის აზრით, მან შეასრულა სამოქალაქო კოდექსის 784-ე მუხლის მოთხოვნა, შეატყობინა ტვირთის გაფუჭების შესახებ მომხმარებელს, რაზეც რეაგირება დროულად არ მომხდარა, ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, რისთვისაც ის, დასახელებული კოდექსის 415-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულია, მონაწილეობა მიიღოს მის ანაზღაურებაში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 395-ე მუხლის მიხედვით, მოვალეს პასუხისმგებლობა დაეკისრება, მხოლოდ განზრახი და გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიყენებული ზიანისათვის. ამ შემთხვევაში მოპასუხე არის მხოლოდ კეთილსინდისიერი შემნახველი, რომელიც არ აგებს პასუხს ტვირთის გაფუჭებისათვის. დასახელებული კოდექსის 997-ე მუხლის თანახმად კი, პირი ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, რომელიც მიადგა მესამე პირს, მისი მუშაკის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შეუსრულებლობისას. პასუხისმგებლობა არ დადგება, თუ მუშაკი მოქმედებს ბრალის გარეშე, მოპასუხე თვლის, რომ შპს „.. ..“ მუშაკების მოქმედება არ არის არაკეთილსინდისიერი, განზრახი ან გაუფრთხილებელი, რაც გამორიცხვს მის ბრალეულობას დამდგარი შედეგის მიმართ. შპს „ .. ..“ დირექტორმა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე შპს „ა...ის“ მიმართ, რომელშიც აღნიშნა, რომ 2001 წლის 30 მარტს შპს „.. ..“ დირექტორს განცხადებით მომართა შპს „ა...ის“ დირექტორმა გ.ვ-მ და მოითხოვა სასმელი წყლის შესანახად ტერმინალში არსებული საწყობის გამოყოფა. იქვე აღნიშნა, რომ შიდა სატერმინალო მომსახურების ტარიფებს გაეცნო და იკისრა შეთანხმებული საფასურის ყოველთვიურად გადახდის ვალდებულება, აგრეთვე, განმცხადებელმა პასუხისმგებლობა იკისრა ტვირთის რაოდენობასა და ხარისხზე.

შპს „ .. ..“ დირექტორის 2001 წლის 2 მარტის ¹10 ბრძანებით დამტკიცებული მომსახურების ტარიფების შესაბამისად, რომელსაც შპს „ა...ის“ დირექტორი გაეცნო, შპს „ა...ს“ არსებული მომსახურებისათვის განესაზღვრა ყოველთვიურად 35 ლარის გადახდა, მაგრამ იგი დაკისრებულ მოვალეობას ასრულებდა, რის შედეგად 2002 წლის 8 აგვისტოსთვის შპს „ .. ..“ სასარგებლოდ დაუგროვდა დავალიანება 17615 ლარის ოდენობით, აქედან მხარეს გადახდილი ჰქონდა 1575 ლარი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მითითებული დროისათვის დავალიანებამ შეადგინა 16040 ლარი, რაც დაუყოვნებლივ ეცნობა მოწინააღმდეგე მხარეს და გაფრთხილებულ იქნა, რომ დავალიანება კვლავ გაიზრდებოდა. შპს „ .. ..“ მიმართ შპს „ა...ს“ დავალიანებამ 2002 წლის 30 ნოემბრისათვის შეადგინა სულ 20530 ლარი, რასაც უნდა გამოკლებოდა 1875 ლარი და შპს „ა...-ს“ გადასახდელად დარჩებოდა 18655 ლარი. შეგებებული სარჩელის ავტორმა იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე, მე-400, 402-ე, 764-ე, 776-ე მუხლებით და მოითხოვა შპს „ა...-ისათვის“ ზემოხსენებული თანხის დაკისრება, ხოლო ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქ.თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 26 ივნისის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი დაკმაყოფილდა, ხოლო შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

