ას-1010-947-10 1 აპრილი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მ. სულხანიშვილი, ბ. ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ ს. ა. საზოგადოება
მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს «დ-ა»
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივნისის განჩინება
დავის საგანი _ სალიცენზიო შეთანხმების გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემის, ხელახალი გადაცემის აკრძალვა, ნებართვის გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემისათვის, ხელახალი გადაცემისათვის კომპენსაციის დაკისრება
კასატორის მოთხოვნა _ სალიცენზიო შეთანხმების გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემის (კაბელით ხელახალი გადაცემის) აკრძალვის ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ს. ა. საზოგადოებამ მოპასუხე შპს «დ-ას» მიმართ, სალიცენზიო შეთანხმების გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემის,ხელახალი გადაცემის აკრძალვის, ნებართვის გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემისათვის, ხელახალი გადაცემისათვის კომპენსაციის დაკისრების მოთხოვნით.
მოსარჩელემ განმარტა, რომ «საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა შესახებ» საქართველოს კანონის თანახმად, მოპასუხე წარმოადგენს მოსარგებლეს და ვალდებულია ა. საზოგადოებას გადაუხადოს ჰონორარი. ნაწარმოების კაბელით გადაცემის შემთხვევაში საავტორო ჰონორარის ოდენობა, მისი გამოანგარიშებისა და გადახდის წესი დგინდება მხოლოდ ამ ორგანიზაციასა და მოსარგებლეს შორის დადებული ხელშეკრულებით. დადგენილი ტარიფების შესაბამისად, მოსარგებლის მიერ გადასახდელი ჰონორარი უნდა შეადგენდეს თვეში 5%-ს.
მოსარჩელემ მოპასუხისათვის სალიცენზიო ხელშეკრულების გარეშე მუსიკალური ნაწარმოების კაბელით გადაცემის (ხელახალი გადაცემის) აკრძალვა და ს. ა. საზოგადოების სასარგებლოდ 2005 წლის 1 ივლისიდან 2008 წლის 1 აპრილამდე ნებართვის გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემისათვის უფლების მფლობელის მიერ მისაღები ფულადი ანაზღაურების თხუთმეტმაგი ოდენობით კომპენსაციის სახით 94 542,90 ლარის დაკისრება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო სამეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ა. საზოგადოების სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს გაფორმებული აქვს საზღვარგარეთის საავტორო-სამართლებრივ ორგანიზაციებთან ინტერესების ურთიერთწარმომადგენლობისა და კოლექტიური მართვის შესახებ ხელშეკრულებები. მოსარჩელეს აღნიშნული წარმოდგენილი აქვს 2007 წლის პირველი იანვრის მდგომარეობით. მიუხედავად ამისა, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომ აღნიშნული ხელშეკრულებები ძალაშია ან აძლევს მას უფლებას კონკრეტული მუსიკალური ნაწარმოების ავტორის, ან საამისოდ უფლებამოსილი პირის სახელით მოითხოვოს მისი ნაწარმოების გადაცემის აკრძალვა, ისევე როგორც ჰონორარის მიღების უფლება და ა.შ;
მოპასუხეს დადებული აქვს შესაბამისი ხელშეკრულებები და მიღებული აქვს ნებართვები სხვადასხვა სამუწყებლო ორგანიზაციებისაგან კაბელის მეშვეობით ამა თუ იმ გადაცემაზე. შესაბამისად, აღნიშნული ხელშეკრულებების საფუძველზე მოპასუხეს მიღებული აქვს ნებართვა სხვადასხვა სამუწყებლო ორგანიზაციებისაგან მათი გადაცემების რეტრანსლაციის/ტრანზიტის თაობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მომიჯნავე უფლებათა სუბიექტებს – სამუწყებლო ორგანიზაციებს თავიანთი გადაცემების კაბელით რეტრანსლაციის/ტრანზიტის უფლება მინიჭებული აქვთ მოპასუხისათვის.