ას-1012-949-2010 10 იანვარი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ. გ-ური, მ. ნ-შვილი, ი. ყ-შვილი, ა. ყ-შვილი, თ. გ-ური, გ. გ-ური

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ს-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 19 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ა. ს-ძემ მოპასუხეების: გ. გ-ურის, მ. ნ-შვილის, ე., თ. და გ. გ-ურების, ი. ყ-შვილის და ა. ყ-შვილის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა და მისთვის გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაცემა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ქ.თბილისში, ... ქუჩის ¹24-ში მდებარე ¹1 ბინა წარმოადგენდა მის საკუთრებას, რაც დასტურდებოდა ქონების ნასყიდობისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებით, აგრეთვე, საჯარო რეესტრის ამონაწერით. აღნიშნულ უძრავ ნივთს ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, უკანონოდ ფლობდნენ მოპასუხეები. მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა, მოსარჩელეს არ ეძლეოდა კუთვნილი ქონებით ფლობისა და სარგებლობის უფლება (ტომი I, ს.ფ. 1-8).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ს-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელის კუთვნილი ქ.თბილისში, ... ქ.¹24-ში მდებარე ბინა ¹1 გამოთხოვილ იქნა გ. გ-ურის, მ. ნ-შვილის, ი. ყ-შვილის, ა. ყ-შვილის, თ., ე. და გ. გ-ურების მფლობელობიდან.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ... ქ.¹24-ში მდებარე ბინა ¹1 იმყოფება მოპასუხეების მფლობელობაში;

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ზემომითითებულ უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულია მოსარჩელე ა. ს-ძის საკუთრების უფლება.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლზე, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლზე, 172-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ საკუთრების უფლება წარმოადგენს აბსოლუტური ხასიათის უფლებას, ნებისმიერი მესამე პირის მიერ საკუთრების უფლების დარღვევის შემთხვევაში მესაკუთრე უფლებამოსილია მოითხოვოს მათგან ნივთის დაბრუნება ან/და უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა. გარდა ამისა, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, კეთილსინდისიერია მფლობელი, რომელიც ნივთს მართლზომიერად ფლობს, ან რომელიც უფლებამოსილ პირად შეიძლება იქნეს მიჩნეული საქმიან ურთიერთობებში საჭირო გულმოდგინე შემოწმების საფუძველზე.

მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეებმა სადავო სახლის მართლზომიერი მფლობელობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად სასამართლოს შესთავაზეს მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ დასახელებული სახლის პირვანდელ მესაკუთრეს (მ. რ-ია და ნ. კ-ეტი) გადაუხადეს სახლის საფასური და იყიდეს სადავო ბინა.

