¹ას-1000-938-2010 13 იანვარი, 2011 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – საქართველოს განათლებისა და მენიერების სამინისტრო
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს «ვ.»
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 მაისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი _ პირგასამტეხლოს დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას შპს «ვ.-ს» მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების ვადაგადაცილებისათვის პირგასამტეხლოს _ 236 659,57 ლარის გადახდის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:
სარჩელის თანახმად, 2007 წლის 14 აგვისტოს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და შპს «ვ.-ს» შორის გაფორმდა ¹08-104/3 ხელშეკრულება ქ. ... ¹1, ¹2, ¹4, ¹5, ¹6, ¹8, ¹9, ¹10, ¹11 და ¹12 საჯარო სკოლებში სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელების თაობაზე. ხელშეკრულებით განისაზღვრა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება (1 013 099.00 ლარი) და პირობები, კერძოდ, შპს «ვ.-ს» სამუშაოები უნდა დაესრულებინა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 50 დღეში, ანუ 2007 წლის 3 ოქტობრისათვის, ხოლო შპს «ვ.-მა» სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაასრულა 2008 წლის 13 მაისს _ 204 დღის დაგვიანებით. ვინაიდან, ხელშეკრულების სპეციფიკური პირობების 11.2 პუნქტის შესაბამისად, ყოველ ადაგადაცილებულ დღეზე, ჯარიმა განისაზღრა შეუსრულებელი სამუშაოს 0,2%-ით, რომელმაც განსახილელ შემთხვევაში შეადგინა 236 659.57 ლარი, მოსარჩელემ აღნიშნულთან დაკავშირებით წერილობით აცნობა შპს «ვ.-ს» დირექტორს და მოითხოა საჯარიმო თანხის ანაზღაურება, რაზეც განუცხადეს უარი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების, სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 361-ე მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელემ მოითხოვა შპს «ვ.»-სთვის მის სასარგებლოდ პირგასამტეხლოს სახით _ 236 659,57 ლარის დაკისრება.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო უსაფუძვლობის გამო და აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი სამუშაოს დასრულების აქტებით დასტურდებოდა, რომ X ლოტით გათვალისწინებული სამუშაოები 2007 წლის 5 ნოემბერს დაასრულა, რაც ცხადყოფდა, მისი მხრიდან, ხელშეკრულების პირობების სრული დაცვით განხორციელებას. ამდენად, მოაპსუხემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს «ვ.-ს», მოსარჩელის სასარგებლოდ, პირგასამტეხლოს სახით დაეკისრა 33 079.61 ლარის გადახდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს მეცნიერებისა და განათლების სამინისტრომ, მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 მაისის განჩინებით საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
პრეზიდენტის ნაციონალური მეგოპროგრამის «იაკობ გოგებაშვილი _ საქართველოს საჯარო სკოლების რეაბილიტაცია» პროგრამის დაფინანსების ფარგლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ გამოაცხადა ტენდერი საქართველოს საჯარო სკოლების სარეაბილიტაციო სამუშაოების შესყიდვის მიზნით და X ლოტზე _ ქ. ... ¹1, ¹2, ¹4, ¹5, ¹6, ¹8, ¹9, ¹10, ¹11 და ¹12 საჯარო სკოლებში ამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების განხორციელების თაობაზე, შპს «ვ.-საგან» მიიღო წინადადება. აღნიშნულტან დაკავშირებით 2007 წლის 14 აგვისტოს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და შპს «ვ.-ს» შორის დაიდო ¹08-104/3 ხელშეკრულება, რომლითაც შპს «ვ.-მ» იკისრა ზემოაღნიშნულ სკოლებში სარემონტო სამუშაოების ხელშეკურულება, ხოლო სამინისტრომ _ შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურება. ხელშეკრულებითვე განისაზღვრა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება (1 013 099.00 ლარი) და პირობები, კერძოდ, შპს «ვ.-ს» სამუშაოები უნდა დაესრულებინა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 50 დღეში, ანუ 2007 წლის 3 ოქტობრამდე, თუმცა მხარეების შეთანხმებით, შემსყიდველის მიერ მიმწოდებლისათვის თანხის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო რეალურად შესრულებული სამუშაოების მიხედვით. ხელშეკრულების პირობების შეუსრულებლობისათვის გათვალისწინებულ იქნა, რომ ვადაგადაცილებისათვის მიმწოდებელს ეკისრებოდა საურავი შეუსრულებელი სამუშაოს ღირებულების 0,2% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე (სპეციფიკირუ პიროებების 11.2 მუხლი);