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თვით მოსარჩელის წესდება ითვალისწინებს მისი უფლებამოსილების რეგულირებას მისთვის უფლების მფლობელებთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. წესდების თანახმად, მოსარჩელე დებს ხელშეკრულებებს უფლების მფლობელებთან მართვის უფლებებზე გადაცემის შესახებ და უზრუნველყოფს მათ პრაქტიკულ რეალიზაციას; მაშასადამე, იგი უზრუნველყოფს იმ უფლებათა პრაქტიკულ რეალიზაციას, რომელზედაც მას მართვის უფლება გადაეცა უფლების ამფლობელებთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე; იმისათვის, რომ მან ასეთი ხელშეკრულება გააფორმოს და შესაბამისად, მართოს მისთვის გადაცემული შესაბამისი უვფლებები, არ არის აუცილებელი უფლების მფლობელი იყოს მისი ორგანიზაციის წევრი. ის, რომ აუცილებელია უფლებების მფლობელთან დადებული იყოს შესაბამისი ხელშეკრულება და რომ მოსარჩელის უფლებამოსილება სწორედ აღნიშნული ხელშეკრულებით განისაზღვრება, გამომდინარეობს საზოგადოების წესდებიდან. უფრო მეტიც, წესდების თანახმად, „საზოგადოებაში წევრობის პირობას წარმოადგენს უფლების მფლობელის განცხადება წევრად მიღებაზე და მასთან დადებული ხელშეკრულება უფლებათა კოლექტიურ სამართავად უფლებამოსილების გადაცემაზე“. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის განმარტება, რომ მას აღნიშნული ხელშეკრულებების გაფორმების, უფლების მფლობელების მიერ შესაბამისი უფლების გადაცემის თაობაზე სპეციალური შეთანხმებები არ ესაჭიროებოდა და იგი ხელშეკრულებების გარეშე იცავს ყველა ავტორის უფლებას და ამის მიუხედავად აქვს შესაბამისი მოთხოვნის უფლება.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე ახორციელებს როგორც უფლების მფლობელის, სიგნალის გავრცელება აბონენტამდე, ხოლო თავად მაუწყებლობის ორგანიზაციები გადაცემების შექმნის დროს, ვალდებული არიან ინტელექტუალური საკუთრების ობიექტების ავტორებთან ან მათ უფლებამონაცვლეებთან მოაგვარონ ამ უფლებების გამოყენების საკითხი, მიიღონ ნებართვა და განსაზღვრონ ჰონორარის ანაზღაურების წესი.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ვინაიდან მოპასუხის საქმიანობა არის სატრანზიტო ტელემაუწყებლობა, იგი ახორციელდებს იმ გადაცემების მხოლოდ ტრანზიტს, რომლებიც ამ გადაცემათა შემქმნელი ორგანიზაციების მიერ უკვე დაცული და ანაზღაურებული უნდა იყოს საავტორო უფლების მქონე პირებთან.
სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე იყენებს არა საავტორო უფლების ობიექტს, არამედ „საავტორო და მომიჯნავე უფლების შესახებ“ კანონის 50-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „გ“ და „დ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ მომიჯნავე უფლების ობიექტს – მაუწყებლობის ორგანიზაციის გადაცემას და მას ტრანზიტით აწვდის აბონენტებს, მოსარჩელე კი რეგისტრაციის მოწმობით ახორციელებს მხოლოდ საავტორო უფლებათა რეალიზაციასა და დაცვას.
სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაასახელა კონკრეტული ნაწარმოები, რომლის გადაცემამ დაარღვია იმ ავტორის უფლება, რომელსაც მოსარჩელე წარმოადგენს.
აღნიშნული გადაწყვეტილება გაასაჩივრა ს. ა. საზოგადოებამ სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივნისის განჩინებით ს. ა. საზოგადოების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ა. საზოგადოებამ შპს «დ-ას» მიერ ს. ა. საზოგადოებასთან დადებული სალიცენზიო შეთანხმების გარეშე მუსიკალური ნაწარმოებების კაბელით გადაცემის (კაბელით ხელახალი გადაცემის) აკრძალვის ნაწილში.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, «საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ» საქართველოს კანონის 64-ე და 65-ე მუხლები. სასამართლომ ასევე ყურადღების მიღმა დატოვა, რომ შპს «დ-ა» ახორციელებს კაბელით ხელახალ გადაცემას სალიცენზიო ხელშეკრულების გარეშე და არ იხდის ჰონორარს.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ ს. ა. საზოგადოების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ფაქტობრივ დასაბუთებას და განჩინებაში მხოლოდ მათზე მითითებით შემოიფარგლა. რაც შეეხება სამართლებრივ დასაბუთებას, სააპელაციო სასამართლოს მხოლოდ ფორმალურად აქვს აღნიშნული, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განმარტა და გამოიყენა ჩამოთვლილი ნორმები.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქტის მიხედვით, თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.