საქალაქო სასამართლომ მოპასუხეების ზემოაღნიშნული მსჯელობა არ გაიზიარა. უწინარესად სასამართლომ ყურადღება მიაქცია სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის დანაწესზე. ამ ნორმის თანახმად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხეები განმარტავდნენ, რომ მათ შინაურული ხელწერილით განახორციელეს სადავო ბინის შესყიდვა. მოპასუხეების მიერ დასახელებული სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დროისათვის (2005 წელი) მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 323-ე მუხლებით გათვალისწინებული იყო უძრავი ნივთის შეძენის შესახებ ხელშეკრულების დადებისათვის რთული წერილობითი ფორმის (სანოტარო წესით დამოწმება) დაცვა. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ფორმის დაუცველობის გამო მითითებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის შესახებ მტკიცება მოკლებული იყო სამართლებრივ ვარგისიანობას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოპასუხეების პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ 2005 წლიდან სადავო ბინა იმყოფებოდა მათ მფლობელობაში და მათ გააჩნდათ ბინის მიმართ მართლზომიერი მფლობელობის უფლება. ამასთან დაკავშირებით საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე უძრავი ნივთის მფლობელობა არ წარმოშობს მფლობელის მესაკუთრედ ყოფნის ვარაუდს. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლის შეფასებიდან გამომდინარე ცხადი ხდება, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენა ხანდაზმულობით მხოლოდ იმ შემთხვევაში წარმოშობს საფუძველს საკუთრებისათვის, თუ პირი შეტანილია და მესაკუთრედ რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში. ასეთს მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თანამოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს სადავო ბინის მფლობელობისათვის შესაბამისი მართლზომიერი საფუძვლის არსებობა. სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის თანახმად, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობდა საკუთრების უფლების დაცვისათვის გათვალისწინებული სამართლებრივი მექანიზმის განხორციელების (ვინდიცირება) წინაპირობა. შესაბამისად სარჩელი დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა (ტომი I, ს.ფ. 235-241).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. გ-ურმა, მ. ნ-შვილმა, თ. გ-ურმა, გ. გ-ურმა, ელენა გ-ურმა და ი. ყ-შვილმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი I, ს.ფ. 260-269).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ივნისის განჩინებით გ. გ-ურის, მ. ნ-შვილის, ი. ყ-შვილის, ა. ყ-შვილის, თ. გ-ურისა და გ. გ-ურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ სადავო ბინის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ა. ს-ძე, ხოლო მოპასუხეებს არ გააჩნდათ ბინის ფლობის მართლზომიერი საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით აპელანტები სადავოდ მიიჩნევდნენ მათ მიერ ბინის ფლობის არამართლზომიერების საკითხს. მოცემულ შემთხვევაში აპელანტების მფლობელობას სადავო ბინაზე საფუძვლად ედო ზეპირი შეთანხმება ბინის ნასყიდობის თაობაზე, რომელსაც სამართლებრივი შედეგი არ მოჰყოლია (სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლი). სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება სამოქალაქო კოდექსის 162-ე მუხლის გამოყენების თაობაზე, რამდენადაც მათ მიერ აღნიშნული გარემოება (ნასყიდობის თაობაზე ზეპირი შეთანხმება) არ წარმოადგენდა გარიგების (ან კანონის) საფუძველზე ნივთის მართლზომიერი მფლობელობის წარმოშობის საფუძველს. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად (სადავო ურთიერთობის წარმოშობის დროს მოქმედი რედაქცია), უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მართებულად იქნა მიჩნეული, რომ არსებობდა საკუთრების უფლების დაცვისათვის გათვალისწინებული სამართლებრივი მექანიზმის განხორციელების (ვინდიცირების) წინაპირობები, შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდებოდა აპელანტების მსჯელობა იმის შესახებ, რომ სადავო ბინაში ცხოვრების განმავლობაში მათ გააუმჯობესეს ბინის მდგომარეობა და ჩაატარეს სარემონტო სამუშაოები. მოცემულ შემთხვევაში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილია უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე ა. ს-ძის მიერ აღძრული სარჩელის ფარგლებში. ბინის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯების ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნა სასამართლოში წარდგენილი არ ყოფილა და შესაბამისად, მასზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება არ მიუღია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 381-ე მუხლის თანახმად, დავის საგნის შეცვლა, გადიდება, აგრეთვე შეგებებული სარჩელის შეტანა სააპელაციო სასამართლოში დაუშვებელია. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების ეტაპზე, სააპელაციო სასამართლო აპელანტების მიერ ზემოთ დასახელებულ გარემოებაზე ვერ იმსჯელებდა (ტომი II, ს.ფ. 95-102).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს გ. გ-ურმა, მ. ნ-შვილმა, ი. ყ-შვილმა, ა. ყ-შვილმა, თ. გ-ურმა და გ. გ-ურმა (წარმომადგენელი ზ. ბ-ძე), რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება სამართლებრივად დაუსაბუთებელია, ისინი ბინას ფლობენ კანონიერად, მათ გადახდილი აქვთ ბინის საფასური. ამასთან, ა. ს-ძე სინამდვილეში არ არის ბინის მეპატრონე (ტომი II, ს.ფ. 111-117).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. გ-ურის, მ. ნ-შვილის, ი. ყ-შვილის, ა. ყ-შვილის, თ. გ-ურისა და გ. გ-ურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. გ-ურის, მ. ნ-შვილის, ი. ყ-შვილის, ა. ყ-შვილის, თ. გ-ურისა და გ. გ-ურის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მ. ნ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. გ-ურის, მ. ნ-შვილის, ი. ყ-შვილის, ა. ყ-შვილის, თ. გ-ურისა და გ. გ-ურის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორებს _ გ. გ-ურს, მ. ნ-შვილს, ი. ყ-შვილს, ა. ყ-შვილს, თ. გ-ურსა და გ. გ-ურს დაუბრუნდეთ მ. ნ-შვილის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.