ას-1036-971-2010 27 დეკემბერი, 2010 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. გ-ელი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ლ. ი-ოვა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 აპრილის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ი-ოვამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. გ-ელის მიმართ ფულადი ვალდებულების შესრულების თაობაზე შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის გაზაფხულზე მოსარჩელემ მიიღო გადაწყვეტილება საზღვარგარეთ წასვლის შესახებ, რის თაობაზეც აცნობა ნაცნობებს. მათ გააცნეს ნ. გ-ელი, რომლის განმარტებითაც შესაძლებელი იყო “წითელი ჯვრის” მეშვეობით ამერიკის შეერთებულ შტატებში ვიზის მიღება, რისთვისაც საჭირო იყო 11 000 აშშ დოლარი. Mმოპასუხემ გააცნო თ. ნ-ია, რომელმაც დაუდასტურა ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამგზავრების შესაძლებლობა და თანხის გადახდის შემდეგ შესთავაზა ვიზის ასაღებად უზბეკეთში წასვლა. M2006 წლის 16 ივლისს მოსარჩელემ 11 000 აშშ დოლარი შესანახად გადასცა ნ. გ-ელს. Mმოსარჩელე უზბეკეთში, ქ.ფერგანაში, 6 თვე იმყოფებოდა. თ. ნ-ია ჰპირდებოდა საკითხის მოგვარებას, მაგრამ უშედეგოდ, ის ამერიკაში ვერ გაემგზავრა. თბილისში დაბრუნების შემდეგ, ლ. ი-ოვამ ნ. გ-ელს მოსთხოვა თანხის დაბრუნება, რაზედაც მან უპასუხა, რომ თანხა გადასცა თ. ნ-იას. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ დაარღვია შეთანხმების პირობები, მიბარებული თანხა მისი თანხმობის გარეშე გადასცა თ. ნ-იას, რითაც მიადგა მატერიალური ზიანი.

მოპასუხე ნ. გ-ელმა სარჩელი არ ცნო შემდეგი საფუძვლებით: 2006 წლის ივნისში, მის სახლში გაიცნეს ერთმანეთი თ. ნ-იამ და გ. ნ-ძემ. Gგ. ნ-ძემ შეიტყო ნ-იასაგან, რომ ის აპირებდა ამერიკაში გამგზავრებას და სთხოვა დახმარებოდა მის ახლობელ ლ. ი-ოვას ამერიკაში გამგზავრებაში, რაზეც თ. ნ-ია დაეთანხმა და ლ.ი-ოვას მოსთხოვა 16 000 აშშ დოლარი. 2006 წლის 16 ივლისს მოსარჩელემ მას შესანახად გადასცა 11 000 აშშ დოლარი ამერიკაში გასამგზავრებლად საბუთების მიღებამდე, რის შემდეგაც უნდა გადაეცა თ. ნ-იასათვის. მოსარჩელის უზბეკეთში გაგმგზავრების შემდეგ, მოსარჩელემ და თ. ნ-იამ შეუქმნეს ისეთი წარმოდგენა, რომ თანხის გადაცემის პირობა სრულდებოდა. 2007 წლის ზაფხულში თ. ნ-იას შვილმა ლ. ი-ოვას გადაუხადა 5 000 აშშ დოლარი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ლ. ი-ოვას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ნ. გ-ელს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 11000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-ელმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 22 აპრილის განჩინებით ნ. გ-ელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით, კერძოდ, 2006 წლის 16 ივლისს ლ. ი-ოვამ ნ. გ-ელს უსასყიდლოდ შესანახად გადასცა 11 000 აშშ დოლარი, რომელმაც აღნიშნული თანხა მოსარჩელის მითითების გარეშე გადასცა თ. ნ-იას. Lლ. ი-ოვა ამერიკის შეერთებულ შტატებში არ გამგზავრებულა. Lლ. ი-ოვასა და ნ. გ-ელს შორის ზეპირი შეთანხმებით, ლ. ი-ოვას კუთვნილი თანხა მოპასუხეს თ. ნ-იასათვის უნდა გადაეცა ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამგზავრების შემდეგ. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 709-ე და 327-ე მუხლების გამოყენებასთან დაკავშირებით. მხარეებს შორის გაფორმებული ურთიერთობა წარმოიშვა ზეპირი დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის თანახმად მოპასუხე ნ. გ-ელმა იკისრა ლ. ი-ოვას კუთვნილი თანხის - 11 000 აშშ დოლარის შენახვის ვალდებულება და ამერიკის შეერთებულ შტატებში ი-ოვას გამგზავრების შემდეგ რწმუნებულის მითითებით თანხის გადაცემა მესამე პირისთვის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 394-ე, 712-ე და 719-ე მუხლების მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, კერძოდ, მითვის მიბარებული მოსარჩელის კუთვნილი ფულადი თანხა გადასცა მესამე პირს, შეთანხმებული პირობების დადგომამდე რწმუნებულ ლ. ი-ოვას მითითების გარეშე, ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 414-ე მუხლის გამოყენებასთან დაკავშირებით, რომლის თანახმად ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში იყო მისაღები კრედიტორის