¹ას-103-98-10 7 მაისი, 2010 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე მომხსენებელი)

თე. თოდრია, ლ. ლაზარაშვილი

ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ა. ქ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ლ. ჭ-ია, ნოტარიუსი მ. ბ-ძე (მოპასუხე)

დავის საგანი –ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობაში უსწორობის შესწორება.

გასაჩივრებული სასამართლო განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ა. ქ-ძემ და აღნიშნა, რომ 1997 წლის 16 დეკემბერს ნოტარიუს მ. ბ-ძის მიერ გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით მის სახელზე აღირიცხა ქ. თბილისში, ..... ქ.¹51-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 2\5 ნაწილი, რომელიც უანდერძა ბებიამ-ა. ს-ძემ 1985 წლის 13 თებერვალს. როგორც მოსარჩელე აღნიშნავს, სამკვიდრო მოწმობაში საკუთრების წილადობრივი მაჩვენებლები არასწორად არის მითითებული, რადგან მის საკუთრებაში არსებული სასარგებლო ფართი უფრო მეტია, კერძოდ საკუთრებაში გადასული სასარგებლო ფართი 124,45 კვ.მ-ია, ხოლო სახლის სრული სასარგებლო ფართი კი-242.85 კვ.მ. მოსარჩელის განმარტებით, მისმა და ლ. ჭ-იას მამკვიდრებლებმა მათ თანასაკუთრებაში არსებული სახლი, 1974 წლის 13 ივნისს დადებული ხელშეკრულების თანახმად, ურთიერთშორის ნატურით გაიყვეს, რომლის თანახმად ა. ს-ძეს დარჩა 124,45 კვ.მ, ხოლო ა. ჭ-იას კი 118,4 კვ.მ. მთლიანად სახლის სასარგებლო ფართი შეადგენს 242,85 კვ.მ-ს, ხოლო სამკვიდრო მოწმობაში მთელი სახლის სასარგებლო ფართი 113,25 კვ.მ არასწორადაა მითითებული. აღნიშნულის გამო მოსარჩელემ მოითხოვა 1997 წლის 16 დეკემბერს ნოტარიუს მ. ბ-ძის მიერ გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობაში არსებული უსწორობის გასწორება. ციფრი 2\5, შესწორება ციფრით- 1\2.

2006 წლის 12 ოქტომბერს ლ. ჭ-იამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას და მოპასუხე ა. ქ-ძის მიმართ მოითხოვა ნივთის ნატურით გაყოფა და საზიარო უფლების გაუქმება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 იანვრის საოქმო განჩინებით ზემოაღნიშნული სარჩელები გაერთიანდა. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 18 მარტის საოქმო განჩინებით ლ. ჭ-იას სარჩელი დარჩა განუხილველი მოსარჩელის მიერ სარჩელის უკან გამოხმობის გამო.

მოპასუხეებმა არ ცნეს სარჩელი და აღნიშნეს, რომ ნოტარიუსმა გასცა ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა საქმეში წარმოდგენილი დოკუმენტების საფუძველზე.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 29 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ა. ქ-ძის სარჩელი. თბილისში ...... ქ.¹51-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2½ წილი აღირიცხა საკუთრების უფლებით ა. ქ-ძის სახელზე, 1/2 წილი – ლ. ჭ-იას სახელზე.

დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გაასაჩივრეს ნოტარიუსმა მ. ბ-ძემ და ლ. ჭ-იამ საჩივრით და მოითხოვეს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმება.

