ას-1009-1282-09 19 აპრილი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლ. ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ა. ბ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ ზ. პ-შვილი

მოპასუხე _ შ. ა-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 19 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ა. ბ-ძემ მოპასუხეების _ ზ. პ-შვილისა და შ. ა-ძის მიმართ. საბოლოოდ, სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდის შედეგად, მოსარჩელის მოთხოვნა ამგვარად ჩამოყალიბდა: ა. მოპასუხე ზ. პ-შვილს დაეკისროს 100 000 აშშ დოლარის, აგრეთვე, წლიური 20%-ის ოდენობით სარგებლის გადახდა, 1996 წლის სექტემბრიდან 2008 წლის მაისის ჩათვლით, რაც ჯამში შეადგენს 333 000 აშშ დოლარს; ბ. მოპასუხე შ. ა-ძეს დაეკისროს 72 000 აშშ დოლარის გადახდა, რომელიც მას არ გადაუხდია 2008 წლის 30 აგვისტომდე, 2005 წლის 20 მაისის სანოტარო აქტით გათვალისწინებული გრაფიკის მიხედვით.

სარჩელის თანახმად, 1996 წლის სექტემბერში შ. ა-ძემ ზ. პ-შვილისაგან ისესხა 150 000 აშშ დოლარი, 10 წლის ვადით. სესხის უზრუნველსაყოფად დაგირავდა შ. ა-ძის შვილის _ ზ. ა-ძის სახელზე რიცხული ბინის 1/2 ნაწილი 10 წლით. ზ. პ-შვილი 1994 წლიდან 1999 წლამდე მოსარჩელს თანამშრომელი და პარტნიორი იყო. აღნიშნული პერიოდის განმავლობაში მას ვალად 100 000 აშშ დოლარი ერიცხებოდა, ყოველწლიური 20%-ის სარგებლით. მოსარჩელის მტკიცებით, მასა და ზ. პ-შვილს შორის არსებობდა მოთხოვნის დათმობის შესახებ ზეპირი ხელშეკრულება (ტომი I, ს.ფ. 1-2, 83).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით ა. ბ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

ზ. პ-შვილი ა. ბ-ძის პარტნიორი იყო და მათ საერთო ბიზნესი გააჩნდათ;

2005 წლის 20 მაისის სესხის დაბრუნებისა და გირავნობის უზრუნველყოფის ხელშეკრულება ზ. პ-შვილსა და შ. ა-ძეს შორის დაიდო;

ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებიდან ირკვევა, რომ შ. ა-ძემ 1996 წლის სექტემბერში ზ. პ-შვილისაგან 150 000 აშშ დოლარი ისესხა, რომლის დაბრუნების ვალდებულება 2010 წლამდე, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გრაფიკის შესაბამისად იკისრა;

სესხის დროულად დაბრუნების გაძნელების გამო, 2000 წლის 13 სექტემბერს, ზ. პ-შვილსა და შ. ა-ძის შვილს _ ზ. ა-ძეს შორის საცხოვრებელი სახლის გირავნობის ხელშეკრულება გაფორმდა;

2007 წლის 10 ოქტომბერს ზ. ა-ძესა და ზ. პ-შვილის რწმუნებულს შორის გირავნობის გაუქმების შესახებ შეთანხმება გაფორმდა;

2006 წლის 3 ივნისს ა. ბ-ძესა და ზ. პ-შვილს შორის ხელშეკრულება-შეთანხმება შედგა, რომლის თანახმადაც მხარეებს ერთმანეთის მიმართ ვალი არ აქვთ, მთლიანად გასწორებულნი არიან ოფიციალურ თუ არაოფიციალურ ვალდებულებებში და რაიმე პრეტენზიის დაყენების უფლება არც ერთ მხარეს აღარ აქვს.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ის ფაქტი, რომ ზ. პ-შვილს გააჩნდა ა. ბ-ძის ვალი (ძირითადი ვალი) 100 000 აშშ დოლარის ოდენობით. ამასთან, ა. ბ-ძესა და ზ. პ-შვილს შორის მოთხოვნის დათმობის (შ. ა-ძის მიმართ არსებული მოთხოვნის დათმობის) შესახებ ხელშეკრულება არ დადებულა. ყოველივე აღნიშნული კი ა. ბ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა (ტომი I, ს.ფ. 175-183).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. ბ-ძემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მისი გაუქმება მოითხოვა (ტომი I, ს.ფ. 194-202).

სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 2 სექტემბრის სხდომაზე არ გამოცხადდა მოწინააღმდეგე მხარე შ. ა-ძე, გამოცხადდა ზ. პ-შვილი, რის გამოც აპელანტმა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ იშუამდგომლა (ტომი I, ს.ფ. 44-47).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 სექტემბრის განჩინებით ა. ბ-ძის სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილების იმ ნაწილზე, რომლითაც მას უარი ეთქვა შ. ა-ძისათვის 72 000 აშშ დოლარის დაკისრებაზე, არ დაკმაყოფილდა, ამ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. ბ-ძის საჩივარში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა შ. ა-ძის მიმართ სასარჩელო მოთხოვნას (ტომი II, ს.ფ. 51-57).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 2 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ბ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი II, ს.ფ. 68-75).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით ა. ბ-ძის სააპელაციო საჩივარი (ზ. პ-შვილის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში) არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, საქმის გარემოებების ფაქტობრივ-სამართლებრივ შეფასებებთან დაკავშირებით დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს (ტომი II, ს.ფ. 82-89).

