ას-106-100-2010 2 დეკემბერი , 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. ტ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ნ-შვილი (მოპასუხე)

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 ნეომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2008 წლის 10 დეკემბერს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა ვ. ტ-ძემ მოპასუხე გ. ნ-შვილის მიმართ და მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ სადავო ხელშეკრულების დადება გამოწვეული იყო მისი რძლის, პატიმრობაში მყოფ განსასჯელ, მ. ს-შვილის მიერ გ. ნ-შვილისა და სხვა პირებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების გარანტიის მიცემის მიზნით. ნ-შვილი არის ერთ-ერთი დაზარალებული განსასჯელ მ. ს-შვილის მიმართ არსებულ სისხლის სამართლის საქმეში. იმისათვის, რომ მ. ს-შვილის მიმართ დაზარალებულებს რაიმე პრეტენზია არ ჰქონოდათ და გაფორმებულიყო ე.წ საპროცესო შეთანხმება, დაზარალებულებმა მოითხოვეს ზიანის ანაზღაურება, რაც შეადგენდა 25 000 (ოცდახუთი ათასს) აშშ დოლარს, მის რძალს მ. ს-შვილს აღნიშნული თანხა არ ჰქონდა და დაზარალებულებმა მოითხოვეს ზიანის ასანაზღაურებლად ქონებრივი გარანტიის მიღება, კერძოდ, მოსარჩელის საკუთრებაში არსებული ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება, სადავო ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხეს ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდგომ უნდა მიეცა 25 000 (ოცდახუთი ათასი) აშშ დოლარი, ხოლო 2008 წლის 21 აგვისტომდე მოსარჩელეს უკან უნდა დაებრუნებინა მოპასუხისათვის აღნიშნული თანხა, მოსარჩელე განმარტავს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება იყო და არის დაფარული გარიგება, რადგან ის დადებისთანავე არ იყო ორიენტირებული ნასყიდობის სამართლებრივი შედეგების დადგომასთან.

მოპასუხე გ. ნ-შვილმა მის მიერ წარმოდგენილი შესაგებელით სარჩელი არ ცნო დაუსაბუთებლობის გამო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 აგვისტოს გადაწყვეტილებითYვ. ტ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ვ. ტ-ძესა და გ. ნ-შვილს შორის 2006 წლის 21 აგვისტოს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით.

აღნიშნული სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ნ-შვილმა და მოითხოვა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. ნ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 აგვისტოს გადაწყვეტილება, ვ. ტ-ძის სარჩელი, 2006 წლის 21 აგვისოტოს მასსა და გ. ნ-შვილს შორის დადებული გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის მოთხოვნით არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2006 წლის 21 აგვისტოს მოსარჩელე ვ. ტ-ძესა და გ. ნ-შვილს შორის დაიდო ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით; ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ქ. ბათუმში, ხულოსა და ქუთაისის ქ.¹4/30-ში მდებარე უძრავი ქონება, რომლის ფასი განისაზღვრა 25000 აშშ დოლარით. ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ორ წლიან ვადაში მოსარჩელეს სადავო ხელშეკრულებაზე შეცილება არ განუხორციელებია;

ხელშეკრულება დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში და გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ვადის გავსლის შემდგომ, ვ. ტ-ძე თავისი ოჯახის წევრებთან ერთად გამოსახლებულ იქნა თავისი საცხოვრებელი ბინიდან.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, არანაირად არ დგინდებოდა რაიმე კავშირი საქმეზე მოწმის სახით დაკითხული მოსარჩელის რძლის, მ. ს-შვილის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმესა და განსახილველ სამოქალაქო დავას შორის, ვინაიდან მოსარჩელეს სასამართლოში არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურებდა ს-შვილის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმესთან ნ-შვილის რაიმენაირი სტატუსით შემხებლობის ფაქტი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოტივაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ხელშეკრულების მონაწილე მხარეთა სურვილს არ წარმოადგენდა ნასყიდობა სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, იმ გარემოების დადგენა, თუ რა ნებას ავლენდნენ მხარეები სადავო ხელშეკრულების დადებისას არ შეიძლებოდა დაყრდნობოდა მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებასა და მოწმის ჩვენებაზე, რამეთუ მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია არანაირი მტკიცებულება იმ ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად, რომ სწორედ ნ-შვილის ვალი ემართა მ. ს-შვილს და ამ ვალის უზრუნველსაყოფად, გარანტიის სახით დაიდო მხარეთა შორის სადავო ხელშეკრულება.

