საქმე ¹ას-1048-1316-09 23 მარტი, 2010 წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ ლ.სანიკიძე

კასატორი _ ა. ბ-ძე (მოპასუხე)

წარმომადგენელი _ მ.ც-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ქ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სამანქანო გზით სარგებლობის ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ქ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. ბ-ძის მიმართ საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი სამანქანო გზით სარგებლობის უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 1966-1971 წლებში მოსარჩელე შუახევის რაიონიდან ჩასახლდა დაბა ჩაქვში, ... ქ.¹10-ში და დღემდე ცხოვრობს აღნიშნულ მისამართზე. 1977 წლიდან მისი ოჯახი სარგებლობს საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი ერთადერთი სამანქანო გზით, რომელიც უკანონოდ მიითვისა მოპასუხის ოჯახმა. გზა არ წარმოადგენს ა. ბ-ძის საკუთრებას, რადგან მას კანონიერად ერიცხება 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო 300 კვ.მ საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელი სადავო გზა სრულიად უკანონოდ აქვს მითვისებული.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიიჩნია, რომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობს.

ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ა. ბ-ძეს დაევალა ა.ქ-ძის საცხოვრებელი სახლის აუცილებელ საჯარო გზასთან დამაკავშირებელი სამანქანო გზის აღდგენა, ასევე აღნიშნულ გზაზე არსებული ჭიშკრის დანგრევა, რაც ა.ბ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით ა. ბ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქობულეთის რაიონის მშრომელთა დეპუტატების საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 6 თებერვლის ¹40 გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ჩაქვის ფილიალში შუახევის რაიონიდან ჩასახლდა 12 ოჯახი, მათ შორის, ა. ქ-ძე და ა. ბ-ძე. მათ ცალ-ცალკე, ერთმანეთის მეზობლად ... ქ.¹10-სა და ¹8-ში მიეზომათ 1500-1500 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, სადაც ააგეს კაპიტალური საცხოვრებელი სახლი და დღემდე ცხოვრობენ. აღნიშნული დასტურდება საჯარო რეესტრის ამონაწერებითაც. ქობულეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების აღიარების კომისიის საოქმო გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა ა. ბ-ძის საკუთრების უფლება დაბა ჩაქვში, ... ქუჩა ¹8-ში მდებარე 1500 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, 2007 