დასახელებული განჩინება ა. ბ-ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ და შემდეგ სააპელაციო სასამართლომაც, საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად დაადგინა, არასწორად განიმარტა საქმეში წარდგენილი ზ. პ-შვილის წერილი, რის შედეგადაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 103-ე მუხლები (ტომი II, ს.ფ. 96-103).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორი განჩინების გამოტანას.

საქმეზე დადგენილია, რომ ზ. პ-შვილი იყო ა. ბ-ძის პარტნიორი და მათ ჰქონდათ საერთო ბიზნესი;

2005 წლის 20 მაისს ზ. პ-შვილსა და შ. ა-ძეს შორის დაიდო სესხის დაბრუნებისა და გირავნობის უზრუნველყოფის ხელშეკრულება, რომლითაც შ. ა-ძემ 1996 წლის სექტემბერში ზ. პ-შვილისაგან სესხად აიღო 150 000 აშშ დოლარი, სესხის დროულად დაბრუნების გაძნელების გამო 2000 წლის 13 სექტემბერს შ. ა-ძის შვილს _ ზ. ა-ძესა და ზ. პ-შვილს შორის შედგა ზ. ართმელიძის სახელზე გაფორმებული სახლის 1/2 ნაწილის გირავნობის ხელშეკრულება 10 წლის ვადით;

2007 წლის 10 ოქტომბერს ზ. ა-ძესა და რ. პ-შვილს, როგორც ზ. პ-შვილის რწმუნებულს შორის გაფორმდა შეთანხმება საცხოვრებელი სახლის გირავნობის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ, რომლის საფუძველზეც მხარეთა შორის არსებული ყველა ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების გამო გაუქმდა 2000 წლის 13 სექტემბერს დადებული საცხოვრებელი სახლის გირავნობის ხელშეკრულება;

2006 წლის 3 მაისს ა. ბ-ძესა და ზ. პ-შვილს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება-შეთანხმება, რომლის თანახმად, მხარეებს ამ დრომდე არსებული ურთიერთშორის საქმიანობის მოქმედებების და სხვა ურთიერთობის მთელი პერიოდის დაბალანსებით ერთმანეთის მიმართ ვალი არა აქვთ არც ფულადი, არც ქონებრივი და არც მორალური სახით, მთლიანად გასწორებული არიან ოფიციალურ და არაოფიციალურ ვალდებულებებში და არც ერთ მათგანს აღარ აქვს უფლება რაიმე პრეტენზიის დაყენებაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმეზე დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები არ განაპირობებს ზ. პ-შვილის მიმართ ა. ბ-ძის სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. საქმის მასალების თანახმად, მოსარჩელის მოთხოვნა მდგომარეობს ზ. პ-შვილისათვის მის სასარგებლოდ ძირითადი ვალის _ 100 000 აშშ დოლარის, აგრეთვე, წლიური 20%-ის ოდენობით სარგებლის დაკისრებაში 1996 წლის სექტემბრიდან 2008 წლის მაისის ჩათვლით, რაც მთლიანობაში შეადგენს 333 000 აშშ დოლარს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ თანხის დაკისრების შესახებ სადავო მოთხოვნის უარყოფა დასაბუთებულია იმ გარემოებით, რომ საქმის მასალებით დაუდგენილია ფაქტი _ ზ. პ-შვილს ა. ბ-ძის მიმართ გააჩნდა თუ არა ვალი 100 000 აშშ დოლარის ოდენობით. საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა აღნიშნული თვალსაზრისით სრულად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები. სასამართლოს შეუძლია შესთავაზოს მხარეებს წარმოადგინოს დამატებითი მტკიცებულებები. კანონის დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დადასტურების ტვირთი სწორედ მოსარჩელეს აკისრია, რისი უზრუნველყოფაც მან შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის გზით უნდა მოახდინოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დადასტურებულად ვერ მიიჩნევა.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ ზ. პ-შვილს მის მიმართ გააჩნია ვალი 100 000 აშშ დოლარის ოდენობით და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად ვალდებულება არსებობს. ასეთ ვითარებაში არ არსებობს სამოქალაქო კანონმდებლობის საფუძველზე ზ. პ-შვილისათვის თანხის დაკისრების საფუძველი და თანხის დაკისრებაზე უარის თქმის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სააპელაციო სასამართლოს მიერ უცვლელად დატოვება სრულიად მართლზომიერია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს და უცვლელად ტოვებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 30 სექტემბრის განჩინება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.