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოპასუხე ნოტარიუს მ. ბ-ძისა და მესამე პირის ლ. ჭ-იას საჩივრები და გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 29 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 11 ივნისის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება და თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 ნოემბრის განჩინება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა. ქ-ძემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 1994 წლის 13 ივნისს ა. ს-ძესა და ლ. ჭ-იას შორის გაფორმდა სახლის სარგებლობისა და საკუთრების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად ა. ს-ძის საკუთრებაში და სარგებლობაში დარჩა საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით ლიტ „ა“ სარდაფის სართულზე მდებარე დამხმარე 51.87 კვ.მ ოთახები ¹1,3 და 4; შეუმინავი აივნები 2 (5,30X2.90) კვ.მ და (5.80X2.90) კვ.მK ღია აივანი (5.5X2.80) კვ.მ, და ერთი 24.99 კვ.მ საცხოვრებელი ¹7 ოთახი, რაც შეადგენს მთელი მფლობელობის 2/5 ნაწილს, აგრეთვე, ეზოში არსებული აუზი (3.8X3.05) კვ.მ. აღნიშნული ხელშეკრულების შესაბამისად, ა. ჭ-იას საკუთრებასა და სარგებლობაში დარჩა ლიტ „ა“ სარდაფის სართულზე 29,45 კვ.მK დამხმარე ოთახები ¹2 და 8, ღია შეუმინავი აივანი ა(10.80X2.90) კვ.მ, შემინული აივანი (2.90X1.90) კვ.მ და ორი საცხოვრებელი ოთახი ¹5,6 ფართით 44.42, რაც შეადგენს საერთო მფლობელობის 3/5 იდეალურ წილს, აგრეთვე, ეზოში არსებული წყლის აუზი ზომით (3.05X1.70) კვ.მ, ლიტ „ბ“ (2.65X2.90) კვ.მ.

თბილისის მერიის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 04.12.1997 წლის ცნობა-დახასიათებით დადგენილია, რომ თბილისში ...... ქ.¹51-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის 3/5-ის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ა. ჭ-ია, ხოლო 2/5 წილის მესაკუთრეს ა. ს-ძე.

მამკვიდრებელმა ა. ს-ძემ 1985 წლის 13 თებერვალს შეადგინა ანდერძი, რომლის თანახმად ქ. თბილისში, ...... ქ.¹51-ში მდებარე სახლის კუთვნილი ნაწილი, ერთი ოთახი დამხმარე სათავსოებთან ერთად, უანდერძა თავის დისშვილიშვილს ა. ქ-ძეს.

1997 წლის 16 დეკემბრის ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობით დადგენილია, რომ ა. ქ-ძე 1985 წლის 13 თებერვლის ანდერძის საფუძველზე ცნობილ იქნა ა. ს-ძის მემკვიდრედ სამკვიდრო ქონების – თბილისში, ...... ქ.¹51-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 2/5 წილზე.

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 24 მარტის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ძის მოთხოვნა ქ. თბილისში, ..... ქ.¹51-ში მდებარე შენობის საერთო საკუთრებაში მისი წილის 1/2½-ით განსაზღვრის, 1974 წლის 13 ივნისს ა. ს-ძესა და ა. ჭ-იას შორის დადებულ ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანისა და მითითებული წილების შეცვლის, ქ. თბილისის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურისა და თბილისის მიწის მართვის დეპარტამენტის მიმართ სარეგისტრაციო მასალებში შესწორების შეტანის თაობაზე ეთქვა უარი, რაც უცლელად იქნა დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს 2004 წლის 2 მარტისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004 წლის 20 დეკემბრის განჩინებებით.

დადგენილია, რომ მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენდა თბილისში ...... ქ.¹51-ში მდებარე სახლთმფლობელობის 2/5 წილი. აღნიშნული დადასტურებულია თბილისის მერიის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1997 წლის 4 დეკემბრის ცნობა-დახასიათებით, რომელიც წარდგენილ იქნა ნოტარიუსთან.

დადგენილია, რომ ლ. ჭ-ია საქმეში ჩაბმულ იქნა მესამე პირად დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე. ასევე დადგენილია, რომ 2004 წლის 29 სექტემბრის სხდომას ესწრებოდა მესამე პირი ლ. ჭ-ია.

პალატამ მიიჩნია, რომ დავის საგნიდან გამომდინარე, სასამართლოს საპროცესო კოდექსის 86-ე მუხლის შესაბამისად, უნდა გადაეწყვიტა საქმეში ლ. ჭ-იას თანამოპასუხედ ჩაბმის საკითხი, რაც მსჯელობის მიღმა დარჩა. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ 2004 წლის 29 სექტემბრის სასამართლო სხდომას ესწრებოდა თანამოპასუხე ლ. ჭ-ია, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ, ვინაიდან აღნიშნული ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის დანაწესს.