წლის 27 დეკემბერს გაიცა საკუთრების უფლების მოწმობა ¹2431, ხოლო საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 29 ივლისის ¹01 გადაწყვეტილებით ზემოხსენებული საკუთრების უფლების მოწმობა ბათილად იქნა ცნობილი. შემდგომში კომისიამ ადგილზე გასვლით დაათვალიერა აღნიშნული მიწის ნაკვეთი, რა დროსაც ცნობილი გახდა, რომ მხარეებს შორის სადავო მისასვლელი გზა კომისიის მიერ გაცემული 2431-ე საკუთრების უფლების მოწმობით აღიარებულ საზღვრებში არ მდებარეობდა და 2008 წლის 4 აგვისტოს ¹94 გადაწყვეტილებით კომისიამ თავისი 2008 წლის 29 ივლისის ¹91 გადაწყვეტილება ბათილად ცნო. ამდენად, სააპელაციო პალატამ უდავოდ დაადგინა, რომ ა. ბ-ძეს ამჟამად გააჩნია ორი ერთმანეთის გვერდით განთავსებული მიწის ნაკვეთი, ერთი მიღებული აქვს 1975 წლის 6 თებერვლის ¹40 გადაწყვეტილებით, ხოლო მეორე – 2007 წლის 27 დეკემბრის ქობულეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის ოქმის საფუძველზე გაცემული საკუთრების უფლების ¹2431 მოწმობით. თითოეული ნაკვეთის ზომად საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში მითითებულია 1500 კვ.მ. 2008 წლის 22 იანვრის საჯარო რეესტრის ამონაწერით და საკადასტრო გეგმით ასევე დასტურდება, რომ ორივე ნაკვეთი ამჟამად გაერთიანებულია და მინიჭებული აქვს ერთი ნაკვეთის ¹37, რომლის მთლიანი ფართია 3000 კვ.მ.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო გზა შედის ა.ბ-ძის იმ ნაკვეთში, რომელიც მას ქობულეთის რაიონის მშრომელთა დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 6 თებერვლის ¹40 ბრძანებით გამოეყო (ნაკვეთი, რომელზედაც ა.ბ-ძის სახლია განთავსებული) და ამჟამად საჯარო რეესტრში აღიარებულია როგორც მისი საკუთრება. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოცემული საჯარო რეესტრის ჩანაწერი გასაჩივრებული არ არის და, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იგი ითვლება სწორად. საქმის მასალებით დადგინდა, რომ 2007 წლამდე, მხარეთა შორის კონფლიქტამდე, ა.ქ-ძე და მისი ოჯახის წევრები წლების განმავლობაში სარგებლობდნენ ა.ბ-ძის ნაკვეთზე გამავალი სამანქანო გზით, რაც დასტურდება მოწმეების ვ.კ-ძის, ტ.მ-შვილის, ლ.ყ-ძის განმარტებებით, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ინფრასტრუქტურის სამსახურის უფროსის _ ე.ჯ-ძის მოხსენებითი ბარათით. თავად აპელანტის განმარტებით, უარყოფილია სამანქანო გზის არსებობა, მაგრამ დადასტურებულია, რომ ა.ქ-ძე სარგებლობდა მიწის ნაკვეთზე გამავალი ბილიკით და მას სახლთან მისასვლელი არც საცალფეხო და არც სამანქანო სხვა გზა არ გააჩნია.

