ას-104-102-2011 31 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ.სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. ა-კი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ-ა ყ-შვილი

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 დეკემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 6 მარტს ნ. ა-კმა სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ნ-ა და ნ. ყ-შვილების მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებზე სოლიდარულად 10100 აშშ დოლარისა და მორალური ზიანის სახით _ 5000 ლარის, ასევე იურიდიული მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის _ 500 ლარის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, მოპასუხეები, რომლებსაც ნ-ა ყ-შვილის სამკურნალოდ სასწრაფოდ სჭირდებოდათ თანხა, ყიდდნენ თავიანთ საცხოვრებელ ბინას მდებარე _ ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹6-ში. მოსარჩელეს შეუთანხმდნენ ბინის საფასურზე (2800 აშშ დოლარი) და, ვინაიდან ბინა არ იყო პრივატიზებული, პრივატიზაციისათვის საჭირო თანხაც – 200 აშშ დოლარი გაიღო ნ. ა-კმა. იმის გამო, რომ მოპასუხეებმა გააჭიანურეს ბინის პრივატიზება და, შესაბამისად, ნ. ა-კის სახელზე გადაფორმება, მან მოპასუხეებისაგან მოითხოვა ხელწერილის დაწერა ვალის არსებობის თაობაზე, რომლებმაც 1997 წელს ხელწერილი გააფორმეს მხოლოდ 2000 აშშ დოლარზე, დარჩენილ თანხასთან დაკავშირებით კი, შეპირდნენ, რომ უახლოეს მომავალში გადაუხდიდნენ, თუმცა მათ მოსარჩელეს მხოლოდ 100 აშშ დოლარი გადასცეს, ბინაში შეუშვეს მდგმურები, თვითონ კი, საცხოვრებლად მოსკოვში გადავიდნენ. აღნიშნულის გამო, მოსარჩელე 2000 წლიდან ცხოვრობს ნაქირავებ ბინაში და ყოველთვიურად იხდის ქირას - 100 აშშ დოლარს, რითაც ადგება მატერიალური ზიანი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნ. ა-კმა მოითხოვა მოპასუხეებისათვის მის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით 2900 აშშ დოლარის, ბინის ქირის სახით გადახდილი თანხის – 7200 აშშ დოლარის, მორალური ზიანის სახით _ 5000 ლარისა და ასევე იურიდიული მომსახურებისთვის გაწეული ხარჯის _ 500 ლარის სოლიდარულად დაკისრება.

მოწინააღმდეგე მხარემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ხანდაზმულობისა და უსაფუძვლობის გამო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 ივლისის განჩინებით საქმის წარმოება ნ. ყ-შვილის, როგორც გარდაცვლილი პირის მიმართ, შეწყდა და გაგრძელდა ნ-ა ყ-შვილის მიმართ.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ნ. ა-კის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეზე სადავო გარემოებას წარმოადგენდა 1997 წლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, თანხის დაკისრება.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ნ-ა და ნ. ყ-შვილებს თანხა გადასცა 1997 წელს, ხოლო 2000 წლიდან იგი ცხოვრობდა ნაქირავებ ბინაში, შესაბამისად, მისთვის აღნიშნული დროიდანვე ცნობილი იყო დარღვეული უფლების შესახებ. თუმცა, მიუხედავად ამისა, მან სარჩელი სასამართლოში წარადგინა 2007 წელს, ანუ სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ. ამდენად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ ნ. ა-კის სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო და ამასთან უსაფუძვლოც, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის რაიმე ხელშეკრულების არსებობა, რაც ცხადყოფდა რომ ვალდებულება არ დარღვეულა და, შესაბამისად, მოთხოვნა მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზრაურების თაობაზე დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო იყო.

სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე, 129-ე, 144-ე, 316-ე, 317-ე, 394-ე, 395-ე, 412-ე და 413-ე მუხლები.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-კმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 7 დეკემბრის განჩინებით ნ. ა-კის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. ყ-შვილი გარდაიცვალა 2001 წლის 10 აპრილს, მის მიმართ საქმის წარმოება შეწყდა – ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 9 ივლისის განჩინებით, რომელიც შესულია კანონიერ ძალაში.

პალატამ გაიზიარა ფაქტი იმის თაობაზე, რომ ნ. ა-კთან ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებაზე უშუალო პასუხისმგებელი პირი იყო ნ. ყ-შვილი, რომელიც გარდაცვლილია.

ვინაიდან საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, რომ ნ. ა-კსა და ნასტია ყ-შვილს შორის არსებული ხელშეკრულებით მიღებული თანხა ნ-ა ყ-შვილს გადაეცა ან მიიღო რაიმე სახით, ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ იგი არ იყო ვალდებული პირი, პასუხი ეგო აპელანტის მოთხოვნაზე.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ აპელანტი ითხოვდა 1997 წლის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულებას მოწინაამდეგე მხარის მიერ. ამდენად, აღნიშნულის თაობაზე მას სასამართლოში სარჩელი უნდა აღეძრა სამი წლის განმავლობაში იმ დროიდან როცა მისთვის მისი დარღვული უფლების შესახებ გახდა ცნობილი. ვინაიდან, განსახილევლ შემთხვევაში, უდაოდ დადგენილი იყო და აპელანტი თავადვე მიუთითებდა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ თანხა მოპასუხეს და მის დედას გადასცა 1997 წელს და იგი 2000 წლიდან ცხოვრობს ნაქირავებ ბინაში, შესაბამისად, სასამართლოს მოსაზრებით, მისთვის ამ დროიდანვე ცნობილი იყო დარღვეული უფლების შესახებ. თუმცა, მიუხედავად აღნიშნულისა, მან სასამართლოში სარჩელი წარადგინა 2007 წელს, ანუ სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ, რაც სარჩელის ხანდაზმულობაზე მიუთითებს.

პალატამ განმარტა, რომ სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტები და სწორად იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128.1-ე, 129.1-ე და 144-ე მუხლებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. ა-კმა სარჩელი აქამდე იმიტომ არ აღძრა, რომ ადგილი ქონდა დაპირებებს მოპასუხეთა მხრიდან.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე, 394-ე და 395-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ სახელშეკრულებო ვალდებულება 1997 წელს წარმოიშვა ნ. ა-კსა და ნ. ყ-შვილს შორის და არა ნ-ა ყ-შვილსა და ნ. ა-კს შორის, შესაბამისად, არ დასტურდებოდა ნ. ა-კსა და ნ-ა ყ-შვილს შორის რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა და არც საქმეში არსებობდა რაიმე მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ნ-ა ყ-შვილის მიერ ნ. ა-კისაგან თანხის მიღების ფაქტს. ამდენად, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ნ-ა ყ-შვილის მიერ რაიმე ვალდებულების აღება აპელანტის მიმართ, შესაბამისად, ნ-ა ყ-შვილზე მატერიალური ზიანის ანაზღაურებისათვის თანხის დაკისრების მოთხოვნაც სასამართლომ უსაფუძვლოდ და დაუსაბუთებელად მიიჩნია.

საპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას მორალურ ზიანთან დაკავშირებითაც და სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლზე მითითებით მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია მორალური ზიანის მიყენების ფაქტს და ამის დამადასტურებელი დოკუმენტები საქმეში არ მოიპოვება.

ამასტან, პალატამ ჩათვალა, რომ ვინაიდან მოწინააღმდეგე მხარისგან _ ნ-ა ყ-შვილისგან არ დგინდებოდფა აპელანტზე მატერიალური ზიანის მიყენების ფაქტი, შესაბმისად, არ არსებობდა მისგან მორალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებაც.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ა-კის სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლო იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-კმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით გადაწყვეტილების გამოტანისას, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლი და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლი და ამასთან, არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 395-ე მუხლი, რის გამოც საქმეზე მიიღო უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება. სასამართლომ იმის გამო, რომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლი, უსაფუძვლოდ მიიჩნია მისი სარჩელი ხანდაზმულად, ვინაიდან საქმეში არ ყოფილა წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება აღიარებული ვალი გადახდაზე უარის თქმის შესახებ, ვინაიდან მოვალეები ჰპირდებოდნენ ბინის სანოტარო წესით მის სახელზე გადაფორმებას, ხოლო როდესაც მისთვის ცნობილი გახდა, რომ ბინას აღარ უფორმებდნენ, ხანდაზმულობის ვადის ათვლაც მაშინ დაიწყო, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა და მას არასწორად გაავრცელა ხანდაზმულობის ვალდებულება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა და არასწორად იმსჯელა იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობდა რაიმე დოკუმენტი, რომლითაც დადასტურდებოდა ნ. ა-გსა და ნ-ა ყ-შვილს შორის რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი იყო ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი მასზე, რომ დედის – ნ. ყ-შვილის სახელზე გაცემული 307896 ორდერის საფუძველზე, ნ-ა ყუშიაშვილმა დაიდგინა საკუთრება ბინაზე და მიიღო საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რაც ცხადყოფს, რომ ნ. ყ-შვილის ქონება გადავიდა მოპასუხეზე და, შესაბამისად, დედის ვალების ვალდებულება წარმოეშვა შვილს _ ნ-ა ყ-შვილს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 თებერვლის განჩინებით ნ. ა-კის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ა-კის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ა-კის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის «ვ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, ნ. ა-კი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ა-კის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.