ას-104-99-2010 10 მაისი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ ნ. უ-ავა (წარმომადგენელი ე. ქ-შვილი)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ლ. ი-შვილი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 ნოემბრის განჩინება

სარჩელის დავის საგანი _ ფულადი ვალდებულების შესრულება, ფულადი ვალდებულების ვადის გადაცილების გამო მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 11 ოქტომბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ლ. ი-შვილმა მოპასუხეების _ ნ. უ-ავასა და დ. ჟ-იანის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: მოპასუხეებს დაეკისროთ სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ძირითადი თანხის _ 3 000 აშშ დოლარისა და მასზე დარიცხული პროცენტის _ 3 960 აშშ დოლარის, მთლიანობაში 6 960 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა (ტომი I, ს.ფ. 1-5, 17-19).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 10 ნოემბრის საოქმო განჩინებით დ. ჟ-იანის მიმართ მოთხოვნის ნაწილში შეწყდა საქმის წარმოება. ამ შემთხვევაში საქმეზე წარმოების შეწყვეტას საფუძვლად დაედო ლ. ი-შვილის განმარტება, რომ დ. ჟ-იანს ვალდებულება შესრულებული ჰქონდა, მან გადაიხადა 1 500 აშშ დოლარი და ამ თანხის სარგებელი, მანვე გადაიხადა დასახელებული თანხის პროცენტი. შესაბამისად, დ. ჟ-იანის მიმართ მოთხოვნა აღარ არსებობდა (ტომი I, ს.ფ. 84-85).

საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 17 ნოემბრის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა მოთხოვნა შეამცირა, კერძოდ, მან განმარტა, რომ ნ. უ-ავამ გადაიხადა 2007 წლის 3 ოქტომბრისა და 15 აგვისტოს ხელწერილებში აღნიშნული 300 აშშ დოლარი. აქედან გამომდინარე მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისაგან სესხის _ 1 200 აშშ დოლარის დაბრუნება, აგრეთვე, ამ თანხის 3%-ის ანაზღაურება (თვეში 120 აშშ დოლარის გაანგარიშებით) 78 თვის განმავლობაში (3 330 აშშ დოლარი). დასახელებული თანხების ჯამი 4 830 აშშ დოლარს შეადგენდა (ტომი I, ს.ფ. 88-89).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ი-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე წარდგენილ 2007 წლის 15 აგვისტოს ხელწერილზე, რომლის თანახმად, დ. ჟ-იანმა და ნ. უ-ავამ ლ. ი-შვილს გადაუხადეს 200 აშშ დოლარი. მხარეთა განმარტებებით დგინდებოდა, რომ ამ თანხიდან 100 აშშ დოლარი იყო ნ. უ-ავას კუთვნილი თანხა. გარდა ამისა, სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ 2007 წლის 3 ოქტომბრის ხელწერილზე, რომ დ. ჟ-იანმა და ნ. უ-ავამ ლ. ი-შვილს გადასცეს 400 აშშ დოლარი. მხარეებმა განმარტეს და სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ამ თანხიდან ნ. უ-ავას მიერ გადახდილი იყო 200 აშშ დოლარი.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც. 624-ე მუხლის შესაბამისად, სესხის ხელშეკრულება იდება ზეპირად. მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს წერილობითი ფორმაც. ზეპირი ხელშეკრულების დროს მისი ნამდვილობა არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით. კანონის აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ზეპირი ხელშეკრულების ნამდვილობის დასადასტურებლად საკმარისი არაა მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებები. აუცილებელია მსესხებლის სავალო ხელწერილის ან სხვა რაიმე დოკუმენტის წარდგენა, რომლითაც დადასტურდება მსესხებლისათვის განსაზღვრული ფულადი თანხის ან სხვა ნივთის გადაცემის ფაქტი. კანონმდებელი სესხის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით წარმოშობილი დავის დროს გადამწყვეტ მნიშვნელობას ანიჭებს წერილობით მტკიცებულებას.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არ იყო წარდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოპასუხის მიერ 1 200 აშშ დოლარის მიღებას.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია იმის შესახებ, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე მოწმის სახით დაკითხვის ოქმით მოპასუხემ აღიარა ვალის არსებობა. მოსარჩელის მიერ ასეთი მტკიცებულების წარდგენის შემთხვევაშიც კი, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე მოწმის სახით დაკითხვის ოქმი, თავისი ფორმისა და შინაარსის გათვალისწინებით, არ შეიძლებოდა განხილულიყო როგორც ხელშეკრულება, რომელიც სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის თანახმად, მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენს.

