ას-1017-954-2010 27 დეკემბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ თ. ჭ-შვილი (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი _ ვ. ს-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. ჭ-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული სასამართლო გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ თანასაკუთრებიდან წილის კომპენსაციის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. ჭ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ჭ-შვილის მიმართ ქ.თბილისში, ... ქ. ¹1-ში მდებარე ¹39 ბინის საბაზრო ღირებულების – 25 000 აშშ დოლარის ნახევრის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ იგი რეგისტრირებული იყო სადავო ბინაში მოპასუხესთან (ძმასთან) და ვ. ჭ-შვილთან (დედასთან) ერთად, შესაბამისად, მას ეკუთვნოდა 1/3 წილზე საკუთრების უფლება პრივატიზაციის მიხედვით, ხოლო დედამისის 1/3 წილიდან - 1/2, როგორც მემკვიდრეს, რაც სულ მთლიანი ბინის 1/2½ წილს წარმოადგენს, მაგრამ, ვინაიდან ბინა უკვე გაყიდა მოპასუხემ და მესაკუთრე სხვა პირია, იგი თანამესაკუთრედ ვეღარ იქნება მიჩნეული და მოითხოვა, ბინის გაყიდვის გამო, მისი 1/2½ წილის კომპენსაციის სახით - 12500 აშშ დოლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ თ.ჭ-შვილი საკუთარი ნებით წავიდა სახლიდან, ამასთან მოპასუხე მოსარჩელის ბრალით გახდა იძულებული, გაეყიდა ბინა. სასამართლომ არ უნდა გაითვალისწინოს აუდიტის დასკვნა, რადგან იგი არარეალურია, აუდიტს სახლი არ დაუთვალიერებია და ისე შეაფასა ბინა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით თ. ჭ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თ. ჭ-შვილს თ. ჭ-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 10 000 ლარის გადახდა, თ. ჭ-შვილის სარჩელი მემკვიდეობით მიღებული წილის კომპენსაციის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ჭ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ჭ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც თ. ჭ-შვილის სარჩელი დედის სამკვიდროდან მემკვიდრეობით მიღებული წილის კომპენსაციის თაობაზე დარჩა განუხილველად, დანარჩენ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე, 991-ე და 979-ე მუხლები და მართებულად მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის თანასაკუთრების წილის კომპენსაცია უნდა მოხდეს სადავო ბინის გასხვისებით მიღებული თანხიდან, ვინაიდან სამოქალაქო კანონმდებლობით უკან დაბრუნებას ექვემდებარება ის თანხა, რომლითაც “პირი სხვის ხარჯზე გამდიდრდა”, ანუ სხვისი უფლების ხარჯზე მიიღო გარკვეული სარგებელი. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ დასაბუთებულია აპელანტის პრეტენზია დედის სამკვიდროდან კუთვნილი წილის კომპენსაციის მიკუთვნების შესახებ მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის თაობაზე, ვინაიდან მიიჩნია, რომ სასამართლოს ამ მოთხოვნაზე არ უნდა ემსჯელა, რადგან ასეთი მოთხოვნა მოსარჩელეს დაზუსტებულ სარჩელში აღარ მიუთითებია. D

პალატამ დადგენილად ცნო, რომ თ. ჭ-შვილი სარჩელით მოითხოვდა: 1. სადავო ბინის თანამესაკუთრედ ცნობას საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების შესაბამისად; 2. დედის სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადგენასა და სამკვიდროდან კუთვნილი წილის მიკუთვნებას. სასამართლოს მიერ დადგენილი ხარვეზის შევსების მიზნით, თ. ჭ-შვილმა 2009 წლის 1 ივლისს წარადგინა დაზუსტებული სარჩელი, რითაც ითხოვდა ერთადერთს: “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლო გადაცემის) შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების შესაბამისად, სადავო ბინის 1/3 ნაწილის თანამესაკუთრედ ცნობას. სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის დროს მოსარჩელემ კვლავ დააზუსტა მოთხოვნა, კერძოდ, მოითხოვა სადავო ბინის საბაზრო ღირებულების ნახევრის მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის დაკისრება იმ საფუძვლით, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების შესაბამისად, იგი თავის ძმასა და დედასთან ერთად, წარმოადგენდა სადავო ბინის პრივატიზაციაზე უფლებამოსილ პირს და, შესაბამისად ამ ბინის თანამესაკუთრეს. Aამდენად, თ. ჭ-შვილი, მის მიერ სარჩელის დაზუსტების შემდეგ არც წერილობით და არც ზეპირად აღარ მოითხოვდა დედის სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადგენას და სამკვიდროდან კუთვნილი წილის მიკუთვნებას და არც ამ მოთხოვნის დამადასტურებელ გარემოებებზე უთითებდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თ. ჭ-შვილს იმ ეტაპზე აღარ სურდა მისი მეორე მოთხოვნის განხილვა, თუმცა არც უარი უთქვამს მასზე, ამიტომ თბილისის საქალაქო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, განეხილა და გადაწყვეტილება მიეღო ამ მოთხოვნის მიმართ, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით გათვალისწინებული დისპოზოციურობის პრინციპი, რომლის თანახმად სასამართლო შებოჭილია მოსარჩელის მოთხოვნის ფარგლებით და მას უფლება არა აქვს, გასცდეს ამ ფარგლებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83^I მუხლით და მიუთითა, რომ გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა თ. ჭ-შვილის სარჩელი მემკვიდრეობით მიღებული წილის კომპენსაციის შესახებ და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე ითხოვს ამ ნაწილში მისი სარჩელის განუხილველად დატოვებას, თ. ჭ-შვილის სარჩელი დედის სამკვიდროდან მიღებული წილის კომპენსაციის თაობაზე განუხილველად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. ჭ-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, კერძოდ, გადაწყვეტილების პირველი, მეოთხე და მეხუთე ნაწილების გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა იყო პრივატიზებული ბინის თანამესაკუთრედ ცნობა (აღიარება) 1/3 ნაწილში, ვინაიდან პრივატიზაციის დროს ბინის თანადამქირავებელი იყო სამი პირი, მოსარჩელე, მოპასუხე და მათი დედა და, ვინაიდან სადავო ბინა უკვე გაყიდული იყო, მისი ღირებულების მესამედის მისთვის გადაცემის შემთხვევაში, შესაბამისად, უნდა დადგენილიყო არითმეტიკული უსწორობანიც. კერძოდ, აუდიტის შეფასებით პრივატიზებული ბინის ღირებულება შეადგენს 25 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ანუ ამ თანხის 1/3 - 8330 აშშ დოლარია, საიდანაც უნდა გამოთვლილიყო სახელმწიფო ბაჟი (8330 აშშ დოლარის ეკვივალენტი – 10 000 ლარი X 4%). აქედან გამომდინარე, ვინაიდან სასარჩელო მოთხოვნა საბაზრო ღირებულების 1/3-ის ნაწილში დასაბუთებულია, სახელმწიფო ბაჟის გადახდა უნდა დაეკისროს მოპასუხეს. სასამართლომ მტკიცებულების გარეშე მიიჩნია, რომ სადავო ბინა გაიყიდა 30 000 ლარად. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, კერძოდ, უძრავი ქონების (ბინის) ნასყიდობის ხელშეკრულება მოპასუხის მიერ არ არის წარმოდგენილი. ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმებულია მოსარჩელესა და მყიდველს ანუ მესამე პირს შორის და მათი შეთანხმება ბინის ფასზე, თუ იგი არ ემთხვევა ბინის რეალურ ფასს, არ არის სავალდებულო და გასაზიარებელი მოსარჩელისთვის. მართალია, სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლი, მაგრამ არასწორად განმარტა იგი, კერძოდ, არასწორია დასახელებული მუხლის განმარტებისათვის სამოაქალაქო კოდექსის 991-ე მუხლის გამოყენება, რომელიც მხოლოდ იმ შემთხვევაში გამოიყენება, როდესაც აღსრულდება სასამართლოს გადაწყვეტილება და დაუბრუნდება მოსარჩელს 15 000 ლარი. Aარასწორად იქნა გამოყენებული ასევე სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლი, რომელიც ამავე კოდექსის 982-ე მუხლის ალტერნატიული მუხლია და არასწორია სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლით განიმარტოს ამავე კოდექსის 982-ე მუხლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით თ. ჭ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ. ჭ-შვილის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია თანასაკუთრების წილის კომპენსაციის ანაზღაურება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 982-ე, 991-ე და 979-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ თ. ჭ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს 2010 წლის 2 ნოემბერს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. ჭ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

თ. ჭ-შვილს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% _ 210 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.