2008 წლის 5 აგვისტოს შედგა სამუშაოს დასრულების აქტები, რომელსაც ერთის მხრივ ხელს აწერდა შპს «ვ.-ს» დირექტორი, ხოლო მეორეს მხრივ _ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ინფრასტრუქტურის განვითარების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე ა. თარხნიშვილი. აღნიშNული აქტების თანახმად, ქ. ... ¹1, ¹2, ¹4, ¹5, ¹6, ¹8, ¹9, ¹10, ¹11 და ¹12 საჯარო სკოლების სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების გახორციელების მიზნით გაფორმებული 2007 წლის 14 აგვისტოს ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოები დამთავრდა 2007 წლის 5 ნოემბერს;
სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 31 ივლისის ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს «ვ.-ს» მიერ შესრულებული სამუშაოების საერთო ღირებულებამ შეადგინა 832 377 ლარი, საიდანაც ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში შპს «ვ.-მ» შეასრულა 13 334,8 ლარის სამუშაოები;
საქმეში არსებული მასალებით, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ შპს «ვ.-მ» 137 334,8 ლარის ღირებულების სამუშაოები შეასრულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში (რაც არც მხარეთა შორის იყო სადავო), რაც შეეხება სადავოდ გამხდარ გარემოებას იმასთან დაკავშირებით თუ როდის შესრულდა დარჩენილი 695 042.2 ლარის სამუშაოები, სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ 456 898,56 ლარის ღირებულების სამუშაოები მოპასუხემ შეასრულ 2007 წლის 22 ოქტომბერს, ანუ 19 დღის დაგვიანებით, ხოლო 238,143,64 ლარის ღირებულების სამუშაოები _ 2007 წლის 5 ნოემბერს, ანუ 33 დღის დაგვიანებით.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სამინისტროს პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ვადაგადაცილებამ შეადგინა 204 დღე, საქმეში წარმოდგენილი სამუშაოს დასრულების აქტებით დადგენილად მიიჩნია, რომ სამუშაოები ქ. ... ¹1, ¹2, ¹4, ¹5, ¹6, ¹8, ¹9, ¹10, ¹11 და ¹12 საჯარო სკოლებში დასრულდა 2007 წლის 5 ნოემბერს, რაც ასევე დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი მოხსენებითი ბარათით, რომლის თანახმად, თვით სამინისტროს კომისიამ შეისწავლა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება და თარიღი და მიუთითა, რომ შესრულებული სამუშაოები დასრულდა 2007 წლის 5 ნოემებრს (ტ.I ს.ფ. 200-206). ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი შპს «ვ.-ს» 2007 წლის 22 ოქტომბრის წერილითა და მოხსენებითი ბარათებით სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს ნაწილი შესრულდა 2007 წლის 22 ოქტომბერს.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა პირგასამტეხლოსთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მოპასუხეს, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, სწორად განესაზღვრა პირგასამტეხლოს სახით _ 33 079,61 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას, სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 629-ე, 416-ე, 417-ე და 419-ე მუხლები, რის გამოც საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 13 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა სამინისტროს პოზიცია მასზე, რომ 2007 წლის 3 ოქტობრამდე შპს «ვ.-ს» მიერ შესრულებულია 137 334.8 ლარის ღირებულების სამუშაო, მეორე ეტაპზე _ 19 დღის დაგვიანებით შესრულებულია _ 179 719.56 ლარის სამუშაო (მთლიანობაში _ 317 054.36 ლარი). სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ 2007 წლის 22 ოქტომბრისათვის დაგვიანებით შესრულებულია 456 898.56 ლარის ღირებულების სამუშაო, კასატორის განმარტებით, არამართებულია, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილია 2007 წლის 25 ოქტომბრით დათარიღებული აქტები და 17168 ლარის უთარიღო აქტები _ საერთო ღირებულებით 277 170 ლარი, რომელთა შესრულებად ჩათვლა 2007 წლის 22 ოქტომბრისათვის, სასამართლოს მხრიდან დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა.
კასატორის სადავოდ ხდის ასევე, სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას სამუშაოების 2007 წლის 5 ნოემბერს დასრულებასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით დაეყრდნო მხოლოდ სამუშაოს დასრულების აქტებს და სრულიად უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა მოწმის ჩვენება სამუშაოს დასრულების აქტში მითითებულ თარიღთან დაკავშირებით, ვინაიდან 238153 ლარის ღირებულების სამუშაოს შესრულების აქტი სამინისტროში დაფიქსირდა 2008 წლის 13 მაისს _ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადასთან შედარებით 204 დღის დაგვიანებით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
«სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის «უ» ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