2007 წლის 7 მაისს, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, შპს “ა...-ს“ დირექტორმა თ. ვ-მ სარჩელის უზრუნველყოფის მოთხოვნით განცხადებით მიმართა სააპელაციო სასამართლოს. მან აღნიშნა, რომ, ვინაიდან მოპასუხე შპს “ .. ..” ემზადება ლიკვიდაციისათვის და მანამდე ახდენს თავისი ქონების განაწილებას სხვა სამეწარმეო სუბიექტებში, შესაძლებელია გაასხვისოს ქონება. განმცხადებლის განმარტებით, აღნიშნული ხელს შეუშლის შემდგომში მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებას, რის გამოც მოითხოვა შპს “ .. ..“ საწესდებო კაპიტალზე, მის კუთვნილ აქციებზე და საბანკო ანგარიშებზე ყადაღის დადება სააპელაციო სასმართლოში დავის დასრულებამდე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 მაისის განჩინებით განმცხადბელს შპს “ა...-ს” დირექტორ თ. ვ-ის განხადება სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ყადაღა დაედო სს “ .. ..“ აქციების მფლობელის - შპს “ .. ..“ 19.675 აშშ დოლარისა და 1.875 ლარის ღირებულების აქციებს. აღნიშნულ განჩინებაზე საჩივარი შეიტანა შპს “ .. ..“ წარმომადგენელმა დ. კ-მა. მან მოითხოვა უზრუნველყოფის გარანტიის გამოყენება და შპს “ა...-ისთვის“ მოსალოდნელი ზარალის ანაზღაურების უზრუნველყოფის მიზნით, თანხის – 19.674 აშშ დოლარისა და 1.875 ლარის – სადეპოზიტო ანგარიშზე შეტანა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 25 ივნისის განჩინებით შპს “.. ..“ წარმომადგენელ დ. კ-ს საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და საქმის მასალებთან ერთად გადაეგზავნა უზენაეს სასამართლოს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საკასაციო საჩივარს და მიაჩნია, რომ “.. ..” განცხადება დარჩეს განუხილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 199-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებით მოპასუხეს შეიძლება მიადგეს ზარალი, მას შეუძლია გამოიყენოს სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და იმავდროულად მოსთხოვოს პირს, რომელმაც მიმართა სასამართლოს სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ, მეორე მხარისათვის მოსალოდნელი ზარალის უზრუნველყოფა. უზრუნველყოფის გარანტია სასამართლომ შეიძლება ასევე გამოიყენოს მოწინააღმდეგე მხარის განცხადების საფუძველზე.

მოცემულ შემთხვევაში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მაისის განჩინებით შპს “ა...-ს“ დირექტორ თ. ვ-ის განცხადება ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და ყადაღა დაედო სს “.. ..“ აქციების მფლობელის შპს “.. ..“ 19.675 აშშ დოლარისა და 1.875 ლარის ღირებულების აქციებს.

აღნიშნულ განჩინებაზე საჩივარი შეიტანა შპს “ .. ..“ წარმომადგენელმა დ. კ-მა, რომელიც თავისი შინაარსით წარმოადგენს არა საჩივარს, არამედ განცხადებას. მან აღნიშნა, რომ უზრუნველყოფის ღონისძიებით ზიანი ადგება შპს “ .. ..“, ვინაიდან შეიძლება პრობლემები შეექმნას მას საქმიან პარტნიორებთან. ამასთან, დაყადაღებულ აქციათა რეალური საბაზრო ღირებულება რამოდენიმეჯერ აღემატება მის ნომინალურ ღირებულებას, რამაც შეიძლება ზიანი გამოიწვიოს. მან მოითხოვა უზრუნველყოფის გარანტიის გამოყენება და შპს “ა...-ისთვის“ მოსალოდნელი ზარალის ანაზღაურების უზრუნველყოფის მიზნით, თანხის – 19.674 აშშ დოლარისა და 1.875 ლარის – სადეპოზიტო ანგარიშზე შეტანა.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ განცხადებელი მოითხოვს არა სარჩელის უზრუნველყოფის გაუქმებას, არამედ უზრუნველყოფის გარანტიას და, ვინაიდან სარჩელის უზრუნველყოფის გარანტიის შესახებ მიღებული განჩინება არ საჩივრდება, დაუშვებელია საკასაციო სასამართლომ იმსჯელოს და განიხილოს აღნიშნული საკითხი. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია განცხადება საჩივრად და არასწორად გადმოაგზავნა განსახილველად უზენაეს სასამართლოში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 187-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მეორე წინადადების თანახმად, თუ სარჩელის მიღებაზე უარის თქმის საფუძვლები გამოვლინდება ამ სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ, მაშინ იმის მიხედვით, თუ როგორია ეს საფუძველი, სასამართლო შეწყვეტს საქმის წარმოებას ან სარჩელს განუხილველად დატოვებს (ამავე კოდექსის 272-ე და 275-ე მუხლები). ამავე კოდექსის 429-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ თავისი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სარჩელის უზრუნველყოფის გარანტიის შესახებ არ საჩივრდება, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განცხადება განუხილველად უნდა დარჩეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 430-ე, 431-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ .. ..“ წარმომადგენელ დ. კ-ს განცხადება დარჩეს განუხილველად;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.