რაც შეეხებოდა საქმეში წარდგენილ ხელწერილებს, რომლითაც დასტურდება მოპასუხის მიერ ლ. ი-შვილის წინაშე ფულადი ვალდებულების 300 აშშ დოლარის ოდენობით შესრულება, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მასში არ იყო მითითებული გადახდილი თანხის გარდა სხვა თანხის გადახდის ვალდებულებაზე.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო შემთხვევაში არ დგინდებოდა მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, რომელიც მხარეების უფლება-მოვალეობებს განსაზღვრავდა. აქედან გამომდინარე, მხარეთა შორის ვალდებულებითი ურთიერთობა არ არსებობდა და მოთხოვნა მოპასუხისაგან ვალდებულების შესრულების შესახებ იყო უსაფუძვლო (ტომი I, ს.ფ. 93-98).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ი-შვილმა (წარმომადგენელი თ. გ-ძე), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლებით:

ლ. ი-შვილს დაუკავშირდნენ ნ. უ-ავა, დ. და ჯ. ჟ-იანები და სთხოვეს, მათთვის ესესხებინა 3 000 აშშ დოლარი 2 თვით. თბილისში, ... ქ. 37-ში მდებარე ოფისში ლ. ი-შვილმა ნ. უ-ავას გადასცა 3 000 აშშ დოლარი, სესხის თანხა უნდა დაებრუნებინათ 2 თვეში. დასაბრუნებელი თანხა პროცენტებიანად შეადგენდა 4 200 აშშ დოლარს;

თავდაპირველმა მოპასუხე დ. ჟ-იანმა სასამართლო პროცესის დასრულებამდე მოსარჩელეს დაუბრუნა ძირითადი თანხა 1 500 აშშ დოლარი თავისი პროცენტით, რის გამოც მის მიმართ საქმის წარმოება შეწყდა;

ნ. უ-ავამ მოსარჩელეს გადაუხადა 300 აშშ დოლარი, მას გადასახდელი დარჩა 1 200 აშშ დოლარი და თვეში 3%. იმის გამო, რომ გასული იყო 78 თვე, პროცენტის სახით გადასახდელი თანხა 3 330 აშშ დოლარს, ხოლო მთლიანობაში გადასახდელი თანხა _ 4 830 აშშ დოლარს შეადგენდა;

აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაითვალისწინა ძველი თბილისის რაიონული პროკურატურის დადგენილება საქმის წარმოების შეწყვეტის შესახებ, რომლის თანახმად, აღძრული იყო საქმე სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” პუნქტით, სადაც ნ. უ-ავამ აღიარა ზემოაღნიშნული ვალი. ამასთან, მოპასუხემ ლ. ი-შვილს ხელწერილით დაუბრუნა 300 აშშ დოლარი, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებდა, რომ მან აღიარა აპელანტის ვალი (ტომი I, ს.ფ. 101-109).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში 2009 წლის 10 ივნისს დანიშნულ მთავარ სხდომაზე არ გამოცხადდა აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე ნ. უ-ავა. სხდომაზე გამოცხადებულმა აპელანტმა ლ. ი-შვილმა და მისმა წარმომადგენელმა თ. გ-ძემ იშუამდგომლეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 387-ე მუხლის თანახმად დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის შესახებ. ამავე სხდომაზე აპელანტმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა პროცენტის ნაწილში, კერძოდ, მოითხოვა ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, 2 თვის მანძილზე, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროცენტის, ხოლო ფულადი ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის 60 თვის მანძილზე (2007 წლის აგვისტომდე) თვეში 3%-ის, ანუ 2 232 აშშ დოლარისა და ძირითადი თანხის _ 1 200 აშშ დოლარის, სულ _ 3 432 აშშ დოლარის ანაზღაურება (ტომი II, ს.ფ. 33-36).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით ლ. ი-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება, ახალი გადაწყვეტილებით ლ. ი-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ნ. უ-ავას მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 3 432 აშშ დოლარის გადახდა, მასვე დაევალა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით 137 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არსებული საფოსტო გზავნილების ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათით დასტურდებოდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაგზავნილი უწყება ნ. უ-ავას მეუღლეს ჩაჰბარდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სასამართლო სხდომაზე თუ გამოცხადდება აპელანტი, მაგრამ არ გამოცხადდება მისი მოწინააღმდეგე მხარე, სასამართლო გამოიტანს დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ შემდეგი პირობების შემთხვევაში:

ა. აპელანტი შუამდგომლობს სასამართლოს წინაშე დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის თაობაზე;

ბ. არ არსებობს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დამაბრკოლებელი გარემოებები, რომლებიც გათვალისწინებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის პირველი ნაწილით;

გ. სააპელაციო საჩივარში მითითებული და აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობით დამტკიცებულად ჩათვლილი გარემოებები იურიდიულად ამართლებს მოთხოვნას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში აპელანტი შუამდგომლობდა დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანას; საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მთავარი სხდომის შესახებ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს კანონით დადგენილი წესით ეცნობა და მისი გამოუცხადებლობის რაიმე საპატიო მიზეზი სასამართლოსათვის უცნობი იყო; აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები მოწინაღმდეგე მხარის გამოუცხადებლობის გამო დამტკიცებულად ითვლებოდა. ამასთან, დასახელებული გარემოებები სამოქალაქო კოდექსის 361-ე, 623-ე, 625-ე მუხლებისა და 403-ე მუხლის (2007 წლის აგვისტომდე მოქმედი რედაქცია) საფუძველზე, იურიდიულად ამართლებდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას (ტომი II, ს.ფ. 37-41).

დაუსწრებელი გადაწყვეტილება საჩივრით გაასაჩივრა ნ. უ-ავამ, რომელმაც მოითხოვა მისი გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

საჩივრის ავტორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ივნისის სხდომაზე გამოუცხადებლობა არ ყოფილა გამოწვეული მისი ბრალით, ნ. უ-ავასათვის არავის უცნობებია აღნიშნული სხდომის ჩატარების დრო და ადგილი. აქედან გამომდინარე, დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი სასამართლო შეტყობინებისა და დაბარების წესები, კერძოდ, კოდექსის 70-ე მუხლის მოთხოვნა. დასახელებული საპროცესო ნორმის თანახმად, უწყება უნდა ჩაჰბარებოდა პირადად ნ. უ-ავას ან მის წარმომადგენელს, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. მხარის არყოფნის შემთხვევაში ამავე კოდექსის 74-ე მუხლიდან გამომდინარე უწყება უნდა ჩაჰბარებოდა მასთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს, რასაც საჩივრის ავტორთან მიმართებით ასევე არ ჰქონია ადგილი. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიხედვით, ნ. უ-ავასათვის განკუთვნილი სასამართლო უწყება ჩაჰბარდა მის მეუღლეს, რაც არასწორია, რადგან საჩივრის ავტორს მეუღლე არ ჰყავდა. ეს უკანასკნელი ქორწინებაში არ იმყოფებოდა, რის დამადასტურებელ ცნობასაც იგი სასამართლო სხდომაზე წარადგენდა (ტომი II, ს.ფ. 47).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით ნ. უ-ავას საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო სხვა საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსთვის.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 4 მაისის განჩინება ლ. ი-შვილის სააპელაციო საჩივრის განსახილველად მიღებისა და სხდომის დანიშვნის თაობაზე, ასევე, ლ. ი-შვილის სააპელაციო საჩივარი და 2009 წლის 10 ივნისის სხდომის დღის შესახებ უწყება მოწინააღმდეგე მხარე ნ. უ-ავას ერთდროულად გაეგზავნა საქმეში არსებულ მის მისამართზე: თბილისი, ... ¹9. საფოსტო გზავნილების ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათით დასტურდება, რომ აღნიშნული გზავნილი 21.05.2009წ. ჩაიბარა მ. ჭ-შვილმა, როგორც ნ. უ-ავას მეუღლემ;