ის ინტერესი, რომელიც ჰქონდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ. ზიანის ოდენობის დასადგენად უნდა გათვალისწინებულიყო ხელშეკრულების შესრულების დრო და ადგილი. ამ ნორმიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ ლ. ი-ოვას ინტერესი უკავშირდებოდა მისი კუთვნილი 11 000 აშშ დოლარის მესამე პირისათვის გადაცემის ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულებას. ამ ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების გამო, მას მიადგა ზიანი, რომლის ოდენობა განისაზღვრა მიბარებული თანხით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, არასათანადო მოპასუხის - ნ. გ-ელის სათანადო მოპასუხით შეცვლის თაობაზე, ვინაიდან მიიჩნია, რომ ლ. ი-ოვას მოთხოვნა დაფუძნებული იყო ნ. გ-ელის მხრიდან მითვის დაკისრებული ვალდებულების შეუსრულებლობაზე, რაც გამომდინარეობდა მათ შორის არსებული დავალების ხელშეკრულებიდან. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილით და მიუთითა, რომ იმ ფაქტის დადგენილად მიჩნევა, თითქოს ლ. ი-ოვასათვის ი. ნ-იას მიერ გადაცემული 5 000 აშშ დოლარი უნდა ჩათვლილიყო 11 000 აშშ დოლარის ანგარიშში მხოლოდ მოწმე ი. ნ-იას ჩვენებებზე დაყრდნობით არა არის საკმარისი, რადგან 2008 წლის 8 ოქტომბრის ხელწერილის საფუძველზე დადგენილად ცნო, რომ ხელწერილის დადების დროისათვის მის მიერ თ. ნ-იასათვის გადაცემული ლ. ი-ოვას კუთვნილი 11000 აშშ დოლარი დაბრუნებული არ იყო. Aასევე მიუთითა, რომ ნ. გ-ელს ლ. ი-ოვასათვის არ დაუბრუნებია მისი კუთვნილი თანხა 11 000 აშშ დოლარის ოდენობით ხელწერილის შედგენის დროისათვის, რაც ასევე გამორიცხავს იმ ფაქტს, რომ 2007 წლის ზაფხულში ი. ნ-იას მიერ ლ. ი-ოვასათვის გადაცემული 5 000 აშშ დოლარი უნდა ჩათვლილიყო 11 000 აშშ დოლარის ანგარიშში, რაც ადასტურებს ნ. გ-ელის ფულადი ვალდებულების არსებობას ლ. ი-ოვას მიმართ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. გ-ელმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 218-ე მუხლის მოთხოვნა მხარეთა საქმის მორიგებით დამთავრების თაობაზე. ამავე კოდექსის 85-ე მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მხედველობაში არ მიიღო შუამდგომლობა თავდაპირველი მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ, მართალია, იმსჯელა ამ საკითხზე, მაგრამ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება სამართლებრივად არ შეაფასა. Mმოცემულ სარჩელზე ერთადერთი პასუხისმგებელი პირია თ. ნ-ია, რომლის მიმართაც აღძრულია სისხლის სამართლი საქმე და მიმდინარეობს გამოძიება. Lლ. ი-ოვას მიერ სარჩელში ნ. გ-ელის მოპასუხედ მითითება გამოწვეულია ერთადერთი გარემოებით – ნ. გ-ელის სახელზე აღრიცხულია საცხოვრებელი ბინა, რომლის რეალიზაციის გზით მოსარჩელეს განზრახული აქვს მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება. სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140-ე მუხლის მოთხოვნა, კერძოდ, არ დაადგინა, თუ რა სახის სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობდა მხარეებს შორის, კერძოდ, არ დაკითხა მოცემულ საქმეზე ყველა მოწმე და არასათანადოდ შეაფასა საქმეში არსებული მტიცებულებები, რამაც გამოიწვია ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი დადგენა. იმ შემთხვევაში, თუ დაკმაყოფილდებოდა სარჩელი, სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა იგი ნაწილობრივ 6000 აშშ დოლარის ფარგლებში. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელემ ნ. გ-ელს 11000 აშშ დოლარი გადასცა მხოლოდ შესანახად. მხარეთა შორის შეთანხმება ითვალისწინებდა ნ. გ-ელის ვალდებულებას, თ. ნ-იასათვის გადაეცა 11000 აშშ დოლარი ლ. ი-ოვას ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამგზავრებისათვის უცილებელი დოკუმენტაციის მოწესრიგებისთანავე. Nნ. გ-ელს აღნიშნული თანხა არ გამოუყენებია საკუთარი ინტერესებისათვის, მან პირნათლად შეასრულა ლ. ი-ოვას თხოვნა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილი, რომლითაც დგინდება ნ. გ-ელის ოჯახის წევრების მეშვეობით ლ. ი-ოვამ მიიღო 5000 აშშ დოლარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ნ. გ-ელის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. გ-ელის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.