aპელანტის განმარტება, რომ ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის გაცემისას ნოტარიუსს სამკვიდრო მასის დასადგენად უნდა გამოეყენებინა უფლებაგანმსაზღვრელი დოკუმენტები: ანდერძი და ნატურით გაყოფის შესახებ ხელშეკრულება, პალატამ არ გაიზიარა. პალატამ განმარტა, რომ ნოტარიუსი არ იყო უფლებამოსილი, ეხელმძღვანელა აღნიშნული დოკუმენტებით, ვინაიდან უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება დგინდება საჯარო რეესტრის ჩანაწერებით. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალების მომენტისათვის სადავო ქონების 2/5 ნაწილი საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ა. ს-ძის სახელზე. ამდენად, საკვიდრო მასას წარმოადგენდა ქონების 2/5 ნაწილი. ნოტარიუსმა სწორად იხელმძღვანელა ტექინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ გაცემული ცნობა-დახასიათებით და სამკვიდრო მასა სწორად განსაზღვრა სადავო საცხოვრებელი ბინის 2/5 წილით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ა. ქ-ძემ.

კასატორის აზრით, იგი ითხოვდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 ნოემბრის განჩინების გაუქმებას, რითაც გაუქმდა ამავე სასამართლოს 2004 წლის 29 სექტემბრის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელია, კერძოდ, 2004 წლის 29 სექტემბერს გამოტანილ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას ვაკე-საბურთალოს სასამართლომ საფუძვლად დაუდო მოპასუხის- ნოტარიუს მ. ბ-ძის სასამართლო პროცესზე სისტემატური გამოუცხადებლობა. მ. ბ-ძეს ჩაბარდა უწყება, მაგრამ არ გამოცხადდა პროცესზე, მან, შემდგომ გამოუცხადებლობის საპატიოდ ჩათვლის მიზნით, სასამართლოში წარადგინა ყალბი დოკუმენტი.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არ განიხილა და საერთოდ არ იმსჯელა მის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებზე, კერძოდ, საინჟინრო ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნაზე, რომლის თანახმად დადგენილია, რომ ა. ქ-ძეს მემკვიდრეობით მიღებული აქვს 119,45 კვ.მ, ანუ მთელი ფართობის არა 2/3 არამედ 52/100, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

კასატორი განმარტებით, პალატამ მიიჩნია, რომ დავის საგნიდან გამომდინარე, ლ. ჭ-ია სასამართლოს საქმეში უნდა ჩაება არა მე-3 პირად, არამედ მოპასუხედ და აღნიშნავს, რომ ამით დაირღვა 230-ე მუხლის დანაწესი, მაგრამ, თუ როგორ ეს აღარ განმარტა, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ განიხილა განცხადება მოპასუხის მიერ ყალბი დოკუმენტის წარდგენის შესახებ, რითაც მოპასუხე ასაბუთებდა, რომ პროცესზე ვერ გამოცხადდა საპატიო მიზეზის გამო, რაც გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

მისივე მითითებით, სასამართლომ არ შეამოწმა ნოტარიუს მ. ბ-ძის წარმომადგენლის უფლებამოსილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ, ვინაიდან 2004 წლის 29 სექტემბერს სასამართლო სხდომას ესწრებოდა თანამოპასუხე ლ. ჭ-ია, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება – რაც კასატორის აზრით არასწორია. სასამართლო სხდომაზე ლ. ჭ-ია ესწრებოდა არა, როგორც თანამოპასუხე, არამედ როგორც მოსარჩელის ინიციატივით საქმეში ჩაბმული მე-3 პირი. სხდომას არ ესწრებოდა მოპასუხე ნოტარიუსი და არც მისი წარმომადგენელი, რაც იძლეოდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის საფუძველს. ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიანიჭა მე-3 პირს ლ. ჭ-იას თანამოპასუხის სტატუსი. კასატორის აზრით, სასამართლო უფლებამოსილია პირი ჩართოს მოპასუხედ სასამართლო პროცესში მხოლოდ მოსარჩელეს თანხმობით და ისიც საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის საფუძველზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ქ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძველით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. ქ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გ. ქ-ძის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 334 ლარის 70% - 233,8 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე,401 მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ა. ქ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად;

კასატორს დაუბრუნდეს გ. ქ-ძის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 334 ლარის 70% - 233,8 ლარი თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900 (სახელმწიფო ხაზინა ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე)

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.