გზავნილის ჩაბარების შემდგომ, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში, ნ. უ-ავამ სასამართლოში წარადგინა ლ. ი-შვილის სააპელაციო საჩივარზე შესაგებელი;

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 ივნისის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ნ. უ-ავას გაეგზავნა იმავე მისამართზე, სადაც იგი 7.07.2009წ. ისევ ჩაიბარა მ. ჭ-შვილმა, თუმცა ამჯერად, როგორც ნ. უ-ავას მამიდაშვილმა;

მ. ჭ-შვილის მიერ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების ჩაბარების შემდეგ, ასევე კანონით დადგენილ 10-დღიან ვადაში, ნ. უ-ავამ სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა საჩივარი დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადებაზე, რომლის თანახმად უწყება მხარისათვის და მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარებულად ითვლება, თუ იგი ჩაჰბარდება ერთ-ერთ მათგანს ან ამ კოდექსის 74-ე მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტს. დასახელებული 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ სასამართლო უწყების ჩამბარებელმა სასამართლოში გამოსაძახებელი პირი ვერ ნახა მხარის მიერ მითითებულ მისამართზე, იგი უწყებას აბარებს მასთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ისინი განსახილველ საქმეში მონაწილეობენ, როგორც მოწინააღმდეგე მხარეები. უწყების მიმღები ვალდებულია, უწყების მეორე ეგზემპლარზე აღნიშნოს თავისი სახელი და გვარი, ადრესატთან დამოკიდებულება, დაკავებული თანამდებობა. უწყების მიმღები ვალდებულია, უწყება დაუყოვნებლივ ჩააბაროს ადრესატს. უწყების ჩაბარება ამ ნაწილით გათვალისწინებული პირისათვის ჩაითვლება უწყების ჩაბარებად ადრესატისათვის, რაც დასტურდება უწყების მეორე ეგზემპლარზე უწყების მიმღების ხელმოწერით.

ზემოაღნიშნული გარემოებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლოს მიერ სხვადასხვა დროს (18.05.2009წ. და 6.07.2009წ.) გაგზავნილი გზავნილები ჩაჰბარდა ნ. უ-ავას საცხოვრებელ ადგილზე, მასთან მცხოვრებ ოჯახის სრულწლოვან წევრს, რომელმაც შეასრულა კიდეც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ვალდებულება _ გზავნილის ადრესატისათვის გადაცემის თაობაზე, რაც დასტურდებოდა იმ გარემოებით, რომ მისთვის ჩაბარებიდან სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ და საპროცესო კოდექსით დადგენილ ვადებში, ნ. უ-ავამ განახორციელა შესაბამისი საპროცესო უფლება-მოვალეობები _ წარადგინა შესაგებელი, შეიტანა საჩივარი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობები, ამასთან, მხარის სხდომაზე გამოუცხადებლობა არ იყო გამოწვეული სხვა რაიმე საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებ მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის. შესაბამისად, არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლით გათვალისწინებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი (ტომი II, ს.ფ. 87-92).

დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცველელად დატოვების შესახებ სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 27 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. უ-ავამ (წარმომადგენელი ე. ქ-შვილი), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის არსებითად განხილვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ივნისის სხდომაზე იგი მიწვეული არ ყოფილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით. სააპელაციო სასამართლო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისას დაეყრდნო გზავნილის ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათს, საიდანაც ირკვევა, რომ უწყება ჩაიბარა ვინმე მ. ჭ-შვილმა, როგორც ნ. უ-ავას მეუღლემ. ამის საწინააღმდეგოდ ნ. უ-ავამ სასამართლოში წარადგინა სამოქალაქო რეესტრის 18.09.2009წ. ¹01/14-12-532 ცნობა, რომლის თანახმად, იგი არ იმყოფება ქორწინებაში. გარდა ამისა, ნ. უ-ავამ სასამართლოში წარადგინა შვილების დაბადების მოწმობები, რომლებითაც ირკვევა, რომ ორივე მათგანის გვარია ნ-ძე. ასეთ პირობებში სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი ვინმე მ. ჭ-შვილისათვის ჩაბარება მიეჩნია ნ. უ-ავას მიერ უწყების ჩაბარებად.