საკუთრების უფლება არ არის აბსოლუტური და, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრის უფლებები შეზღუდულია ან კანონით ან ხელშეკრულებებით. პალატამ მიუთითა ამავე კოდექსის 180-ე მუხლზე, რომელშიც მოცემულია საკუთრების უფლების კანონისმიერი შებოჭვის პირობები, რომელთა არსებობისას მეზობელი ვალდებულია, ითმინოს თავისი მიწის ნაკვეთის დატვირთვა, თუმცა მეზობელი მიწის ნაკვეთის დატვირთვა ობიექტური გარემოებებით უნდა იყოს გამოწვეული. სასამართლოს მოსაზრებით, ობიექტურ გარემოებას წარმოადგენს ისეთი შემთხვევა, როდესაც მიწის ნაკვეთი მთლიანადაა იზოლირებული საჯარო გზისაგან ან საამისოდ ადრე არსებობდა ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი გზა, მაგრამ ამჟამად მისი ამ მიზნით გამოყენება შეუძლებელია, აუცილებელ გზაში კი იგულისხმება ბილიკიც, საცალფეხო და სამანქანო გზებიც. პალატამ ასევე დაადგინა, რომ ადრე არსებობდა ა. ქ-ძის სახლთან მისასვლელი სამანქანო გზა ამჟამად ა. ბ-ძის საკუთრებაში მყოფი მიწის ნაკვეთიდან (წინააღმდეგ შემთხვევაში სახლის ასაშენებელი მასალების შეზიდვა შეუძლებელი იქნებოდა), რომელიც ა. ბ-ძეს ჭიშკრით აქვს გადაკეტილი, ამდენად, ადრე არსებობდა ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი გზა, მაგრამ ამჟამად შეუძლებელია მისი ამ მიზნით გამოყენება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან მოსარჩელეს შეუძლია გაიყვანოს თავის სახლთან მისასვლელი ალტერნატიული გზა სხვა მხრიდან, ასევე იმაზე მითითება, რომ სადავო გზა არ წარმოადგენდა სამანქანო გზას. მოსარჩელე ა.ქ-ძე სადავო მიწის ნაკვეთს გზად იყენებს 1975 წლიდან, შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაავალა ა.ბ-ძეს ა.ქ-ძის საცხოვრებელი სახლისათვის აუცილებელი საჯარო გზასთან დაკავშირებული სამანქანო მისასვლელი გზის აღდგენა. პალატამ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის საფუძველზე არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ სადავო გზა არ წარმოადგენს ა. ბ-ძის საკუთრებას და აღნიშნული ნაკვეთი მას თვითნებურად აქვს დაკავებული, მაგრამ ჩათვალა, რომ თავისი სამართლებრივი შედეგით გადაწყვეტილება სწორია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. ბ-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: პალატა გასცდა მხარის მოთხოვნის ფარგლებს, როდესაც, კასატორს, ფაქტობრივად, ჩამოართვა საკუთრების უფლება სადავო მიწის ნაკვეთზე. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ ალ.ქ-ძის ნაკვეთამდე მისასვლელი სხვა გზა არ არსებობს. საწინააღმდეგოს ამტკიცებს 2008 წლის 25 ივნისს დანიშნული სასამართლო ექსპერტიზა, კერძოდ, “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასავლეთ საქართველოს რეგიონალური ექსპერტიზის სამსახურის” დასკვნის თანახმად, სადავო მიწის ნაკვეთი შედის ა. ბ-ძის საკუთრებაში, თუმცა არსებობს ა.ქ-ძის მიწის ნაკვეთთან მისასვლელი ალტერნატიული გზა, რომელიც მის მიწის ნაკვეთს საჯარო გზასთან დააკავშირებს და იგი, თავისი ფიზიკური და გეოლოგიური მდგომარეობით, მეტად მოსახერხებელი იქნება. შპს “მარანეტის” მიერ შესრულებული აზომვითი ნახაზის თანახმად, ა.ქ-ძეს საცხოვრებელ სახლთან მისასვლელად კიდევ ორი დამატებითი გზა აქვს. აღსანიშნავია, რომ ქობულეთის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ შესრულებულ საკადასტრო გეგმაზე, რომელიც არსებულ ყველა სამანქანო გზას ასახავდა, სადავო მონაკვეთი, როგორც გზა, დატანილი არ იყო. შესაბამისად, განმარტება, რომ სადავო ტერიტორიაზე საავტომობილო გზა გადიოდა, არასწორია. სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლი, ვინაიდან, წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან გამომდინარე, ირკვევა, რომ მოსარჩელის საკარმიდამო ნაკვეთზე შესაძლებელია სხვა ალტერნატიული გზის მოწყობა. ამასთან, ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 16 ივლისის სხდომაზე ა.ქ-ძემ აუცილებელი გზით სარგებლობისათვის მესაკუთრის სასარგებლოდ საზღაურის გადახდაზე კატეგორიული უარი განაცხადა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქმეში არსებული ფოტოსურათები სადავო მიწის ნაკვეთს არ ეხება. პალატამ ყურადღება არ გაამახვილა მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ კასატორის კუთვნილი მიწა მეწყერსაშიშია და მასზე გზის მოწყობით შესაძლოა მხარეს დიდი ზიანი მიადგეს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად უბრუნებს იმავე სასამართლოს, ვინაიდან მოცემულ დავაზე ფაქტობრივი გარემოებების დადგენილად მიჩნევა არასაკმარისადაა დასაბუთებული და აუცილებელია საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა სრულყოფილი გამოკვლევა.

საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მოცემულ საქმეზე ზემოაღნიშნული საფუძვლით ერთხელ უკვე გაუქმდა ამავე _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილება და, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 5 მაისის განჩინებით, საქმის ხელახლა განმხილველ სასამართლოს დაევალა ფაქტობრივ გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევა, რაც განსახილველი განჩინებით არ განხორციელებულა, კერძოდ:

გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლომ სადავო გზის მიწის ნაკვეთის ა. ბ-ძის საკუთრებაში არსებობა დაადგინა ფაქტების გამორიცხვით, კერძოდ, მიუთითა, რომ, რადგანაც სადავო მისასვლელი გზა არ მდებარეობს ა. ბ-ძის სახელზე გაცემული ¹2431 მოწმობით (ქობულეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 4 აგვისტოს ¹94 გადაწყვეტილება) აღიარებულ საზღვრებში, სადავო გზა შედის ა. ბ-ძის იმ ნაკვეთში, რომელიც მას ქობულეთის რაიონის მშრომელთა დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის 6 თებერვლის ბრძანებით გამოეყო. ამ გარემოების დადგენისას პალატა დაეყრდნო იმ ფაქტს, რომ საქმის მასალებით ა. ბ-ძისათვის 1975 წელს და 2008 წელს გადაცემული 1500-1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთები გაერთიანებულია და ამჟამად წარმოადგენს ერთ ფართობს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით უთითებს, რომ საკასაციო სასამართლოს 2009 წლის 5 მაისის განჩინებით ერთმნიშვნელოვნად იქნა მითითებული სადავო გზის მონაკვეთის ა. ბ-ძის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე განთავსების გამორკვევის და ფაქტის უტყუარად დადგენის აუცილებლობა, ვინაიდან აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გარეშე შეუძლებელია მოცემული დავის სამართლებრივად სწორად შეფასება. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ ვინაიდან სადავო მისასვლელი გზა არ მდებარეობს 2008 წელს ა.ბ-ძისათვის საკუთრებაში გადაცემულ 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთში, სადავო გზის მონაკვეთი შედის ქობულეთის რაიონის აღმასკომის მიერ 1975 წელს მისთვის გადაცემულ მიწის მონაკვეთში. ამ ფაქტობრივი გარემოების დასასაბუთებლად სააპელაციო სასამართლომ თავისი დასკვნა დააყრდნო საჯარო რეესტრის ამონაწერს და საკადასტრო გეგმას. ერთი ფაქტის არსებობის გამორიცხვის გზით მეორე ფაქტის არსებობის დადგენა უტყუარი არ არის და ეს გარემოება არც მითითებული მტკიცებულებებით ცალსახად არ დგინდება, ვინაიდან დამაჯერებლად არ არის გამორიცხული შესაძლებლობა, რომ სადავო მისასვლელი გზის ფართობი არ არის მოქცეული ა. ბ-ძის საკუთრებაში არსებულ 3000 კვ.მ-ში. ამ ეჭვს ამყარებს კასატორის მიერ მითითებული გარემოება, რომ სადავო გზა ა. ბ-ძის ორ, ამჟამად უკვე გაერთიანებულ მიწის ნაკვეთებს შორის იყო მოქცეული და ამ ნაკვეთების ფართში არ შედიოდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილით სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

აღნიშნული ნორმები იმპერატიულად ავალდებულებს სასამართლოს, საქმეში წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულების როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლივად სრულყოფილ და ობიექტურ გამოკვლევას. მტკიცებულების სრულყოფილად გამოკვლევა გულისხმობს თავდაპირველად მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოება უნდა დაადგინოს მტკიცებულებათა სრულყოფილი ანალიზის შედეგად და თუ ამა თუ იმ საკითხთან დაკავშირებით საჭიროა სპეციალური ცოდნა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ისარგებლოს სპეციალისტის დახმარებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. აღნიშნული ნორმის მიზანია, საქმეზე წარმოდგენილ მტკიცებულებათა შეფასება განკუთვნადობისა და დასაშვებობის პრინციპით. ამავდროულად, ამ მოთხოვნათა დარღვევით წარმოდგენილი მტკიცებულებებთან მიმართებით სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისად, სათანადო მოქმედება უნდა განახორციელოს (არ მიიღებს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებად წარდგენილ მასალას). კანონით გათვალისწინებული ამ მოქმედების განუხორციელებლობა კანონითვე იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ სასამართლომ საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება დავაზე განკუთვნადად მიიჩნია და იგი უნდა შეფასდეს. ამავე კოდექსის 249-ე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით, სასამართლომ გადაწყვეტილებაში უნდა მიუთითოს მის მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. აღნიშნული ნორმის შინაარსით იმპერატიულად დადგენილია სასამართლოს ვალდებულება, შეაფასოს საქმეში დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპით მიღებული ყველა მტკიცებულება და თუ არ იზიარებს ამა თუ იმ მტკიცებულებაში მითითებულ ფაქტს, უნდა დაასაბუთოს მოტივები, რის გამოც სასამართლო უარყოფს მტკიცებულებას.

