ას-1034-969-2010 20 იანვარი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – რ. გ-ავა

მოწინააღმდეგე მხარეები – შპს “ბ.”, მ. ბ-ძე

დავის საგანი – საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 3 სექტემბერს რ. გ-ავამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: შპს “ბ.-სა” და მ. ბ-ძის მიმართ და მოითხოვა 2007 წლის 20 აგვისტოს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების გაუქმება და ასევე, “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების აღსრულების შეჩერება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2005 წლის 9 ივლისს რ. გ-ავასა და მ. ბ-ძეს შორის სანოტარო ფორმით დადებული სესხის, იპოთეკისა და ბინით სარგებლობის თაობაზე დადებული ხელშეკრულების თანახმად, მ. ბ-ძემ რ. გ-ავას ასესხა 3000 აშშ დოლარი ერთი წლის ვადით, რის უზურნველსაყოფადაც, იპოთეკით დაიტვითა ქ. თბილისში, ... ქ.¹113-ა-ში მდებარე, რ. გ-ავას საკუთრებაში არსებული ბინის ნაწილი _ მთელი საცხოვრებელი სახლის 43/290 ნაწილიდან 20/290. ამავე ხელშეკრულებით განისაზღვრა მითითებული ნაწილის (20/290) მ. ბ-ძისათვის სარგებლობის უფლებით გადაცემა. ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ დავის არბიტრაჟის ან სასამართლო წესით გადაწყვეტის თაობაზე. რ. გ-ავამ, იმ საფუძვლით, რომ მ. ბ-ძემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ უზრუნველყო მისთვის ბინის იმავე მდგომარეობაში გადაცემა და ამასთან, მნიშვნელოვნად იყო დაზიანებული საცხოვრებელი სახლის ნაწილი, 2007 წლის 13 ივლისს საარბიტრაჟო პრეტენზიით მიმართა შპს “ბ.-ს” და მოითხოვა მ. ბ-ძისათვის უძრავი ქონების დაზიანების გამო _ 3120 ლარის, მოძრავი ნივთების დაზიანებისათვის _ 1743 ლარის, ხოლო მიუღებელი შემოსავლისათვის – 2100 ლარის დაკისრება. ვინაიდან სესხის ხელშეკრულებით მას ეკისრებოდა ვალდებულება მ. ბ-ძისათვის 3000 აშშ დოლარის გადახდის თაობაზე, შესაბამისად, მოითხოვა ვალდებულებათა ურთიერთგაქვითვა, გაქვითვის შედეგად დარჩენილი თანხის მოპასუხისათვის დაკისრება და იპოთეკის ხელშეკრულების გაუქმება. შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზიით მ. ბ-ძემ მოითხოვა რ. გ-ავასათვის სესხის ძირითადი თანხის _ 3000 აშშ დოლარის დაკისრება და ასევე მიუღებელი შემოსავლისათვის Yყოველთვიური 5%-ის შესაბამისად, ვადაგადაცილებულ 12 თვეზე 1800 აშშ დოლარის დაკისრება.

2007 წლის 20 აგვისტოს საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებით რ. გ-ავას საარბიტრაჟო პრეტენზია არ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მ. ბ-ძის შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზია და რ. გ-ავას მის სასარგებლოდ დაეკისრა სესხის ძირითადი თანხის _ 3000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში, ფულადი ვალდებულების ვადის გადაცილებისათვის კანონით განსაზღვრული ყოველთვიური 2%-ის ვადაგადაცილებულ პერიოდზე _ 742 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი. მასვე დაეკისრა მ. ბ-ძის მიერ წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი 400 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში და 177 ლარი მ. ბ-ძის მიერ გადახდილი საარბიტრაჟო მოსაკრებლის სახით.