კასატორი აგრეთვე მიუთითებს საქმის არსებითად არასწორად გადაწყვეტაზე. მისი მოსაზრებით, საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება ნ. უ-ავას მიერ ლ. ი-შვილისაგან 1 200 აშშ დოლარის მიღების ფაქტი. შესაბამისად, მათ შორის არც ვალდებულებითი ურთიერთობა არსებობს, რაც ლ. ი-შვილის სარჩელის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს (ტომი II, ს.ფ. 98-105).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. უ-ავას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 ნოემბრის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 241-ე მუხლი ამომწურავად განსაზღვრავს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლებს. აღნიშნული მუხლის თანახმად, დაუსწრებელი გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და საქმის განხილვა განახლდეს, თუ არსებობს ამ კოდექსის 233-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, ან თუ მხარის გამოუცხადებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, რომლის შესახებაც მას არ შეეძლო თავის დროზე ეცნობებინა სასამართლოსათვის. მითითებული 233-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, სასამართლოს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანა დაუშვებელია, თუ გამოუცხადებელი მხარე მოწვეული არ იყო 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით.

მოცემულ შემთხვევაში დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების ერთ-ერთ საფუძვლად საჩივრის ავტორი მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ივნისის სხდომაზე (რა დროსაც საქმეზე გამოტანილ იქნა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება) სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით მის მიუწვევლობაზე. იგი სადავოდ ხდის საფოსტო გზავნილის ჩაბარების შესახებ შეტყობინების ბარათით დადასტურებულ მის ინფორმირებას, რომელსაც სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებისას და საიდანაც ირკვევა, რომ უწყება ჩაიბარა ვინმე მ. ჭ-შვილმა, როგორც ნ. უ-ავას მეუღლემ. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გასაქარწყლებლად ნ. უ-ავამ სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს დიდუბე-ჩუღურეთის სამსახურის უფროსის 18.09.2009წ. ¹01/14-12-532 ცნობა, რომლის თანახმად იგი ქორწინებაში არ იმყოფება (ტომი II, ს.ფ. 62), აგრეთვე, შვილების დაბადებისა და პირადობის მოწმობები, რომლებითაც ირკვევა, რომ ორივე მათგანის გვარია ნ-ძე (ტომი II, 75,76). საკასაციო სასამართლო მხარის ამ არგუმენტს ვერ განიხილავს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად, რამდენადაც საქმეში არსებული მასალები ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ივნისის სხდომაზე ნ. უ-ავას კანონით დადგენილი წესით მიწვევას, საქმეზე დასტურდება, რომ აღნიშნული სხდომის დროისა და ადგილის შესახებ ნ. უ-ავა ინფორმირებული იყო.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 70-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადებით დადგენილია, რომ უწყება მხარისათვის და მისი წარმომადგენლისათვის ჩაბარებულად ითვლება, თუ იგი ჩაბარდება ერთ-ერთ მათგანს ან ამ კოდექსის 74-ე მუხლით გათვალისწინებულ სუბიექტებს. მითითებული 74-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ სასამართლო უწყების ჩამბარებელმა სასამართლოში გამოსაძახებელი პირი ვერ ნახა მხარის მიერ მითითებულ მისამართზე, იგი უწყებას აბარებს მასთან მცხოვრებ ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ისინი განსახილველ საქმეში მონაწილეობენ, როგორც მოწინააღმდეგე მხარეები. უწყების მიმღები ვალდებულია, უწყების მეორე ეგზემპლარზე აღნიშნოს თავისი სახელი და გვარი, ადრესატთან დამოკიდებულება, დაკავებული თანამდებობა. უწყების მიმღები ვალდებულია, უწყება დაუყოვნებლივ ჩააბაროს ადრესატს. უწყების ჩაბარება ამ ნაწილით გათვალისწინებული პირისათვის ჩაითვლება უწყების ჩაბარებად ადრესატისათვის, რაც დასტურდება უწყების მეორე