აღნიშნული ნორმა ისე არ უნდა იქნეს გაგებული, რომ სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებაში ასახული დასკვნების გაზიარების შესახებ ზოგადი მითითებით შემოიფარგლოს. ნორმის ამგვარი განმარტება შეეწინააღმდეგებოდა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის პრინციპებს, ისევე როგორც სასამართლოს, როგორც პირის ინტერესების დაცვის ეფექტური საშუალების მიზნებს. 390-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უნდა შეიცავდეს მოკლე დასაბუთებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ან უცვლელად დატოვების შესახებ. «მოკლე დასაბუთება» არ ნიშნავს ბლანკეტურ მითითებას. ამგვარი დასაბუთებით არ უნდა ირღვეოდეს 249-ე მუხლით განსაზღვრული სასამართლო გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის შინაარსი, რომლის მიხედვით გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს სამართლებრივი შეფასება და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.
თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დაკვნებს, შეიძლება ეს შეფასებები და დასკვნები არ გაიმეოროს, მაგრამ დასაბუთება უნდა შეიცვალოს თითოეულ მათგანზე და არა ზოგადად გადაწყვეტილებაზე ან მის რომელიმე სტრუქტურულ ნაწილზე მითითებით.
«ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის» ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ან წარდგენილი ნებისმიერი სისხლის- სამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას ყველას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ.
აღნიშნული საერთაშორისო აქტით განმტკიცებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. პროცესის მონაწილეებისათვის, ისევე როგორც საზოგადოებისათვის, ნათელი უნდა იყოს განსჯის ის პროცესი, რომელიც სასამართლომ გაიარა კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებამდე. გადაწყვეტილებაში ასახული უნდა იყოს სასამართლოს მოსაზრებები და სამართლებრივი დასკვნები, რომლებმაც დავის სწორედ ამგვარი გადაწყვეტა გამოიწვია.
სასამართლო დაცვა უნდა იყოს სრული, რაც გულისხმობს არა მხოლოდ ყველას შესაძლებლობას, მიმართოს სასამართლოს, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გამოიტანოს სამართლიანი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება. ეს მოთხოვნა მიზნად ისახავს მხარის მიერ გასაჩივრების უფლების განხორციელების შესაძლებლობის უზრუნველყოფას.
საქმეებზე - «დევიერი ბელგიის წინააღმდეგ» და «დელკური ბელგიის წინააღმდეგ» ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ განმარტა, რომ «ადამიანის უფლებათა» ევროპული კონვენციის ფრანგულ ტექსტში, მე-6 მუხლის პირველი პუნქტი შეიცავს ტერმინს «დასაბუთებული» (ბიენ-ფონდე), აღნიშნული კი ნიშნავს, რომ განაჩენი კარგად უნდა იყოს დასაბუთებული, როგორც სამართლებრივი, ისე ფაქტობრივი თვალსაზრისით, მართალია, აღნიშნულ საქმეებში საუბარია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ განაჩენზე, მაგრამ ეს პრინციპი ვრცელდება სამოქალაქო დავებზე მიღებული გადაწყვეტილებების მიმართაც.
შემთხვევითი არაა, რომ ქართული სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა არაერთი ნორმით ადგენს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს თავისი პოზიცია კონკრეტულ საკითხებთან მიმართებაში, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობა ყოველთვის იწვევს მის გაუქმებას.
განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასაბუთება, არ გაითვალისწინა, რომ აღნიშნულმა სასამართლომ არასწორად განმარტა «საავტორო და მომიჯნავე უფლებების» შესახებ კანონის მთელი რიგი ნორმები.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ვინაიდან მოსარჩელე წესდების მიხედვით არ ახორციელებს მომიჯნავე უფლებების დაცვას, მას არ გააჩია შპს «დ-ას» მიმართ მოთხოვნის უფლება.
აღნიშნულის საპირისპიროდ საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ს. ა. საზოგადოების წესდების ¹2.2.1-2.2.4 პუნქტებზე, რომლებიც ითვალისწინებს ავტორების უფლებების განხორციელებას ნაწარმოების საჯარო შესრულებისას, ეთერით ან კაბელით გადაცემისას, მათ შორის ხელახალი გადაცემისას.