სააპელაციო პალატის აზრით, იმ შემთხვევაშიც, თუ სასამართლო გაიზიარებდა მოსარჩელის განმარტებას იმის თაობაზე, თუ რა ვითარებაში და რა მიზნით დაიდო მხარეთა შორის გარიგება _ ანღიშნული მაინც ვერ გამოდგებოდა სადავო გარიგების მოჩვენებით ან თვალთმაქცური ხასიათის დასტურად, რადგანაც არ მტკიცდებოდა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც სადავო გარიგების მონაწილე სუბიექტების ნების გამოვლენის მოჩვენებით ან თვალთმაქცურ ხასიათზე მიუთითებდა, კერძოდ, სასამართლოს მითითებით უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა ის, რომ სადავო ბინას ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ აღარ ფლობდა გამყიდველი მხარე, ხოლო მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ მას ნასყიდობის თანხა არ მიუღია. ამასთან, სასამართლოს აზრით, გაუგებარი იყო მოსარჩელის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, თუ კონკრეტულად რა გარიგება დაიფარა სადავო გარიგებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ მიიჩნია, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მხარეები არ მოქმედებდნენ არც თვალთმაქცურად, არც მოჩვენებით, მათ მიერ გამოხატული ნება სრულიად ესადაგებოდა სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ასახულ გარიგების შინაარსს, რის გამოც არ არასებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ტ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კდექსის 56-ე მუხლი, ვინაიდან მოწმეთა ჩვენებებითა და მოსარჩელის განმარტებით დადგენილი იყო, რომ ვ. ტ-ძესა და გ. ნ-შვილს შორის სადავო გარიგება დაიდო, რათა გ. ნ-შვილს არ შეეტანა განცხადება პროკურორთან სხვა მოდავეებთან ერთად მისი რძლის, მ. ს-შვილის წინააღმდეგ, რაც გააძნელებდა საპროცესო გარიგების დადებას. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს სინამდვილეში ბინა არ გაუყიდია, მას არ სურდა, რომ გარიგებას მოჰყოლოდა იურიდიული შედეგი, ასევე მოსარჩელე არ იცნობს გ. ნ-შვილს და მისგან თანხა არ მიუღია და არც მიიღებდა შემოთავაზების შემთხვევაშიც.

სასამართლომ არ გამოიკვლია და არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, არ გაარკვია ნამდვლიად ემართა თუ არა ვალი მოსარჩელის რძალს მ. ს-შვლს გ. ნ-შვილის მიმართ, რა კავშირში იყო გ. ნ-შვილი მ. ს-შვილთან, გ-შვილთან და იმ პირებთან ვინც საჩივარი შეიტანა პროკურორთან. სასამართლომ ასევე არ გაარკვია, თუ გ. ნ-შვილს მისაღები ჰქონდა გარკვეული თანხა მოსარჩელის რძლისაგან, ისეთივე თანხა ხომ არ ჰქონდა მისაღები იმ პირებს, რომელთა საჩივრის შემდეგ მ. ს-შვილი აღმოჩნდა დაპატიმრებული. აღნიშნული ფაქტის გარკვევით დასტურდება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება მოსარჩელესა და გ. ნ-შვილს შორის დაიდო მხლოლოდ იმ მოტივით, რომ მას დამატებით არ შეეტანა საჩივარი მ. ს-შვილის წინააღმდეგ, რის შემდეგ გაძნელდებოდა საპროცესო შეთანხმების დადება. თუ გ. ნ-შვილმა ნასყიდობის ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული თანხა გადასცა მოსაჩელეს, მაშინ სასამართლო ვალდებული იყო გაერკვია, თუ სად გადასცა აღნიშნული თანხა გ. ნ-შვილმა, რა პირობებში და უშუალოდ ვინ ესწრებოდა ფულის გადაცემას. ამასთან, კასატორის განმარტებით, სასამართლოს ყველა საფუძველი ჰქონდა იმის დასადგენად, რომ საქმე ეხებოდა დაფარულ გარიგებას, რომ არანაირი თანხა _ 25000 აშშ დოლარი მოსარჩელეს არ მიუღია და ვერ მიიღებდა, ვინაიდან სინამდვილეში მ. ს-შვილის მოვალეებმა და მათ შორის იმ პირებმა, რომელთა განცხადების საფუძველზეც მ. ს-შვილი დააპატიმრეს, წერილობით აღნიშნეს, რომ მათ ზარალი აუნაზღაურდათ.

კასატორის მოსაზრებით, იგი მოატყუეს და ისე დაადებინეს ფარული გარიგება, რაც ზეპირად მოახსენა სასამართლოს, ვინაიდან აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ გააჩნია, ხოლო სასამართლო სხდომის ოქმში აღნიშნული არ ასახულა და თავადაც არ გაასაჩივრა, ვინაიდან პირველი ინსტანციით მისი სარჩელი დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვტილების მიღებით მასა და გ. ნ-შვილს შორის, 2006 წლის 21 აგვისტოს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლოში საქმის წარმოების პერიოდში, კასატორ ვ. ტ-ძის გარდაცვალების გამო, საქმეში უფლებამონაცვლედ ჩაერთო მისი შვილი _ დ. ტ-ძე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით ვ. ტ-ძის უფლებამონაცვლე დ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2076.44 ლარის 70% _ 1453.50 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორს, დ. ტ-ძეს დაუბრუნდეს შ. ძ-ძისა და მ. ს-შვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2257,07 ლარის 70% _ 1579,95 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.