ას-1044-978-10 20 იანვარი, 2011 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ დახურული სააქციო საზოგადოება “...” (მოსარჩელე, მოპასუხე)

წარმომადგენელი – თ. რ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ დ. ბ-ძე, ნ. ც-იანი (მოპასუხეები, მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება, ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2009 წლის 30 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოში დახრული სააქციო საზოგადოება “...-ის” წარმომადგენელმა დ. გ-იამ სარჩელი აღძრა მოპასუხეების ნ. ც-იანისა და დ. ბ-ძის მიმართ. მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 29 იანვარს მხარეთა შორის სს “ფ. გ-ის” აქციების ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა. 4 500 000 აქცია ნ. ც-იანმა შეიძინა, ხოლო 1 162 500 აქცია – დ. ბ-ძემ. თითო აქციის ღირებულება იყო 1 აშშ დოლარი. მოპასუხეებს აქციების საფასური 3 წლის ვადაში უნდა დაეფარათ, ამ დრომდე კი, აღნიშნული აქციები დაგირავებული რჩებოდა სს “...-ის” სასარგებლოდ. 2008 წლის 2 ოქტომბერს მხარეებს შორის მემორანდუმი გაფორმდა, რომლის მთლიანი ფასი 5 725 000 აშშ დოლარი იყო. თანხის დაფარვა ეტაპობრივად უნდა მომხდარიყო, მოცემული ცხრილის შესაბამისად. 2009 წლის 16 თებერვალს მხარეთა შორის აქციებზე გირავნობის მოხსნის შესახებ შეთანხმება გაფორმდა, რომლის საფუძველზეც, აქციებზე გირავნობის მოხსნის სანაცვლოდ, მოპასუხეებმა მოსარჩელისათვის 1 700 000 აშშ დოლარის დადგენილი გრაფიკის შესაბამისად გადახდის ვალდებულება იკისრეს. მოპასუხეებს ვალდებულება არ შეუსრულებიათ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ ნ. ც-იანისა და დ. ბ-ძისათვის 6 225 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება მოითხოვა.

დ. ბ-ძემ და ნ. ც-იანმა იმავე სასამართლოს სარჩელით მიმართეს, რომლითაც ხელშეკრულების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგება და დსს “...-ის” მიმართ დარჩენილი დავალიანების გადახდისაგან გათავისუფლება მოითხოვეს. მათი მითითებით, სს “ფ. გ. ქ-ს” სახელმწიფომ ნავმისადგომებისა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების იჯარის ხელშეკრულება შეუწყვიტა, რის შედეგადაც მისი აქციების ღირებულება დაეცა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 თებერვლის განჩინებით ზემოაღნიშნული ორი სარჩელი ერთ წარმოებად გაერთიანდა.

იმავე სასამართლოს 2010 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით დსს “...-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ნ. ც-იანისა და დ. ბ-ძის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, 2009 წლის 16 თებერვლის შეთანხმება მისადაგებულ იქნა შეცვლილი გარემოებებისადმი, ნ. ც-იანი და დ. ბ-ძე გათავისუფლდნენ “...-ის” სასარგებლოდ დარჩენილი დავალიანების – 1 200 000 აშშ დოლარის გადახდისაგან.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. დ. ბ-ძემ და ნ. ც-იანმა სს “ფ.გ-ის” 5725000 აშშ დოლარის ღირებულების აქციები შეიძინეს;

2. დახურული სააქციო საზოგადოება “...-სათვის” 5 725 000 აშშ დოლარი ხვიჩა მაქაცარიასა და დ. ბ-ძეს უნდა გადაეხადათ შეთანხმებული გრაფიკის მიხედვით, რის შემდეგაც დახურული სააქციო საზოგადოება “...” იღებდა ვალდებულებას, დ. ბ-ძისა და ნ. ც-იანის კუთვნილ აქციებზე მოეხსნა გირავნობა. დ. ბ-ძემ გადაიხადა 1 200 000 აშშ დოლარი;

3. 2009 წლის 16 თებერვლის შეთანხმებით 2008 წლის 2 ოქტომბრის ურთიერთშეთანხმებათა მემორანდუმი გაუქმდა, დ. ბ-ძისა და ნ. ც-იანის მიერ დახურული სააქციო საზოგადოება “...-სათვის” სოლიდარულად 1700000 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ, მათ კუთვნილ აქციებს ყადაღა მოეხსნა. თანხის გადახდა შეთანხმებული გრაფიკის შესაბამისად უნდა განხორციელებულიყო;

4. 2009 წლის 30 ივნისისათვის დ. ბ-ძისა და ნ. ც-იანის დავალიანება დახურული სააქციო საზოგადოება “...-ს” მიმართ 1200000 აშშ დოლარი იყო;

5. სს “ფ. გ-ის” ბალანსზე რიცხული ნავმისადგომები და ჰიდრო-ტექნიკური საშუალებები დაბრუნდა სახელმწიფოს საკუთრებაში;

6. დ. ბ-ძისა და ნ. ც-იანის მიერ შეძენილი სს “ფ. გ-ის” აქციათა ფასი, ნავმისადგომებისა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების სახელმწიფოსათვის გადაცემით, შემცირდა;

თბილისის საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აქციების ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შემდეგ, მხარეთა შორის მიღწეული იქნა არაერთი შეთანხმება აქციათა ღირებულებასთან დაკავშირებით, ამასთან, ყოველ ახალ შეთანხმებაში აქციათა ღირებულების შემცირების ტენდეცია იკვეთებოდა.