ეგზემპლარზე უწყების მიმღების ხელმოწერით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო შემთხვევაში საქმეში არსებული მასალები იძლევა საფუძველს დასკვნისათვის, რომ სასამართლოს მიერ დროის სხვადასხვა მონაკვეთში (18.05.2009წ., 6.07.2009წ.) გაგზავნილი გზავნილები ჩაჰბარდა ნ. უ-ავას საცხოვრებელ ადგილზე, მასთან მცხოვრებ ოჯახის სრულწლოვან წევრს. ამ უკანასკნელმა, თავის მხრივ, შეასრულა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 74-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული ვალდებულება გზავნილის ადრესატისათვის გადაცემის თაობაზე, რასაც ადასტურებს ის გარემოება, რომ გზავნილის მ. ჭ-შვილისათვის ჩაბარებიდან, სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ და საპროცესო კოდექსით დადგენილ ვადებში, ნ. უ-ავამ განახორციელა შესაბამისი საპროცესო მოქმედებები _ წარადგინა შესაგებელი, შეიტანა საჩივარი (ტომი II, ს.ფ. 25, 26-32, 45, 47). ნიშანდობლივია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მთავარი სხდომის დღის (10.06.09წ.) შესახებ მითითებულია სასამართლოს სწორედ იმ გზავნილში, სადაც განმარტებულია შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება და რომლის საფუძველზეც ნ. უ-ავამ საპროცესო მოქმედება შეასრულა (სასამართლოს მიერ დანიშნულ ვადაში შეიტანა შესაგებელი). აღნიშნული ცხადყოფს, რომ მისთვის ცნობილი იყო გზავნილის შინაარსი და, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მთავარი სხდომის დღე. კასატორი ვერ ადასტურებს, რომ პირი, რომელიც მის საცხოვრებელ მისამართზე მისთვის განკუთვნილ კორესპონდენციას იბარებდა, რის შედეგადაც იგი სასამართლოში შესაბამის საპროცესო მოქმედებებს ახორციელებდა (შესაგებლის წარდგენა, დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გასაჩივრება), არ წარმოადგენს მასთან მცხოვრებ ოჯახის წევრს.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 233-ე მუხლის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დამაბრკოლებელ გარემოება _ სასამართლო სხდომაზე კანონით დადგენილი წესით მხარის მიუწვევლობა სახეზე არ არის, რის გამოც დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

კასატორი სადავოდ ხდის ლ. ი-შვილისაგან 1 200 აშშ დოლარის მიღების ფაქტს, რაც, მისი აზრით, საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, თუმცა მხარის ეს მსჯელობა ასევე არ წარმოადგენს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს. აპელანტი, რომლის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნასაც ნ. უ-ავას მიმართ ფულადი ვალდებულების შესრულება და ამ ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილების გამო ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენდა, მიუთითებდა ნ. უ-ავას მიერ ძირითადი თანხის სახით მისთვის 1 200 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულებაზე, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 230-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დასახელებული ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცებულად მიჩნევის წინაპირობას წარმოადგენდა. აღნიშნული მუხლის თანახმად, რომელიც ამავე კოდექსის 387.3, 372-ე მუხლების შესაბამისად გამოიყენება სააპელაციო ინსტანციით საქმის განხილვისას, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე არ გამოცხადდა მოპასუხე, რომელსაც გაეგზავნა შეტყობინება ამ კოდექსის 70-78-ე მუხლებით დადგენილი წესით და მოსარჩელე შუამდგომლობს დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანაზე, მაშინ სარჩელში მითითებული გარემოებები დამტკიცებულად ითვლება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის საფუძველზე უცვლელად ტოვებს გასაჩივრებულ განჩინებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. უ-ავას (წარმომადგენელი ე. ქ-შვილი) საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2009 წლის 27 ნოემბრის განჩინება;

განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.