გარდა ამისა, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, სრულიად გაუგებარია, როგორც მხარეთა, ასევე სასამართლოს აპელირება საავტორო ან მომიჯნავე უფლების ობიექტისGGGგამოყენების შესახებ ზუსტი ცნობების წარდგენა-წარუდგენლობაზე. მოცემულ შემთხვევაში უნდა განისაზღვრულიყო, თუ რამდენად აუცილებელია მოპასუხის მიერ სალიცენზიო ხელშეკრულების გაფორმება მოსარჩელესთან საერთოდ, ანუ უნდა აეკრძალოს თუ არა მას მუსიკალური ნაწარმოებების გადაცემა.
სააპელაციო სასამართლომ არც ის გარემოება გაითვალისწინა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიხედვით, მოპასუხე არ ახორციელებდა ნაწარმოებების ხელახალ გადაცემას. საკასაციო სასამართლო კი ყურადღებას ამახვილებს ,,საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-18 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ავტორს ან საავტორო უფლების სხვა მფლობელს აქვს ნაწარმოების ნებისმიერი სახით გამოყენების განსაკუთრებული უფლება, რაც სხვა Uუფლებებთან ერთად გულისხმობს ნაწარმოების საჯარო გადაცემას, პირველი ან\და ხელახალი გადაცემის ჩათვლით; აგრეთვე ნაწარმოების გადაცემას სადენით ანდა უმავთულო კავშირგაბმულობის მეშვეობით ისე, რომ ის ხელმისაწვდომი იყოს ნებისმიერი პირისათვის მის მიერ არჩეულ დროსა და ადგილიდან (საჯარო გადაცემის უფლება). ამავე კანონის მე-4 მუხლის «ი1» და «ჟ» ქვეპუნქტები განმარტავენ «კაბელით ხელახალი გადაცემისა» და «საჯარო გადაცემის» ტერმინებს. «საჯარო გადაცემა» გულისხმობს ნაწარმოების, შესრულების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის, მონაცემთა ბაზის, მაუწყებლობის ორგანიზაციის გადაცემის გამოსახულების ან/და ხმის გადაცემას ეთერში, კაბელით ან სხვა საშუალებით ისე, რომ გადაცემის გამოსახულება ან/და ხმა შესაძლებელია აღიქვან პირებმა, რომლებიც არ მიეკუთვნებიან ოჯახის ან ოჯახის ახლობელთა წრეს, იმ ადგილზე, რომელიც იმდენადაა დაშორებული გადაცემის ადგილიდან, რომ ასეთი გადაცემის გარეშე გამოსახულება ან/და ხმა არ შეიძლება აღქმულ იქნეს მიღების ადგილზე, მათ შორის, გადაიცეს ისე, რომ საავტორო და მომიჯნავე უფლების ობიექტები ხელმისაწვდომი იყოს ნებისმიერი პირისათვის მის მიერ არჩეულ დროსა და ადგილიდან. ხოლო «კაბელით ხელახალი გადაცემა» განსაზღვრულია, როგორც სადენით ან საჰაერო გზით, სატელიტური კავშირის ჩათვლით, საზოგადოებისათვის განკუთვნილი ტელე და რადიოპროგრამების საწყისი გადაცემის ერთდროულად, შეუწყვეტლად და შეუკვეცავად ხელახალი გადაცემა კაბელით ან მიკროტალღური სისტემის მეშვეობით. მოცემულ შემთხვევაში კაბელით გადაცემა არ გულისხმობს ცალკე დამოუკიდებელი პროგრამის შექმნას, მომზადებას და გადაცემას, არამედ უკვე მომზადებული და ეთერში მიმდინარე პროგრამის შეუწყვეტლად, შეუკვეცავად დაEერთდროულად გადაცემას. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კაბელით გადაცემაში იგულისხმება არა როგორც ცალკე დამოუკიდებელი სამაუწყებლო ტელევიზიის გადაცემებში ჩართული გადაცემა, არამედ ტელე-რადიო გადაცემების ყოველგვარი სახეცვლილების გარეშე მაყურებლისათვის მიწოდება გადაცემის სხვადასხვა ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით, როგორიცაა გადაცემები სადენით, საჰაერო (სატელიტური კავშირის) გზით. ბუნებრივია, სატელიტური კავშირით ან კაბელით ტელე თუ რადიო პროგრამების გადაცემისას იზრდება საჯარო გადაცემის არეალი, გადაცემები მიეწოდება უფრო მაღალი ხარისხით და ხელმისაწვდომი ხდება უფრო მეტი მომხმარებლისათვის. პალატა მიიჩნევს, რომ მითითებული ტექნიკური საშუალებების მეშვეობით გადაცემაც წარმოადგენს ზემოთ მითითებული ნორმატიული აქტის მე-18 მუხლით დაცულ უფლებას და იგი საჭიროებს ავტორის თანხმობას.