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო პალატამ ა. ბ-ძის საკუთრებაში არსებულ მონაკვეთზე ისე დაადგინა აუცილებელი გზის ვალდებულება, რომ სარწმუნოდ არ დაუდგენია სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლით გათვალისწინებული და კასატორის მიერ სადავოდ მიჩნეული წინაპირობა _ მიწის ნაკვეთს არ აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი და არც ასეთი კავშირის ალტერნატივა, გარდა აუცილებელი გზისა.

აღნიშნულის ნორმის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, თუ მიწის ნაკვეთს არა აქვს ჯეროვანი გამოყენებისათვის აუცილებელი კავშირი საჯარო გზებთან, ელექტრო-, ნავთობის, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია მეზობელს მოსთხოვოს, რომ მან ითმინოს მისი მიწის ნაკვეთის გამოყენება ამგვარი აუცილებელი კავშირის უზრუნველსაყოფად.

კანონის ეს დანაწესი გულისხმობს ნივთის ასეთი უფლებით დატვირთვას მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაში, ანუ ობიექტური გარემოება (სხვა გზის არარსებობა, რაც ნივთის ჯეროვანი გამოყენების საშუალებას არ იძლევა და ამით ნივთის დანიშნულებისამებრ გამოყენების შესაძლებლობა მცირდება ან საერთოდ იკარგება) წარმოშობს სხვისი ნივთით სარგებლობის აუცილებლობას. სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლით აუცილებელი გზის მხოლოდ აუცილებელ, უალტერნატივო შემთხვევებში დადგენა განპირობებულია საქართველოს კონსტიტუციით და ამავე კოდექსით აღიარებული საკუთრების უფლების თავისუფლებით, ამასთან, ამ უფლების შეზღუდვა დაშვებულია მხოლოდ კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო ბოჭვის ფარგლებში.

ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლით კანონი მესაკუთრის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების შეზღუდვას აწესებს მხოლოდ ნორმაში აღნიშნულ წინაპირობათა უტყუარად არსებობის შემთხვევაში. ამავდროულად, ამ წინაპირობებზე არსებობის აუცილებლობაზე გავლენას არ ახდენს მესაკუთრის მიერ მეზობლისათვის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ნებისმიერი მიზნით (მეორე მეზობლის მიერ ნაკვეთით უკეთ სარგებლობის ან სხვა) და საფუძვლით (კეთილმეზობლური, ნათესაური და სხვა) გადაცემა. ამდენად, მატერიალური სამართლით გათვალისწინებულ წინაპირობათა არსებობა კონკრეტულ დავასთან დაკავშირებით სარწმუნოდ უნდა იქნეს დადგენილი. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატას გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით საერთოდ არ შეუფასებია საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები _ ექსპერტთა დასკვნები და არ დაუსაბუთებია თავისი პოზიცია ამ მტკიცებულებათა უარყოფის შესახებ.

საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გათვალისწინებით სარწმუნოდ უნდა დაადგინოს:

მხარეთა მიერ სადავოდ მიჩნეული მიწის მონაკვეთი (ტერიტორია, რომელიც გამოიყენებოდა გზად) ნამდვილად ეკუთვნის თუ არა ა. ბ-ძეს და რომელი მტკიცებულება ადასტურებს ამ ფაქტს;

დადებით შემთხვევაში, რეალურად არსებობს თუ არა მესაკუთრის _ ა. ბ-ძის საკუთრების უფლების აუცილებელი გზით დატვირთვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები და უტყუარად გამორიცხულია თუ არა ა. ქ-ძის მიწის ნაკვეთთან სხვა გზით დაკავშირება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ბ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 აგვისტოს განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.