რ. გ-ავამ მიიჩნია, რომ არბიტრაჟმა დავის განხილვისას დაარღვია საქმის გახილვის და გადაწყვეტის კანონით და დებულებით დადგენილი წესები, კერძოდ, არასწორად დააკისრა საარბიტრაჟო მოსაკრებელი 177 ლარი), არბიტრაჟი შეიქმნა ერთი წევრის შემადგენლობით, მაშინ, როცა თავად მხარეებს არ ჰქონდათ განსაზღვრული არბიტრაჟის წევრთა შემადგენლობა და, შესაბამისად, იგი უნდა შექმნილიყო 3 წევრის შემადგენლობით. საარბიტრაჟო პრეტენზიის განხილვა არ დაიწყო პრეტენზიის წარდგენიდან 5 დღის ვადაში, რასაც ითვალისწინებდა კერძო არბიტრაჟის დებულება. პრეტენზია წარდგენილ იქნა 13 ივლისს, მისი განხილვა, ნაცვლად 18 ივლისისა, დაიწყო 8 აგვისტოს. არც ერთი სხდომის უწყებები არ ჩაჰბარებია პირადად რ. გ-ავას.

მოწინააღმდეგე მხარის შეგებებული პრეტენზია არ გადაეგზავნა რ. გ-ავას 2 დღის ვადაში, 23 ივლისს შეტანილი შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზია რ. გ-ავას ჩაჰბარდა მხოლოდ 29 ივლისს ადვოკატის მეშვეობით.

კერძო არბიტრაჟმა უზრუნველყო რ. გ-ავასათვის საარბიტრაჟო განხილვის თავისებურებების მისი უფლებებისა და მოვალეობების გაცნობა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ კერძო არბიტრაჟის დებულება რ. გ-ავას არ გაეგზავნა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილ შეგებებულ საარბიტრაჟო პრეტენზიასთან ერთად.

სხდომის ოქმი არ ასახავს საქმის განხილვის არსებით მომენტებს, მათ შორის, საქმის განხილვის გადადებას, მ. ბ-ძის აღიარებებს, ასევე რ. გ-ავას შუამდგომლობებს მოწმეთა გამოძახებისა და დაკითხვის, ექსპერტის მოწვევის თაობაზე, რაზეც კერძო არბიტრაჟის მიერ მიიღო უსაფუძვლო უარი.

სხდომის ოქმი ხელმოწერილია მხოლოდ არბიტრის მიერ მაშინ, როდესაც განხილვას სხდომის მდივანიც ესწრებოდა.

დებულების თანახმად, კერძო არბიტრაჟს არ უნდა მიეღო მ. ბ-ძის მიერ 2007 წლის 23 ივლისს წარდგენილი შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზია, ვინაიდან ამ უკანასკნელს 2007 წლის 20 ივლისს, ე.ი. უფრო ადრე, სარჩელით ჰქონდა მიმართული სასამართლოსათვის რ. გ-ავას მიმართ იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით, რის შესახებაც რ. გ-ავას მხრიდან ინფორმირებული იყო კერძო არბიტრაჟი.

არბიტრაჟმა თავისი ინიციატივით შეცვალა შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზიის საფუძველი და საგანი, რაც იმაში გამოიხატა, რომ მ. ბ-ძის ერთ-ერთ მოთხოვნას წარმოადგენდა მიუღებელი შემოსავლის დაკისრება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, არბიტრაჟმა კი გამოიყენა 403-ე მუხლი და დააკისრა თანხა რ. გ-ავას ფულადი ვალდებულების ვადის გადაცილების გამო.

მოპასუხე მხარე მ. ბ-ძემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილებით რ. გ-ავას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქმის მასალების შესწავლისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათავალისწინებით, სასამართლომ არ გაიზიარა რ. გ-ავას მითითება მასზე, რომ მას არასწორად დაეკისრა საარბიტრაჟო მოსაკრებელი, ვინაიდან კერძო არბიტრაჟ “ბ.-ს” დებულების მე-4 მუხლის 4.6 და 4.7 პუნქტების დანაწესიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ რ. გ-ავას სწორად განესაზღვრა მოსაკრებლის სახით 177 ლარის გადახდა;

იმის გამო, რომ მხარეთა შორის არ არსებობდა შეთანხმება არბიტრაჟის წევრთა რაოდენობაზე, “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის პირველი, მე-4 და მე-6 პუნქტების და მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის დებულების მე-3 მუხლის 3.8 პუნქტის გათვალისწინებით, სასამართლომ რ. გ-ავას პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ არბიტრაჟი არა ერთი, არამედ სამი წევრისაგან უნდა შექმნილიყო, არ გაიზიარა;

სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება საარბიტრაჟო პრეტენზიის განხილვის დაწყებიდან 5-დღიანი ვადის დარღვევის შესახებ და განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის 31-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების მიღების ვადა არ დარღვეულა;

მოსარჩელის პრეტენზია მასზე, რომ არც ერთი სხდომის უწყებები არ ჩაჰბარებია პირადად რ. გ-ავას, სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა და “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის პირველ პუნქტზე მითითებით აღნიშნა, რომ 8 აგვისტოს სხდომის შესახებ რ. გ-ავას სახელზე გამოწერილი უწყება ჩაბარდა მის წარმომადგენელს, კანონით გათვალისწინებული 5-დღიანი ვადის დაცვით და წარმომადგენლის მეშვეობითვე ჩაბარდა მ. ბ-ძის შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზია, ამასთან, ამგვარი დარღვევის წინააღმდეგ წერილობითი შესაგებელი მის მიერ წარდგენილი არ ყოფილა, მით უფრო რომ 2007 წლის 8 აგვისტოს საარბიტრაჟო განხილვას რ. გ-ავა პირადად ესწრებოდა;

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის პრეტენზია შეგებებული საარბიტრაჟოO პრეტენზიის 2-დღიანი ვადის დარღვევით გადაგზავნასთან დაკავშირებით, ვინაიდან აღნიშნული საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა;

სასამართლომ, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადგენილად მიიჩნია ასევე, რომ 2007 წლის 14 აგვისტოს საარბიტრაჟოO სხდომაზე გამოცხადების შესახებ, რ. გ-ავა პირადად იყო გაფრთხილებული;

სასამართლომ ის გარემოება, რომ სხდომის ოქმი მხოლოდ არბიტრის მიერ იყო ხელმოწერილი, დარღვევად არ მიიჩნია, ვინაიდან აღნიშნა, რომ დებულების მე-19 მუხლის 19.3 პუნქტის შესაბამისად, არბიტრს შეეძლო უშუალოდ თავად შეედგინა სხდომის ოქმი, მით უფრო, რომ სხდომის მდივნის მონაწილეობა სხდომის ოქმით არ დასტურდებოდა;

რ. გ-ავას პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ კერძო არბიტრაჟს მ. ბ-ძის შეგებებული საარბიტრაჟოO პრეტენზია არ უნდა მიეღო, ვინაიდან მას უფრო ადრე იმავე დავის საგანზე და იმავე საფუძვლით, უკვე ჰქონდა მიმართული სასამართლოსათვის, სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა, ვინაიდან აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ცნობა მ. ბ-ძის სარჩელის სასამართლოს მიერ წარმოებაში მიღების თაობაზე.

იმის გათვალისწინებით, რომ მ. ბ-ძის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით არ სცილდებოდა დებულების მე-7 მუხლის 7.9 პუნქტით გათვალისწინებულ საარბიტრაჟო შეთანხმებისა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ფარგლებს, სასამართლომ მოსარჩელის მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ არბიტრაჟმა თავისი ინიციატივით შეცვალა შეგებებული საარბიტრაჟო პრეტენზიის საფუძველი და საგანი, ასევე არ გაიზიარა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის განხილვის დროს ვერ დადასტურდა კერძო არბიტრაჟის მიერ საქმის განხილვის კანონით და დებულებით დადგენილი წესების დარღვევა, რის გამოც სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. გ-ავამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საქმე არაერთხელ იქნა განხილული ზემდგომი ინსტანციების სასამართლოების მიერ და ბოლოს, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის განჩინებით რ. გ-ავას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები და მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად განმარტა “კერძო არბიტრაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის შესაბამისი დებულებები, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის მოთხოვნათა დაცვით მიიღო და არ არსებობდა მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. გ-ავამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა არბიტრაჟის შესახებ საქართველოს კანონის ცალკეული მუხლები, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, რის გამოც საქმეზე მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით რ. გ-ავას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. გ-ავას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ. გ-ავას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ. გ-ავას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.