გარდა ამისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მიხედვით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგენს მხარის მითითებას პროცესუალურ-სამართლებრივ დარღვევებზე, რომლებმაც ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენა განაპირობეს. განსახილველ შემთხვევაში კასატორმა ისარგებლა შედავების უფლებით და საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მისი პრეტენზია მართებულია.
სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები, მათ შორის გადაწყვეტილების მე-3.2.3 პუნქტი, სადაც მითითებულია, რომ მოსარჩელეს უნდა წარედგინა კონკრეტულ ავტორებთან გაფორმებული ხელშეკრულებები, რომლებიც მას ქონებრივი უფლებების მართვის უფლებამოსილებას ანიჭებდა.
აღნიშნულის საპირისპიროდ საკასაციო პალატა მიუთითებს «საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა შესახებ» კანონის 65-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე. ამ ნორმის თანახმად, საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე ივარაუდება, რომ ყველა ნაწარმოები ან მომიჯნავე უფლების ობიექტი, რომელიც საჯაროდ სრულდება, გადაიცემა ეთერით, კაბელით, ან საზოგადოებისათვის სხვაგვარად ხელმისაწვდომი ხდება, შედის შესაბამისი კოლექტიური მართვის ორგანიზაციის რეპერტუარში. ამ შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარგებლეს. მოცემული ნორმა ადგენს იმის პრეზუმფციას, რომ კოლექტიური მართვის ორგანიზაცია უფლებამოსილია, დაიცვას ნებისმიერი საჯაროდ შესრულებული, კაბელით ეთერით ან სხვა საშუალებით გადაცემული ნაწარმოებების ა. და მომიჯნავე უფლებების მფლობელებთა უფლებები. აღნიშნული პრეზუმფცია მოქმედებს, ვიდრე მოსარგებლე არ დაამტკიცებს საწინააღმდეგოს, ე.ი მიუთითებს ფაქტებზე, რომლითაც დასტურდება, რომ კონკრეტული ნაწარმოები ან მომიჯნავე უფლებების ობიექტი არ შედის კოლექტიური მართვის ორგანიზაციაში, ამდენად, ამ შემთხვევაში მოპასუხეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ მოსარჩელეს არ ჰქონდა კონკრეტული ნაწარმოების გადაცემის აკრძალვის მოთხოვნის უფლება.
ასევე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, ხოლო სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა, რომ შპს «დ-ა» ახორციელებს სატრანზიტო ტელემაუწყებლობას, რაც მოიცავს მხოლოდ მომსახურების მიწოდებას. ამ საქმიანობის ფარგლებში ხორციელდება მხოლოდ ტრანზიტი იმ გადაცემებისა, რომლებიც მათი შემქმნელი ორგანიზაციის მიერ უკვე დაცული და ანაზღაურებული უნდა იყოს საავტორო უფლებების მქონე პირთან. სასამართლოს აღნიშნული მოსაზრება სრულიად შეუსაბამოა ,,საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის «ი1» და «ჟ» ქვეპუნქტებთან, რომელთა განმარტებაც საკასაციო პალატას უკვე მოყვანილი აქვს. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით შეუცვლელად ახორციელებს მიღებული გადაცემების ტრანზიტს, რითაც ახორციელებს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელებით უზრუნველყოფას, რაც არ გამორიცხავს ნაწარმოებების გამოყენების ფაქტს, რომლის დაცვის უფლება გააჩნია მოსარჩელეს, როგორც ქონებრივი უფლებების კოლექტიურ საფუძველზე მმართველ ორგანიზაციას.
საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, აღნიშნული კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის «ე1» ქვეპუნქტის მიხედვით, განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.
იმავე კოდექსის 412-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები ან საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა.
ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, ამგვარ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.
საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს აპელანტის ფაქტობრივ-სამართლებრვი პრეტენზიებზე, სამართლებრივად სწორად შეაფასოს საქმის გარემოებები და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის შესაბამისად სასაბუთებული განჩინებით (გადაწყვეტილებით) გადაწყვიტოს დავა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 412-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ს. ა. საზოგადოების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივნისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე პალატას;
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
