საქმე ¹ას-102-97-2010 22 მარტი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ე. ა-იანი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ სს “თ.” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სარჩოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. ა-იანმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „თ.“ მიმართ დასახიჩრებით მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად 1993 წლის აგვისტოდან 2007 წლის 1 მარტამდე სარჩოს – ყოველთვიურად 123,48 ლარის დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1971 წლიდან მოსარჩელე მუშაობდა ¹1 მექანიკურ ქარხანაში მეყალიბედ. 1978 წლის იანვარში, შრომითი მოვალეობის შესრულების დროს მიიღო საწარმოო ტრავმა, მას დაენიშნა ინვალიდობის პენსია და სარჩო. 1989 წელს ¹1, 3 და 5 ქარხნები გაერთიანდა და შეიქმნა „თ.“, საიდანაც მოსარჩელე აგრძელებდა სარჩოს მიღებას, თუმცა მოპასუხემ მალევე უარი განუცხადა თანხის ანაზღაურებაზე იმ მოტივით, რომ იგი ¹1 ქარხნის სამართალმემკვიდრე არ არის.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: 1983 წლის 7 იანვრის დადგენილებით ¹1, 3 და 5 მექანიკური ქარხნების გაერთიანების შედეგად შეიქმნა საწარმოთა გაერთიანება „თ.“. 1989 წელს მოხდა ¹5 ქარხნის ლიკვიდაცია, საიდანაც 2 თანამშრომელი გადაყვანილ იქნა ¹3 ქარხანაში, ხოლო დანარჩენი თანამშრომლები – იმჟამად არსებულ ¹1 ქარხანაში. ფაქტობრივად, საწარმოთა გაერთიანება დაიშალა ორ დამოუკიდებელ ერთეულად _ ¹1 და ¹3 ქარხანებად, რომელიც მოგვიანებით გარდაიქმნა სს „თ.”. ამდენად, მოპასუხე ¹1 ქარხნის სამართალმემკვიდრეს არ წარმოადგენს და მოსარჩელის მიმართ რაიმე ვალდებულება არ გააჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 24 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ე. ა-იანის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით ე.ა-იანის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: 1978 წლის 10 იანვარს თბილისის ¹1 მექანიკური ქარხნის შახტის ღუმელის მდნარი თუნუქის ჩამომსხმელმა ე. ა-იანმა უბედური შემთხვევის დროს მიიღო საწარმოო ტრავმა. ¹1 აქტში უბედური შემთხვევის მიზეზად მიეთითა მდნარი ლითონის ჩამოსხმის პრინციპის დარღვევა _ ჩამოსხმა ცივ კოკილში, ასევე დადგინდა, რომ ე.ა-იანს არ უსარგებლია დამცავი სათვალით. პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ე.ა-იანის მიერ მოპასუხე სს “თ.” სარჩოს მიღების ფაქტს. პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ვინაიდან მოპასუხე სს “თ.” არ წარმოადგენს თბილისის ¹1 მექანიკური ქარხნის უფლებამონაცვლეს. აღნიშნული მოსაზრება სააპელაციო სასამართლომ დააფუძნა შემდეგ გარემოებებს: მხარეები არ დავობენ და ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ საქართველოს სსრ მინისტრთა კაბინეტის 1983 წლის 7 იანვრის დადგენილებით შეიქმნა საწარმოო გაერთიანება “თ.” (რუსულიდან თარგმანში ზოგან გამოყენებულია ტერმინი “თ.”), რომელშიც შედიოდა თბილისის მექანიკური ქარხანა ¹3, თბილისის მექანიკური ქარხანა ¹1 და თბილისის მექანიკური ქარხანა ¹5. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს კანცელარიის მიერ გაცემული საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს 1990 წლის 10 ოქტომბრის ბრძანების ასლით, საწარმოო გაერთიანება “თ.” ბაზაზე 1991 წლის 1 იანვრიდან შეიქმნა საწარმოო ერთეულები _ ¹1 და ¹3 მექანიკური ქარხნები. აღნიშნული საწარმოო ერთეულები დაექვემდებარა უშუალოდ საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს და მათზე, როგორც დამოუკიდებელ საწარმოო ერთეულებზე, გავრცელდა კანონი “სახელმწიფო საწარმოთა შესახებ”. თბილისის ისნის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 9 დეკემბრის დადგენილებით დასტურდება, რომ სს “თ.” წარმოადგენს ¹3 მექანიკური ქარხნის სამართალმემკვიდრეს, რაც პირდაპირაა მითითებული სს “თ.” წესდების 2.5. პუნქტში. საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს კანცელარიის მიერ გაცემული საქართველოს მრეწველობის დეპარტამენტის ბრძანების ასლის თანახმად, თბილისის ¹1 მექანიკური ქარხნის დირექტორი საქართველოს მრეწველობის დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის ბრძანებით დაინიშნა 1997 წელსაც, ანუ მას შემდეგ, რაც სს “თ.”, როგორც ¹3 მექანიკური ქარხნის უფლებამონაცვლე, უკვე რეგისტრირებული იყო სამეწარმეო რეესტრში დამოუკიდებელ სუბიექტად. საქმის მასალებით _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს წერილით, განჩინებით ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ.თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) პასუხით დასტურდება, რომ სახაზინო საწარმო საფირმო სახელწოდებით ¹1 მექანიკური ქარხანა კერძო სამართლის იურიდიულ პირად არ დარეგისტრირებულა. რაც შეეხება აპელანტის მსჯელობას, რომ სს “თ.” დაფუძნებისას გაყალბებულ იქნა გარკვეული დოკუმენტაცია, პალატამ განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი 2006 წლის 31 იანვრის განაჩენით მართლაც დადგენილია განაჩენში მითითებულ პირთა დანაშაულებრივი ქმედება, მაგრამ განაჩენი არ შეიცავს მითითებას ისეთ გარემოებებეზე, რაც დაადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ¹3 მექანიკური ქარხანა ¹1 მექანიკური ქარხნის უფლებამონაცვლეა. სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ სამეწარმეო რეესტრიდან სს “თ.” ახალ ამონაწერზე, რომლითაც დასტურდება, რომ რეგისტრაცია არ გაუქმებულა. შესაბამისად, მართებულია საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა, რომ სს “თ.” მხოლოდ ¹3 მექანიკური ქარხნის უფლებამონაცვლეა და მასზე ¹1 მექანიკური ქარხანის ვალდებულებები ვერ გავრცელდება. დაადგინა რა მოპასუხის არასათანადოობის ფაქტი, სააპელაციო პალატამ აღარ იმსჯელა ზიანის ანაზღურების სხვა საფუძვლების არსებობა-არარასებობის საკითხზე. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, 178-ე მუხლებით, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მეორე ნაწილით, 992-ე მუხლით, საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებით დამტკიცებული “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის” პირველი მუხლის მეორე პუნქტით და მიიჩნია, რომ სხეულის დაზიანებისას ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად პასუხისმგებელია ის პირი, ვინც მიაყენა ზიანი ან მისი უფლებამონაცვლე. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ სს “თ.” არ წარმოადგენს სახელმწიფო საწარმო მექანიკური ქარხანა ¹1-ის უფლებამონაცვლეს, შესაბამისად მის წინააღმდეგ აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ე. ა-იანმა და მისმა წარმომადგენელმა თ. შ-ძემ გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ სს „თ.ი“ ¹1 მექანიკური ქარხნის სამართალმემკვიდრეს არ წარმოადგენს. სასამართლოსათვის ცნობილი არ ყოფილა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 7 იანვრის დადგენილება, რომელიც მიუთითებს საწარმოო გაერთიანება „თ.“ შემავალი ¹1, 3 და 5 ქარხნების ზუსტ დასახელებას. პალატამ არასწორად მიიჩნია, რომ კასატორს სათანადო მტკიცებულების წარდგენის გზით არ დაუსაბუთებია, რომ ¹1 და 5 ქარხნები შეუერთდნენ ¹3 მექანიკურ ქარხანას. აღნიშნულ გარემოებას ადასტურებს ზემოხსენებული დადგენილება. ამასთან, სასამართლომ არ გამოიკვლია მოწინააღმდეგე საზოგადოების შექმნის საფუძვლები. სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გაიზიარა ე.ა-ოვის მითითება, რომ იგი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იღებდა სს „თ.” სარჩოს იმ მოტივით, რომ აღნიშნული გარემოება მხარემ ვერ დაადასტურა. რეალურად, საზოგადოების საბუღალტრო დოკუმენტაცია დაიწვა და განადგურდა, რის გამოც შესაბამისი მტკიცებულების მოპოვება შეუძლებელია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 თებერვლის განჩინებით ე. ა-იანისა და მის წარმომადგენელ თ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. ა-იანისა და მის წარმომადგენელ თ. შ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია საწარმოს უფლებამონაცვლის დადგენისა და შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ტრავმის გამო ზიანის ანაზღაურების მართლზომიერება. ამასთან, კასატორი სადავოდ ხდის ზიანის გადამხდელი საწარმოს უფლებამონაცლის დადგენის კანონიერებას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მეორე ნაწილს, 992-ე მუხლსა და “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესს”. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ე. ა-იანისა და მის წარმომადგენელ თ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.