სასამართლომ, ასევე, მიუთითა, რომ, მართალია, 2009 წლის 30 ივნისის შეთანხმება დადებულად ვერ ჩაითვლებოდა, მაგრამ მხარეთა შორის მოლაპარაკების წარმოების ფაქტს ადასტურებდა, ამასთან დახურული სააქციო საზოგადოება “...-ის” პოზიციას გამოხატავდა. აღნიშნულ შეთანხმებაზე ხელის მოწერით დსს “...” გამოხატავდა ნებას, ქ. ფოთის ნავმისადგომისა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების იჯარით გაცემის შესახებ კონკურსის (აუქციონის) გამოუცხადებლობისა ან/და სს “ფ. გ-ის” მიერ გამოცხადებულ კონკურსში დამარცხების, ნავმისადგომის (ჰიდროტექნიკურ ნაგებობასთან ერთად) სხვა მესამე პირზე გადაცემის შემთხვევაში, დ. ბ-ძე და ნ. ც-იანი გათავისუფლებულიყვნენ დარჩენილი ფულადი ვალდებულების შესრულებისაგან.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა ხელშეკრულების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგების აუცილებლობა და მოპასუხეები დსს “...-ის” მიმართ დარჩენილი დავალიანების გადახდისაგან გაათავისუფლა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება დსს “...-ის” წარმომადგენელმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, ამასთან მან შემაცირა სასარჩელო მოთხოვნა და მოპასუხეებისათვის 1 300 000 აშშ დოლარის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 ივლისის განჩინებით დსს “...-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლით და პირველი ინსტანციის სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას სრულად დაეთანხმა.

სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებული განჩინება დსს “...-ის” წარმომადგენელმა თ. რ-ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორმა შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. სააპელაციო სასამართლო ისე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივ დასაბუთებას, რომ არ გამოუკვლევია საქმეში არსებული ხელშეკრულებები და შეთანხმებები, კერძოდ, სასამართლომ არ გაითვალისწინა 2007 წლის 29 იანვრის ხელშეკრულების 3.1. პუნქტი, რომლის მიხედვითაც, თითო აქციის ნომინალური ღირებულება 1 აშშ დოლარი იყო. იგივე ფასია მითითებული 2007 წლის 29 იანვრის გირავნობის ხელშეკრულებასა და 2008 წლის 2 ოქტომბრის მემორანდუმში. აღნიშნული კი, ნათლად ადასტურებს, რომ აქციათა ფასი არ დაცემულა;

2. სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2009 წლის 16 თებერვლის შეთანხმებაში, რომლის საფუძველზეც მოპასუხეთა კუთვნილ აქციებს ყადაღა მოეხსნა, აქციების ფასზე საუბარი საერთოდ არაა;

3. იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ ნავმისადგომებისა და ჰიდროტექნიკური საშუალებების სახელმწიფოსათვის გადაცემით აქციათა ღირებულება შემცირდა, სასამართლო მხოლოდ ვ. გ-ის მიერ ხელმოწერილ, მაგრამ მხარეთა შორის არ შემდგარი შეთანხმების ქსეროასლს დაეყრდნო, რითაც სამოქალაქო საპროცეოსო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნა დაარღვია;

4. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 398-ე მუხლი და არ გაითვალისწინა, რომ გარემოებების შესაძლო შეცვლის თაობაზე მხარეთათვის ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის ცნობილი იყო, რადგანაც საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრსთან გაფორმებულ იჯარის ხელშეკრულებას ვადა 2009 წელს ეწურებოდა;

5. იმის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, რომ იჯარის ხელშეკრულების გაუქმებით საზოგადოების აქციების ღირებულება დაეცა, საქმეში არ მოიპოვება. რეალურდ, ამ ხელშეკრულების გაუქმებით მისი მდგომარეობა გაუმჯობესდა, რადგანაც სს “ფ.გ.ქ-ს” ნავმისადგომებით უსასყიდლოდ სარგებლობის უფლება მიეცა;

6. სააპელაციო სასმაართლო ყოველგვარი მსჯელობის გარეშე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მტკიცებას, რომ დსს “...-ის” სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა, მაშინ როდესაც, საქმეში წარმოდგენილია 2009 წლის 16 თებერვლის შეთანხმება, რომლის საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულებაც მოპასუხეებს სრულად არ შეუსრულებიათ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით დსს “...-ის” წარმომადგენელ თ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დსს “...-ის” წარმომადგენელ თ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას დსს “...-ის” წარმომადგენელ თ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8 000 ლარის) 70% - 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დახურული სააქციო საზოგადოება “...-ის” წარმომადგენელ თ. რ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს შპს “ე.-ს” მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8 000 ლარის) 70% - 5600 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.